Bài 01: 

PHƯỢNG HOÀNG LỘ THƯỢNG TẢO HÀNH

鳳凰路上早行
 

Chinh phu hoài vãng lộ,            征夫懷往路
Dạ sắc thượng mông mông.      夜色尚蒙蒙
Nguyệt lạc viên thanh ngoại,   月落猿聲外
Nhân hành hổ tích trung.           人行虎跡中
Lực suy thường úy lộ,             力衰常畏路
Phát đoản bất cấm phong.         髮短不禁風
Dã túc phùng tiều giả,              野宿逢樵者
Tương liên bất tại đồng.           相憐不在同
 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

TRÊN ĐƯỜNG ĐI PHƯỢNG HOÀNG LÚC SÁNG SỚM

Người đi xa nhớ đường qua,

Sắc đêm mờ tối là đà mưa sa.

Bên ngoài vượn hú trăng tà,

Người đi vết cọp hẳn là ở trong.

Thường lo sức yếu đi đàng,

Tóc kia hớt ngắn chẳng kham gió lồng.

Gặp ông tiều nghỉ cánh đồng,

Thương nhau cho dẫu chẳng cùng giống nhau.

DỊCH NGHĨA:

Người đi xa nhớ lại con đường đã đi qua. Sắc màu của trời đêm vẫn còn mờ tối có mưa rơi lác đác. Ngoài xa trăng đã lặn và có tiếng vượn hú. Người đi ở trong chốn có dấu chân loài hổ. Sức lực yếu đuối nên vẫn thường sợ lo cho việc đi đường. Mái tóc cắt ngắn không kham được những cơn gió. Lúc nghỉ ngơi ở cánh đồng đã gặp bác tiều phu. Thương mến nhau dẫu hoàn cảnh không giống gì nhau.

CHÚ THÍCH:

Bài thơ này được làm ra khi Nguyễn Du vào kinh đô Huế nhận chức sau thời gian cáo bệnh về nghỉ ở quê nhà (1804) đã đi qua vùng núi ở phía nam Hà Tĩnh có một quán tên là Phượng Hoàng và cũng là tên con đường núi này.

Bài 02:

NGẪU THƯ CÔNG QUÁN BÍCH (Bài 1)

偶書公館壁（一）

Triêu xan nhất vu phạn,             朝餐一盂飯
Mộ dục nhất bồn thuỷ.              暮浴一盆水
Bế môn tạ tri giao,                     閉門謝知交
Khai song kiến kinh kỷ.             開窗見荊杞
Song ngoại kinh kỷ mạn thả trường,   窗外荊杞蔓且長
Mĩ nhân du du cách cao tường.          美人悠悠隔高牆
    Đỗ vũ nhất thanh xuân khứ hĩ,        杜宇一聲春去矣
      Hồn hề quy lai bi cố hương.         魂兮歸來悲故鄉

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

NGẪU HỨNG ĐỀ VÁCH CÔNG QUÁN (Bài 1)

Cơm ăn một bát sáng hôm,

Tắm khi chiều tối một bồn nước thôi.

Bạn thân cài cửa tạ người,

Mở song cửa thấy kia rồi kỷ gai.

Ngoài song gai kỷ quấn dày,

Tường cao người đẹp cách đây xa vời.

Quốc kêu một tiếng: xuân trôi,

Nhớ thương quê cũ. Hồn ơi! Hãy về!
 

DỊCH NGHĨA:

Sáng mai sớm ăn một chén cơm. Chiều tối tắm rửa với một chậu nước. Bạn bè thân thiết xin tạ lỗi, cửa đã đóng không tiếp được! Mở cửa sổ chỉ thấy cây gai cây kỷ. Bên ngoài cửa sổ, cây gai cây kỷ mọc quấn quanh dày đặc. Người đẹp xa xôi ở cách tường cao. Tiếng con chim quốc kêu báo mùa xuân đã đi qua. Hồn ơi! Hãy về đi thôi! Quê hương cũ ơi nhớ thương xót xa!
 

CHÚ THÍCH:

Xem BÀI SỐ 03 - 04

---

Dương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Hòa