www.ninh-hoa.com Dục Mỹ Suối Nước Nóng

 

CỌP DỤC M
PĐỨC LÂM

 

         
          Nhân đọc trên Vnexpress, thấy có người buôn hai con cọp đông lạnh, tôi xin kể vài câu chuyện đêm khuya cọp về vào những năm thành lập Dục Mỹ (1954-1960). 

 

          Là gốc người Ninh Ḥa, nhưng gia đ́nh chúng tôi sinh sống tại Dục Mỹ rất lâu rồi, v́ hai người chị lớn của tôi năm nay sáu mươi tám, bảy mươi tuổi đều sinh tại Dục Mỹ ngày xưa, bây giờ là Tân Mỹ (Cây số mười hai). Cho nên tôi thấy và nghe kể lại rất nhiều về chuyện cọp ở đây.

 

          Mô tả theo Sinh Vật rừng Việt Nam về Cọp như sau:

          Cỡ lớn nhất trong họ nhà mèo. Dài thân 1530 - 1600mm, dài đuôi 670 - 880mm, dài bàn chân sau: 310 - 330mm, trọng lượng 106kg. Sau tai có đốm trắng cằm và họng màu trắng nhạt. Bộ lông có nền vàng màu da ḅ, vàng nhạt. Toàn thân có nhiều sọc ngang (vằn) màu đen hoặc màu nâu đen. Đuôi có ṿng nâu đen không đều từ gốc đến nút đuôi.

 

          Thức ăn chủ yếu là các loài thú khác như nai hươu, hoẵng, lợn rừng, khỉ và động vật nuôi như trâu ḅ, dê, cừu... mùa sinh sản của hổ không rơ ràng. Hổ cái động dục 5 ngày theo chu kỳ 50 ngày và ghép đôi đến khi có thai. Thời gian có chửa 100 - 108 ngày, mỗi lứa đẻ 2 - 4 con. Con non sống với mẹ 1 - 2 năm.

          Sống chủ yếu các khu rừng già lớn, vùng hoạt động rất rộng ở vùng tái sinh, cây bụi lau lách, trảng cỏ cao. Mỗi ngày đêm có thể đi được 30km, ít hoạt động ở một chỗ trong nhiều ngày. Sống độc thân.

          Việt Nam: Sống ở các tỉnh miền núi từ Bắc vào Nam, riêng vùng Khánh Ḥa có nhiều cọp nhất, cho nên có câu “ Cọp Khánh Ḥa, Ma B́nh Thuận.

          Xin nói sơ qua về những ngày thành h́nh của khu dân sinh gọi là Dục Mỹ. Trước năm 1954 phần lớn đất đai ở Dục Mỹ là đồn điền cao su của bà Tây ( Người Việt lấy chồng Pháp ). Lúc sinh tiền bà đă cúng dường tất cả đất đai và đồn điền cao su của bà cho giáo hội, là khu thôn Tân Khánh ngày nay, gồm luôn khu đất nhà Thờ và sau nhà Thờ, riêng phía bên cầu Treo là không phải của bà. Sau khi bà qua đời th́ đồn điền này thuộc quyền sở hữu của Giáo Hội Phật Giáo tỉnh Khánh Ḥa.

 

          Sau năm 1954 sư đoàn 15 Khinh Binh (Tiền thân của sư đoàn 23 Bộ Binh) về đóng tại Dục Mỹ, th́ Giáo Hội tỉnh mới bán một số lớn đất đai cho dân chúng cất nhà, thế là con đường số Một đến con con đường số Bốn ra đời (Chưa có con đường số Năm) Số tiền thu được góp phần xây chùa tỉnh hội Phật Giáo tại Nha Trang. Nói chung Dục Mỹ xưa kia toàn là rừng, đi đâu cũng là rừng, thậm chí con đường Ninh Ḥa đi Dục Mỹ cũng là rừng có những đoạn phải vẹt cành cây mà đi, cho nên thú rừng như nai, mễn (Áo già) trâu rừng, khỉ, gấu v..v..nói chung hay cọp nói riêng rất nhiều.

 

          Giữa đoạn đường Ninh Ḥa - Dục Mỹ, ngay cây số sáu có cái giếng nước gọi là giếng Bọng để cho những người đi từ Dục Mỹ xuống Ninh Ḥa nghỉ chân, uống nước, v́ trước kia không có xe cộ, chỉ có đi bộ hoặc xe ḅ, xe ngựa. C̣n những người đi từ Ninh Ḥa về Dục Mỹ, bắt buộc phải chờ ở nơi này, chờ cho đủ năm mười người mới dám về đoạn đường từ cây số bảy đến cây số mười một v́ cọp, gấu rất nhiều, nếu trời gần tối nhưng chưa đủ người, th́ phải ngủ lại ở giếng Bọng.

 

          Bên Cầu Treo tháng nào cũng có cọp về một hai lần bắt heo và dê c̣n bên chợ cũng thường thấy dấu chân cọp vào buổi sáng. Chính quyền ra lệnh mỗi nhà phải có một cái mơ, là ống tre lồ ô đục một lỗ ở giữa, để ban đêm khí có cọp về th́ cả xóm phải gơ mơ hoặc gơ thùng thiếc để xua đuổi cọp. Ngoài công dụng vừa nêu trên, đêm khuya gơ mơ c̣n có việc chống cướp, cháy nhà và thông báo cho mọi người biết ban đêm Việt Cộng về ăn cướp lúa gạo của dân. Chuyện này chưa bao giờ xảy ra v́ Việt Cộng có dám về Dục Mỹ bao giờ.

 

          Ngoài chuyện cọp thường về vào ban đêm, người dân Dục Mỹ c̣n có cái sợ thường xuyên vào mùa khô là cháy nhà. Lúc mới thành lập, nơi đây toàn là nhà tranh vách đất, cất gần kề với nhau theo kiểu phố không ra phố, nhà quê không ra nhà quê. Mỗi khi có cháy nhà là mọi người đều ngưng tất cả mọi công việc để lo pḥng cháy và chữa cháy, nhà đang cháy th́ được mọi người cùng chữa cháy, nhà ai không cháy hay chưa cháy th́ phải tưới nước thật nhiều lên mái nhà tranh của ḿnh. V́ lúc nhà đang cháy có ngọn gió Lào thổi đến th́ cả một măng tranh đang cháy bay lên cao, hể nó đáp xuống nhà nào là nhà đó cháy tiếp, có khi đang cháy ở xóm Lai Thiện Căn lát sau lại cháy tiếp ở xóm sau Nhà Thờ. Nhà nào cũng có hai thùng phi nước và cát chữa cháy trước nhà.

 

          Cháy nhà ở Dục Mỹ cũng khác với các nơi khác, chữa cháy là một hành đông can đảm v́ thường hay có lựu đạn nổ ( Nhà nào cũng có vài ba trái) ít ra th́ M60, một loại pháo nổ rất lớn thay thế lựu đạn lúc diễn tập, thứ này đem quăng cá là hết xảy. Vào năm 1965 ở xóm sau nhà Thờ xảy ra cháy nhà, thiêu cháy đến một phần ba khu này, lúc đang cháy đạn nổ liên tục đến kinh hoàng. Sau này cuộc sống nhờ vào ba trung tâm huấn luyện cho nên sung túc hơn, nhiều gia đ́nh cất lại nhà bằng tôn và xây vách bằng gạch, th́ cháy nhà ít khi xảy ra.

 

          Chùa Mỹ Sơn đầu tiên có chính điện thẳng với cây Bồ Đề ngày nay, sau này xây chùa mới cho nên cây Bồ Đề nằm về hướng Đông của ngôi chùa mới. Lúc xây chùa Đại Đức Thích Quảng Tấn có đi ra Huế đặt đúc cái Đại Hồng Chung cho chùa, ngoài đồng là vật liệu chính để đúc chuông chùa c̣n có nhiều quí kim khác nữa, cho nên tiếng chuông chùa Dục Mỹ trầm và ngân rất lâu. Tất cả văn tự trên cái chuông đều là Hán văn, nhưng có chữ Dục là viết sai, về sau được giải thích đó là chữ Nôm, nhiều người thấy không ổn. V́ việc xây ngôi chùa rất khó khăn và nhiều trắc trở, cuối cùng do công đức của nhiều người dân ở Dục Mỹ và các trung tâm huấn luyện, ngôi chùa Mỹ Sơn cũng hoàn tất. Thân mẫu tôi phát tâm nguyện cúng dường tượng ngài Quan Thế Âm Bồ Tát trước cổng tam quan đến nay đă trên bốn mươi lăm năm.

 

          Nhà tôi trước kia là nhà số một thuộc đường số Một có nghĩa là sau lưng và bên hông nhà tôi không có nhà nào khác. V́ cần tiền xây dựng chùa mới, cho nên chùa mới bán thêm một số đất nữa, như vậy là mới có con đường Chùa và dăy nhà Thanh B́nh, tiệm phở Hải Bằng chánh hiệu phở Bắc rất ngon và nhà ông Chánh Huy.

 

          Nhà tôi mái lợp bằng tôn, vách bằng ván nhưng rất chắc chắn, có hai căn, căn nhà trên dùng để buôn bán, căn nhà dưới làm nhà bếp và để hàng hóa, nhiều nhất là vỏ chai bia v́ nhà tôi là đại lư bán bia đầu tiên ở Dục Mỹ. Ban đêm để cho mấy anh thanh niên người làm ngủ, sau cùng là một cái chái rộng khoảng bốn thước, vách cài bằng cây chà rang cho nên từ trong chái nhà này có thể thấy được bên ngoài và để cho có gió mát. Tôi c̣n nhớ vào một đêm có trăng hạ tuần, tôi trốn ra chái nhà sau cùng với mấy anh người làm ngủ cho mát, má tôi không cho tôi ngủ ở nhà sau đừng nói tới cái chái, cũng v́ ban đêm sợ cọp thường về Dục Mỹ. Khuya đêm đó nghe tiếng mơ, tiếng đánh vào thùng thiếc liên hồi, tôi chợt thức giấc nh́n ra ngoài bóng đêm lẫn ánh trăng tôi thấy bóng dáng cọp lần đầu tiên trong đời, chỉ cách tôi chừng ba, bốn mét với cái vách bằng cây chà rang, cọp bước đi thong thả mặc cho tiếng mơ xua đuổi của dân làng, đúng là h́nh ảnh oai hùng của chúa sơn lâm làm cho tôi sợ đến hai, ba ngày sau vẫn c̣n sợ. Thật ra ai ở Dục Mỹ vào những năm đó, đều biết mỗi tháng cọp về vài lần, nhưng thường là ở bên cầu Treo hay xóm nhà trong chợ gần bờ suối v́ người ta thường nuôi heo và gần rừng, chứ ít khi ra đến tận Quốc lộ. Sáng sớm hôm sau ai cũng thấy dấu chân cọp để lại làm cho mọi người càng sợ thêm lên, mẹ tôi vội vă đi Ninh Ḥa kêu thợ xây bức tường bằng gạch ngay trong tuần đó, chị tôi thường nói đùa đó là bức tường bằng gạch đầu tiên ở Dục Mỹ. C̣n ngay bờ suối sau ḷ bánh ḿ nhà tôi ở cây số mười hai, gần trạm kiểm soát của quân cảnh, tôi th́ không thấy nhưng người ta nói thấy dấu chân cọp rất nhiều.

 

          Sau này theo tôi biết th́ cọp cũng có về đôi lần, nhưng khi thành lập Trung tâm huấn luyện Biệt Đông Quân và trường Pháo Binh vài năm th́ cọp không c̣n về nữa.

 

          Ba tôi có chơi thân với bác Sáu D người ở Phước Đa có nghề đi bẫy cọp ở vùng Dục Mỹ - Khánh Dương, mỗi lần đi đánh bẫy bác thường ở trong rừng cả tuần, có lần được lần không chứ không phải lần nào đi về cũng bẫy được cọp. Trước khi đi thế nào bác cũng lên ở nhà tôi uống rượu với ba tôi một đêm, khi đi bẫy cọp về th́ bác cũng ghé nhà tôi uống vài ly trước khi về Ninh Ḥa. Tôi c̣n nhớ khi bẫy được cọp, bác che đậy cọp kỹ lắm v́ sợ người ta ăn cắp râu cọp để làm thuốc độc, c̣n móng chân cọp rất được nhiều người ưa thích đeo trên người để được may mắn, tránh được súng đạn. Tôi được Bác Sáu ưu áí cho nên có rất nhiều móng chân cọp của bác cho tôi.

 

          Theo tài liệu trên website tôi đọc được, Việt Nam hiện nay chỉ c̣n khoảng trên dưới hai trăm con cọp ngoài hoang dă, không tính những con đang được nuôi nhốt. Trên thế giới chỉ c̣n khoảng sáu, bảy ngàn con c̣n sinh sống ở trong rừng và hơn bảy ngàn con cọp có đăng kư nuôi ở trong sở thú và các gia đ́nh ở Hoa Kỳ.

 

          Chỉ v́ có bộ da đẹp và bộ xương dung để nấu cao mà loài cọp phải đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, cũng như loài vọc đen, vọc vá trước kia có rất nhiều ớ Dục Mỹ. Tôi c̣n nhớ có một người Thượng đem một con vọc con đổi với tôi lấy vài lon gạo và nhà tôi nuôi cho đến khi nó già. Các tiệm thuốc Bắc ở Sài G̣n cứ ra t́m mua cao vọc với giá rất cao, người ta thi nhau giết vọc để nấu cao, chỉ vài năm thôi t́m một con vọc ở Dục Mỹ cũng rất là khó. Bây giờ loài vọc được xếp vào sách đỏ, tức là thuộc những loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng.

 

          Lâu lắm rồi tôi không c̣n nhớ ǵ nhiều về một xóm làng ở vùng núi rừng bao bọc xung quanh tên gọi thân thương là Dục Mỹ, hơn nữa là tôi không có sở trường viết văn kư sự, nhưng sau khi đọc những bài viết của các cô Lan Đinh, Thục Minh, tôi cũng cố gắng viết ít nhiều về Dục Mỹ mến yêu.

 

 

        

PĐỨC LÂM
Mùa thu lá vàng Canada 2009

 


Vườn Hoa Văn Học Nghệ Thuật của Phó Đức Lâm
 


trở về Ninh-Hoa Dot Com
1