Tôi biết được cái tên Minnesota khi nhận được lá thư Ba tôi gởi về từ trại tỵ nạn Philippine báo tin là Ba và hai em tôi được định cư ở tiểu bang này. Vài tháng sau, khi trải qua mùa đông đầu tiên, Ba tôi diễn tả về cái lạnh của Minnesota mà rùng mình. Ba kể trời lạnh đến nỗi nếu ra đường không che kín thân thể thì mũi, tai có thể đông đá và khi búng một cái nó có thể gãy; tuyết nhiều khi che kín cả nhà cửa không thể chui ra ngoài; những hồ nước lớn cỡ hồ Xuân Hương ở Đà Lạt cũng đông đá và có thể lái xe tải chạy vòng vòng trên đó. Ba còn đùa là lỡ có mắc tiểu, đi tiểu đâu đó ngoài trời thì sẽ thấy nước tiểu đông cứng thành vòi.

 

Ba và cô em gái của tôi ở Minnesota được vài năm thì dọn về California ở nên khi chúng tôi được Ba bảo lãnh cũng qua California. Lúc đó tôi nghĩ là cái địa danh Minnesota cũng chỉ là một cái tên được nghe qua trong đời mình, không ngờ tôi lại có cái cơ duyên gắn bó với nó hơn chục năm trời nay.

 

Gần hai tháng sống ở California, vợ chồng tôi vẫn chưa tìm ra việc làm, hôm đưa đứa con nhỏ đi khám bệnh mắt bẩm sinh, có cô y tá nói:

 

- Nhiều chuyên gia mắt nhi đang làm việc ở Minnesota, có cơ hội chữa trị cho cháu ở đó hy vọng sẽ tốt hơn.

 

Cô khác nói thêm:

 

- Bịnh viện Mayo ở Minnesota là bệnh viện giỏi nhất nước Mỹ!

 

 Một cái tin cho dù là chưa được tường tận nhưng nó điểm vào đúng ngay cái mục đích lớn nhất của tôi khi di cư sang đây cho nên cũng khiến tôi suy nghĩ nhiều sau đó. Rồi lời nói của cậu em út hôm từ Minnesota sang thăm chúng tôi cũng cứ văng vẳng trong đầu:

 

- Anh chị nhắm không xong thì lên Minnesota lập nghiệp, trên đó tuy mùa đông có lạnh lẽo nhưng tình người ấm áp, cơ hội để ổn định lớn lắm.

 

Chúng tôi tuy cũng lo lắng, nhưng rồi:

 

Cũng liều nhắm mắt đưa chân

Để xem con tạo xoay vần ra sao.

 

Quả nhiên, con tạo đã xoay vòng theo đúng cái hướng mà chúng tôi mong đợi. Con tôi đang được các bác sĩ hàng đầu của khoa mắt chữa trị, vợ chồng tôi có việc làm cả. Tiếng lành đồn xa, Thương là bạn cùng lớp thời Trung học của tôi đã sang Mỹ trước tôi hai năm cũng chưa có được những bước tiến như đã mong đợi, sau vài lần nói chuyện với tôi, cũng mạnh dạn rời California  sang đây lập nghiệp. Gia đình Thương cũng nhanh chóng phát triển được ở vùng đất mới này.

 

Sau  ba năm, chúng tôi đã mua được căn nhà vừa túi tiền, tuy cũ mà rộng rãi. Có được căn nhà rồi, tôi có dịp đón những người thân của mình.

 

Đầu tiên là gia đình bác Lâm! Hai bác là bạn thân của Ba Má tôi từ thưở xa lắc xa lơ tôi chưa đẻ ra kìa. Hai bác ở Nha trang mới qua Mỹ theo diện bảo lãnh nên không được sự giúp đỡ của tiểu bang California. Chúng tôi mời hai bác tạm thời qua ở với chúng tôi để xin bảo hiểm y tế chữa mắt cho bác gái. Lúc đó mắt bác gái bị cườm không thấy rõ cho lắm, cần phải giải phẫu, mà ở Mỹ này nếu không có bảo hiểm thì tiền đâu mà trả viện phí cho nỗi. Thế là hai bác bay qua Minnesota và được xếp vào phòng “Master bedroom” ở tầng trệt.

 

Bác trai là một người phóng khoáng, sống chí tình với bạn bè, cho nên không những chỉ thân với ba má tôi mà đám con cháu chúng tôi cũng quí Bác lắm. Ngày chúng tôi rời Việt Nam, Bác đã ân cần dặn dò:

 

- Các con ra đi , Bác không có gì gởi tặng, Bác chỉ có một điều tâm đắc nói lại với con là “có trí không bằng có chí”. Người ta có trí thì một hai năm có thể đạt mục đích. Mình nếu không có trí bằng thì có thể chậm hơn, năm hay mười năm cũng sẽ đi đến đích thôi. Đường đời vốn không bằng phẳng, các con có chí thì sẽ dễ dàng đứng dậy đi tiếp sau những lần vấp ngã.

 

Bác Lâm trai lúc lên Minnesota mới trên sáu chục. Tướng Bác còn phong độ lắm. Bác cao, khỏe, tiếng nói sang sảng và đặc biệt ăn nói rất có duyên. Nhìn Bác là tôi nghĩ đến nhân vật Đoàn chính Thuần trong truyện kiếm hiệp của Kim Dung. Cũng như vương gia họ Đoàn, biết bao nhiêu trái tim của các thiếu phụ đã thổn thức vì Bác. Bác đã xếp tất cả vào trái tim nhiều ngăn của mình.

 

Còn bác gái thì hiền, dịu dàng, và chịu đựng. Bác đã đổ nước mắt nhiều vì cái tính đa tình của Đoàn chính Thuần. Cả một đời của bác, chịu đựng sự bất công của gia đình và xã hội vì sự phong kiến trọng nam khinh nữ từ khi thơ ấu; lớn lên lấy chồng có con thì hy sinh quên mình lo cho chồng con. Với tấm lòng chân tình, Bác hy vọng cái gã đa tình lang sẽ như lá rụng về cội. Lá rụng về cội thì lá đã héo khô rồi, cội ơi.

 

Bác trai săn sóc và lo cho sức khỏe của bác gái lắm. Chàng đọc báo, rủ rỉ kể chuyện cho nàng nghe. Nàng hay bị đau nhức khớp chân nên ảnh sức dầu rồi xoa bóp chân cho nàng suốt, tình lắm. Tụi tôi thấy vậy chọc:

 

- Xem đôi uyên ương thấy dễ thương quá.

 

Bác gái cười nhưng nói giọng hơi cay đắng:

 

- Ổng thành Nhạc bất Quần rồi mới được vậy đó con ơi!

 

Cặp trú khách thứ hai già hơn, dọn tới một tháng sau hai bác Lâm, là Cô Dượng Hai của tôi. Cô Hai là chị ruột của Ba tôi. Cô lúc đó sáu mươi bảy tuổi, còn dượng bảy mươi bảy. Cô là xếp, là manager, là đầu bếp, là baby sister, là thợ cắt tóc, là cục cưng của Dượng. Cô Dượng rất đẹp lão. Ngày xưa cô là hoa khôi trong vùng, Dượng đi ngang nhà thấy người đẹp mê mẩn quá giả bộ ghé vào xin miếng nước uống. Ngày nào cũng xin nước nên xin được luôn trái tim của nàng vì Dượng tôi hội đủ “nhất đẹp trai, nhì chai mặt”.

 

Cô Dượng qua đây với người con gái út. Cô ấy là kỹ sư ở một vùng hơi xa thủ phủ của Minnesota, vùng này ít người Việt nên khi con gái đi làm Cô Dượng ở nhà buồn lắm. Nghe chúng tôi mua được nhà rộng, hai người mừng quá bái bai con gái dọn về ở chung với chúng tôi luôn cho vui. Tầng trệt còn một phòng trống, cô dượng chịu khó ở chật một chút, càng tình chứ sao.

 

Dượng Hai tính tình vui vẻ, vô tư, vô lự. Dượng bị cô quản lý hết mọi chuyện. Tiền già, tiền food stamp của Dượng bị cô tịch thu hết chỉ cho mỗi tháng vài chục mua vé số thôi. Cô cứ gom góp để gởi cho đám con còn lại bên Việt nam. Nhiều khi thấy tội Dượng quá tụi tôi lên tiếng đòi quyền lợi cho Dượng đều bị cô dẹp tan đám quân phản loạn. Thế là tôi âm thầm xin thêm nhiều phiếu thực phẩm dành cho người già, mua dùng rồi dúi tiền mặt lại cho Dượng nhưng không cho cô biết. Vợ chồng cô con gái út cũng tháng tháng trợ cấp thêm cho cha thành thử Dượng có nhiều tiền rủng rỉnh lắm.

 

Dượng tôi bị vợ bóp mũi cả đời mà rất vui vẻ. Mình ơi mình à suốt ngày, tình tứ lắm. Suốt sáu năm ở Mỹ, cô dượng tôi đều sống ở những thành phố không có người Việt, con đi học xa. Có lẽ vì buồn nên thỉnh thoảng dượng hay tìm cách chọc cho cô lên tiếng rồi cãi cho vui. Tụi tôi đặt tên cặp này là “Đôi Ễnh ương” chứ không phải đôi uyên ương vì ảnh chọc chỉ chí chóe suốt ngày.

 

Sáng sáng, hai cặp già dậy sớm pha trà, cà phê ngồi rầm rì nói chuyện ngày xưa, ngày nay. Bên tách trà nóng nghi ngút khói và ly cà phê mùi thơm phưng phức, bao câu chuyện từ hồi Pháp thuộc, thời Việt minh, thời chính quyền tổng thống Diệm, thời ông Thiệu, rồi thời Lê Duẩn cho tới thời tổng thống Clinton đều được đem ra hàn huyên tâm sự. Một đời người dài đăng đẳng biết bao nhiêu là câu chuyện, bao nhiêu là sóng gió, bao nhiêu là tao ngộ biết nói sao cho xuể. Ngày cuối tuần, chúng tôi ở tầng trên say ngủ trong âm thanh rầm rì ấm cúng, trong mùi thơm nồng của cà phê, và thức giấc khi mùi thơm lừng của phở, của bún bò Huế, hoặc bánh xèo, bánh canh bay lừng vào mũi. Làm sao có thể ngủ nữa với mấy cái mùi đó. Chịu thua! Thức dậy chào đón một ngày mới.

 

 

Trời mùa hè, ăn chiều xong vẫn còn sáng sủa lắm. Bác Lâm rủ dượng Hai:

 

-  Đi mua vé số anh Hai.

 

- Tôi mua hồi sáng rồi.

 

Lúc này Bác Lâm mới thú nhận:

 

- Thì anh đi mua dùm tôi, không biết làm sao mà tôi đi mấy cây xăng, chỗ nào cũng vậy, mình nói power ball mà nó cứ đưa thuốc lá Marlboro!

 

Bác Lâm trước kia học tiếng Pháp, nay học thêm tiếng Mỹ bác hay bị lẫn lộn. Bác đọc và hiểu tiếng Mỹ, nhưng nghe và nói không được. Khi cần nói gì với người Mỹ, bác bị mất bình tĩnh và trở thành cà lăm. Dượng Hai thì móm xọm, răng không còn cái nào, mỗi lần nói tiếng Mỹ cái lưỡi của Dượng cứ thụt ra thụt vào một lúc mới thều thào ra tiếng. Vậy mà tụi Mỹ lại hiểu và bán đúng vé số power ball chứ không đưa ra gói Marlboro. Chồng tôi an ủi Bác:

 

-  Tiếng Anh khó nói lắm Bác ơi. Nhất là khi mình già rồi mới học tiếng của họ, cái lưỡi cứ cứng ngắt không uốn được.

 

Tôi đề nghị:

 

- Hay Bác học ngôn ngữ Quốc tế của cô Hai dễ hơn.

 

Số là tuần trước, cả nhà chúng tôi đi dạo Mall of America - một shopping lớn nhất của nước Mỹ - thì cô Hai bị lạc. Khi tìm lại được, cô kể:

 

- Tìm con hoài không ra mà mắc tiểu quá, cô phải hỏi chỗ để đi.

 

- Cô hỏi làm sao?

 

Cô Hai khoe:

 

- Cô chỉ xuống dưới rồi kêu “Xè xè xè è è” như xi con nít vậy, vậy mà họ hiểu hết và dẫn cô đến tận phòng vệ sinh.

 

Đúng là ngôn ngữ nào cũng không bằng!

 

Dạo này hai cặp ễnh ương bận bịu và khổ sở về chuyện thi quốc tịch, vì già rồi học trước quên sau. Những người lớn tuổi như Cô Dượng và hai Bác của tôi, có ở đâu đi nữa thì cái tính cách Việt Nam vẫn đậm đặt không thể nào phai. Họ cần có cái quốc tịch để hưởng được những quyền lợi cơ bản của một công dân Mỹ mà khỏi phải làm phiền hoặc lệ thuộc con cháu. Họ cũng cần quốc tịch Mỹ để bảo lãnh những người con đang bí lối trong nước. Thật ra, hai Bác Lâm còn mới, học để biết thêm tiếng Anh và ủng hộ cho Cô Dượng Hai.

 

Lần đầu cô tôi đi thi, người phỏng vấn hỏi:

 

- Ai là tổng thống đầu tiên của Mỹ?

 

Cô nhớ ra là tên ông tổng thống này có 3 âm, quen quá vì cô đã học rồi, có điều lúc đó vì hồi hộp nên quên mất. Thình lình cô nhớ ra ba chữ quen thật là quen bèn buột miệng trả lời:

 

- Mr. Hamburger!

 

Anh chàng phỏng vấn bật cười, dắt cô ra giao lại cho các ủng hộ viên chúng tôi đang đứng đợi bên ngoài:

 

- Hy vọng tôi sẽ được gặp lại bà lần tới!

 

Được vui như vậy, không mong gặp lại sao được.

 

Lần sau Cô chuẩn bị kỹ hơn, không những lịch sử Mỹ mà còn viết được hết những câu qui định trong bài đề cương thi. Lại đậu phải cành mềm, cô kể:

 

- Nó biểu cô viết một câu không có trong đề thi, câu dài và nhiều chữ mới quá cô viết không được.

 

Tôi xin gặp và hỏi lý do, người phỏng vấn giải thích:

 

- Tôi yêu cầu bà viết một câu tiếng Anh, câu gì cũng được, nhưng bà không viết được, thật xin lỗi.

 

Lần thi thứ ba, cô đậu. Tôi được dịp chứng thực lời khuyên của Bác Lâm ngày nào “Có trí không bằng có chí”.

 

Cô tôi thi đậu, được chúng tôi đãi một bữa ốc luộc. Số là tuần trước có người bạn chỉ cái hồ nhỏ  ở đường White Bear có ốc bưu ăn ngon lắm, chúng tôi có đến quan sát trước. Hôm nay cả nhà mang thùng nhựa, rổ, ra hồ bắc ốc về ăn mừng. Nhìn cái cảnh xắn quần lội nước bắt ốc chắc trong bụng ai cũng nhớ cái thời xa xưa ở một làng quê bên Việt Nam, ai cũng vui, mặt mày hớn hở. Tôi còn đem theo máy quay phim để quay nữa. Cái hồ nằm sâu ở chỗ trũng nên dân ở gần đó không biết được chúng tôi làm gì đâu. Nước xấp xấp tới mắt cá chân thôi, trong vẻo trong veo, nhìn thấy ốc bưu nằm đầy mà mê. Tha hồ mà vớt, mà bắt, chỉ thoáng chốc là đầy thùng. Cô tôi cho ngâm ớt bột một ngày cho ốc nhả hết bùn đất, rồi cô chuẩn bị mắm gừng. Nhìn thấy hấp dẫn quá, ông xã tôi gọi thêm mấy người bạn, họ mang cả bia đến nữa. Cả bọn đang quây quần thưởng thức một món ăn hiếm có trên một đất nước thứ gì cũng có này, chợt có người hỏi:

 

- Tìm đâu ra ốc hay vậy?

 

Tôi nói chỗ vị trí cái hồ, một người bạn lên tiếng:

 

- Tôi làm ở nhà máy gần đó, thấy nước thải họ cho chảy ra cái hồ này. Coi chừng nhiễm độc thực phẩm!

 

Bữa tiệc đang vui bỗng khựng lại, cụt hứng thiệt. Chúng tôi tưởng đã tìm thấy một niềm vui thật đậm đà mùi vị quê nhà nhưng không được trọn vẹn. Cũng may cả ngày sau thấy ai cũng tỉnh rụi không có triệu chứng gì nhiễm độc thực phẩm cả, cũng đỡ lo, nhưng từ đó dẹp cái màn đi bắt ốc bưu.

 

Cô Hai là một đầu bếp tuyệt vời, món ăn cô nấu hàng ngày mới nhìn đã thấy đói bụng. Cô hay than phiền thịt gà thịt heo đông lạnh bên này nấu không ngon. Chồng tôi vốn là người theo đạo ẩm thực nên sốt sắng tìm ra địa chỉ một lò mổ, họ bán gà “đi bộ” thịt dai như gà bên mình, có cả vịt, heo, dê…mổ tại chỗ, và còn có cả tiết vịt để làm tiết canh. Một hôm đi mua gà vịt về, cô tôi có mang về một chú gà cồ còn sống, định là để vài hôm nữa làm thịt. Sáng hôm sau, trời còn tối thui tôi đã nghe tiếng gà gáy từ garage. Còn chưa tỉnh hẳn, tôi mơ hồ tưởng mình đang ở Việt Nam. Sáng đó xuống nhà tôi nghe Dượng nói với Cô:

 

- Nghe con gà gáy thiệt đã mình ơi. Thôi đừng làm thịt nó, để sáng sáng nghe nó gáy cho vui. Lâu lắm rồi tôi mới được nghe gà gáy.

 

Con gà chỉ gáy thêm được một buổi sáng nữa. Hôm sau có một cảnh sát tới nhà nói với chúng tôi:

 

- Các bạn không được nuôi gà trong nhà ở, muốn nuôi phải nuôi ở nông trại. Hàng xóm than phiền các bạn để gà gáy làm mất giấc ngủ.

 

Một lần nữa, mọi người bị cụt hứng. Nhập gia phải tùy tục chớ biết sao!

 

 

Mùa đông lại đến, chỉ có hai Bác là chưa nếm qua mùi vị lạnh lẽo của mùa đông xứ này. Bác Lâm nhắc đến cái lạnh mà Ba tôi mô tả trước đây và có vẻ lo ngại. Chồng tôi kể thêm một câu chuyện:

 

- Có một anh chàng chính gốc Minnesota, một hôm đọc gia phả rồi khoe với bạn rằng “Gia đình tớ có một khả năng phi thường, đó là đúng vào hôm sinh nhật 21 tuổi ai cũng đi bộ trên mặt nước được”. Hôm sinh nhật, chàng dẫn bạn ra cái hồ trước nhà để biểu diễn. Bước chân xuống nước là bị chìm liền! Ngạc nhiên, anh chàng về hỏi lại bà nội mình “Con thấy gia phả ghi là vào sinh nhật thứ 21, ông nội, rồi cha con đều đi băng qua hồ sang tiệm rượu bên kia uống rượu, sao sinh nhật này con bước xuống hồ là chìm, tại sao con không có cái khả năng của dòng họ mình?”. Bà nội giải thích: “Ông con sinh tháng giêng, Ba con sinh tháng hai. Khi đó nước hồ đóng băng  nên mới đi trên đó được, con sinh tháng bảy thì làm sao đi bộ trên hồ được”.

 

Bác Lâm là người hoạt động, lâu nay Bác đi bộ hằng ngày vài tiếng đồng hồ, mùa đông Bác cũng không nghỉ, bây giờ Bác có dịp đi bộ cả trên mặt hồ như dân Minnesota chính hiệu nữa nên khoái chí lắm. Một hôm Bác khệ nệ mang về mấy hộp cà rem, Bác nói:

 

- Chắc trời lạnh ít ai ăn, họ bán hạ giá rẻ quá, Bác mua hết.

 

- Chắc chứa không hết trong tủ đâu Bác, nhiều quá. Tôi nhận xét.

 

- Không lo đâu con, mình có cả cái tủ lớn đây này.

 

Nói rồi Bác moi đống tuyết ngoài sân và cất mấy bịch cà rem vào trong đó. Mấy hôm sau, cơm chiều xong, Bác ra sân mở cái tủ lạnh lớn của mình:

 

- Í, ngộ quá con ơi. Trời lạnh vậy mà sao cà rem tan hết chỉ còn giấy bọc và mấy cái que không hà.

 

Chúng tôi cũng ngạc nhiên như Bác, hóa ra là bên ngoài lạnh nhưng trong lòng tuyết vẫn ấm áp. Chắc cũng giống như lòng người xứ lạnh.

 

Bác gái vốn là người tiết kiệm, một hôm thấy trời nắng đẹp, thay vì xấy quần áo thì Bác đem ra sân căng dây phơi. Vài tiếng sau, rờ thấy đồ khô queo nên Bác mang vào nhà xếp, nhưng rồi với vẻ mặt ngạc nhiên Bác kêu tôi:

 

- Coi này Thanh, quần áo của Bác sao khô mà cứng ngắc kỳ ghê!

 

- Trời lạnh quá mà Bác, nước đâu có bốc hơi mà đông thành đá nên cái áo cứng ngắc mà thôi.

 

- Trời đất, thấy nắng đẹp quá. Bác tưởng nắng lên trời phải ấm hơn chớ!

 

Cái áo nhũn ra và bắt đầu nhỏ nước vì trong nhà đang ấm. Ai cũng tức cười.

 

 

Mùa đông năm đó, sau khi chữa mắt cho Bác gái, hai bác tôi về lại California. Người con của cô dượng Hai đổi về Twin cities và mua nhà riêng, cô dượng tôi cũng về ở với con. Nhà cửa trở lại vắng vẻ. Hai đứa con của tôi lúc này đã lớn.Thằng anh đóng kín của phòng, ôm cái điện thoại nói chuyện suốt với bạn gái. Thằng em mê mẩn chơi video game. Cơm nước xong vợ chồng tôi ngồi bên nhau ngắm tuyết rơi ngoài cửa sổ. Từng bông tuyết bay bay dưới ánh đèn trông thật thơ mộng. Chàng của tôi bỗng cám cảnh sáng tác mấy câu thơ con cóc:

 

Ngoài kia bông tuyết rộn ràng,

Lòng anh bỗng thấy yêu nàng trào dâng

 

Rồi ảnh cười ma giáo hết sức, đọc tiếp:

 

Anh già nhưng vẫn còn…gân!!

Em ơi hãy sít lại gần ấm hơn…

 

Tôi hù:

 

Tí nữa mỏi gối chồn chơn.

Gân cốt đứt hết, đừng hờn em nha.

 

Ngoài kia, tuyết rơi kệ tuyết! Trời lạnh kệ trời!  Lò sưởi trong nhà tí tách reo vui, ấm ơi là ấm.

 

 

 

… ? ˜ { ™ @ …

Mai Thái Vân Thanh

q Thanh Mai q