trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

  

 

Thơ LƯ BẠCH

DƯƠNG ANH SƠN

 

 

 
 

BÀI 39

 

 

 長干行其一


 TRƯỜNG CAN HÀNH   Kỳ Nhất
 

 1   
妾髮初覆額, Thiếp phát sơ phú ngạch ,
 
折花門前劇; Chiết hoa môn tiền kịch ;
 
郎騎竹馬來, Lang kỵ trúc mă lai ,
 4   
繞床弄青梅。 Nhiễu sàng lộng thanh mai .
 
同居長千里, Đồng cư Trường An lư ,
 
兩小無嫌猜。 Lưỡng tiểu vô hiềm sai .
 
十四為君婦, Thập tứ vi quân phụ ,
 8   
羞顏未嘗開; Tu nhan vị thường khai ;
 
低頭向暗壁, Đê đầu hướng ám bích ,
 
千喚不一回。 Thiên hoán bất nhất hồi .
 
十五始展眉, Thập ngũ thủy triển mi ,
 12   
願同塵與灰, Nguyện đồng trần dữ hôi ,
 
常存抱柱信, Thường tồn băo trụ tín ,
 
豈上望夫臺. Khởi thướng Vọng Phu đài ?
 
十六君遠行, Thập lục quân viễn hành ,
 16   
瞿塘灩澦堆; Cù Đường ,Diễm Dự đôi ;
 
五月不可觸, Ngũ nguyệt bất khả xúc ,
 
猿聲天上哀。 Viên thanh thiên thượng ai .
 
門前遲行跡, Môn tiền cựu hành tích ,
 20   
一一生綠苔。 Nhất nhất sinh lục đài .
 
苔深不能掃, Đài thâm bất năng tảo ,
 
落葉秋風早。 Lạc diệp thu phong tảo .
 
八月蝴蝶來, Bát nguyệt hồ điệp lai ,
 24   
雙飛西園草; Song phi tây viên thảo ;
 
感此傷妾心, Cảm thử thương thiếp tâm ,
 
坐愁紅顏老。 Tọa sầu hồng nhan lăo .
 
早晚下三巴, Tảo văn há Tam Ba , 
 28   
預將書報家; Dự tương thư báo gia ;
 
相迎不道遠, Tương nghênh bất đạo viễn ,
 30   
直至長風沙。 Trực chí Trường Phong sa

 

 

 李白   Lư Bạch 

 

 



 Dịch nghĩa :


 Bài hát Trường Can (bài một)


 Thuở ban đầu ,lúc tóc thiếp mới úp nghiêng xuống trán c̣n đùa vui bẻ hoa chơi trước cổng nhà . Chàng lấy nhành trúc làm ngựa cưỡi chạy ṿng quanh giường trêu chọc bằng cành mơ c̣n xanh .(C. 1-4)


 Cả hai cùng ở làng Trường Can ; rồi v́ cùng tuổi nhỏ nên không có ǵ ngại ngùng , ngờ vực nhau (khi chơi đùa) . Mười bốn tuổi ,(thiếp) về làm vợ chàng . Thẹn thùng ,e ấp chưa từng hé mặt ra .(C. 5-8)


 Thiếp cúi đầu hướng về bức tường mờ tối .Ngàn lời gọi đến (của chàng) ,(thiếp) vẫn không một lần quay lại ! Lúc mười lăm tuổi ,lông mày bắt đầu duỗi ra, nguyện sẽ cùng chàng đường trần bụi bặm ,khổ cực có nhau .(C. 9-12)


 Thiếp thường ôm cột (như Vĩ sinh ) giữ vẹn niềm tin (để đợi chờ chàng) ! Há sẽ (có lúc) lên đài Vọng Phu dơi mắt trông chồng ?!. Khi thiếp mười sáu tuổi ,chàng phải lên đường đi xa tận Cù Đường rồi đồi Diễm Dự . (C 13-16)


 Vào tháng năm không thể nào chạm đến vùng đó được . Tiếng vượn kêu ai oán vang trên trời ! Trước cửa ,dấu chân lúc (chàng) ra đi vẫn c̣n đó. Đó đây rêu xanh đă mọc khắp. (C 17-20)


 Rêu dày không sao quét được .Cơn gió mùa thu đến sớm đă làm rơi rụng lá. Tháng tám, những con bướm đă đến bay thành đôi nơi vườn cỏ .(C 21-24)

 

 Xúc cảm trước cảnh này nên ḷng thiếp đau thương. Thiếp ngồi sầu buồn khi phận má hồng đă già đi ! Sớm hay chiều khi (chàng ) đă xuống đến vùng Tam Ba xin hăy sẵn thư báo tin về cho nhà .(C 25-28)


 Dẫu đường đi xa xôi , thiếp cũng sẽ thẳng đến Trường Phong Sa để nghênh đón chàng ! ( C. 29-30)



Tạm chuyển lục bát :



 BÀI HÁT TRƯỜNG CAN (bài một)

 1   Tóc che trán thiếp vừa buông ,
 Bẻ hoa trước cửa bày tuồng vui chơi !
 Ngựa tre chàng cưỡi đến nơi ,
 4   Cành mơ xanh giỡn cười trêu quanh sàng .
 Xóm làng chung ở Trường Can ,
 Cả hai c̣n nhỏ chẳng màng ngại nhau !
 Lấy chàng mười bốn tuổi đầu ,
 8   Bây giờ e thẹn chưa bao giờ từng !
 Cúi đầu vách tối kín bưng !
 Ngàn lời chàng gọi cũng không đáp lời .
 Mười lăm ,mày duỗi ra rồi !
 12   Nguyện chung tro bụi trong đời có nhau .
 Vững tin " ôm cột" dài lâu ,
 Vọng Phu trông ngóng dám đâu lên đài !
 Chàng đi ,mười sáu tuổi rày ,
 16   Cù Đường ,Diễm Dự đồi này xa xôi .
 Tháng năm, không chạm đến rồi !
 Tiếng con vượn hú vang trời xót xa .
 Dấu chân đi ,vẫn trước nhà ,
 20   Đám rêu xanh mọc rậm rà nơi nơi .
 Rêu dày chẳng quét được rồi ,
 Gió thu sớm thổi rụng rơi lá vàng .
 Bướm về tháng tám đă sang ,
 24   Vườn tây đôi bướm lượn làn cỏ non .
 Cảnh này làm thiếp đau ḷng ,
 Ngồi buồn thấy vẻ hồng nhan chớm già !
 Sớm chiều chàng xuống Tam Ba ,
 28   Báo tin thiếp biết về nhà kẻo mong .
 Đường xa chẳng ngại đón chồng ,
 30   Thiếp đi thẳng băi Trường Phong đón chàng


 

 Chú thích :

 


 - phú ngạch 
覆額 : úp lại ,nghiêng xuống một bên trán (phú:lật lại ,che đậy,úp xuống,xét kỹ,
nghiêng đổ ...Âm khác là phúc )
 - kịch 
: tṛ đùa ,tấn tuồng ,vở kịch ,quá mức ,nhanh chóng (nguy kịch),quá lắm,diễn tṛ...
 - trúc mă 
竹馬 : tṛ chơi trẻ con bẻ cây trúc làm ngựa cưỡi nhong nhong...
 - nhiễu sàng 
繞床 : đi ṿng quanh chiếc giường hay sàng đan bằng tre gỗ để nằm (sàng: giường nằm,chỗ nằm đan bằng tre,chỗ gác đồ,sạp để ngồi hoặc nằm...).
 - mai 
: cây mai ,cây mơ .Cây mơ có hoa đỏ ,trắng .Cây có hoa trắng khi thành trái có vị chua, sắc màu vàng .
 - vô hiềm sai 
無嫌猜 : không nghi ngại ,ngờ vực .( hiềm sai: đều có nghĩa như nhau là nghi ngờ,ngờ vực...)
 - triển 
: duỗi ra ,mở ra, kéo dài ra ,xem xét...
 - trần dữ hôi 
塵與灰 : cát bụi cùng với tro tàn bụi bặm chỉ sự vất vả ,gian khó trong đời.
 - băo trụ tín 
抱柱信 : Tương truyền ngày xưa, có chàng họ "Vĩ" , hẹn gặp với người con gái ở dưới cầu. Khi nước thuỷ triều dâng lên, người con gái đă hẹn chưa đến, Vĩ sinh vẫn giữ lời, ôm cột mà chết (xem "Trang Tử" 莊子, thiên "Đạo Chích" 盜跖). Đây chỉ sự giữ vững lời hẹn ước.
 - Vọng Phu đài 
望夫臺 : ở phía bắc tỉnh Vũ Xương ,Trung Hoa. có dựng tượng người thiếu phụ đứng trên cao ngóng chồng về .Ở các tỉnh An huy ,Giang Tây, Sơn Tây cũng có các di tích
tương tự .
 - Cù Đường ,Diễm Dự đôi 
瞿塘灩澦堆 : Cù Đường nằm ở cửa Tam Hiệp có tên cũ là Tây Lăng Hiệp .Con sông Dương Tử nằm ở giữa ,c̣n g̣ đồi (đôi) Diễm Dự nằm ngay cửa sông .
 - cựu hành tích 
遲行跡 : dấu vết cũ khi ra đi .Đây là dấu chân ,dấu giày của chồng cô thiếu phụ trẻ.
 - Tam Ba 
三巴 : tức Ba Quân,Ba Tây ,Ba Đông thuộc Tứ Xuyên ,T.H.

 - dự  : sẵn ,tham dự ,chuẩn bị

 - chí  : đến ,tới nơi 
 - Trường Phong Sa 
長風沙 :vùng đất có băi cát xưa thuộc huyện Quư Tŕ ,An Huy,T.H.


 

 

 

 

 
 長干行其二 


 TRƯỜNG CAN HÀNH Kỳ Nhị
 


 1   
憶妾深閨裏, Ức thiếp thâm khuê lư ,

 煙塵不曾識。 Yên trần bất tằng thức .
 
嫁與長幹人, Giá dữ Trường Can nhân ,
 4   
沙頭候風色。 Sa đầu hậu phong sắc .
 
五月南風興, Ngũ nguyệt nam phong hưng ,
 
思君下 巴陵。 Tư quân há Ba Lăng .

 八月西風起, Bát nguyệt tây phong khởi ,
 8   
想君發揚子。 Tưởng quân phát Dương Tử.
 
去來悲如何, Khứ lai bi như hà ?
 
見少別離多。 Kiến thiểu biệt ly đa .
 
湘潭幾日到, Tương Đàm kỷ nhật đáo?
 12   
妾夢越風波。 Thiếp mộng việt phong ba .
 
昨夜狂風度, Tạc dạ cuồng phong độ ,
 
吹折江頭樹。 Xuy chiết giang đầu thụ .
 
渺渺暗無邊, Diểu diểu ám vô biên ,
 16  
行人在何處。 Hành nhân tại hà xứ ? 
 
北客真王公, Bắc khách chân vương công ,
 
朱衣滿江中。 Chu y măn giang trung .
 
日暮來投宿, Nhật mộ lai đầu túc ,
 20   
數朝不肯東。 Sổ triêu bất khẳng đông .
 
好乘浮雲驄, Hảo thừa phù vân thông ,
 
佳期蘭渚東。 Giai kỳ lan chử đông .
 
鴛鴦綠蒲上, Uyên ương lục bồ thượng ,
 24   
翡翠錦屏中。 Phỉ thúy cẩm b́nh trung .
 
自憐十五餘, Tự liên thập ngũ dư ,
 
顏色桃李紅。 Nhan sắc đào lư hồng . 那作商人 婦, Na tác thương nhân phụ ,
 28   
愁水復愁風。 Sầu thủy phục sầu phong .


 李白  Lư Bạch

 

 



Dịch nghĩa:

 


 Bài hát Trường Can (bài hai)
 

 

 Thiếp nhớ khi c̣n ở trong pḥng khuê kín đáo ,không hề biết đến khói bụi (trong đời). Lấy chồng cùng người làng Trường Can ,(thiếp đến) đầu băi cát để ngóng t́m sự đổi thay ,sắc thái của ngọn gió ! (C.1-4)


 Vào tháng năm có gió phương nam nổi lên ,ḷng thiếp nghĩ đến chàng đang xuống Ba Lăng . Khi tháng tám có gió khởi lên từ phương tây, thiếp nhớ mong chàng đang ra đến sông Dương Tử. (C.5-8)


 Trước giờ và sau này (thiếp) sầu khổ như thế nào đây ? Thấy nhau th́ ít ỏi ,chia xa lại nhiều ! Đến Tương Đàm phải mất mấy ngày ?! Thiếp nằm mộng thấy phải vượt qua sóng gió (đến cùng chàng). (C.9-12)


 Đêm hôm qua ,cơn gió cuồng bạo thổi lùa qua đă làm găy những cây ở đầu con sông. Nơi xa xăm mờ mịt ,tối tăm không cùng ,người ra đi đang ở nơi chốn nào ? (C.13-16)


 Người khách đi phương bắc thực sự là người có ḍng dơi quan lớn được phong vương với chiếc áo choàng đỏ bày giữa khắp con sông ! Chiều hôm đến ngủ trọ lại nơi đây. Vài buổi sớm mai không chắc là đến được phía đông ! (C.17-20)


 Rất thích cưỡi con ngựa lông trắng loang lổ nương theo áng mây trôi nổi đến kỳ hẹn nhau có hoa lan đẹp nơi băi sông phía đông . Mong sao như đôi uyên ương trên đám cỏ bồ xanh biếc hay như đôi chim phỉ thúy lộng lẫy ,rực rỡ trên bức gấm của chiếc b́nh phong ! (C.21-24)


 Đáng thương cho ḿnh mới hơn mười lăm tuổi, dáng vẻ như hoa đào ,hoa mận hây hây (má) hồng sao lại thành vợ người buôn bán ! (Thiếp) buồn sầu cho con nước lại buồn sầu cho ngọn gió kia! (C.25-28)



Tạm chuyển lục bát :


 

 BÀI HÁT TRƯỜNG CAN (bài hai)

 1    Thiếp c̣n nhớ lúc pḥng khuê ,
 Cuộc đời khói bụi chưa hề biết qua !
 Trường Can làm vợ người ta ,
 4    Băi đầu màu gió ngóng đà đổi chăng !
 Gió nam lồng lộng tháng năm ,
 Nghĩ rằng nơi ấy Ba Lăng có chàng .
 Gió tây tháng tám thổi tràn ,
 8    Nhớ sông Dương Tử nơi chàng đi qua .
 Trước sau buồn khổ sao là ?!
 Thấy nhau ít ỏi chia xa đă dày ,
 Tương Đàm cách đó bao ngày ?
 12    Vượt lên sóng gió thiếp vầy mộng xa .
 Đêm rồi gió mạnh lướt qua ,
 Nhiều cây bị găy gió lùa đầu sông .
 Mịt mờ tăm tối không cùng !
 16    Người đi đang ở nơi vùng nào đây ?
 Vương công khách bắc đúng rày ,
 Giữa sông áo đỏ trải bày nơi nơi !
 Chiều hôm chỗ trọ nghỉ ngơi ,
 20    Về đông mấy buổi sáng trời chắc đâu !
 Nương mây cưỡi ngựa trắng màu ,
 Băi đông lan đẹp hẹn nhau đợi chờ .
 Uyên ương xanh thắm cỏ bồ ,
 24    Tấm che phỉ thúy lượn lờ gấm bay .
 Hơn mười lăm tuổi thương thay !
 Dáng như đào mận hây hây thắm hồng !
 Sao làm vợ kẻ thương buôn ?!
 28    Đă buồn con nước lại buồn gió kia !
 


Chú thích : 


 * Nhiều bản dịch ( chẳng hạn như bản của Trần Trọng San (Thơ Đường cuốn II -NXB Bắc Đẩu 1970,Saigon )không có câu 17-20. Bản đang sử dụng là dị bản v́ ư tứ từ hai câu 17,18 nói về một người có ḍng dơi vương công cùng h́nh ảnh mặc áo đỏ (chu y) của nhà quan quyền, giàu có không phù hợp với h́nh ảnh người chồng thương nhân vất vả ngược xuôi của cô thiếu phụ trẻ ở Trường Can .(Tạm đưa bốn câu này vào để khi nào có tài liệu chính xác hơn sẽ hiệu đính lại).
 - Trường Can 
長幹 : tên một ngôi làng nay ở Giang Ninh,Giang Tô  ,gần bên tỉnh An Huy, Trung Hoa. Theo truyền thuyết kể lại ,Lư Bạch đă gặp một người thiếu phụ son trẻ lấy chồng thương buôn ở đất Trường Can phải thường xuyên xa nhà theo việc buôn bán để vợ một ḿnh mong ngóng nên cảm thương làm hai bài thơ này.
 - giá 
: người con gái đi lấy chồng , kết hôn.
 - hậu 
: mong ngóng ,chờ đợi ,thay đổi ,khí hậu...
 - Ba Lăng 
巴陵 : tên một huyện nay thuộc huyện Nhạc Dương ,Hồ Nam ,T.H.
 - phát 
: ra đi (xuất phát),mở ra ,bắn ra, sáng rơ ra ,nổi lên... 
 - Dương Tử 
揚子 : Sông Dương Tử hay c̣n gọi là Trường Giang dài 6385 km là con sông lớn nhất Trung Hoa phát xuất từ cao nguyên Thanh Tạng ở phía tây vùng Tây Tạng chảy qua nhiều vùng Hoa Nam ,Hoa Bắc rồi đi qua An Huy chảy ra biển Hoa Đông .
 - Tương Đàm 
湘潭 : tên một huyện thuộc tỉnh Hồ Nam ,T.H.
 - diểu diểu ( hay là miểu miểu ) 
渺渺 : xa xăm mờ mịt ,mênh mông mặt nước .
 - chân 
: đúng như thế ,đúng thực sự; lối viết chữ chân: nghĩa là viết rơ ràng ...
 - vương công 
王公 : những quan lớn được phong vương tước .
 - đầu túc 
投宿 : ngủ lại nghỉ ngơi nơi nhà trọ .
 - sổ triêu bất khẳng 
數朝不肯 : đếm vài buổi sáng sớm nhưng không chắc chắn lắm.
 - hảo 
 : tốt đẹp ,yêu thích ,mong muốn ,rất ,lắm...
 - thông 
: con ngựa có lông trắng loang lổ.
 - chử 
: băi ,g̣ nổi ở ven sông ,bến nước ,cồn băi nhỏ .
 - uyên ương 
鴛鴦 : giống chim nước như loài vịt nhỏ .Con đực có lông cổ trắng dài ,cánh rộng dáng đẹp ,c̣n con cái không có lông mă ,cánh nhỏ xấu luôn luôn đi cặp đôi với nhau trong các ao hồ .Chỉ sự gắn bó của các đôi vợ chồng không bao giờ ĺa xa nhau .
 - bồ 
: một loại cỏ lác sống dưới nước có thể ăn được khi c̣n non ; cỏ già thường hái phơi khô làm chiếu .
 - phỉ thúy 
翡翠 : tức chim trả có bộ lông lộng lẫy ,nhiều màu sắc thường bị bắt lấy lông làm trang sức.
 - na tác 
那作 : sao lại chịu làm...
 

 

 

 


BÀI 40



 
 蘇臺覽古   TÔ ĐÀI LĂM CỔ


 
舊苑荒臺楊柳新, Cựu uyển hoang đài dương liễu tân ,

 菱歌聲唱不勝春。 Lăng ca thanh xướng bất thăng xuân .

 只今惟有西江月, Chỉ kim duy hữu Tây Giang nguyệt ,
 
曾照吳王宮裏人。 Tằng chiếu Ngô vương cung lư nhân !


 李白  Lư Bạch

 



 Dịch nghĩa :


 Ngắm cảnh xưa ở đài Cô Tô



 Nơi vườn cũ ,đài xưa đă thành hoang phế bên những cây dương liễu c̣n mới ! Bài hát "Lăng ca" vang lên (làm cho) mùa xuân rộn ràng không nguôi . Nay chỉ c̣n có vầng trăng trên ḍng Tây Giang đă từng soi chiếu Vua Ngô (Phù Sai) và nàng cung nữ (Tây Thi) ở trong đó .



 Tạm chuyển lục bát :


 
 NGẮM CẢNH XƯA Ở ĐÀI CÔ TÔ

  Đài hoang, liễu mới vườn xưa ,
 Lăng ca tiếng hát dậy mùa xuân tươi .
 Tây Giang nay vẫn trăng soi ,
 Vua Ngô từng chiếu với người trong cung .

 


 Chú thích :


 - Tô đài 
蘇臺 : tức là đài Cô Tô do vua Ngô Phù Sai cho xây dựng để làm nơi ở của Tây Thi. Đài nằm trên núi Cô Tô ,huyện Ngô ,tỉnh Giang Tô ,T.H.
 - Lăng ca 
菱歌 : bài hát bên cây ấu .Đây là tên của một bài hát đương thời .
 - bất thăng 
不勝 : không chịu được , không xiết ,không nguôi...
 - chỉ kim
只今 : nay chỉ có,ngày nay chỉ là ......
 - Tây Giang
西江: ḍng Tây Giang tức sông Trường Giang chảy từ cao nguyên Thanh Tạng (thuộc nước Tây Tạng xưa,tách biệt với nước T.H. ,nay bị cưỡng chiếm bởi T.Q) đổ về.

 

 

 

 

 BÀI 41

 

 

 北風行  BẮC PHONG HÀNH

 

 

 1 燭龍棲寒門, Chúc long thê hàn môn ,

 光曜猶旦開。 Quang diệu do đán khai .

 日月照之何不及此, Nhật nguyệt chiếu chi hà bất cập thử ,

 4 惟有北風號怒天上來。 Duy hữu bắc phong hào nộ thiên thượng lai .

 燕山雪花大如席, Yên Sơn tuyết hoa đại như tịch ,

 片片吹落軒轅臺。 Phiến phiến xuy lạc Hiên Viên đài .

 幽州思婦十二月, U Châu tư phụ thập nhị nguyệt ,

 8 停歌罷笑雙蛾摧。 Đ́nh ca băi tiếu song nga tồi .

 倚門望行人, Ỷ môn vọng hành nhân , 

 念君長城苦寒良可哀。 Niệm quân Trường Thành khổ hàn khả ai .

 別時提劍救邊去, Biệt thời đề kiếm cứu biên khứ ,

 12 遺此虎紋金鞞革 叉。 Di thử hổ văn kim bỉ bính xoa.

 中有一雙白羽箭, Trung hữu nhất song bạch vũ tiễn ,

 蜘蛛結網生塵埃。 Tri thù kết vơng sinh trần ai .

 箭空在, Tiễn không tại ,

 16 人今戰死不復回。 Nhân sầu chiến tử bất phục hồi .

 不忍見此物, Bất nhẫn kiến thử vật ,

 焚之已成灰。 Phần chi dĩ thành khôi ,

 黃河捧土尚可塞, Hoàng Hà phủng thổ thượng khả tắc ,

 20 北風雨雪恨難裁。 Bắc phong vũ tuyết hận nan tài .

 

 

 李白    Lư Bạch 



 

Dịch nghĩa :

 

 

 Bài hát về cơn gió bấc


 Ngọn đuốc (mang h́nh tượng) rồng đă dừng lại trên chiếc cửa lạnh lẽo khi ánh sáng ban ngày vẫn c̣n . Mặt trời và mặt trăng chiếu soi sao chẳng kịp thời vào nơi này ! Chỉ có cơn gió bắc gào thét giận dữ từ trên trời đến mà thôi !(C. 1-4)

 

 Những đám hoa tuyết nơi ngọn Yên Sơn như chiếc chiếu rộng lớn .Từng mảng hoa tuyết gió thổi làm rơi xuống đài Hiên Viên. Vào tháng chạp , người đàn bà đang nhớ mong ở châu U đă ngừng ca hát và thôi cười với đôi mày ngài bi thương ( C. 5-8)

 

 Dựa cửa trông ngóng người ra đi,(thiếp) rất xót xa khi nghĩ đến chàng đang chịu khổ cực ,giá rét nơi Trường Thành .Lúc chia tay cầm kiếm ra đi cứu giúp vùng biên giới ,chàng để quên lại bao da vàng có chạm h́nh con hổ vằn vện đang khuỳnh ra, trong đó có một cặp mũi tên cài lông vũ trắng . Đám nhện đă giăng lưới để cho bụi bặm bám vào (C 9-14)

 

 Mũi tên trơ trọi lặng lẽ c̣n ở đó, người (ở lại) sầu đau khi người đi chinh chiến đă chết trận không quay về lại .Không nỡ ḷng thấy vật này nên đốt đi thành tro tàn ! (C.15-18)

 

 Hoàng Hà có thể vốc đất mong cho lấp kín đi . Căm giận sao những cơn gió từ phương bắc và mưa tuyết khó lường được !(C 19-20)


 

 Tạm chuyển lục bát :

 

 

 BÀI HÁT VỀ CƠN GIÓ BẤC


 1    Đuốc rồng cửa lạnh đă ngừng ,

 Tưởng như ban sớm mở bung ánh trời !

 Trời trăng chẳng kịp sáng soi ,

 4    Thét gào gió bấc trên trời đến đây .

 Yên Sơn hoa tuyết rộng bày ,

 Hiên Viên từng mảng rớt đài gió tung .

 Châu U tháng chạp nhớ nhung ,

 8    Dừng cười ,thôi hát đượm buồn đôi mi .

 Tựa vào cửa ,ngóng người đi ,

 Trường Thành rét khổ sầu bi nhớ chàng .

 Chia tay cứu ải kiếm mang,

 12    Bao vàng trổ chạm hổ vằn để quên .

 Bên trong lông trắng cặp tên ,

 Nhện giăng lưới dính bụi bèn bám vô !

 Mũi tên trong đó vắng trơ ,

 16    Không về ,chết trận để cho người sầu !

 Vật kia không nỡ nh́n đâu !

 Đốt cho cháy rụi thành màu bụi tro .

 Sông Hoàng bưng đất lấp cho ,

 20    Gió mưa tuyết bắc khó ḍ hận sao !



Chú thích :

 

 - diệu  : ánh sáng mặt trời ,mặt trăng (lưỡng diệu),chói mắt ...

 - do  : vẫn c̣n ,mà c̣n,con khỉ ,do dự,mưu kế ,ngơ hầu...

 - đán : ban ngày(ngày đầu năm: nguyên đán ;buổi sáng mùa xuân: xuân đán) ,buổi sáng sớm .

 - Yên Sơn 燕山 : nằm trong vùng U châu tức U Yên gồm Trực Lệ và Phụng Tiên (Hà Bắc &Liêu Ninh)

 - tịch  : chiếc chiếu để ngồi ,bữa tiệc ,chỗ ngồi ,bao quát ,rộng lớn,nhờ vào...

 - Hiên Viên đài 軒轅臺 : Hiên Viên tức Hoàng Đế là ông vua mở đầu cho thời đại Ngũ Đế (2550-2140 TCN) tương truyền được sinh ra ở Hiên Viên có công dẹp loạn Xuy Vưu nên được tôn làm vua và dựng đài tưởng niệm .Người T.H cho rằng ông đă đặt ra phép tắc ,luật lệ ,thiên văn ,âm nhạc tạo nên xă hội có tổ chức đặt nền móng cho các nước T.H. sau này.

 - tồi  : bi thương ,bẻ găy,phát cỏ ,phá vỡ ,diệt hết...

 - Trường Thành 長城 : thành lũy kéo dài qua nhiều tỉnh phía bắc có từ thời Tần Thủy Hoàng nhằm ngăn chặn các bộ tộc bên kia biên giới thường đem quân cướp phá vùng trung nguyên. Các đời sau kéo dài dăy thành cũ thêm nên gọi là Vạn Lư Trường Thành.

 - di  : để lại ,để quên ,đánh rơi ,bỏ lại...

 - văn  : nếp nhăn ,h́nh vằn vện ,gỗ có vân .

 - bỉ bính 鞞革 : bao da đựng tên hoặc đao kiếm ,bao kiếm.

 - xoa  : dạng ra ,khuỳnh ra ,x̣a ra ,ùn tắc...

 - phần  : thiêu đốt ,khô cháy ,ráo ,bại hoại...

 - khôi (hôi)  : tro tàn ,màu tro ,nguội lạnh ,thờ ơ ,lănh đạm...

 - phủng  : bưng bê ,mang ,ôm ,tâng bốc ,vốc,nịnh nọt ...

 - thượng  : ngơ hầu ,mong mỏi ,đứng đầu,coi sóc ,hơn hẳn ,vượt trội ,vẫn c̣n ,c̣n lâu,khoe khoang ,thời thượng

 - tắc  : ách tắc ,ngăn trở ,nghẽn ,ứ ,lấp kín (một âm là tái : biên tái ,biên giới ).

 - tài  : cắt may quần áo , rạch xé ,xét đoán ,lường định ,ḍ xét...

 

 

 


 

 BÀI 42


 

 秋下荊門   THU HÁ KINH MÔN

 

 霜落荊門江樹空.Sương lạc Kinh Môn ,giang thụ không ,

 布帆無恙掛秋風。 Bố phàm vô dạng quải thu phong .

 此行不為鱸魚膾, Thử hành bất vị Lư ngư khoái , 

 自愛名山入剡中。 Tự ái danh sơn nhập Diệm trung .

 

 

 李白   Lư Bạch
 

 

 

 

Chú thích :

 

 

 Xuống Kinh Môn vào mùa thu

 

 Sương rơi xuống Kinh Môn với ḍng sông và cây cối trơ trọi,vắng tăm. Cánh buồm vải treo hờ hững trong gió thu . Chuyến đi này không v́ món chả cá ở sông Lư mà bởi yêu mến tiếng tăm của núi Diệm nên vào trong đó thôi !

 

 

 Tạm chuyển lục bát :

 

 XUỐNG KINH MÔN VÀO MÙA THU

 

 Kinh Môn sương tỏa sông trơ ,

 Treo lên buồm vải hững hờ gió thu .

 Đi không v́ chả cá Lư ,

 Yêu v́ núi Diệm nên chừ vào trong.


 

Chú thích :

 

 - Kinh Môn 荊門: thuộc vùng tây bắc Nghi Đô ,Hồ Bắc cạnh bên Trường Giang ,đối diện núi Hổ Nha bên bờ bắc .Đây là vùng có nhiều núi non hùng vĩ có tiếng như Diệm Sơn.

 - không  :trơ trọi ,trống rỗng ,vắng tăm ,lặng lẽ.....

 - vô dạng 無恙 : không việc ǵ ,không hề ǵ ,không lo buồn ǵ ...

 - Lư ngư 鱸魚 :loài cá thân dẹp ,vẩy nhỏ miệng to ,lưng màu hơi có sắc xanh,bụng trắng sống ở cửa biển nên mùa hè lội ngược ḍng sông vào ,mùa đông quay trở ra cửa biển .Cá Lư

vùng Kinh Môn có tiếng thơm ngon khi làm chả.

 - khoái  :thịt heo hay cá cắt ra bằm nhỏ để làm chả ,nem...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DƯƠNG ANH SƠN
Sài G̣n, 7/2017

 

 

 

 

 

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com