1 2 3 4 5 6
Kỳ
7:
Tác giả
bên
cạnh
Vạn Lư Trường Thành
T
rạm Bát Đa Lĩnh là một trong hai nơi mà du khách từ Bắc Kinh có thể đến thăm Vạn Lư Trường Thành. Trạm này kiên cố nhất nằm trên cao độ 600 thước về hướng Tây Bắc và cách Bắc Kinh khoảng chừng 75 cây số.Hai bên bờ thành của cổng trạm Bát Đa Lĩnh có nhiều cờ xí đủ màu trông đẹp mắt. Nh́n bao quát từ cổng trạm, Vạn Lư Trường Thành có thể được xem như sự kết hợp của những chuỗi sóng Parabol có cực trị là những đỉnh núi chập chờn trong những đám sương mù. Mặt trời đang tỏa ra một thứ ánh sáng trắng nhưng có năng lượng bị khúc xạ bởi những áng mây xám phủ bầu trời, nhờ vậy trời không quá nóng và đoàn người không chùn bước đi chinh phục độ cao xấp xỉ một cây số, cách chỗ tôi đứng khá xa. Nh́n lên mặt trời, một điều lạ là tôi có cảm tưởng rằng mặt trời đứng bóng ở đây gần tôi hơn bất cứ nơi nào khác trên trái đất.
V
ừa leo lên dốc vừa nói chuyện và nhờ chen lấn trong đoàn người đi xuống nghịch chiều, nên tôi không cảm nhận sự mệt nhọc, do đó đủ sức để tiếp tục leo núi. Bạn tôi nhắc chừng tôi cẩn thận khi sử dụng các bậc tam cấp, cho dù mặt bằng phẳng nhưng có nhiều người qua lại nên rất trơn trợt khi bị ẩm ướt hay Trời mưa. Hai bên đường đi là hai bờ thành cao chừng 1 thước (chiều cao trung b́nh của tường thành 7,5 thước) được xây trong khoảng giữa thế kỷ thứ 8 và thứ 5 trước công nguyên bằng gạch vồ đá tảng trộn với đất hoàng thổ nung có màu xám đen, và được tu bổ trong đời Chiến Quốc để pḥng vệ. Đời nhà Tần và nhà Hán phát triển thêm chiều dài của bức Trường Thành. Đến đời nhà Minh (1368-1644), phần lớn Trường Thành được tu bổ nhiều hơn như lập các vọng gác có một thành rộng từ 4 đến 8 thước cách khoảng 36 trượng (1 trượng ≈ 10 thước ta), đặt ra 9 biên trấn (Cửu Biên) để pḥng thủ. Thời gian hoàn tất Trường Thành kéo dài hơn một thế kỷ.Ở Ninh Ḥa quê tôi, với kích thước khiêm tốn và hạn hẹp, công tŕnh xây cất ṿng thành của lăng Bà Vú dưới đời nhà Nguyễn đă là công phu và nghệ thuật v́ dùng toàn vôi, cát, mật mía trộn với nước dâm bụt giă nhỏ (đọc bài "Nàng Công Chúa Của Tôi" của Nguyễn Phan Lê). Tôi hết sức ca tụng và hănh diện về di tích lịch sử "Lăng Bà Vú" của quê tôi mà cách đây cả trăm năm, người Việt tôi đă có tŕnh độ văn hóa và thẩm mỹ cao đến mức độ như vậy. Nhưng nếu so với Vạn Lư Trường Thành dài hơn 6,700 cây số gấp hơn 3 lần chiều dài dọc theo bờ biển của Việt Nam tôi, quả sự xây dựng Trường Thành Trung Quốc là một công tŕnh thật vĩ đại, đáng được khâm phục.
Đ
ứng dựa vào những bờ thành nghỉ mệt, tôi nh́n bên ngoài bờ thành, sâu thăm thẳm là một vùng đầy cỏ xanh, lởm chởm những tảng đá chen với những cây dương xỉ, cây tùng bách....thưa thớt. Vây quanh Trường Thành là những đồi núi chập chùng, những đám mây phủ chóp núi và đường đi, cảnh vật im ĺm ẩn hiện đằng xa. Đoàn người chinh phục Vạn Lư nhấp nhô di chuyển với đủ màu sắc sặc sỡ của áo quần, mũ nón, khăn choàng cổ nổi bật, nối tiếp nhau theo quỹ đạo h́nh Parabol tuyệt đẹp trong bức tranh thủy mạc !Cũng như tôi, mọi người từng nhóm dừng chân chọn địa điểm thích hợp để thu h́nh, có nhóm đứng nh́n (v́ không có ghế dọc đường để du khách ngồi), trầm trồ và khen ngợi. Thú thật chỉ có đặt chân đến tận nơi, nh́n tận mắt, sờ từng bức thành, ta mới thấy cái vĩ đại của Vạn Lư.
Trong vẻ đẹp thiên nhiên và nhân tạo đó, tôi không thấy bất cứ loài chim muông nào xuất hiện trong khu vực Bát Đa Lĩnh, có thể chúng sợ loài người ướp chúng với "ngũ vị hương" nên không dám bén mảng đến gần? Trái với ở Mỹ v́ chim chóc được bảo vệ một cách tuyệt đối nên dù du khách dừng chân ở đâu, chim chóc thường theo đến đó để kiếm thức ăn; tôi thường cho chúng ăn bánh ḿ trong lúc chúng dạn dĩ tập trung trong ṿng bán kính có tôi là tâm điểm. Tôi man mác buồn khi thấy chúng ích kỷ, ganh tị đánh lộn nhau dành miếng ăn trong phạm vi nhỏ hẹp. Một số lớn miền quê của tiểu bang tôi ở, thậm chí loài chim đen (black birds) có h́nh dạng giống chim sáo ở Ninh Ḥa và loài bồ câu (pigeon) được phép giết bỏ v́ chúng sinh sản rất nhanh, và phá phách mùa màng.
L
eo lên một đoạn khoảng một cây số, v́ sự chênh lệch của áp suất thay đổi với độ cao làm người leo núi như tôi dễ thấm mệt. Tim đập nhanh hơn và hơi thở tôi ngắn hơn, nên muốn t́m một tảng đá bên vệ thành để ngồi nghỉ chân nhưng tôi chẳng thấy. Chỉ lên thêm một đoạn ngắn như vậy mà tôi đă gọi bạn tôi dừng chân nghỉ ngơi, huống hồ sức người vận chuyển bằng vai gồng, lưng gánh, nhưng phương tiện chủ yếu vẫn bằng tay lại có thể chuyền những dụng cụ xây cất thô sơ, và khoảng 60 triệu mét khối gồm những viên gạch nặng cả 10 kư, những tảng đá to lớn có tảng nặng cả 500 kư lên trên những độ cao hun hút, qua khỏi những núi rừng hiểm trở có địa thế thoai thoải và quanh co dài cả Vạn Lư như vậy. Tôi có nghe kể rằng người ta ước tính số vật liệu gồm khoảng 180 triệu mét khối đất đă được sử dụng để xây cái nền của Vạn Lư Trường Thành.
Vọng gác cao đầu tiênK
hí trời ôn ḥa và chai nước lạnh của bạn tôi mang theo là hai yếu tố cần thiết giúp cho tôi thêm sinh lực để tiếp tục leo cao. Men theo hai bên bờ thành, chúng tôi leo dốc một quăng nữa th́ lên tới một vọng gác lớn ở đỉnh núi mà đó chính là đích đến của chúng tôi phải đạt được trong một thời gian kỷ lục 1 giờ 30 phút trước khi bàn chuyện đi xuống. Từ chỗ này, chúng tôi nh́n bao h́nh Trường Thành từ Đông sang Tây, quả thật trông giống như một con rồng khổng lồ uốn khúc nằm vắt ngang, ngủ yên trên các đồi núi rừng cây trùng trùng điệp điệp.Đúng như câu thơ của Mao Trạch Đông trong một bài thơ của ông viết về Vạn Lư Trường Thành, đến nay vẫn được nhiều người nhắc nhở: "Bất đáo Trường Thành phi hảo hán", tức chưa đến Vạn Lư Trường Thành th́ không phải là người hùng.
Ngẫm nghĩ lời thơ thâm thúy trên, ắt tôi là người hùng v́ tôi đă đến, đă leo lên Vạn Lư Trường Thành? Do đó muốn làm người hùng, ta phải leo lên độ cao của Vạn Lư hay nghịch lại, đây là điều kiện "ắt có và đủ” mà tôi quen cách suy diễn trong Toán học như vậy!
T
ôi đứng dựa bờ thành của vọng gác thở dốc v́ mệt c̣n bạn tôi vẫn tỉnh bơ, nh́n tôi lo ngại:
-C̣n muốn tiếp tục leo lên nữa không?
Mệt phờ râu nhưng cũng muốn làm phách, tôi nói:
- Đi !
Đến thời điểm này, hai đầu gối tôi ră rời, và v́ giày mới, mang chưa quen nên ngón chân cái của tôi bị phồng, nóng bỏng khó chịu. Tôi đùa:
- Đă làm được người hùng rồi th́ leo lên chi nữa !Ông nh́n tôi cười rồi kể rằng:
- Theo truyền thuyết của Trung Quốc, xưa kia nàng Mạnh Khương thương yêu chồng, đă vượt đường xa, qua biết bao nhiêu đèo núi đến được chân của Vạn Lư Trường Thành. Nàng mang theo áo lạnh trao cho chồng để giữ ấm thân. Lúc bấy giờ, nho sinh Phạm Kỷ Lương, chồng nàng là một trong những người lao động tại đây. Nhưng khi nàng đến nơi th́ chồng nàng đă qua đời. Được tin hung dữ, nàng đă quỳ phục dưới chân Trường Thành gào khóc thảm thiết khiến một đoạn tường thành linh thiêng nơi đó đă bị sụp đổ.N
ghỉ một chút, bạn tôi hỏi:
- Có đói bụng không ?
Tôi biết ông có mang theo thức ăn, dù mệt nhoài không muốn nhưng ăn chút đỉnh cho nhẹ cái xách tay của ông, để ông khỏi phải nặng nề mang xuống.
Ông nói:
- Hồi sáng này trong lúc tôi c̣n ngủ, người con rể của ông có đến khách sạn đưa cho ông một gà-mèn (gamelle) đầy hoành thánh chiên.
- Đó là món ăn tôi rất thích. Ông cười nhắc lại.Tôi ngạc nhiên vô cùng khi bắt gặp vài trái ớt đỏ nằm chung với những viên hoành thánh khi ông dở cái nắp gà-mèn.
- Vậy mà tôi tưởng ông đi mua. Ông lo lắng cho tôi nhiều quá, cám ơn Uncle Lu!
- Tôi đă giúp đỡ ông rất nhiều khi ông ở Mỹ. Ông giải thích như vậy.
Tôi cảm động nắm tay ông đùa vui:
- Trời ơi ! Làm anh hùng trên cao chín tầng mây mà có hoành thánh chiên trần thế th́ quả là tuyệt vời !L
ấy thuốc sát trùng rửa sơ tay (Instantly killed germs) xong, tôi và bạn tôi quay mặt ra ngoài tường thành vừa ăn vừa nói chuyện huyên thuyên. Nh́n quanh quẩn, tôi không thấy bóng dáng của một nhà vệ sinh nào, hơi pḥng xa tôi bàn với bạn tôi chuẩn bị đi xuống v́ c̣n dự trù thời gian để kịp sắp hàng dùng nhà "vệ sinh công cộng" tại cổng trạm và đúng giờ hẹn với anh tài xế.Đường đi xuống mất khoảng 45 phút, thoải mái hơn nhiều. Trước khi xuống chỗ hẹn, chúng tôi ghé vào trong một quầy nhỏ bán những đồ vật kỷ niệm. Khi phát hiện giá cả trong tiệm quá mắc khoảng gần 100 USD trở lên, tôi nhớ bạn tôi có dặn một điều quan trọng trong lúc mua sắm là "bị hố giá và đồ giả". Hiểu ư tôi, ông giải thích thêm v́ ông rành rẽ giá cả nên mua hàng trả giá sát nút mà không bị hố. Ngay cả tiền thối lại cũng phải coi chừng "tiền giả". Tôi nh́n anh thợ viết chữ thư pháp, rôi ngắm nghía bức h́nh Tổng Thống Nixon chụp với đoàn tùy tùng tại Vạn Lư Trường Thành và một vài bức tranh thủy mạc khác mà chẳng mua thứ ǵ hết.
N
gồi trên xe trở lại khách sạn, tôi ngoái đầu nh́n lại Vạn Lư Trường Thành cho đến khi xe chạy khuất sau khu phố. Có đi đến mới thấy một công tŕnh to lớn của nhân dân Trung Quốc dựng xây để pḥng vệ thủ đô Bắc Kinh. Quan trọng nhất phải kể đến các cửa ải Nam Khấu, Cư Dụng Quan, Thượng Quan và Bát Đa Lĩnh chống lại sự xâm lăng của quân Hung Nô, quân Mông Cổ và các bộ lạc du mục từ phương Bắc trong suốt 2500 năm lịch sử. Đây không những là một niềm kiêu hănh của dân tộc mà c̣n là một biểu tượng hùng vĩ của Trung Quốc. Bên cạnh đó, có trên một triệu người lao động do vua nhà Minh huy động, đă góp phần xây cất. Trong đó cả vạn người đă bi thảm bỏ ḿnh trong những hoàn cảnh và khí hậu thật nghiệt ngă, và xác của họ đă bị chôn vùi tại chân của Vạn Lư Trường Thành.
(C̣n tiếp)
Nguyễn Văn Thành
18/11/2005