Kỳ 4:

Gỏi ốc tai tượng.

 

Ốc tai tượng sống gửi trong những rạng san hô ruộng, có nhiều ở bãi Trũ, Hòn Tre, Lương Sơn và bãi Dài Cam Ranh.

Khi bạn đang bơi, lặn trên những đám san hô này, chợt thấy giữa vùng san hô trắng có một đóa hoa màu tím xanh ngoài rìa, nhạt dần vào trung tâm và trắng ngần ở chính giữa thì đừng thấy quá đẹp mà thò tay vào  ve vuốt. Đóa hoa đó chính là ốc tai tượng đang hả miệng chờ mồi đấy.

Có người kể rằng khi nước cạn, cọp xuống biển tìm thức ăn, thò chân móc ruột ốc tai tượng, bị nó ngậm lại, cọp không tài nào rút chân ra được, đành chờ chết ngộp khi nước lớn ngập đầu. Huống chi là bàn tay yếu ớt của bạn. Chớ  nên bước vào vết xe đổ “ bạn duật tương trì ”.

 

Ốc tai tượng có con lớn bằng... cái tai voi và giống hệt cái... tai voi. Dùng dao hay lưỡi lê thọc vài cái cho nó ngậm miệng lại chờ... chết, rồi cứ nhẫn nha đục san hô chung quanh ốc cho bể ra, nạy nguyên con mang lên bờ. Tha hồ muốn đâm, muốn chém, ốc tai tượng nhất định ngậm miệng tử tiết theo nước, không một lời van xin lạy lục.

- Thân này thà làm gỏi cho người  xơi chứ không  van xin chịu nhục! 

Chỉ lấy cục cồi thôi, còn bao nhiêu phần ngoài rìa màu mè hoa lá, vất hết. Luộc chín, xắc thành sợi bằng ngón tay, trộn với hành tây xắc khoanh, dấm, muối tiêu, chút dầu xà lách là bạn đã có dĩa gỏi ốc tai tượng ngon lành.

Thịt ốc ăn ngọt, nhai dòn trong miệng. Mùi hăng của hành lẫn mùi cay nồng của tiêu, vị chua của dấm khiến bạn phải cảm khái vừa nhai, vừa than rằng:

- Nghĩ cái đời chua chát!!!.

 

 

Chè hải sâm và cháo bào ngư.

 

Chè hải sâm.

 

Hải sâm tức là con đồn đột ở dưới biển đó bạn ạ. Chắc có bạn sẽ ré lên rằng:

- Tưởng gì! Nó là con đĩa biển chớ đồn đột cái con khỉ gì?  Xạo hoài! Ngay tại Hòn Chồng cũng có cả đám, đi đâu xa cho nhiệt! Cái thứ đen thui, nhớt nhao đầy mình, gớm òm, sâm gì mà sâm !

- Phải ! Bạn nói chí phải! Nó chính là con đĩa biển!

Trước 75, không ai chơi với thứ này. Sau 75, bà con miền Bắc vào ở dọc theo biển, từ Hòn Chồng đến Bãi Tiên- Ba Làng đã biết dùng nó để nuôi heo. Họ đã vớt thứ gớm òm này nấu chung với rong mơ thay cám và chuối cây. Heo ăn thứ này mau lớn rất đúng cách dinh dưỡng theo phương pháp khoa học đấy!

 

Cái con đĩa biển này khi đụng đến là tiết ra quanh mình một thứ mủ trắng rất nhớt, sau đó nhả ra những sợi trắng nhỏ như sợi chỉ có chất dính như keo, bám vào tay rất khó gỡ ra.

Còn loại hải sâm tôi sắp trình bày và đãi bạn một chén chè thượng hảo hạng chỉ có trong thực đơn “nhất dạ đế vương” là loại ở nước sâu, hai chục thước nước trở lên.

Phải ra tận Hòn Yến hoặc mũi Xa Cừ mới có.

Nó có hai loại: màu trắng hoặc vàng nhạt. Khi đụng đến, nó co mình lại và cứng như một ổ bánh mì khô. Bạn phải là tay lặn có cở mới hy vọng bắt được nó. Khi bạn có đủ công lực lặn sâu thì chỉ việc lượm và bỏ vào bị mang lên thôi.

Tuy nhiên cái gì quý thì hiếm. Nó không nhiều đại trà đâu!

Nếu nhiều như đĩa biển thì chúng tôi đã thành triệu phú từ thập niên 70 rồi! Tôi phải dài dòng chỗ này một tí, kẻo có bạn còn ấm ức cho tôi khoác lác.

Trắng hay vàng cũng được, xẻ bụng banh ra, bỏ hết ruột gan, phèo phổi, căng bằng những đoạn tre dài chừng 10 phân, phơi khô.

Đem đến mấy tiệm thuốc Bắc hay chạp phô Ba Tàu, bao nhiêu cũng thâu, giá cả rất hách.

Nhưng chúng tôi chưa được hân hạnh đem đi bán lần nào, bởi mỗi lần chỉ vớ được vài con không đủ cho Hội xực, lấy đâu đem bán!

 

Cách chế biến ra sao?

Tôi chỉ biết một vài, xin trình làng ra đây: Làm gỏi - Nấu chè - Và xúp.

Muốn làm gì thì làm, trước tiên bạn phải cạo cho sạch lớp da của nó đã. Dễ thôi, sẵn đá sát bờ đó, bạn cứ cầm mà mài một lúc thì trắng tinh ngay. Còn ở nhà thì phải luộc lên, lấy dao cạo. Xong, bạn luộc chần, nhớ bỏ vào cục vôi ăn trầu cho nó nhả hết chất độc ra. Luộc lại lần nữa. Vớt ra, ngâm nước lạnh cho nguội. Xắc lát mỏng. Trắng tinh như cơm dừa. Bạn muốn làm gỏi thì cứ như món ốc tai tượng, nhưng gỏi hải sâm thơm ngon hơn nhiều.

Muốn nấu xúp bạn phải xắc lát, phơi khô, rồi rang với cát. Nó sẽ phồng lên như da heo hay như bong bóng cá lạc, mới đem nấu nướng được.

Bây giờ tôi đi nấu chè để đãi bạn ăn tráng miệng tối nay đây.

 

Đã qua các giai đoạn trên, hải sâm hầm thêm hai tiếng đồng hồ sẽ tan ra thành nước sền sệt như  xu xoa, bỏ thêm một nắm đậu xanh cà vỏ. Đậu xanh vừa mềm, cho đường vào, chờ đường sên là được món chè hải sâm. Nếu muốn cầu kỳ thì thêm hổ tai thái sợi và đập thêm một quả trứng vào chén. Nhưng thôi! Bổ lắm chỉ tổ bắn máy bay ! Bao nhiêu đó đủ cho bạn ngủ phải đội nón rồi!

Một đêm trăng sáng vằng vặc, sau khi làm một chén chè hải sâm xong, nằm ngữa trên bãi cát, cát ấm nồng dưới lưng, nhìn trời trong xanh, lấp lánh muôn ngàn tinh tú, gió mát hiu hiu, sóng biển nhẹ ru rì rào, bạn mơ màng đi vào giấc ngủ lúc nào không hay.

Khi mặt trời xói vào mắt bạn thì đã 9 giờ sáng rồi.

Người xưa cỡi hạc đi chơi chưa chắc  đã thú vị bằng !

 

 

Cháo bào ngư.

 

Tôi chưa bao giờ có cơ hội vào nhà hàng Tàu kêu một tô xúp hay cháo bào ngư bởi túi tiền không cho phép. Nên tôi không dám bảo đảm với bạn rằng mấy chú Chệt bưng ra tô xúp bào ngư nghi ngút khói là bào ngư  thiệt hay chỉ là ruột ốc, kiểu treo đầu dê bán thịt chó.

Nhưng tôi chắc với bạn rằng Hội Sao Biển chúng tôi sẽ săn bắt bào ngư chính cống còn tươi roi rói để đãi bạn chứ chả thèm cái thứ “frozen” hay sấy khô đâu.

Bào ngư cũng như vú nàng và hàu, đều sống bám vào đá.

Nhưng thuộc dòng qúi tộc, bào ngư không chịu hòa mình ăn chung ở lộn với đám bình dân học vụ, quê mùa như hàu và vú nàng. Nó lựa những chỗ kín đáo, nước sâu như Hòn Yến, Mũi Xa Cừ để giữ gìn lá ngọc cành vàng. Bắt được nó cũng lắm cơ khổ. Phải lặn xuống thật sâu, luồn lách trong những kẹt hóc hiểm mới tìm ra nó.

 

Bào ngư có hai loại: thất khổng và cửu khổng.

Mình dài non gang tay, bề ngang chừng ba lóng tay, dáng cong cong. Con trung niên có 7 lổ thông hơi để hút, thở gọi là thất khổng. Mấy khứa lão có chín lổ nên tên gọi là cửu khổng. Bào ngư tách vỏ, bên trong lóng lánh xa cừ ngũ sắc rất đẹp. Lấy dao nhọn cắt toàn bộ thịt bào ngư, không bỏ chút nào. Cháo nấu không bỏ bột ngọt, vẫn cứ ngọt mà không bay mùi tanh tanh như hàu hay ốc.

Cứ làm thử một chén đi, rồi sẽ biết! 

Chà, cứ lan man ba cái vụ ăn uống mất thì giờ quá! Tôi hứa là dẫn bạn đi săn dưới đáy biển, mục đích chính của chúng ta mà ! Vậy bạn có thích tiếp tục không? 

Thích thì tiếp tục đi săn cá mập nhé! Sợ không nào ?

 

 

Bắn cá mập, màn trình diễn hấp dẫn và gay cấn.

 

Thường, chúng tôi không bao giờ đụng đến “ông ba mươi” làm chi cho nhọc sức bởi có ăn uống gì được với thịt, xương nó đâu! Tanh ói lòi mật xanh với cái mùi của nó! Nhưng khi đông đảo người yêu cầu, nhất là có người đẹp khẩn khoản thì chúng tôi mới bắn biểu diển thôi.

Khi chúng tôi đã bắn được ít cá đeo sau lưng thì mấy “ông ba mươi” cứ lẽo đẽo theo sau chờ thời cơ cướp giựt lại.

Ban đầu chúng tôi sợ, không biết lúc nào nó đớp nhầm bàn chân mình. Lâu dần biết tính, cá mập không bao giờ tấn công mình như trong xi nê chiếu, nếu mình không bị chảy máu.

 

Cá mập ngửi thấy mùi máu ở đâu là lăn xã vào tấn công một cách điên cuồng, hung bạo. Bình thường chúng rất nhát. Chúng tôi chỉ quơ cây súng trước mặt là chúng lãng xa hoặc bỏ chạy. Chúng chạy rất nhanh. Xẹt như phản lực.

Mình thon, miệng nhọn, răng bốn hàm, sắc như dao cạo là thứ dữ. Loại cở bằng bắp chân, bắp vế, đi từng bầy, gọi là cá nhám đá. Có rất nhiều ở Bãi Dài Cam Ranh và mũi Xa Cừ.

Loại lớn hơn ở rất khơi, tận Hòn Mun, Hòn Chà Là, Hòn Yến ngoại gọi là cá xà, cá mập.

Dân mành xóm tôi mỗi khi lưới được vài con thì chỉ cắt lấy hai cái vây để lấy cước, còn thì vất hết trở lại biển.

Loại đầu tròn, hiền khô, ăn ngủ tối ngày, tên gọi là cá “bục bịch”. Tuy nhiên khi bị tấn công thì cũng trở nên hung dữ không kém loại mỏ nhọn, xêm xêm mấy bà “o” nhọn mồm. ( Ca dao: Một trăm ông chú không lo. Chỉ lo mỗi một mụ o nhọn mồm).

Khi được yêu cầu, chúng tôi đến ngay địa chỉ của anh chàng “bục bịch” và phải ba người mới hạ được nó một cách dễ dàng và ngoạn mục. Lúc chúng tôi đang nằm ngay trên đầu nó để hoạch định và phân công điểm bắn, nó vẫn cứ điềm nhiên ngọa thị, chắc hẳn chú chàng nghĩ rằng không ai dám đụng tới lông chân mình chăng? Lầm rồi con ơi! Khi có người đẹp yêu cầu thì rồng trên mây cũng bị lôi xuống để mổ lấy gan mà dâng lên. Huống hồ con chỉ là anh chàng “bục bịch”.

 

Lát nữa đây, kéo về triển lãm, con có tên là cá mập, cá xà. Con cũng hân hạnh lắm chứ. Lập lờ đánh lận con đen mà, dân thành phố đố ai phân biệt được chân hay giả. Con nào cũng giống nhau tuốt luốt. Đều là cá mập hết.

Gọi là ông “ba mươi” không phải là đại ngôn. Ở dưới nước, nó mạnh vô cùng. Một người không kéo lại nó. Khi bị thương nó càng mạnh tợn. Có khi nó tấn công trở lại, có khi cứ lôi mũi tên và người ra khơi và càng lúc càng lặn sâu xuống đáy biển. Nếu không kịp rút dao cắt dây, bỏ tên, thì chết ngộp với nó. Để hạ được nó, phải cùng lúc bắn vào ba yếu điểm: hai cửa sổ hai bên hông và tử huyệt là đỉnh đầu.

- Nào! Một... hai... ba... Ba mũi tên thép cùng bay ra một lúc, cắm phập vào ba điểm. Ba tay săn vận hết sức lực vào hai bàn chân và hai bàn tay, vừa quẫy đạp vừa trì kéo chú chàng ra khỏi hang lập tức. Và luôn luôn giữ cho dây súng căng thẳng. Nếu dây dùn rất nguy hiểm, bởi nó sẽ lao về hướng đó mang theo mũi tên đâm ngược lại kẻ thù.

- Cứ giữ nguyên tình trạng “Cu Ba căng thẳng” như vậy, mặc cho nó vùng vẫy đùng đùng dưới nước, từ từ kéo vào bờ. Và sau đó, khỏi cần phải viết lại ở đây cho tốn giấy, các bạn cũng biết là quí bà, quí cô xúm lại xuýt xoa, trầm trồ, khen bốc không tiếc lời.

Và dĩ nhiên ba chàng ngự lâm pháo thủ được cử đi thi hành nhiệm vụ lỗ mũi bỗng nở to như trái cà chua trước những cặp mắt đầy thán phục của người đẹp.

 

 

Cá đuối sông Lô.

 

Đứng bên này làng Bình Tân, Cửa Bé, nhìn qua bên kia sông, nhấp nhô  mấy hàng dừa xanh là Đồng Bò và con sông chảy ra biển là sông Lô. Sông Lô đưa phù sa ra cửa biển tạo thành một lớp bùn mỏng đủ cho các loại cá đuối vùi mình ngủ.

Cá đuối rất dễ bắn. Nhưng bạn phải có chiếc xuồng, nhỏ thôi, cở một hai người chèo.

Cá đuối có nhiều con bằng cái nong, đôi khi bằng chiếc chiếu.

 

Nước sông Lô ít khi trong. Thường xuyên đục lờ lờ bởi phù sa. Muốn nhìn rõ xuống đáy, bạn phải ra đến nơi khi trời mờ sáng, con nước còn đang lớn. Cá đuối nằm rãi rác, vùi mình xuống bùn. Kinh nghiệm và phải tinh mắt mới thấy hai con mắt lúng liếng, liếc tới, liếc lui và một dáng tròn mờ mờ. Bạn phải nằm im trên mặt nước một lúc lâu, định thần nhìn kỹ để biết rõ hướng nào là đầu, hướng nào là đuôi rồi mới chuẩn bị bắn.

Mỗi lần như thế, đầu óc tôi lại miên man liên tưởng tới cái roi làm bằng đuôi cá đuối phơi khô mà ông Hào Hai làng tôi thuở xưa dùng để đánh phạt dân làng mỗi khi phạm lỗi. Theo lời cha tôi kể lại, roi cá đuối có gai, mỗi lần quất vào mông là mỗi lần lấy ra theo da thịt và máu nạn nhân.

Nhắc đến Hào Hai đình Xương Huân là ai cũng rùng mình. Tôi lại liên tưởng đến ông Cò Xương cũng đánh dân bằng roi “cặc bò”.

 

Ông Cò tên gì tôi không biết, nhưng ông có rạp hát bội Thạnh Xương, nơi mà tuổi thơ của tôi “đêm nào cũng mê man về hát bội” như cậu bé Đoàn văn Cừ. Tim tôi đập theo từng nhịp trống, nhịp phèn la rộn rã. Và tôi đã đem lòng thầm yêu, trộm nhớ nàng công chúa Thoại Ba, mặt đỏ hồng xinh đẹp, trước ngực có đóa hoa đào to, kết bằng vải hồng điều, sau lưng giắt năm chiếc lông công ngũ sắc, cong vút. 

Đêm nào tôi cũng ngẩn ngơ, mê mẫn theo dõi nàng Thoại Ba của tôi trên sân khấu, từng điệu bộ, từng lời ca. Lại càng thán phục hơn nữa khi nàng múa tít cây thương trong tay.

Tôi yêu công chúa Thoại Ba từ năm chín tuổi. 

 

Một đêm kia, khi vãn hát, không dằn được con tim ấp ủ lâu ngày, tôi đòi dì Hương, bồ của ông bầu gánh, thường dẫn tôi theo coi cọp, không mua vé, chỉ cho tôi thấy cô đào đóng vai Thoại Ba công chúa. Theo ngón tay dì Hương, tôi thấy Thoại Ba công chúa của tôi đang nhổ phẹt bả trầu từ cái miệng đỏ lòm, để ngồi xuống hàng bánh căn bày bán dọc theo chân tường trường Tàu Khải Minh, chuẩn bị ăn khuya.

Trời ơi! Người yêu trong mộng của tôi vậy sao! Một nổi thất vọng não nề đã đánh dập con tim non nớt của tôi một cách tàn nhẫn, lạnh lùng!

Sự thật sao mà phủ phàng đến vậy! Người đẹp Thoại Ba của tôi mặt rổ ong bàu, nghĩa là rỗ chằng, rỗ chịt và đã ba mươi tuổi rồi bạn ạ.

Đêm đó về nhà, tôi đã khóc hết nước mắt. Và mỗi buổi chiều khi trời sụp nắng, tiếng trống chầu, tiếng phèn la thúc dục rộn rã không còn giục giã trong tim tôi nữa.

Tôi giã từ đam mê hát bội từ năm đó. Năm tôi mười hai tuổi.

Tôi đã yêu nàng công chúa Thoại Ba đúng ba năm.

Ông Cò lấy tên hai đứa con để ghép lại thành tên rạp Thạnh Xương. Thằng Thạnh là bạn học lớp nhì với tôi, thầy là ông Huỳnh Kỳ Ngộ, mặt lúc nào cũng đỏ. Thầy rất mê đá gà. Hôm nào thầy thắng độ thì cả lớp vui với cái vui của thầy. Hôm nào thầy buồn bực là cả lớp im re, không khí căng thẳng. Vô phước hôm đó, anh nào không thuộc bài, trả bài không xuôi thế nào cũng lãnh một bạt tai và kèm theo một điệp khúc bất di bất dịch:

- Ngơ ngơ cái tuồng mặt, ăn mày họ, học hành, thi cử gì mày!

Và rẹt một cái, cuốn tập bay ra tận trước cửa, trong đó thầy đã gửi kèm theo hai trứng vịt kèo nhau, bên dưới gạch một đường dài cả gang tay.

  - Về chỗ! Thầy chấm dứt khô khốc.

Thằng Thạnh cận thị từ nhỏ, đã biết chơi đàn vĩ cầm, con nhà gia thế mà! Thay vì nói kéo “violon”, chúng tôi thường chọc nó là kéo “pantalon”. Nó ức lắm nhưng không biết phải làm sao để trả thù.

Thằng Thạnh rất thân với tôi. Ỷ mình con ông Cò, nó thường rủ tôi núp ở dãy cầu tiêu, rình ném cát lên đầu mấy đứa con gái trường Nữ của bà Đốc Thành, ưa chơi nhảy dây gần đó.

 

Thiên địa bất dung gian, đi đêm có ngày gặp ma. Có đứa thấy được cặp kính cận bèn đi mét với Bà Đốc. Thế là ông Thạnh nhà mình hết đường chối cãi. Bởi cả trường chỉ mỗi mình ông đeo kính. Ông khai luôn tôi cho có bạn. Thế là Bà Đốc hai tay, xách tai hai thằng, từ trường Nam sang trường Nữ, bắt nằm sắp trước mặt mấy em, phết cho mỗi thằng năm roi mây quắn đít.

Hôm ấy thầy Ngộ thắng độ nên hai thằng thoát được hiệp hai mà hai thằng vừa bợ, vừa xoa đít trên đường trở lại lớp, chắc mẽm thế nào cũng lãnh thêm mấy cái bạt tai nãy lửa. Đã ba, bốn chục năm qua mà mỗi lần đi bắn ở sông Lô, bơi chầm chậm trên mặt nước tìm cá đuối thì cái dĩ vãng đầy hình ảnh đó cứ hiện ra trong tôi như một cuộn phim quay chậm.  Lòng cứ man mác buồn.

 

Khi đã xác định được vị trí của con mồi, ngoắc chiếc xuồng lại gần, thay mũi tên khác. Mũi tên này có dây sau đuôi dài chừng 50 thước, cột ở đầu mũi ghe. Bạn nhắm ngay giữa hai con mắt, chệch về phía sau một ngón tay, tử huyệt của nó, mà bóp cò. Cá đuối sẽ lồng lên như ngựa. Vành vi chung quanh như hai cánh quạt, vẫy, đập dữ dội tạo thành một vùng đục ngầu rồi quẩy đuôi, vừa bơi ra khơi, vừa lặn xuống sâu, kéo theo chiếc ghe đi vun vút như có người chèo. Anh bạn trên ghe cứ việc chờ một lúc cá thấm tên, yếu dần, từ từ thu dây. Khi kéo cá sát gần ghe, dùng một cần khấu, móc vào bụng cá. Dùng dao chặt đứt đuôi và cái nẻ nhọn hoắc ngay đít, lập tức. Nếu không, nó quẩy một cái, cái nẻ đâm vào người, nhức kêu trời không thấu bạn ạ.

Nó độc lắm. Phương thuốc chữa cầu gai đâm không nhằm nhò gì!

 

(Xem tiếp kỳ 5)

 

… ? ˜ { ™ @ …

Nguyễn Thanh Ty