www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Tà Áo Văn Quân

Giáo Sư
Nguyễn Đức Tường

 

Lời Giới Thiệu  

Tà Áo Văn Quân

Bài Không Tên Không Tên Kỳ 1   Kỳ 2  

KIBBUTZ
 
Kỳ 1
  |  Kỳ 2  |  Kỳ 3 

  Kỳ 4    |   Kỳ 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 



 
TÀ ÁO VĂN QUÂN

GS Nguyễn Đc Tường
Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA


 

 

 

 

Gửi Lê Đ́nh Điểu

Và những bạn tôi,

Của thời mới lớn.

  

Thật lâu, măi măi về sau tôi mới gặp lại Thanh-Văn, khi h́nh như những ǵ sẽ xảy ra th́ đă xảy ra và những ǵ chưa xảy ra th́ sẽ không bao giờ xảy ra nữa. Hôm ấy là ngày cưới của Thanh-Hà, con gái nàng. Tôi đến khi nàng đang loay hoay sửa lại đồ trang hoàng vào phút chót. Đứng sau lưng tôi hỏi có thể giúp nàng được ǵ không, Thanh-Văn giật ḿnh quay lại mừng rỡ,

 

"Anh! Mừng quá, anh đến với cháu."

 

Rồi nàng gọi con, cầm tay con Thanh-Văn kiêu hănh giới thiệu:

 

"Bác có thể tưởng tượng đây là ‘Bé’ của bác không?"

 

Tôi đang lúng túng phản đối "Bé" không c̣n bé như vậy nữa th́ Thanh-Hà, tức "Bé", đă cười gịn giă lên tiếng, "không, với bác th́ Bé vẫn là Bé". Bé c̣n nhớ tôi. Lần cuối cùng chơi với Bé, Bé chưa học xong tiểu học.

 

Nắm chặt hai bàn tay mềm mại trong ḷng bàn tay, tôi nói với Thanh-Hà vài lời chúc mừng và ôn lại vài chuyện nhỏ khi nàng c̣n là "Bé".

 

Thanh-Hà lộng lẫy trong chiếc áo dài nhung đỏ thắm. Tôi ngắm nh́n nàng. Đó là Thanh-Văn của ba mươi năm về trước. Tóc cắt ngắn, Thanh-Hà có dáng người và khuôn mặt của mẹ, cũng cái miệng và đôi mắt ấy. Nhất là đôi mắt, nhiều khi trông lim dim như buồn ngủ nhưng thật ra rất tinh nhanh và sống động như đôi mắt của loài mănh thú đang ŕnh mồi.

 

Một ư nghĩ thoáng hiện trong đầu là đáng nhẽ Thanh-Hà phải là con tôi mới phải, nhưng tôi vội gạt bỏ ư nghĩ ấy. Quay sang nh́n Thanh-Văn trong chiếc áo dài nhung xanh biếc, tôi buột miệng kêu, "Tà Áo Văn Quân!" Nàng nói, "Anh!" rồi cười rộn ràng dắt con đi giới thiệu với bạn bè khác.

 

Tôi nh́n theo vạt áo nhung xanh biếc bắt đầu bay lẫn trong đám đông. Thời gian và ba lần sinh đẻ đă làm cho thân h́nh người đàn bà mặc áo dài nhung đầy đặn hơn. Thời gian tuy cũng ghi lại trên mặt nàng đôi chút khói sương nhưng rất khoan hậu, v́ khi tôi nghe nàng nói chữ "Anh" như thầm trách sự thiếu kín đáo của tôi, tôi không gặp khó khăn lập lại sự liên hệ giữa khuôn mặt lịch lăm của bác sĩ Thanh-Văn trang trọng ngày nay và cô Céline Thanh-Văn của "Tà Áo Văn Quân" những ngày xa xưa trước.

 

Tôi gặp Thanh-Văn cùng cô chị ngay trên nàng cũng trong một tiệc cưới. Ngày ấy Thanh-Văn mới mười bẩy tuổi, hăy c̣n học trung học ở trường Marie Curie, Sài G̣n. H́nh ảnh tôi c̣n giữ về nàng là một cô gái không xấu, rất duyên dáng, có chiếc răng khểnh (cô gái Việt Nam duyên dáng nào mà không có chiếc răng khểnh,) thường mặc váy, nói liến thoắng rất nhanh, mắt nhiều khi hấp háy như cận thị như tôi đă tả ở trên.

 

Một trong những nhược điểm của tôi đối với phái yếu là tôi rất cảm phục cô nào nhanh miệng, khiến cho tôi phải ở "thế thủ" ngay từ đầu, gây cho tôi một chút mặc cảm trí tuệ nào đó. Khi biết tôi học ban Toán ở Đại Học, Thanh-Văn cười hỏi,

 

"Các anh học toán h́nh như không bao giờ rứt khoát được việc ǵ. Cái ǵ là correspondance biunivoque, đă bi sao c̣n uni?"[1]

 

Không ai dại ǵ đi căi nhau với một cô gái mười bẩy tuổi, hăy c̣n học trung học, về sự kỳ diệu của "bi" và "uni" trong toán học, tôi lúng búng cho qua chuyện, nhưng từ đó tôi không bao giờ quên được Thanh-Văn.

 

Qua câu chuyện với hai chị em tôi dần dà biết là tôi quen, nhưng không thân, cả chị lớn sắp học xong dược của hai nàng. Sau đó tôi quen thân cả nhà và thường đến chơi nhà luôn. Chút cảm phục ban đầu nẩy nở, trưởng thành thành một thứ t́nh yêu thầm kín nhẹ nhàng không rơ rệt, tôi tin rằng nàng cũng không lănh đạm với tôi.

 

Rồi đến sinh nhật của Thanh-Văn. Tối sinh nhật mười tám tuổi của Thanh-Văn là một phát lộ kỳ diệu. Thanh-Văn trông cao hẳn lên, Thanh-Văn không c̣n là "con nít" chân đi không chạm đất nữa, bởi lẽ tối hôm đó lần đầu tiên tôi thấy Thanh-Văn mặc áo dài, thướt tha trong chiếc áo dài nhung mầu xanh biếc. Tôi mời nàng khiêu vũ. Nắm tay Thanh-Văn lần đầu tiên cho tôi một cảm giác khó tả, tôi không biết đó có phải là tiếng ḷng dào dạt như các ông nhà văn thường tả không. Nhớ lại lần đầu tiên nói chuyện với nàng, tôi phủ trước:

 

"A! Đẹp thay tuổi mười tám! Nhưng Thanh-Văn có nhớ mấy câu đầu bài thơ gửi tặng Hélène của Ronsard không?"[2]

 

Nàng cười to trả lời:

 

"Văn nhớ chứ! Mới học mà. Nhưng anh đâu có làm thơ. Thế anh có biết hai câu thơ này không?"

 

Rồi nàng đọc,

 

Allez-vous-en, avec vos fleurs toutes fânées.

J'ai dans l'âme une fleur que nul ne peut ceuillir.[3]

 

Lại chậm chân hơn cô gái bất trị này một lần nữa.

 

Thường là như vậy, nói chuyện với Thanh-Văn bao giờ cũng vui v́ nàng nhanh trí, đốp chát mà không làm ai phật ư. Càng tiện cho tôi, tính tôi ít nói nên để nàng nói hộ. Tiếng nhạc valse chậm nồng nàn của bài Tà Áo Văn Quân của Phạm Duy Nhượng vang lên từ loa máy hát. Đột nhiên nàng khẽ hỏi,

 

"Tại sao lại Tư Mă người ơi, dừng đàn bên Văn Quân, hở anh?"

 

"Nếu Thanh-Văn nghe câu tiếp," tôi khẽ đáp,"nâng phím hào hoa, kề làn môi giai nhân, hay tốt hơn hết là nghe cả bài hát, lời hay lắm, th́ có khi Thanh-Văn hiểu. Đại khái đó cũng là một thứ correspondance biunivoque."

 

Thanh-Văn buông tôi ra, đứng cười ngặt nghẽo. Khi nhẩy lại, tôi cắt nghĩa cho nàng nghe Tư Mă, Văn Quân là hai người, tên một cặp tài tử giai nhân, rồi tôi kể cho nàng nghe câu chuyện. Tôi th́ thầm bảo Thanh-Văn đêm nay nàng đẹp quá, đẩy nàng ra xa cho nàng và tà áo nhung xanh quay tṛn theo tiếng nhạc tôi nói,

 

"Thanh-Văn, Văn Quân, Tà Áo Văn Quân!"

 

Tôi biết sẽ có lúc tôi phải thổ lộ mối t́nh của tôi với nàng. Câu chuyện tỏ t́nh trai gái người thứ ba không nên nghe. Tôi nghĩ nàng rất sung sướng nghe những câu tôi nói đêm đó, qua Tư Mă, Văn Quân và Tà Áo Văn Quân, v́ nàng cười đôi mắt long lanh.

 

Đêm sinh nhật đó tôi đă tỏ t́nh với nàng khá đủ, rồi tôi cảm thấy ngột ngạt v́ Thanh-Văn đột nhiên trở nên trầm lặng, ít nói. Một điều ǵ đè nặng trong tâm tư nàng.

 

Đời sống có những trở ngại bất ngờ. Khi mới quen mỗi khi tôi đến chơi nhà gặp ai th́ nói chuyện với người ấy, nhưng gần đây tôi chỉ gặp cô chị trên nàng. Cô người dễ chịu, vui vẻ, bặt thiệp; tôi nghĩ nhiều người sẽ sung sướng có được cô. Có chuyện hiểu lầm ǵ trong gia đ́nh hay do tôi gây ra, tôi không biết; tôi chỉ biết là Thanh-Văn t́m cách tránh tôi.

 

T́nh trạng bế tắc này kéo dài suốt thời gian tôi sống ở Sài G̣n. Cho măi gần đến ngày tôi xuất ngoại tôi mới thực sự có dịp nói chuyện riêng lại với nàng. Lần ấy nàng hỏi tôi sẽ đi chừng bao lâu. Khi tôi trả lời chừng năm năm, nàng khẽ nói,

 

"Năm năm lâu quá!"

 

Có vậy thôi! Nếu đó có thể gọi là một câu tỏ t́nh!

 

Thời gian qua đi. Một lần t́nh cờ gặp chị nàng, cô kể chuyện Thanh-Văn đă lập gia đ́nh và "bây giờ nó mở pḥng mạch, giầu lắm, anh ơi!" Chồng nàng là một nha sĩ tôi biết. Tôi nói đùa hai vợ chồng, chồng nhổ răng, vợ cho thuốc như vậy th́ đổ đâu cho hết của.

 

Nhưng rồi cũng có cách đổ cho hết của. Biến cố chính trị ở Việt Nam cho tôi dịp gặp lại Thanh-Văn sau mười lăm năm xa cách.

 

Tôi nghỉ việc hai ngày, lái xe đưa Thanh-Văn đi nhiều bệnh viện để nàng xin làm nội trú, sửa soạn xin phép hành nghề. Trong khi chồng nàng phải ngồi học lại và các bạn đồng nghiệp trong nghề y của nàng c̣n bận rộn học thi để có bằng xin vào nội trú, th́ nàng đă có bằng đó, ngay từ hồi c̣n ở Sài G̣n, như nàng nói, "Văn thi thử cho nó biết! Ai ngờ rất được việc."

 

Không đầy một tháng sau, Thanh-Văn trở lại làm nội trú tại nhà thương. Mười lăm năm, một chồng, ba con, và bây giờ là bà bác sĩ, mặc cả một thay đổi rất lớn vừa qua trong đời sống, Thanh-Văn vẫn trong sáng hồn nhiên như thuở nào.

 

"Anh c̣n nhớ cuốn truyện dịch của Mark Twain mà anh cho Văn vào dịp Giáng Sinh không, câu chuyện về cuộc phiêu lưu của anh chàng Tom Sawyer đó? Văn thú thực với anh điều này nhé. Bây giờ th́ quen rồi, nhưng hồi đó sau khi cố đọc hai trang Văn phải đi mua cuốn dịch ra tiếng Pháp để đọc cho chóng."

 

Hồi lâu nàng tiếp,

 

"Nếu người ta cứ măi măi được là Tom với Amy th́ hay biết bao nhiêu! Mất rồi!"

 

"Thanh-Văn nói mất ǵ rồi?" Tôi hỏi.

 

"Ồ, Văn muốn nói cuốn sách mất mất rồi."

 

Tôi trả lời chạy được người là cũng hay rồi, cuốn sách có kể ǵ. Nàng khẽ ngước mắt nh́n tôi. Tôi c̣n nhớ lắm. Đêm Giáng Sinh năm đó tôi khư khư ôm cuốn truyện, chờ rất lâu mới có dịp đưa cho nàng. Bao nhiêu chuyện vui buồn trong mười lăm năm được gói ghém trong hai ngày đó. Qua kính lọc nhiệm mầu của thời gian, những câu chuyện cũ được đem ra lau chùi sắp xếp lại, không có chuyện nào không thú vị. Thanh-Văn cười nhắc lại chuyện Tà Áo Văn Quân nhưng nhất định không nói tại sao nàng như thù tôi hồi đó.

 

Ngọn lửa t́nh vừa nhen nhúm nhưng đă tàn lụi từ bao nhiêu năm từ từ cháy lại. Tôi không biết và cũng không muốn biết thêm. Trước mắt tôi, tôi chỉ thấy một cô học tṛ Marie Curie tinh nghịch, nét mặt hớn hở. Thí dụ như tôi ôm hôn Thanh-Văn bây giờ, nàng sẽ nhắm mắt chờ đợi hay nàng sẽ cho tôi một cái tát?

 

Cuối cùng không có chuyện ǵ xảy ra, nếu tôi muốn ôm hôn nàng th́ đây không đúng dịp v́ tôi không muốn làm mất ư nghĩa việc giúp nàng, đưa nàng đi kiếm việc. Trước khi từ giă, Thanh-Văn cười khúc khích hỏi,

 

"À, c̣n chuyện này Văn định hỏi riêng anh từ hai hôm nay. Có một dạo anh nhất định đ̣i lấy Mùi phải không?"

 

Như một phản ứng tự động, tôi trả lời làm ǵ có chuyện đó. Nàng nh́n tôi. Tôi thoáng thấy sự thất vọng trong ánh mắt nàng, nhưng là người bặt thiệp Thanh-Văn đổi ngay câu chuyện.

 

Tôi ra về, cảm thấy hèn v́ đă không thật với nàng, v́ chuyện đó có thật. Mùi tuy là bạn của chị lớn của Thanh-Văn, nàng cũng là bạn chung của cả Thanh-Văn và tôi. Mùi cũng là bác sĩ, được trường cử đi học thêm tại Đại Học Johns Hopkins ở Baltimore, gần Hoa Thịnh Đốn. Cũng rất dí dỏm, nhưng phẩm chất của nàng là ở tài tổ chức, lo chạy công việc; nói tóm lại nàng là loại người sinh ra để lănh đạo.

 

Rất nhiều buổi chiều Mùi cùng tôi đi dạo trên những đại lộ cây cối xum xuê của Hoa Thịnh Đốn, nói chuyện xa gần, quá khứ tương lai, trên trời dưới đất, quên hết mọi việc. Dần dần cảm phục về tài năng và t́nh yêu lẫn lộn, đi dọc ven hồ gần đền đài kỷ niệm mấy vị cố tổng thống, tôi ôm hôn nàng và, yes, tôi nhất định đ̣i lấy nàng.

 

Mùi rất cảm động. Nhưng nàng là người chín chắn, thực tế (nàng hơn tôi bốn hay năm tuổi), ngồi im lặng trên ghế công viên rất lâu, cuối cùng Mùi cảm ơn tôi và nói hăy chờ thêm hai ba năm nữa, khi cả nàng và tôi cùng ở Sài G̣n, nếu tôi không thay đổi th́ sẽ bàn lại. Sau đó chuyện hôn nhân không được bàn đến nữa, và cuối năm ấy Mùi trở về Sài G̣n.

 

Một vài lần những năm về sau, tôi có dịp trở lại Hoa Thịnh Đốn, tôi muốn đi dạo lại trên những đại lộ cây cối xum xuê này để nhớ lại những kỷ niệm thân ái ngày xưa, nhưng những nơi này đă trở nên hoang tàn, không c̣n yên ổn nữa.

 

Tôi cảm thấy nợ cả Mùi lẫn Thanh-Văn một câu xin lỗi. Tôi vẫn muốn nói lại với Thanh-Văn về chuyện này, nhưng sau khi nàng có việc, gia đ́nh nàng và tôi ở hai tỉnh khác nhau nên không có dịp, cho đến tháng trước tôi nhận được thiếp cưới của Thanh-Hà.

 

Khách đă ra về gần hết, tôi hỏi Thanh-Văn cho tôi một phút. Nàng nh́n tôi ḍ hỏi, khi tôi nói tôi muốn có một câu xin lỗi th́ Thanh-Văn hiểu ngay. Nàng để một ngón tay lên miệng ra hiệu cho tôi đừng nói tiếp, rồi dịu dàng hỏi,

 

"Chuyện Mùi phải không anh?"

 

Tôi gật đầu; cặp mắt hiền ḥa chứa đựng một lời cảm ơn thầm lặng nàng tiếp,

 

"Văn cũng có mời Mùi nhưng bà ta không đến nổi. Anh chớ bận tâm. Văn đă bỏ qua chuyện đó cho anh từ lâu. Sống gần hết đời người, ḿnh có quyền tự bỏ qua chút ít điều sơ sót. Anh đề cập đến chuyện này cũng là một điều hay, cho đỡ một món nợ tinh thần, cho tâm hồn được thư thái. Văn hiểu anh, và Mùi không bao giờ giận anh."

 

Thanh-Văn bắt tay, ch́a má để tôi hôn. Tôi chợt nghĩ đến việc Thanh-Văn bao giờ cũng xưng tên với tôi như hồi c̣n con gái. Ở tuổi Thanh-Văn và tôi, một người thứ ba nghe thấy cách xưng hô này chắc phải cho đó là điều rất lố bịch, lố bịch như sweet nothings về Tà Áo Văn Quân của ba mươi năm về trước.

 

Tôi ra về, ḷng nhẹ nhơm, nhận thức được giá trị của đời sống không phải là chiều dài của đời sống[4], mà là những nụ hôn nồng nàn đă hái hay chưa bao giờ hái, mà là những lố bịch rất riêng tư...

 

Tôi chợt nhớ mấy câu thơ của Đoàn Phú Tứ:

 

Màu thời-gian không xanh

Màu thời-gian tím ngát

Hương thời-gian không nồng

Hương thời-gian thanh thanh

 

Không vui, không buồn, tôi chỉ cảm thấy luyến tiếc những quăng đời êm dịu xen lẫn bao nhiêu nỗi ưu tư của đời sống đă thoáng qua như bóng mây, tôi thấy thèm đọc lại một câu thơ của thời mới lớn[5].

 

Aylmer 21-10-1998

 

GHI C:

1] Bi là hai và uni là một; correspondance biunivoque, tiếng Anh là "one-to-one correspondence", tạm dịch "tương ứng một-một", danh từ chuyên môn về toán; nếu nói tiếng Anh Thanh-Văn sẽ không dệt được câu nghịch trong truyện. Để cho bạn đọc nào muốn biết rơ hơn về danh từ chuyên môn này: hai tập thể có tương ứng một-một nếu lấy bất cứ một thành viên nào của tập thể này ta có thể thiết lập một liên hệ nào đó với một thành viên độc nhất của tập thể kia và ngược lại. Rơ ràng là hai tập thể nam nữ trên thế giới không có tương ứng một-một!

[2] Ronsard, thi sĩ Pháp thế kỷ thứ 16; đoạn đầu bài thơ nổi tiếng của ông đại ư như sau:

 Khi cô rất già, tối tối dưới ánh nến

 Ngồi cạnh ḷ sưởi, tháo sợi quay tơ,

 Đọc những vần thơ của tôi, và cô tự nhủ

 Ronsard đă chiêm ngưỡng ta khi ta c̣n xinh đẹp.

[3] H́nh như hai câu thơ này cũng của Ronsard, đại ư nói:

 Xin ông hăy đi đi, với những cánh hoa đă hoàn toàn tàn héo.
 Trong tâm hồn tôi có một đóa hoa mà không ai hái được.

[4] Lê Đ́nh Điểu (1939-1999) - Thư gửi chung cho bạn bè sau khi anh ra khỏi nhà thương, với trọng bệnh không chữa được.

[5] Ngày Mới - thơ Trần Mộng Tú

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Đc Tường

Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com