Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 

 Trần Thanh Thiên
Bút hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người làng B́nh Thành,
xă Ninh B́nh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trăi
niên khóa 1992-1995.
 

---˜ ] ---

Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 


T̀NH YÊU CHÂN THẬT

Mc Đồng

? ˜ { @

 

Ở bài viết “Một số ngộ nhận” đăng trong www.ninh-hoa.com, Mục Đồng có nói một câu, mà không phải trong phạm vi đề tài nên không giải rơ: “Phật giáo cũng có khái niệm t́nh yêu, khái niệm này rất đầy đủ mà các bạn có thể ứng dụng cho ḿnh. T́nh yêu bao gồm bốn yếu tố: Từ, Bi, Hỉ, Xả”. Nay, nhân có cơ hội xin được chia sẻ rộng thêm về vấn đề này.

Đúng vậy, thưa các bạn, đức Phật dạy về t́nh yêu rất sâu sắc và có thể nói là rất rơ ràng. Trước hết, chúng ta cần phải hiểu nghĩa đen và phân biệt bốn chữ này. Theo Tự Điển Phật Học Pali-Việt:

1. Từ: tiếng Phạn là Metta: Từ ái, tâm từ. Mong cầu tất cả chúng sinh có đầy đủ sức khỏe, thân tâm an lạc.

2. Bi: tiếng Phạn là Karuna: Ḷng bi mẫn. Tâm se lại trước sự đau khổ của chúng sinh khác. Ḷng mong muốn loại bỏ những đau khổ của chúng sinh khác.

3. Hỉ: tiếng Phạn là Mudita: Hỉ, tùy hỉ. Vui mừng trước sự thành công, hạnh phúc của kẻ khác.

4. Xả: tiếng Phạn là Upekkhà: Xả. Quân b́nh năng lực. Đặc tính của tâm thăng bằng, không nghiêng về một thái cực nào.

Bốn khái niệm trên, ta thấy có 2 cặp hơi tương đồng. Từ và Bi đều có nghĩa là yêu thương, cho nên thỉnh thoảng chúng ta không phân biệt, và c̣n dùng chung thành một từ ghép - Từ Bi. Tuy nhiên, để dễ hiểu, chúng ta có thể phân định theo toán học: Từ và Bi đều là ḷng thương, nhưng ḷng Từ là yêu thương tất cả chúng sinh, nghĩa là yêu 100% mọi loài, mọi người. C̣n ḷng Bi cũng là yêu thương, nhưng đối tượng của nó là những chúng sanh đang bị đau khổ, như vậy đối tượng của ḷng Bi là 50% chúng sanh. Tính theo bách phân như thế là không ổn, chỉ để dễ hiểu thôi. Tương tự, Hỉ với Xả đều là tâm hoan hỉ, vui vẻ, không phiền giận, ganh tỵ… đối với một đối tượng. Nhưng tâm Xả có nội hàm rộng, bao gồm hết 100% sự kiện vui hay không vui, đáng ưa hay đáng ghét, c̣n tâm Hỉ là sự vui mừng chỉ đối với cái vui của người khác.

Để bàn luận và nhận định rơ hơn, Mục Đồng xin dẫn chứng lời của Thiền sư Thích Nhất Hạnh giải thích về bốn yếu tố này trong một thời pháp thoại giảng cho các bạn trẻ như sau:

“Từ” là khả năng hiến tặng hạnh phúc cho người ḿnh yêu. Yêu thương không phải là vấn đề hưởng thụ, yêu thương là hiến tặng. T́nh thương mà không đem đến hạnh phúc cho người yêu không phải là t́nh thương đích thực. Yêu mà làm khổ nhau không phải t́nh yêu. Có những người yêu nhau, ngày nào cũng khổ, đó là t́nh yêu hệ luỵ, chỉ mang tới sự khổ đau. Yêu thương ai đó thực sự, nghĩa là làm cho người ta hạnh phúc mỗi ngày.

“Bi” là khả năng người ta lấy cái khổ ra khỏi ḿnh. Ḿnh đă khổ, người ta làm cho thêm khổ, đó không thể là t́nh yêu đích thực. C̣n ǵ cho nhau nếu chỉ có khổ đau tuyệt vọng. Người yêu ḿnh phải là người biết sẻ chia, biết xoa dịu, làm vơi bớt nỗi khổ của ḿnh trong cuộc đời.

Như vậy, “từ bi” ở đây là khả năng đem lại hạnh phúc cho nhau. Nếu chúng ta yêu thương một người, chúng ta phải làm sao cho người đó bớt khổ, c̣n chỉ v́ đam mê làn hương suối tóc, say đắm giọng nói dáng đi, trong một khoảng thời gian nào đó, rồi th́ hương tàn lửa tạnh, t́nh theo gió bay. Đó không phải là t́nh yêu theo đúng nghĩa của nó. Cho nên, trước hết Từ và Bi là 2 yếu tố cơ bản của t́nh yêu.

“Hỉ” là niềm vui, t́nh yêu chân thật phải làm cho cả hai đều vui. Dấu ấn của t́nh yêu đích thực là niềm vui. Càng yêu, càng vui, niềm vui lớn, cả gia đ́nh cùng hạnh phúc. Cuộc nhân duyên như thế là thành công.

“Xả” là không phân biệt, ḱ thị trong t́nh yêu. Ḿnh yêu ai, hạnh phúc của người ta là của ḿnh, khó khăn của người ta là của ḿnh, khổ đau của người ta là của ḿnh. Không thể nói đây là vấn đề của em, em phải ráng chịu. Khi yêu, hai người không phải là hai thực thể riêng biệt nữa, hạnh phúc khổ đau không c̣n là vấn đề cá nhân. Tất cả những ǵ ḿnh phải làm coi đó là vấn đề của hai người, chuyển hoá nỗi khổ đau, làm lớn thêm hạnh phúc.

Như vậy, ta hăy tự hỏi lại ḿnh, khi ta yêu một người, ta có hiểu niềm vui nỗi khổ của người đó không? Ta có quan tâm đến sự an vui của người đó không? Ta có thể nâng đỡ người ấy trên mọi lĩnh vực? Và ta có chấp nhận chuyện của người ấy là chuyện của ḿnh không?!

Đó là sự đ̣i hỏi mới nghe qua có vẻ hơi quá, nhưng đă dấn thân vào con đường t́nh yêu và t́m một t́nh yêu thật sự, chúng ta phải đáp ứng những yêu cầu đó. Vả lại, để t́nh yêu thương được trọn vẹn, chúng ta cần phải có sự hiểu biết. Không chỉ hiểu người đó để thương người đó, mà c̣n phải hiểu thật nhiều điều liên quan đến đời sống, đến sinh hoạt cá nhân và cộng đồng, đến sự xây dựng hạnh phúc cho cả đôi. Như thế, lại nảy sinh ra một yêu cầu tiên quyết cho sự “yêu”, đó là sự “hiểu”. Có thể nói, t́nh yêu dựa trên nền tảng của sự hiểu biết.

Mỗi người có một bầu tâm sự riêng, có một nỗi niềm riêng. Nếu chúng ta không hiểu họ và những ǵ xung quanh cuộc đời họ, khi ta thương họ, ta sẽ rất vụng về, không những không mang lại hạnh phúc cho họ mà c̣n đem đến cho họ sự phiền phức, đau khổ, mệt mỏi, v.v.

Lợi dụng hai chữ “t́nh yêu” để người ta làm khổ nhau, đây là một chuyện rất thường xảy ra. Nhiều bạn c̣n thích thật đau khổ, dày ṿ, điên cuồng… th́ mới chịu. Thiệt là suy nghĩ nông cạn! Bởi các bạn đâu có biết, sau mỗi lần như vậy, các bạn đă đánh đổi rất nhiều: phẩm chất, tư cách, sự thông minh, ấn tượng đẹp trong ḷng người yêu. Có nhiều bạn v́ yêu một ai đó, mà không được họ đáp ứng lại, trở nên thù hận họ, nảy sinh những ư định không đẹp về họ, thậm chí c̣n có những hành động làm cho h́nh ảnh họ xấu đi, mà bạn không ngờ bạn đang tự hạ thấp ḿnh. Cho nên, bạn hăy chọn một người thật xứng đáng, để bạn hiểu họ, và để họ hiểu bạn, biết được những tâm tư t́nh cảm của bạn, rồi sau đó mới “đầu tư” một “quả” t́nh yêu.

Với tính chất hỷ xả trong t́nh yêu, ta sẽ có suy nghĩ ǵ? Khi bạn hiểu được người yêu ḿnh, bạn có thể đáp ứng được nguyện vọng của họ không? Bởi v́, nếu bạn không xả, nghĩa là bạn đang trói buộc người yêu ḿnh đó. Yêu một người không có nghĩa là bắt người đó phải luôn chỉ nghĩ đến ḿnh, theo sự sắp đặt của ḿnh, trung thành một cách thái quá vào ḿnh. Hay nói cách khác, là ḿnh muốn “độc chiếm” tâm hồn người ḿnh yêu. Đó là sự ràng buộc, không phải là t́nh yêu.

Một minh chứng hùng hồn nhất trong lịch sử, là tấm gương yêu chồng của nàng công chúa Da Du Đà La, vợ Thái tử Tất Đạt Đa, một nhà giáo dục vĩ đại sau đó. Khi hiểu được tâm trạng, nguyện vọng thoát ly những sự ràng buộc, cám dỗ hiện tại để hướng đến đời sống thánh thiện của chồng, nàng đă âm thầm chấp nhận để chồng ra đi. Ai bảo là thái tử Tất Đạt trốn vợ vượt thành?! Với t́nh yêu sâu sắc và bẩm chất thánh thiện của ḿnh, công chúa đă giả vờ ngủ để Thái tử mạnh dạn ra đi, chắc chắn là như vậy!

Đồng ư có yêu là có ghen, nhưng ghen ở cấp độ thể hiện là ḿnh quan tâm đến người ḿnh yêu th́ có thể chấp nhận. Nhưng ghen đến độ bảo thủ, cực đoan như bài thơ Nguyễn Bính th́ cô người yêu nào đó gặp phải sẽ không thể chịu nỗi:

 

“… Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười

Trong lúc có tôi và mắt chỉ

Nh́n tôi trong lúc tôi xa xôi.

Tôi muốn cô đừng nghĩ tới ai

Đừng hôn dù thấy đoá hoa tươi

Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ

Đừng tắm chiều nay bể lắm người.

Tôi muốn mùi thơm của nước hoa

Mà cô thường xứt chẳng bay xa

Chẳng làm ngây ngất người qua lại

Dẫu chỉ qua đường khách lại qua…”

 

Khi t́nh yêu chắp cánh bay cao, nghĩa là cũng đến lúc 2 bạn xây dựng gia đ́nh. Kể từ đây, trách nhiệm của các bạn trong việc xây dựng một mái ấm càng nặng nề hơn. Lúc này, các bạn không chỉ có xây dựng một t́nh yêu lư tưởng, mà c̣n phải đối mặt với bao nhiêu yếu tố phụ cận liên quan đến t́nh yêu, như gia đ́nh, con cái, cha mẹ, tiền bạc, nhà cửa… đó là t́nh yêu thực tế. Tuy nhiên, những yếu tố cần và đủ nêu trên (từ, bi, hỷ, xả) không thể bỏ qua, mà phải càng thường xuyên được tái lập.

Và một điều không thể không nói, đó là t́nh dục. Nó là hệ quả tất yếu của cuộc sống gia đ́nh. Cũng trong bài viết trên, Mục Đồng có đề cập đến t́nh dục và t́nh yêu. Ở đây, xin được tiếp tục mở rộng thêm vấn đề cùng các bạn. Cũng Hoà thượng Nhất Hạnh đă nói:

“…thân với tâm là “nhất như”, tức là nếu ta không tôn kính thân thể người yêu th́ cũng không tôn kính được tâm hồn người ấy. Yêu nhau là giữ ǵn cho nhau, kính trọng nhau. Khi sự rẻ rúng xem thường xảy ra th́ t́nh yêu đích thực không c̣n. Thân thể ta cũng như tâm hồn ta. Có những nỗi niềm sâu kín trong tâm hồn, chúng ta chỉ chia sẻ với người tri kỉ. Thân thể ta cũng vậy, có những vùng thiêng liêng và riêng tư, ta không muốn ai chạm tới, ngoài người ta yêu, ta tin, ta muốn sống trọn đời, trọn kiếp. Trong t́nh yêu lớn và cao quư, bất cứ lời nói và cử chỉ nào cũng phải biểu lộ sự tương kính. Người con trai phải tôn trọng người con gái ḿnh yêu, cả thân thể lẫn tâm hồn. Người con gái biết giữ ǵn, cũng là biết làm người yêu thêm tương kính, nuôi dưỡng hạnh phúc lâu dài về sau.”

Đó là những mực thước để các bạn trẻ cần phải luôn ghi nhớ trong quá tŕnh t́m hiểu nhau để rồi dẫn đến t́nh yêu. Sự tương kính nhau là rất cần thiết. Báo chí gần đây rùm beng ba cái vụ “gia đ́nh sinh viên”, nhiều cô vừa lên giảng đường vừa nuôi con, tay bồng con mắt nh́n liếc sách để học bài. Nhiều cô c̣n con nít đến mức độ, gởi được con cho hàng xóm để đi chơi với “chồng” th́ hí ha hí hửng, như thoát được địa ngục, để con ở nhà khóc nguyên một đêm v́ không có sửa mẹ để bú, mà sửa lọ th́ mẹ đă khoá trái cửa rồi. T́nh cảnh như vậy th́ có đáng báo động không? Đó là chưa nói hàng ngày, không biết bao nhiêu thiếu nữ xếp hàng trước nhà thương Từ Dũ và các trung tâm y tế để phá bỏ đứa con mới tượng h́nh trong bụng ḿnh.

Thật là quá sa sút về đạo đức phải không các bạn? Bào thai mới tượng h́nh đă là một con người rồi, tuy ư thức về sự sống c̣n quá yếu, giống như là một vết mờ thôi. Với một sự thoái hoá rơ rệt như vậy, chúng ta thấy rơ ràng, tuổi trẻ ngày nay quá vụng về trong t́nh yêu. Họ chưa hiểu rơ được những yếu tố quan trọng của nó. Có người thích yêu như một mốt thời thượng, có người yêu để có bạn tâm sự thôi, có người t́m đến t́nh yêu như là một cửa ngơ đáp ứng cho những biến chuyển sinh lư, v.v. Tất cả những con đường đi đến t́nh yêu như thế đều không bền lâu. Mà trong số đó, động cơ v́ t́nh dục là nguy hại nhất. “Nếu bạn quan niệm t́nh yêu chỉ là sự đến với nhau của hai người nam nữ, để rồi tiến đến đến quan hệ t́nh dục, th́ đó là quan niệm hoàn toàn sai lầm. T́nh yêu và t́nh dục khác hẳn nhau, nó không dính dáng ǵ đến nhau.”

Những hiểu biết nho nhỏ liên quan đến t́nh yêu theo con mắt của Thiền quán, xin được chia sẻ cùng các bạn. Hy vọng tuổi trẻ chúng ta có những sự thăng hoa tốt hơn trong việc nuôi dưỡng t́nh yêu của ḿnh.

 


? ˜
{ @

           q mục đồng

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com