Trang Thơ v Truyện của L nh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs L NH
Bt hiệu:
L Ph Thọ


 
 
Qu lng Ph Thọ, Hn Khi, Ninh Ha,
Khnh Ha, Việt Nam
Cựu học sinh cc trường Tiểu học Php Việt,Ninh Ha, Trung học V Tnh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bc Sĩ tại Đại Học Y Khoa Si Gn

Lm việc tại Qun Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Si Gn,

Lm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện lm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập t viết lch dưới bt hiệu L Ph Thọ,
Anh Tư Hn Khi.

 

 

 

 

 


 

B QUYẾT BỎ THUỐC L


Bs L nh
 

 

 

Ht thuốc l, tự tn ph cơ thể, lm hại cả người chung quanh. Khắp thế giới đang dậy ln phong tro chống thuốc l. Người ht thuốc nay bị cấm ht nhiều nơi.

 

Trong hồ sơ điện tử của bc sĩ, chi tiết người bệnh c ht thuốc l hay khng được đặt ở ngay đầu hồ sơ, cng chỗ với những chi tiết ngy sanh của người bệnh, số điện thoại lin lạc, ngn ngữ người bệnh thch dng, , để bc sĩ lc mở hồ sơ ra xem lun thấy ngay, v tiếp tục khuyn người bệnh bỏ thuốc l mỗi lần họ tới khm.

 

Ai bảo bỏ thuốc, sao khng dễ?

Ci nhớ thuốc l chắc khng km ci nhớ thuốc lo, v thuốc l nay được xếp hạng ngang với rượu, cocaine, bạch phiến, trong việc gy nghiện ngập (tạo cảm gic sảng khoi, khi khng c n đm kh chịu, khiến người ta cuống qut đi tm v dng n). Chất nicotine c trong thuốc l, nếu chch vo mu, gy những tc dụng cho cơ thể ta giống chất cocaine.

 

C nhiều yếu tố trong v ngoi cơ thể khiến người ta ph pho điếu thuốc trn mi, nhận diện được chng, sẽ gip ta bỏ thuốc l dễ hơn.

 

Một người ht một gi thuốc l mỗi ngy, mỗi năm, ht nicotine vo phổi khoảng 73.000 lần. Như thế, nicotine vo mu, rồi ln c 73.000 lần. Mỗi lần ln c, nicotine bm vo những chỗ tiếp nhận nicotine (nicotine receptors) hiện diện ở cc dy thần kinh c. Bm trụ nơi những chỗ tiếp nhận ấy, nicotine kch thch cc dy thần kinh c, lm tiết ra chất catecholamines, tạo cảm gic sảng khoi, bớt căng thẳng, v lm tăng sức ch . Khi lượng nicotine trong người xuống thấp, người nghiện thuốc l thấy bứt rứt, kh chịu, kh tập trung tư tưởng, nn rt thm hơi nữa, hoặc chm điếu khc.

 

Chất nicotine cn kch thch, lm tiết chất catecholamines ở khắp cơ thể, khiến cc hoạt động của hệ thống thần kinh tự động giao cảm tăng ln. [Trong cơ thể ta c hai hệ thần kinh tự động, giao cảm (sympathetic autonomic nervous system) v đối giao cảm (parasympathetic autonomic nervous system). Chng tc động đối nghịch, canh chừng, trung ha lẫn nhau, gip cơ thể ta hoạt động bnh thường. Chẳng hạn, hệ thần kinh giao cảm lm tim ta đập mạnh, p huyết tăng cao, mặt ti đi, tay chn run rẩy, ngược lại, hệ thần kinh đối giao cảm lm tim ta đập chậm lại, p huyết thấp lại bnh thường, tay chn bớt run]. Hệ thần kinh giao cảm, khi tăng hoạt động, tạo những cảm gic mạnh. Nn, ngoi cc tc dụng trn c, c thể nicotine gy nghiện một phần qua cơ chế lm tăng sự hoạt động của hệ thần kinh giao cảm. Nhiều người thch những cảm gic mạnh, nhất l khi tim đập nhanh, gy do nicotine.

 

Thm vo đấy, những yếu tố bn ngoi cơ thể cũng hỗ trợ việc ht thuốc. Chơi với bạn ht thuốc, kh lng khng ht. X hội dễ di với việc ht thuốc, người ta ht nhiều, x hội kh khăn, người ta nhụt bớt. Nhiều người cho rằng, sau bữa cơm, uống ly rượu, ht điếu thuốc, cn g th bằng. C người, sau khi hon tất một cng việc, tự thưởng mnh điếu thuốc. Rồi, với những căng thẳng của cuộc sống, nhiều người khng dm đương đầu, khi rt điếu thuốc l, căng thẳng tạm thời tiu tan.

 

Đặc biệt, nơi người đ nghiện, chất nicotine trong thuốc l c tc dụng điều ha tnh cảm, tăng cường nhận thức v sức ch , đồng thời lm dn nỡ cc bắp thịt. Người nghiện thuốc l bảo rằng ht thuốc l đ lắm, v thuốc l an thần, vừa giảm bớt căng thẳng, vừa lm vơi cơn sầu. Nn người ht thuốc l c cch để giữ lượng nicotine lun cao trong cơ thể họ. Vờ ht thuốc l c đầu lọc hầu tự đnh lừa mnh rằng loại thuốc l ny nhẹ, c đầu lọc nn t hại, nhưng họ sẽ ht nhiều hơn v ht v phổi su hơn.

 

Một l do khc khiến người ht thuốc kh gi từ khi thuốc, l v mỗi khi bỏ ht, lại ln cn mất eo. Thuốc l c tc dụng lm giảm cn, do lm tăng sự hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, thc đẩy bộ my cơ thể chạy nhanh hơn, tiu thụ năng lượng nhiều hơn. Thm vo đấy, thuốc l cũng lm tăng sự biến dưỡng của chất mỡ trong cơ thể, cản khng cho ln cn, hoặc khiến ngy cng cm đi.

 

Nicotine trong khi thuốc gy hiện tượng quen thuốc (tolerance) v nghiện (dependence). Điếu thuốc đầu ngy tạo tc dụng mạnh nhất, sảng khoi nhất. Trong ngy, cơ thể quen với thuốc, ht miết, cũng khng cn đ như điếu đầu ngy. Nghiện l hiện tượng khng c khng được, nn khi lượng nicotine hơi xuống một cht trong cơ thể, người ht thấy kh chịu, phải ht tiếp, điếu ny sang điếu khc. 20% số người m thuốc l (cứ 10 người, c 2 người), một ngy kia, nghe lời vợ, bỗng chia tay với thuốc l ci một, khng sao cả. Song, 80% những người ht thuốc cn lại, khi đột ngột bỏ thuốc l, bị n hnh. Chỉ trong vng vi giờ, người bỏ ht thấy trong người bứt rứt, kh chịu, căng thẳng, buồn bực, thiếu kin nhẫn, thm thuốc l. Đồng thời, họ thấy mệt mỏi, km linh hoạt, kh tập trung tư tưởng.

 

Triệu chứng do bỏ thuốc l nặng nhẹ ty người, kh chịu nhất khoảng 48 tiếng sau (2 ngy), rồi giảm dần trong vng 2 đến 5 tuần lễ. Ăn ngon miệng v ln cn c thể tiếp tục ko di đến tuần thứ 10. 2 tuần đầu sau khi bỏ ht l khoảng thời gian quan trọng nhất, dễ lm người ta ht lại nhất, v những kh chịu của cơ thể do việc bỏ ht gy ra. Bỏ được thuốc l rồi, việc thm ht lại c khi ko di đến vi thng. Lc đ, thm ht thuốc l lại thường l do hon cảnh bn ngoi, hơn l do những kh chịu của cơ thể. Chẳng hạn, gặp lại những ng bạn qu ganh tỵ thấy mnh đ bỏ ht được, bn nhau rủ đi nhậu, rồi ph pho thuốc l trước mặt mnh (cũng may, nay th kh rồi, v luật cấm ht thuốc l trong qun ăn). Lc ấy, thương cho cc bạn cn vướng nghiệp thuốc l, bạn can đảm khuyn mọi người theo gương bạn, cng bỏ ht.

 

Quyết tm bỏ thuốc l

Khi quyết định bỏ thuốc l, c hai vấn đề đặt ra: dứt bỏ thi quen v vượt thắng ci ghiền chất nicotine. Một số người tự mnh nghỉ ht dễ dng, đa số cần cc gip đỡ thm để nghỉ ht.

 

Bạn dễ bỏ ht hơn nếu bạn dng cc phương cch gip bỏ ht, đồng thời tm sự nng đỡ của người khc. By giờ người ht thuốc l c nhiều lựa chọn, phương tiện gip bỏ ht hơn trước: nhiều thuốc gip khuất phục ci ghiền chất nicotine, v cũng nhiều nơi trong cộng đồng, qua điện thoại, trn internet cung ứng những dịch vụ khuyn nhủ, nng đỡ tinh thần.

 

Nếu quyết tm, bạn c thể bỏ ht thuốc l chứ. Hiện ở Mỹ số người đ bỏ thuốc vượt trội số người cn đang ht. Quan trọng l bạn chọn một ngy nhất định no đ để vĩnh biệt thuốc l v sửa soạn cho ngy ny. Việc khc l tm cch giảm thiểu cc triệu chứng gy do chất nicotine trong mu bạn giảm xuống khi bạn bỏ ht. Sau đy l vi phương cch những người đ từng bỏ thuốc l họ thấy rất hữu ch:

 

Bạn chọn một ngy để nhất định bỏ thuốc. Cố tm một khoảng thời gian no bạn nghĩ sẽ khng c nhiều căng thẳng trong cuộc sống của bạn.

 

Bạn nhớ cho mọi người thn biết ngy bạn sẽ nhất quyết bỏ thuốc. Bạn b v gia đnh c thể nhắc nhở, gip bạn đừng qun ngy ny.

 

Trước khi bỏ thuốc, bạn nhắm sẵn những hoạt động sẽ lm bạn thấy vui, khỏe khoắn, năng động, v bạn dự định một chương trnh tham dự những hoạt động ny t ra trong vng vi tuần đầu khi mới bỏ thuốc. Bạn sẽ cần c ci g lm để tm tr bạn lng qun, khng nghĩ đến thuốc l nữa.

 

Khi bạn cảm thấy thm chm một điếu thuốc l, hy ht thở su, mạnh vi ci v uống cht nước. Trong vng một hai tuần đầu, bạn c thể phải cần đến phương cch ny thường.

 

Bạn xem xt lại những lần bỏ thuốc thnh cng trước, v nhận diện những yếu tố đ từng gip bạn thnh cng.

 

Bạn lập danh sch cc l do khiến bạn muốn bỏ thuốc (sức khỏe tốt hơn, cả cho ton gia đnh bạn nữa, bạn thấy vui thỏa khi dứt bỏ được con ma thuốc l, ). Mỗi tối trước khi vo giường, bạn nhẩm nhắc đi nhắc lại một trong cc nguyn nhn ny 10 lần.

 

Bạn nhận biết cc triệu chứng kh chịu do việc bỏ thuốc chỉ tạm thời v thường ko di khoảng 1-2 tuần thi. Cố gắng đi bạn, thời gian 1-2 tuần ny khng lu đu v rồi bạn sẽ thấy dễ chịu hơn.

 

Bạn biết rằng tuần đầu l tuần lễ kh khăn nhất v cơ thể bạn cn đang phụ thuộc vo chất nicotine v cc triệu chứng kh chịu do việc bỏ thuốc trong thời gian ny sẽ mạnh nhất.

 

Bạn cũng nn biết đa số cc trường hợp thm ht thuốc lại xảy ra trong vng 3 thng đầu sau khi bỏ thuốc, nhất l khi c chuyện khiến bạn căng thẳng, hoặc khi bạn gặp gỡ một người quen cn đang ht.

 

Bạn đừng nản ch nếu chưa thnh cng khi cố dứt bỏ con ma thuốc l, cn nhiều cch khc nữa bạn c thể thử.

 

Nhờ người khc gip sẽ khiến triển vọng bỏ thuốc của bạn dễ thnh cng hơn. Hy ni chuyện với gia đnh v bạn b bạn về định bỏ thuốc của bạn (cẩn thận trnh đừng tm sự với những người cn đang ht mạnh, khng c định bỏ, sợ họ sẽ xấu tnh bn ra chăng). Nếu c thể, bạn gia nhập một nhm hỗ trợ việc bỏ thuốc (support group); đa số cc nhm ny họ gip đỡ miễn ph.

 

Bạn cũng nn hiểu rằng hầu hết những người đ bỏ thuốc thnh cng khng phải ai cũng quyết bỏ một lần l được, thường cũng đ phải từng thử mấy lần. Nếu bạn lỡ chm một điếu thuốc trong lc đang cố bỏ ht, đừng vội nản lng, thất vọng, hy nhanh chng quyết định bỏ nữa.

 

Bạn hy tm cch thay đổi mi trường chung quanh bạn. Nhiều yếu tố bn ngoi tạo điều kiện cho cơn thm thuốc của bạn trỗi dậy, nn trnh chng. Chẳng hạn, đi ăn, bạn chọn tiệm ăn khng cho ht thuốc l, để bạn khng bị điếu thuốc l cm dỗ sau khi ăn.

Bạn trnh mi trường c khi thuốc l.

 

Bạn đặt ra một chương trnh vận động. Người năng vận động bỏ thuốc l dễ thnh cng hơn người khng vận động. Vận động cũng gip bạn trnh ln cn khi bỏ thuốc, đồng thời tăng cường năng lực cho bạn.

 

Bạn ăn một thực phẩm lnh mạnh nhiều rau sống, v uống 8 ly nước mỗi ngy.

 

Bạn trnh rượu, c ph v cc thức uống c chứa chất c ph, v những thức ny c thể khiến bạn thm c lại chất nicotine trong cơ thể.

 

Chnh phủ muốn mọi người chng ta bỏ thuốc l; l những cng dn tốt, chng ta hy lm theo chnh phủ, vừa lợi cho mnh, khỏi hại cho cộng đồng, vừa đỡ tốn tiền của đất nước ny phải bỏ ra để chữa những bệnh của chng ta do thuốc l gy ra. Hy trả ơn cho đất nước bao dung ny bằng những việc nhỏ trước, như bỏ ht thuốc l.

 

 Kỳ tới, ta Tm Hiểu Cc Thuốc Gip Bỏ Thuốc L.

 

 

 

 


Bc sĩ L NH
10/2018

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ v Truyện của L nh              |                 www.ninh-hoa.com