Trang nhà www.ninh-hoa.com   |   Trang Thơ và Truyện của Nguyễn Thanh Ty


Nguyễn Thanh Ty

       Người Ḥn Khói
    B́nh Tây, Ninh Ḥa.
  Hiện cư ngụ tại Hoa Kỳ.

 

 Văn/Truyện/Tùy Bút


 
  Mắm Ruột Cá Ngừ 
 
Bữa Cơm T́nh Nghĩa
        Của Người Dân
     B́nh Tây - Ḥn Khói

 
Nhân Đọc:
  " Phương Ngữ Ninh Ḥa"
  của Nguyễn Văn Thành
.

 
.....Bánh Căn ! 
  Cái Cặp Táp Lạ Đời
  Con Đường Rợp Bóng
     Là Muồng Tây
 
 
Nàng "Xụi" 
       Kỳ 1   
|   Kỳ 2  

  Về Một Quăng Đời
     Trịnh Công Sơn


   Kỳ 1 
Kỳ 2  |  Kỳ 3 |

   Kỳ 4  Kỳ 5  Kỳ 6  |

   Kỳ 7  |  Kỳ 8  | Kỳ 9 |

   Kỳ 10  Kỳ 11 

 


 


 


                             

 


T



  Đinh Ninh Trong Dạ

 

 

 
 

 


 



Nguyễn Thanh Ty  

  

Kỳ 3:

Sáng thứ Hai, tŕnh diện tại Ty để chờ bổ nhiệm, chúng tôi gặp hầu hết các bạn khác từ các nơi cũng đă đến từ thứ Bảy, Chủ Nhật.

Sư phạm Qui Nhơn đủ mặt: Lê Thị Ngọc Trinh, Đỗ Thị Nghiên, Trương Khắc Nhượng.

Sư phạm Sài G̣n: Nam có Nguyễn Hảo Tâm, Nguyễn Văn Ba, Nguyễn Văn Tâm, Trần Văn Nghị. Nữ có: các cô Nguyệt, Châu, Hải, Trang...

Sư phạm Long An chỉ có một ngoe là Ngô Thanh Bạch.

Ty Trưởng đương nhiệm là Ông Trương Cảnh Ngôn, sắp về hưu. Đỗ Thị Nghiên, Trương Khắc Nhượng, Nguyễn Hảo Tâm và tôi cùng được bổ nhiệm về trường Tân Bùi, xứ Tân Bùi, cách trung tâm Bảo Lộc chừng năm cây số. Lê Thị Ngọc Trinh bổ về trường Nữ Bảo Lộc ngay trung tâm phố. Nguyễn Văn Ba phụ chân kế toán tại Ty. Riêng Trịnh Công Sơn được "biệt nhăn" hơn bổ về một trường Sơ Cấp Thượng, ở sát nách Ty, chừng non cây số. Với chức vụ là Trưởng Giáo. (Xin chú ở đây, theo qui chế Bộ Giáo Dục bấy giờ: một trường chỉ có lớp bốn trở xuống gọi là trường Sơ cấp. Đứng đầu là Trưởng Giáo, phải dạy lớp và không có phụ cấp chức vụ 200$. Trường từ năm lớp trở lên mới được gọi là trường Tiểu học. Đứng đầu là Hiệu Trưởng có phụ cấp chức vụ, vẫn phải đứng lớp. Truờng có từ mười lớp trở lên, Hiệu Trưởng mới được miễn dạy.

Ngạch chúng tôi là Giáo Học Bổ Túc, chỉ số lương tập sự là 320, ngân sách do Bộ Quốc Gia Giáo Dục đài thọ, như đă nói ở trên. Sau khi phân bổ xong, Ty cho chúng tôi được nghỉ một tuần để thu xếp nơi ăn chốn ở. Thứ hai tuần tới sẽ tŕnh diện nhiệm sở mới. Khi về đến nhà, chúng tôi ḅ lăn ra cười với cái chức Trưởng giáo của Sơn. Lần đầu nghe tới chức Trưởng Giáo, ai cũng liên tưởng tới chức Trưởng Lăo Hộ Pháp trong Ma Giáo, truyện chưởng Kim Dung.

Mấy ngày thong thả, tôi và Sơn đi dạo khắp nơi để t́m nhà trọ. Thật đúng như lời của một bản nhạc "đi dăm phút đă trở về chốn cũ..." Phố Bảo Lộc nằm dọc theo quốc lộ, chỉ có một đoạn ngắn chưa đầy nửa cây số. Bắt đầu từ trường Nông Lâm Súc, chạy thoai thoải xuống dốc, đến cuối dốc là một cái hồ nước, trông giống như cái ḷng chảo là hết. Lên dốc, hai bên là những đồi trà ngút ngàn. Lâm Đồng là xứ trà.

Xưa kia B'B'Lao do người Pháp khai khẩn trồng trà và chế biến trà. Họ có nhiều trang trại lớn và có cả sân bay tư nhân. Năm chúng tôi được bổ về đây th́ chỉ c̣n hai người Pháp già lấy vợ Việt Nam là c̣n ở lại. Những trại chủ khác đă bán lại cơ sở cho người Việt hoặc bỏ hoang để về nước v́ không chịu nổi Việt Cộng thu thuế.

Bảo Lộc là đọc theo âm Việt của tên Thượng là B'Lao. Năm 1954, ông Diệm đưa số người Bắc di cư lên đây khẩn hoang lập nghiệp. Họ toàn là người Công Giáo. Dẫn đầu là một cha xứ. Người xứ nào ở ngoài Bắc thuộc làng ǵ th́ lên đây qui tụ lại thành một xứ, lấy tên làng ḿnh ghép thêm chữ Tân để thành tên của xứ ḿnh. Ví dụ: làng Bùi Chu thành Tân Bùi. Theo thứ tự, hướng từ Định Quán lên cao dần, qua khỏi khu vực sông La Ngà là đèo Ma Đa Gui, ranh giới tỉnh Lâm Đồng. Quận Bảo Lộc bắt đầu từ xứ Tân Bùi. Tiếp theo là Tân Hà. Phố Bảo Lộc nằm giữa. Rồi đến Tân Thanh, Tân Phát. Xa vào tận buôn Thượng c̣n thêm Tân Rai và Tân Lú. Tôi chưa đến đó bao giờ. Chỉ đọc thấy trên bản đồ hành chánh.

Mỗi xứ đạo do một cha xứ cai quản, cả phần hồn lẫn phần xác. Phụ tá có các ông trùm. Xứ có lực lượng vũ trang riêng để tự vệ an ninh và đánh trả Việt Cộng. Chung quanh xứ bảo bọc bởi hàng rào tre kiên cố. Kẻ lạ muốn vào xứ phải có người trong xứ quen và hướng dẫn. Xứ được xây dựng theo đồ h́nh bát quái. Trung tâm là nhà thờ. Dưới mỗi nhà đều có đường hầm ăn thông với đường hầm chính dẫn tới nhà thờ. Đường hầm được đào và xây dựng rất rộng răi, chắc chắn. Suốt những năm ông Diệm chấp chánh, không một tên du kích nào dám bén măng đến quấy rối. Nghe nói lúc đầu cũng có vài tên cố thâm nhập nhưng đều bị giáo dân tóm cổ tức khắc. Trong khi đó, tại trung tâm phố, khu tập trung đông đảo dân Nam, Ngăi, B́nh, Phú, Thừa Thiên theo đạo Phật đa số th́ Việt Cộng lại dễ dàng trà trộn rải truyền đơn và treo cờ. Kể từ năm 1964, khi chúng tôi dạy học tại đây, trở về sau, những chính quyền kế tiếp không chú trọng đến kế hoạch ấp chiến lược nữa, thu hồi toàn bộ vũ khí của các xứ, nên vấn đề an ninh lỏng lẻo dần.

Trở lại chuyện chúng tôi đi t́m nhà trọ. Suốt mấy ngày, Sơn và tôi lang thang khắp ngơ để t́m nhà thuê, nhưng không nơi nào vừa ư. Nhất là nhà vệ sinh th́ khiếp quá. Tất cả các nhà đều đào hố xí sau vườn. Gác ngang miệng hố là hai thanh gỗ. Che chung quanh bằng những tấm cót tre. Không có mái che. Ngày mưa phải đội nón lá mà ngồi. Nhặng xanh hằng ngàn con bay vù vù từ dưới hố lên, bu cả vào người. Ḍi bọ trắng nhởn to bằng đầu đũa, ḅ lổn nhổn khắp mặt đất. Eo ơi! C̣n những ngày nắng oi nồng, cái mùi xú uế từ dưới xông lên càng khiếp đảm.

Trong lúc loay hoay t́m nhà, có ai đó mách chúng tôi, ở về phía Ty Công Chánh có ngôi biệt thự vừa xây xong, chủ nhà muốn cho thuê nhưng hơi đắt. Sơn và tôi đến ngay. Nhà rất đẹp, tọa lạc trên một khu quang đăng, thoáng tầm nh́n. Chung quanh hàng rào bao bọc, phía trước có cổng. Nhà có ba pḥng ngủ, một pḥng khách. Nhà bếp rộng chia làm hai, một nửa là bếp, một nửa là pḥng tắm và vệ sinh. Chủ nhà là một người đàn bà tuổi trạc độ ba mươi, người mảnh dẻ. Bà hiện là Trưởng Pḥng Kế Toán của Ty Công Chánh Lâm Đồng. Bà sống với đứa con gái nhỏ sáu tuổi tên Đào. Chồng bà đang làm việc ở Sài G̣n, bà cho biết. Sau khi nói chuyện độ dăm phút, chúng tôi bằng ḷng thuê toàn bộ căn nhà, trừ một pḥng cho bà và đứa con gái để ở, với giá 1.200 đồng. Nếu muốn ăn cơm tháng th́ bà nấu luôn cho. Ngày ba bữa, mỗi người trả thêm ba trăm đồng. Chúng tôi ra về với ḷng thơ thới v́ đă t́m được nơi ăn ở vừa ư. Trên đường về Sơn cứ lẩm bẩm: Đàn bà mà tên Phi lại lót Thị, Thị Phi... Thị Phi!

Sơn tủm tỉm cười một ḿnh. Tôi biết Sơn đang nghĩ ǵ về bà chủ nhà trẻ, sống một ḿnh.

Chúng tôi rủ thêm hai người bạn nữa để chia bớt pḥng và chia bớt tiền. Hai anh Nguyễn Hảo Tâm và Nguyễn Văn Ba đến xem nhà và đồng ư ngay. Sơn và tôi có công t́m nhà, nên được ưu tiên ở căn pḥng trước, có cửa sổ quay ra mặt đường. Tâm và Ba ở căn kế. Bà chủ nhà căn trong cùng. Ba pḥng ăn thông ra pḥng khách. Pḥng khách có cửa hông thông với nhà bếp. Từ lúc chúng tôi về ở, trừ những lúc dọn cơm cho chúng tôi hay những lúc đi làm chạm mặt ở pḥng khách, bà chủ cùng đứa con gái đóng cửa im ỉm, nói chuyện rầm ŕ ở trong buồng, ít khi ló mặt ra ngoài.


Từ trái sang phải: Nguyễn Hảo Tâm, Nguyễn Văn Ba,
Đỗ Danh Đạo, Nguyễn Đức Tín, Nguyễn Thanh Ty (Tác giả viết bài này), và Trịnh Công Sơn.
   

Mấy tháng sau, bà thuê được một cô người làm. Cô này độ chừng hơn hai mươi, có da thịt, tính t́nh hiền hậu, hơi quê mùa nhưng dễ thương. Cô giúp bà chủ đi chợ nấu ăn cho chúng tôi. Cô ngủ ở nhà bếp.

Nhớ lại một mẫu chuyện vui.

Có lần bà chủ nghỉ phép nửa tháng về Sài G̣n với gia đ́nh, bà yêu cầu chúng tôi t́m chỗ ăn tạm trong thời gian này. (lúc đó chưa có cô giúp việc) Bốn chúng tôi thay phiên nhau đi chợ nấu ăn mỗi người một ngày. Sở dĩ chúng tôi không đi ăn tiệm là v́ hai lư do. Thứ nhất là làm biếng đi xa. Từ nhà đến tiệm ăn xa hơn đến chợ. Thứ hai, có cơ hội để thử ḿnh có khả năng tự lực cánh sinh hay không?

Đầu tiên, tôi xung phong trước. Bữa ăn có cá chiên dầm mắm tỏi ớt, chấm với dưa leo, rau sống, xà lách. Hội đồng chấm điểm: Tạm được! Ngày thứ hai, Nguyễn Văn Ba. Thịt ba chỉ kho hột vịt ăn với dưa cải và cà pháo muối mặn. Điểm: Khá. Đêm đó chúng tôi lục đục thức dậy uống nước và đi tiểu suốt. Nguyễn Hảo Tâm người Sài G̣n, giả giọng Bắc của Ba, ngâm ư ử chọc Văn Ba:

Em ơi! Mở cửa cho anh ra!
Kẻo anh chết khát trong vại cà nhà em!

Ngày thứ ba, Hảo Tâm vác chiếc bụng phệ đi chợ. Vậy mà thoáng cái đă về, xăn tay áo vào bếp. Trưa hôm đó chúng tôi được thưởng thức món hột vịt luộc, dầm x́ dầu ớt chanh, chấm với giá chua, rau sống. Sơn rên rỉ: Chắc cái rô-bi-nê nước của bà chủ nhà đêm nay hư quá! Văn Ba được dịp trả thù câu chọc tối qua của Hảo Tâm:
- Này ông Tâm! Cái câu "Kẻo anh chết khát trong hủ giá chua nhà em" tối nay đọc nghe trúc trắc quá, ông ráng sửa lại nghe cho êm tai nhá!
Tâm cười giả lả:
- Nè... nè tráng miệng với chuối bồ hương đi! Ngon lắm đó.

Ngày thứ tư đến lượt Sơn. Anh rủ tôi đi cho có bạn. Hóa ra anh chàng mắc cỡ. Anh thủ sẵn trong túi hồi nào không hay một cái bao bằng giấy xi măng. Miệng ngậm ống vố ph́ phèo, tay chắp sau đít, anh lững thững vào chợ như người đi dạo cảnh. Tôi theo sau không ư kiến, mắt đảo quanh đám người Thượng, xem họ mua bán đổi chác những thổ sản mang từ trên núi xuống. Nhiều nhất là phong lan. Nhưng chỉ là những loại thường như hoàng lan, hoàng điệp, hàm rồng, long tu, địa lan... Mấy thứ này rẻ tiền. Chỉ năm, mười đồng một nhánh. Tháng đầu tôi ham, mua về treo đầy trong pḥng. Song nó cứ rũ ra, chết dần. Có người bày cách, phải treo nó ngoài trời cho có đủ sương và nắng gió nó mới sống. Tôi làm theo. Nhưng mấy chục nhánh cũng lần lượt héo sầu, đổi sang màu vàng rồi chết khô. Có lẽ nó nhớ bạn, nhớ rừng chăng?

Sơn xăm xăm đi tới hàng đồ khô, gia vị và nói với bà bán hàng:

- Bà cho tôi một chục trứng gà, một ít củ hành và tỏi. Tính hết bao nhiêu?

Bà bán hàng nói giá tiền và hỏi lại:

- Cậu có cái ǵ đựng không? Đi chợ mà đi hai tay không vậy?

Sơn nhanh nhẹn rút trong túi quần ra cái bị giấy xi măng đưa cho bà bán hàng và nói:

- Bà bỏ hết vô đây là được rồi.

Trả tiền xong, Sơn quành qua hàng thịt mua một miếng thịt ba chỉ. Trở lại hàng rau mua thêm mấy trái cà chua.

- Xong! Ông thấy tôi có nghề không? Sơn hỏi tôi mà không cần câu trả lời.

Vừa về đến nhà đă thấy hai chàng Tâm và Ba chờ sẵn.

- Nào! Bữa nay coi anh chàng nhạc sĩ của ḿnh nấu nướng ra làm sao!

Sơn cười h́ h́:

- Được rồi! Mấy ông vô hết trong này coi tôi trổ tài nghe.

Sơn vào bếp chỉ huy ba chúng tôi, người này lột vỏ hành, tỏi, người kia rửa cà, thái lát mỏng, người nọ cắt thịt ba chỉ thành sợi như chiếc đũa. Chúng tôi làm theo răm rắp. Mọi việc đâu vào đấy. Và giục Sơn ra tay v́ trời đă khá trưa rồi. Sơn bắt đầu đổ dầu chiên vào chảo. Trong khi chờ đợi dầu nóng, Sơn giảng giải cách làm các món:

- Các ông sẽ được thưởng thức món hột gà "ốp la" và hột gà đổ chả nghe! (Sơn thường đệm tiếng "nghe" ở cuối câu rất nhẹ và rất dễ thương) Phải đợi dầu thật nóng, bốc khói, rồi khử dầu bằng vài tép tỏi đập dập cho thơm - Sơn nói tiếp:
- Bây giờ mấy ông coi nghe!

Sơn cầm lấy một trứng gà bằng hai tay, vừa làm vừa giảng tiếp:
- Ḿnh phải cầm trứng bằng tám ngón tay như thế này, từ ngón trỏ đến ngón út, hai ngón tay cái bấm vào trứng để bóp quả trứng. Nè! Chú ư nè!

Chúng tôi ngó theo bàn tay Sơn, những ngón tay thuôn dài đang ôm lấy quả trứng. Những ngón tay khô, xương và da. Phải cho có thêm một ít thịt th́ bàn tay Sơn chắc đẹp không thua ǵ bàn tay con gái. Sơn bóp mạnh hai ngón tay. Ḷng trắng, ḷng đỏ trứng gà thay v́ lọt vào chảo, lại vọt xuống đất đánh "bạch" một tiếng. Một trứng đi đời. Sơn bào chữa:

- Tại tôi bóp mạnh quá!

Chúng tôi khuyến khích:

- Làm lại! Làm lại!

Sơn làm thêm hai lần nữa, t́nh trạng vẫn y như cũ. Một đống trứng nhầy nhụa dưới chân. Ba la lên:

- Thôi! Thôi! Ông Sơn ơi, làm ơn tránh ra cho chúng tôi làm. Mà ông có biết làm không th́ bảo?

Sơn nói:

- Hồi nhỏ tôi thấy má tôi làm như vậy mà!

Tâm hỏi lại:

- Mà ông đă làm thử lần nào chưa?

- Chưa!

- Vậy mà cũng bày!

Tôi chọc quê Sơn bằng cách hát nhại "Dă Tràng Ca": "Thôi! C̣n ǵ nữa đâu! C̣n ǵ nữa đâu! Mà không ăn rau..."

Sơn nổi cáu, x́ nẹt:

- Thôi cha! Cha sửa lời làm hư hết bản nhạc của tôi đó cha.

Sau đó chúng tôi đập hết những trứng c̣n lại vào trong một cái tô lớn. Trộn thêm đường, hành củ, cà chua, thịt ba chỉ, tiêu, x́ dầu đánh đều lên thành một món hổ lốn, đổ vào chảo thành hai lượt cho mau chín và không bị cháy phía dưới. Không ngờ bữa cơm ấy lại vui và ngon ra phết. Ai nấy vừa ăn vừa nhắc lại cảnh Sơn bóp trứng mà cười. Dứt bữa ăn, Sơn trịnh trọng đứng lên tuyên bố:
- Bắt đầu chiều nay đi ăn cơm tiệm!

Không ngờ cái lệnh vô t́nh ấy lại hợp cả cho chúng tôi. Không ai bảo ai, cả ba chúng tôi đồng thanh vừa cười, vừa hô to:
- Ăn cơm tiệm! Đả đảo đi chợ!

Những ngày chúng tôi sống chung với nhau trong "ngôi biệt thự" của bà Trần Thị Phi thật là vui nhộn. Cũng chính trong căn pḥng có khung cửa sổ ngó ra con đường đất đỏ của căn nhà này, Trịnh Công Sơn đă sáng tác các nhạc phẩm để đời: Chiều Một Ḿnh Qua Phố; Lời Buồn Thánh; Vết Lăn Trầm và Ca Khúc Da Vàng.

(Đón đọc tiếp kỳ 4)

 

  

 

Nguyễn Thanh Ty
Tác phẩm đă được in thành sách năm 2004, bán với giá 17 đô-la Mỹ một cuốn kể luôn cước phí.  Xin liên lạc với tác giả tại :

Nguyễn Thanh Ty
69 Edwin St.
N. Quincy, MA. 02171 - USA
Phone: (617) 328- 9833