Thơ và Truyện của Việt Hải             |                 www.ninh-hoa.com


Việt Hải
 

Tên thật: Trần Việt Hải
Sáng tác nhiều thể loại
Văn, Thơ, Biên Khảo,...
tại hải ngoại.

     

 



Hiện cư ngụ tại
Los Angeles - USA

 

 

 

 

  

  
Bí Ẩn Của Cái Chết

Trần Việt Hi

 

 

 

"Chết là một phần tự nhiên của sự sống, mà tất cả chúng ta chắc chắn sẽ phải đương đầu không sớm th́ muộn. Theo tôi th́ có hai cách để xử với cái chết trong khi ta c̣n sống. Hoặc là ta tảng lờ nó, hoặc là ta chạm trán với viễn ảnh cái chết của chính ḿnh, và bằng cách tư duy sáng suốt về nó, ta cố giảm thiểu những khổ đau mà cái chết có thể mang lại. Tuy nhiên, trong cả hai cách, không cách nào chúng ta có thể thực thụ chinh phục được sự chết.". Đó là lời b́nh phẩm của Đức Đạt Lai Lạt Ma về sách "Tạng Thư Sống Chết", nguyên tác Anh ngữ "The Tibetan Book Of Living And Dying" của ḥa thượng Sogyal Rinpoche.

 

Ai lại không chạm trán với cái chết vào một lúc nào đó? Hôm nay tôi lại nhận được sách cũng nói về cái chết, sách do một nhà văn Việt Nam viết. Đó là "Bí Ẩn Của Cái Chết", mà tác giả là nhà văn Thinh Quang. Nh́n vào h́nh b́a sách BACCC ta thấy ngay có chút ǵ nhá nhem kinh dị v́ họa sĩ vẽ h́nh con ma và lưỡi đao, một dấu ấn biểu tượng cho tử thần bên mạng sống. Vậy nội dung sách của tác giả Thinh Quang là ǵ? và tại sao ông cho ra tác phẩm biên khảo này? Tôi nghĩ suy nhiều câu hỏi lắm, nhưng thôi xin phép quư bạn cho tôi tiết kiệm chữ nghĩa xin thưa ngay vào những ǵ tôi sẽ tŕnh bày về BACCC và tác giả Thinh Quang (TQ), một nhà văn lăo thành vốn tốt bụng, rộng lượng với tôi, chính ông đă dang tay đón tôi vào vườn hoa chữ nghĩa. Ngày xưa tôi đi ban toán, hết học luật sang kinh tế, rồi chạy nạn sang xứ Mỹ theo ngành điện tử như t́nh thế của những năm nước Mỹ khống chế lănh vực điện tử khắp hoàn cầu. Khi đầu óc bận rộn với kỹ thuật th́ tâm trí mệt mỏi, tôi t́m quên lăng vào sách báo, nhất là báo Việt ngữ. V́ sinh sống tại vùng Nam Cali nên báo chí ê hề đọc cả ngày, đọc hoài không hết chữ. Nhà văn Thinh Quang (TQ) trong những năm 1987 đến 1995, ông làm chủ bút tờ Viễn Xứ do nhà văn Phong Vũ làm chủ nhiệm. Ông t́m kiếm những cây bút trẻ để khuyến khích và nâng đỡ trao đổi ư tưởng khi viết văn. Có những dịp tôi và nhà văn Dương Viết Điền xuống vùng Monterey Park thăm ông, v́ ông lớn tuổi không lái xe được, chúng tôi gặp nhau tại quán cơm Pháp Victory hay các quán Phở bàn bạc về văn, thơ và các số báo phát hành. Ông kể chúng tôi nghe nhiều chuyện xưa như vào năm 1942, 3 nhà thơ lớn Hàn Mặc Tử, Bích Khê, Mộng Đài rủ ông ra sông Vực tại Thu Xă, Quảng Ngăi, chèo ghe trong đêm trăng rằm chiếu sáng lấp lánh, ông bỗng cảm hứng ra bài thơ "Hoa Thơ", ba nhà thơ đàn anh khen hay và đề nghị sửa ít chữ cho hoàn mỹ. Sau đó tờ Đông Pháp tại Hà Nội đăng và ông nhận được nhiều thơ khen tặng để rồi từ 1942 nhà văn Thinh Quang đă bước vào làng văn thơ Việt Nam. Nhạc sĩ Dương Viết Điền sau này phổ nhạc bài "Hoa Thơ " mà tôi nghe anh ca trong một dịp kỷ niệm họp ban biên tập tờ Viễn Xứ. Lời nhạc của bài "Hoa Thơ":

"Nhấp nhô ḍng sông Vực

Buổi sáng dậy t́nh Xuân

Mái chèo tung ngọc ướt

Sao rớt nhẹ xuôi ḍng

Nghe nước rào róc rách

Là tiếng nhạc chiều thơ

Tre cong ḿnh xỏa tóc

Nh́n bóng rũ sông cười

Nghe như t́nh thiếu nữ

Vừa chớm nụ đôi mươi

Nghe như hồn lăng tử

Trôi dạt giữa ḍng đời

Sông nằm treo băi cát

Ḿnh nạm hạt trân châu

Mây lặng lờ phiêu bạt

Điểm điểm giọt mưa ngâu

Xuân chiều nghe bỡ ngỡ

Thuyền lặng ngắm mây mờ

Bên kia trời Thiên Ấn

Khuất sau lũy tre xanh

Bên đây trời Long Phụng

Ẩn hiện khóm mây vàng

Phượng mào lông sắc tía

Điểm điểm cánh mơ giăng

Nh́n ra ngoài biển cả

Sóng nước dậy tung tăng

Hương thơ chừ bốc khói

Đẹp tợ mộng thiên thai

Xuân tràn lên biển ái

Nhạc vàng quyện mây say

Ngự thuyền nơi sông Vực

Cúi hái mănh trăng mờ

Mơ cảnh Động Đ́nh Hồ

Đôi ta chừ Lư Bạch

Vỗ tay cười khanh khách

Cầm bút trổ hoa thơ.

 

 (Thinh Quang, sông Vực, 1942)

 

Nhà văn TQ từng làm giáo sư dạy các môn Việt văn và Pháp văn. Ông trải qua một quăng đời thật dài trong ngành báo chí, ông cộng tác viết bài cho nhiều báo Việt ngữ, cũng như giữ chức chủ bút trong rất nhiều tờ báo từ trước và sau 1975, tôi nhớ là Tin Điển, Tin Mới, Tin Sớm, Trường Sơn, Dân Luận, Hồn Việt, Trắng Đen, Viễn Xứ, Tri Thức, Đại Chúng, tuần báo New York Times (tiếng Việt). Ông có những chuyện dài đượm màu sắc quê huơng, hay miền quê có hương đồng gió nội mà tôi đọc trên các báo như: Mưa Bên Này, Nắng Bên Kia, Như Loài Hoa Dại hay Như Hạt Sương Mai. Ông cũng viết nhiều văn chương biên khảo, và cho xuất bản các sách như:

- Văn Hóa Đông Phương (Biên Khảo, năm 1943)

- Chú Mẻng (Chuyện Dài, năm 1944)

- Nắng Thôn Đoài (Chuyện Dài, 1983)

- Hỏa Thiêu Thiên Đàng (Tiểu Thuyết Phóng Sư, 1986)

- Hy Mă Lạp Sơn (Biên Khảo, năm 1987)

- Con Rắn Lửa Huyền Bí Trong Nền Triết Học Đông

Phương (Biên Khảo năm 1988)

- Bí Ẩn Của Cái Chết (Biên Khảo, 2005)

 

Phần hai của bài viết tôi xin điểm qua vài nét tiêu biểu của tác phẩm "Bí Ẩn Của Cái Chết". Tôi có lư do riêng tôi thích nó, dù là tính cách riêng tư, cá nhân hay tôn giáo hay trách nhiệm của một bản thể trong xă hội, cái chết có thể đến với chúng ta bất cứ lúc nào, và bất cứ từ nơi đâu…Trang 14 của sách, TQ mô tả những ḍng cảm giác trước cái chết th́ người ta chợt nghĩ ǵ. H́nh như người ta có khuynh hướng dựa vào niềm tin tôn giáo để an ủi mặt tâm linh. Điều này đúng với cá nhân tôi. Hăy đọc những ḍng văn trong sách TQ về phút cuối khi lâm chung:

 

"Chết" - quả hăi hùng đến cực điểm - chẳng có lời nào làm xóa nḥa hay chứng minh cho nó. Tuy vậy người ta vẫn nói đến sự kiện hiện hữu của ḿnh ở giữa không gian và luôn cả thời gian cùng khoảng cách nhau giữa con người với con người. Khoảng cách không rơ cái vỏ tạm thời được mượn đó c̣n bao xa nữa th́ sẽ đến phiên ḿnh sẽ được vùi sâu dưới ḷng huyệt lạnh, bao xa nữa th́ cái thây ma này sẽ xa rời vĩnh viễn cái cơi đời này?! Cái khoảng cách đó biểu trưng cho sự lo âu khác biệt của mỗi người chúng ta hoặc tự chọn lấy bóng đêm làm sự an ủi cho ḿnh hay chọn lấy niềm tin ở một trong các tôn giáo hiện hữu giữa trên thế gian để dẫn độ ḿnh đến chốn Thiên Đường hay miền Cực Lạc..."

 

Tôi nhớ lại cái cảm giác sợ hăi lần đầu tiên tôi bị chứng bệnh tai biến mạch máu năo. Nh́n đồng hồ trên tường trong pḥng làm việc của tôi chỉ 6:30 chiều tối mùa đông vào dịp lễ cô hồn Halloween, tôi cảm thấy tức ngực, tay chân bên trái có cảm giác tê rần rần như kiến ḅ, mắt hoa, tai ù, miệng tôi chỉ ú ớ kêu cứu. Buổi chiều vào ngày thứ năm Halloween các cô thư kư, nhân viên pḥng về hết, cả khu hành chánh rộng lớn nghe trong hiu quạnh, lặng lẽ, và xung quanh tôi sao im ĺm buồn bă, yên tỉnh như khu nhà ma, người tổng giám đốc tài chánh, sếp trực tiếp của tôi nghe được tiếng la thất thanh cầu cứu của tôi, ông vội chạy qua văn pḥng tôi, huhu… ông thấy tôi té ngă xuống sàn nhà từ bao giờ, tôi mệt mỏi liếc nh́n ông như một vị cứu tinh. Ông CFO này đă gần 70 cổ lai hi, người ốm yếu chẳng giúp tôi nổi v́ tôi to con hơn ông. Vả lại v́ lần đầu tiên ông đối diện với t́nh huống như thế này, tôi biết ông luống cuống mất b́nh tỉnh thấy rơ khi cầu cứu đến một đồng minh khác, ông gọi ngay ông CEO sang vấn kế sau khi gọi ambulance, tôi nh́n hai ông già sếp tôi mỗi lúc càng mờ hơn, hai ông trao đổi ư kiến xem tôi bị chứng bệnh ǵ. Cá nhân tôi lần đầu bị chứng tai biến mạch máu nên chẳng có kinh nghiệm, rồi tôi cũng hoang mang và mỗi lúc tôi linh cảm ḿnh sắp chết v́ sức đuối. Khi các mạch máu li ti trên vùng năo bộ phải bị vỡ ra, tim bơm nhồi làm tràn máu vào các vùng trên bán năo, tôi bắt đầu rơi vào cơn hôn mê, mắt tôi nhắm nghiền lại, cơ thể run rẩy co quắp lại trong đau đớn. Tôi có cảm tưởng ḿnh sắp chết, v́ dưỡng khí thiếu trên óc làm cho óc tắt lịm từ từ, tôi yếu ớt và rồi tôi hôn mê thiếp đi.

 

Trước cơn nguy khốn con người dựa vào niềm tin vô h́nh nào đó, tôi nhớ lại rằng mỗi đêm tôi thắp nhang khấn vái Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và Phật Bà Quan Âm tại nhà tôi, v́ đó là nhu cầu tâm linh mà tôi vẫn quen nương tựa hay bám víu vào khi gặp khổ nạn chúng sinh, và trong phút lâm nguy khi té ngă đó trước khi choáng váng té ngă, tôi niệm kinh cho tâm tôi b́nh tỉnh hơn. Khi bệnh nhân cầu cứu các đấng tối cao th́ không có nghĩa là mê tín, mà nó chỉ là nhu cầu của bản ngă tâm linh, nhu cầu tâm lư được cứu rỗi mà thôi. Trang 15, TQ dùng lư luận của Léon Denis trong tác phẩm “Sau cái chết” (Apres La Mort) là nhu cầu tâm linh thuộc phần linh hồn, c̣n cơ thể là phần xác, thể xác khi chết đi chỉ trở về với cát bụi. Trên thế gian này tất cả vật thể chịu sự chi phối của một nguyên tắc bất biến của vũ trụ bao la, những bản thể vật chất cuối cùng đều chịu sự tan ră, mục rửa để biến thể khi vào ḷng đất. Tuy nhiên các tôn giáo đồng ư với nhau phần tâm linh như linh hồn hay hương linh vẫn lăng văng trong thế giới siêu h́nh, mà người sống hay các thân nhân c̣n hiện hữu muốn cầu xin cho người ra đi sớm về cơi phúc của cơi Thiên Đường hay miền Cực Lạc mà TQ đề cập phần trên.

 

Chương kế tiếp khi TQ bàn luận về cái thế giới huyền bí của mộng và thực trong bí ẩn của thế giới của cơi chết vốn siêu h́nh trong quan niệm của người Đông Phương. Tiến sĩ người Anh quốc W.Ỵ Evans Wentz năm 1927 sau khi sang Tây Tạng t́m hiểu những huyền thoại bí ẩn của người Phương Đông trở về, ông viết cuốn sách "Tạng Thư Về Cái Chết" (Tibetan Book of The Dead), xuất bản bởi đại học Oxford. Ông nghiên cứu những trạng thái theo ư nghĩ thần thoại của người dân sinh sống vùng núi Hy Mă Lạp Sơn, đối với cái chết có 3 giai đoạn quan trọng, gồm trước khi chết, phút lâm chung ngắn ngủi trước khi xa ĺa trần thế, và sau khi chết. Theo quan điểm biên khảo hay phân tích có tính cách lư luận, người đi t́m sự thật họ dùng bút pháp t́m hiểu cặn kẽ tới nơi tới chốn, để rồi đề tài Huyền Bí Đông Phương được xem là một môn học cấp đại học. Trong ba giai đoạn như đă nói, phút lâm chung rất quan trọng v́ đó là khoảng khắc sát na khi linh hồn ĺa thể xác. Có thể rằng ta thấy kẻ hấp hối than khóc, hối tiếc hay có những cử động lưu luyến là v́ họ vẫn bám víu lấy cơi nhân thế, họ chưa biết đi về đâu trong sự lạc lỏng của thế giới bên kia, trong khi thân nhân họ trong sự thương yêu muốn giữ chân họ lại hay là cầu xin cho họ được an b́nh ở nơi chốn thánh thiện nhất. Các thiền sư Tây Tạng trong ư niệm chết là giải thoát nợ chúng sinh, nên họ suy luận cái chết của con người không ở ngoại vi của thể xác, mà nó nằm bên trong của vị thế thiêng liêng cao quư nhất để con người được về cơi vi diệu của thế giới bên kia.

Trong giới nghiên cứu về Phật giáo Tây Tạng thường biết đến một danh sư về Phật học, nhất là chủ đề sự giải thoát của bản ngă hay sự sống và chết qua quyển hồng thư "Tạng Thư Sống Chết", do thiền sư Sogyal Rinpoche viết. Thiền sư Rinpoche được ngài Đạt ma Jamyang Khyentse Chökyi Lodrö nuôi dạy, truyền bá kinh kệ, lư thuyết Phật học. Do kiến thức uyên thâm hấp thụ từ một trong các vị cao tăng danh tiếng trong hàng giáo phẩm Phật giáo Tây Tạng, các đại học lớn của Anh Mỹ từ Oxford, Cambridge đến Havard hay Yale rất trọng vọng ngài. Những năm đầu thập niên 70 ngài theo học tại Cambride, sau khi hoàn tất xong nhiều văn bằng cao học, ngài thường được mời làm giảng sư trong các chủ đề chuyên môn về Phật học. Cuốn sách ngài viết đă nói trên được dịch ra 29 ngôn ngữ khác nhau, được truyền bá ở 56 quốc gia trên thế giới như một tài liệu diễn giảng và tham luận biên khảo. Nhà văn TQ dùng ư tưởng của thiền sư Sogyal Rinpoche trong các trang 26 và 27.

 

Sau cái chết chúng ta đi về đâu?

Đây là câu hỏi rất hay, rất chí lư. Sống gởi trần tục, thác về nơi mô (?). Người quá cố được người ở lại lo cho nơi an táng đẹp đẽ tại những nghĩa trang êm ấm hay tẩm liệm trong bộ cỗ quan lộng lẫy, đắt tiền kia mà. Đức Khổng Phu Tử ngôn là "tử giả biệt luận" v́ chết là hết, hết những ràng buộc, hết những suy tư hay những khổ đau, ưu phiền. Câu nói trên vô cùng hữu lư v́ cứu cánh của sự sống là sự chết như sách của học giả Rinpoche đề cập để mọi bản thể quay về với cát bụi trần gian. Như vậy xác thân ta trở về với cát bụi. Trang 29 sách TQ nói về sự Thiện Ác khi chúng ta c̣n sống để liên hệ về phần an ủi cho tâm linh. Do vậy khi hữu sinh, con người luôn luôn khuyến khích làm điều lành, tránh điều dữ, phải chăng đó là cứu cánh của giá trị chân thiện mỹ cho tâm hồn?

Quan điểm triết học về nỗi sợ hăi về cái chết:

Trang 75 hay trang 92 và 93, TQ dùng sự tham luận lư thuyết của triết gia Arthur Schopenhauer. Triết gia này vốn có những tác phẩm tiêu biểu về đề tài liên quan ít nhiều về cái chết, ba tác phẩm của ông khá nổi tiếng là: "Sống xa hoa trong hiện hữu" (On the Vanity of Existence), "Thế giới khổ đau" (On the Sufferings of the World) và "Tự Vẫn" (On Suicide). Schopenhauer cho là ngày nào mà chúng ta muốn sống trong kiếp hiện tại, th́ ta không nên bận tâm làm ǵ về cái hiện tại của sự hiện hữu của ḿnh chi nữa. Hăy thản nhiên quên đi nỗi lo sợ về cái chết để tâm được b́nh an. Ông cũng biện luận bằng câu nói của triết gia Socrates là: "Chết chính là nỗi ưu tư không ngừng nghỉ của con người". Thế nên con người cứ măi bị ám ảnh bởi cái chết. Mặt khác khi tŕnh bày về nỗi lo sợ cái chết của con người, tôi tham luận bài biên khảo của giáo sư Jerry S. Piven dạy tại NYU (New York University), chuyên khoa Phân Tâm Học về Cái Chết, Tôn giáo và Tâm linh. Tiến sĩ Piven diễn giảng tại nhiều nơi về đề tài "Lo âu về nỗi chết, Phân tâm học và Tiến tŕnh tạo ảo giác" (Death anxiety, psychoanalysis and creating illusions), ông dùng sách của Ernest Becker về "Ư Nghĩa của Sinh và Tử" (The Birth and Death of Meaning) đưa ra quan điểm của nhà phân tâm học Sigmund Freud. Trong khi triết gia J.J. Rousseau lập luận con người từ thơ ấu vốn tốt hoàn mỹ, nhưng rồi xă hội làm hủy hoại đi đức tính ban đầu, mà bên Đông Phương Đức Khổng Tử có cùng ư nghĩ: "Nhân chi sơ tính bản thiện". Freud theo tiến tŕnh tương đồng khi lập luận thuở ban sơ con người vô tư chẳng biết ǵ, theo tiến tŕnh cuộc sống con người trải qua những khổ đau, những ganh tỵ, những đua chen, những tội lỗi xấu xa, những đầy đọa xâm nhập tâm tư. Những nỗi ám ảnh bởi chết chóc của người xung quanh làm ta khiếp sợ, chính v́ bản ngă ích kỷ sợ sệt cái đau khổ từ nỗi chết chóc, và tạo ra tâm lư khiến con người không muốn đối diện với chết chóc. Sự sợ hăi cái chết như triết gia Nietzsche phân tích nó chỉ là sự trở về từ ư nghĩ cũ, kinh nghiệm hiểu biết cũ chôn sâu trong tiềm thức. Đó là quan niệm sợ hăi vị kỷ (egoism), khi tâm lư vị kỷ lên cao hơn th́ là siêu vị kỷ (super-egoism).

Ta không sợ lưỡi hái của Tử thần:

Khía cạnh thứ hai mà sách TQ đề cập đến nơi trang 20, có những người đối diện với tử thần trong tâm trạng chấp nhận sự kiện khi xảy ra cho họ. TQ viết:"Chết ư?Chẳng có ǵ đáng sợ.Nó chỉ là một h́nh thức chuyển tiếp từ sự sống này sang sự sống khác.Chỉ có sự trốn sống mới đáng sợ.Cái chết chỉ là một hư từ để phản nghĩa cho cái sống."

Với lập luận không sợ tử thần khi con người chấp nhận đối diện th́ xứ Phù Tang cho ta nhiều trường hợp để dẫn chứng ví dụ. Trang 96 bàn luận về vấn đề cách chết. Chết như thế nào là chết. Chết do bệnh tật hay thiên nhiên là ngoài ư muốn, chết do tự tử mà báo chí, truyền thông vẫn loan tin mỗi ngày. Những cái chết do sắp đặt, do dự mưu và do ư nguyện của cá nhân. Lư tưởng đấu tranh cho sự sinh tồn hay biểu tượng cho gương hy sinh trong lịch sử cho ta thấy có các nhóm Thermapolyae của quân đội Hy Lạp, nhóm Kamikaze hay các Samurai của xứ Phù Tang hay Jihad của các xứ Hồi giáo.

 

Tại Nhật Bản, người ta viết sách dạy con người cách thức tự tử, số thanh thiếu niên tự tử gia tăng, cái chết do tự nguyện, tự ư tạo mối lo âu cho xă hội, lắm khi có những bí ẩn của những cái chết trẻ măng nghe như hoang đường. Chết là một phong trào của tuổi trẻ, chết v́ thử cách dạy tự vẫn, hay chết v́ tử thần sai khiến... Theo cơ quan WHO số người tự tử măi gia tăng, cao nhất các xứ ở vùng Baltic cạnh Địa Trung Hải trung b́nh cứ 100,000 th́ có 40 người tự tử, cho đến năm 2020 th́ WHO tiên đoán số người tự tử trên toàn thế giới sẽ là 1.5 triệu nhân mạng. Tuy vậy, khi bàn về những lư do để người ta dễ dàng hy sinh mạng ḿnh cũng v́ có những ám ảnh bởi mẫu người hùng, phát sinh do sự cuồng nhiệt mà người ta sẵn ḷng chết v́ yêu, chết v́ tôn giáo, chết v́ lư tưởng cá nhân. Hiện trong cuộc sống vấn đề tự sát trên thế giới xảy ra do áp lực đời sống, ư kiến cá nhân, ví dụ người ta ôm bom để tự hủy hoại ḿnh và người khác, hay thống kê cho biết tại các xứ Nhật, Trung Quốc và Đài Loan nhiều thanh niên nam nữ tự vẫn v́ không hài ḷng với cuộc sống xung quanh.

Tiếp theo phần mạn bàn về xứ Phù Tang kiêu hùng và lạ lùng th́ nước Nhật vốn nổi tiếng qua các gương can đảm của các phi đội Thần Phong Kamikaze hay các kiếm sĩ đạo chết cho danh dự và lư tưởng quốc gia. Cái lư tưởng Hagakure chết cho danh dự qua phong cách tự tử lao phi cơ vào mục tiêu của đối phương của những anh hùng Kamikaze hay các kiếm sĩ Samurai tự rạch bụng chính ḿnh để giữ thể diện của đấng nam nhi. Điều chắc chắn họ biết cái chết sẽ đến đấy chứ, nhưng họ không mảy may sợ sệt.

 

Vơ Phiến viết về cái Chết:

Nhà văn lăo thành Vơ Phiến viết bài tham luận "Cái Chết Như Một Phát Biểu", ông cho biết những nguyên do của cái chết tại xứ của các con cháu Thái Dương Thần Nữ Nhật Bản là:

"Kinh doanh thua lỗ: tự tử. Đánh giặc thất trận: tự tử. Yêu nhau gặp trục trặc, người Nhật cũng chết nhiều, và chết đúng phép tắc. Hiệp sĩ tự sát bằng phép mổ bụng; t́nh nhân muốn chết đúng cung cách phải tự buộc ḿnh thật chặt từng cặp, rồi cùng nhảy xuống nước. Phép ấy gọi là sinju.

Doanh nhân, quân nhân, t́nh nhân tự huỷ ḿnh, đối với những cái chết ấy chúng ta dẫu sao cũng ở ngoại cuộc. Đến như về cái tự tử của các văn nhân th́ chúng ta không khỏi lấy làm nghĩ ngợi.

 

Văn nhân Nhật Bản cũng tự tử nhiều. Nhân cái chết gây chấn động lớn của Yukio Mishima độ nào, một tác giả có liệt kê danh sách mười nhà văn Nhật tên tuổi đă quyên sinh từ đầu thế kỷ. Vả lại chỉ hơn một năm sau Mishima, vị đàn anh lỗi lạc là Kawabata cũng tự ư ra đi luôn, gây tiếc thương khắp hoàn cầu..."

Và Vơ Phiến nói về sự huyền bí của những cái chết như:

"Thất bại, khổ đau, không phải là yếu tố gây nên những cái chết này. Vậy có một sức huyền bí nào ở chính họ thu hút họ về cái chết chẳng có một sức thu hút khó hiểu như thế, tác động ở Nhật mạnh hơn ở mọi nơi khác chẳng đố ai dám vỗ ngực giải đáp! Chỉ biết trong một số trường hợp dường như có thể nhận thấy những dấu hiệu mơ hồ... Dân tộc Nhật, họ chết lấy th́ nhiều, và cái tuyên bố của họ thật phong phú, trong nội dung cũng như trong h́nh thức. Để phản đối họ dùng cái chết; để bày tỏ sự tán thưởng, họ cũng chọn chết! V́ nội dung phức tạp nên trong phô diễn cần lắm dạng thức cho thích hợp. Hoặc một dàn dựng lâm ly t́nh cảm cho giai nhân tài tử, hoặc một cảnh hùng tráng xứng với đoàn hiệp sĩ quyết tâm, hoặc dáng cách ung dung thư thái khi thi sĩ đi vào cảnh thần tiên tuyệt mỹ... "

Vơ Phiến dùng ư kiến của triết gia Albert Camus vốn hậu thuẫn khi đề cao cái chết do tự vẫn:

"Albert Camus đặt nặng chuyện tự tử. Ông bảo: “Chỉ có một vấn đề triết lư thực sự nghiêm trọng: đó là tự tử và cho rằng cuộc đời đáng sống hay không đáng sống, ấy là giải đáp cái thắc mắc căn bản của triết học” (Huyền thoại Sisyphe). Camus có vẽ chuyện ra không có lớn lối quá đáng không? Thường thường khi tự tử mấy ai suy nghĩ về giá trị của cuộc sống, mấy ai chú tâm vào vấn đề cuộc đời có đáng sống hay không đáng sống?Thật t́nh mà nói, phần lớn các vụ tự tử chẳng qua là để bày tỏ một sự tuyệt vọng, một phẫn uất, một giận hờn, phản đối, oán trách, thù hận v.v... Kẻ tự tử không hơi đâu đánh giá cuộc sống. Nói chung, vấn đề đặt ra không phải “Cuộc sống có đáng sống không”, mà là “Cuộc sống của tôi có đáng sống không, có đáng công tiếp tục không”. Đây không phải là một thắc mắc triết lư. Hẹp hơn nhiều. Ngay cả cái phát biểu của người Nhật — bất cứ là doanh nhân, quân nhân hay văn nhân — cũng không là một giải đáp triết học..."

 

Trong bài b́nh luận của giáo sư luật khoa George Bachrach dạy tại trường luật khoa Boston được đăng trên báo Boston Globe, bài viết mang tiêu đề "Chết trong nhân phẩm" (Death with dignity) ông biện minh cho việc làm của vị bác sĩ Tử thần, Dr. Jack Kervoikian, khi tiếp tay trợ giúp đưa những bệnh nhân khổ đau của ông sớm về bên kia thế giới. Hậu quả ông bị luật pháp kết án tội sát nhân và tống giam ông vào tù. GS Bachrach nói, khi nền y khoa tiến bộ giúp con người sống lâu hơn, nhưng sống lâu đến 80 hay 90 để làm ǵ khi có những bệnh nhân thân xác có đó, nhưng tâm hồn không c̣n minh mẫn, sáng suốt làm chủ lấy ḿnh th́ chỉ là khổ nạn hay thân xác chịu nỗi khổ đau bệnh hoạn trầm kha th́ bác sĩ Kervoikian làm đúng khi cho bệnh nhân của ông chọn giải pháp ra đi trong danh dự, trong nhân phẩm và theo ư nguyện của họ. Ví dụ khác tôi đọc trong sách TQ, đề cập vụ án xă hội rất thương tâm nhưng nhiều nhiêu khê như mới gần đây, tháng 2, 2005 dư luận Hoa Kỳ đă xôn xao về trường hợp cô Terry Schiavo nên hay không nên cho cô ra đi. Schiavo bị hư hại chức năng của năo bộ trong hơn 13 năm được nuôi qua ống truyền thức ăn đặt nơi bụng. Cô nằm liệt giường và mất hết sinh khí của một cuộc sống b́nh thường, nhưng cô không đủ năng lực sức khỏe và cũng như trí tuệ sáng suốt để nói cho mọi người chung quanh rằng cô muốn sống như vậy hay không để thân nhân khỏi phải tranh căi v́ cô ngoài ṭa án. Cũng như tôi có người bạn trai từ Singapore sang Mỹ lập nghiệp, rồi anh bị chứng bướu năo gây cho anh bị hôn mê quá lâu ngày, cuộc sống của gia đ́nh vợ con khổ sở, mệt mỏi, bảo hiểm từ chối gia hạn, người vợ tuyệt vọng đành cho anh ra đi. Hậu quả là gia đ́nh chồng bay sang Mỹ nặng nhẹ là chị giết chồng. Tôi có cảm giác như vụ Schiavo thứ hai. Với những ai chẳng may đă bị chứng tai biến mạch máu năo hay bướu óc hay một h́nh thức năo bị hư hao, ư nghĩ cá nhân tôi khá rơ ràng, tôi thích quan điểm công bằng trong cuộc sống, khi thời điểm đến hăy chấp nhận sự thật, hăy tự giải thoát cho bản ngă, hầu tránh khổ lụy trầm luân. Tôi nói với gia đ́nh và bạn bè thân tôi muốn ra đi trong danh dự, tôi đồng ư với quan điểm của GS Bachrach về cái chết bảo toàn nhân cách, không phiền hà, phiền lụy người khác. Nếu sống th́ phải biết thưởng ngoạn cuộc đời th́ mới đáng sống, ngược lại khi tâm hồn không c̣n làm chủ thể xác hay thể xác quá yếu đuối cho tâm hồn được sống và sinh hoạt b́nh thường th́ vị bác sĩ Tử thần có lư do biện hộ cho ông. Cuối cùng vẫn là khi ta chờ Thần Chết nơi ngơ cụt, khi xác thân trong phiền năo, đọa đầy, cứ măi khốn khổ hay sầu năo huhu th́ viễn ảnh cuộc đời chỉ là màn đêm buông xuống của sự tịch liêu. Đơn cử trường hợp tổng thống Reagan thật tội nghiệp, tôi mến văn ông viết cũng như óc khôi hài rất duyên dáng, ư nhị của ông. Nhưng những năm tháng cuối đời, ông không nhận diện được chính ḿnh, khi ta đánh mất cái ta chỉ là sự tội nghiệp, đáng thương. Với tôi trong phút giây đó sự danh dự cho bản thân là hay hơn cả.

Có một lần tôi cùng hai nhà văn Thinh Quang và Dương Viết Điền dùng cơm trưa tại tiệm ăn Victory, nơi chúng rất thích gặp nhau v́ tiệm bán cơm Tây, anh Dương Viết Điền nói đùa là cả ba chúng tôi đều là 3 cây bút có lẽ không xa ánh hoàng hôn của cuộc đời, tôi phát lên cười đề nghị rằng hễ ai đi trước th́ người c̣n lại sẽ khóc tiễn đưa bằng ng̣i bút hay bằng thơ văn, anh Điền ngâm 2 câu thơ của thi sĩ Thâm Tâm qua bài "Tống Biệt Hành":

"Đưa người ta không đưa sang sông,

Sao nghe tiếng sóng ở trong ḷng?"

 

Chú Thinh Quang mỉm cười ḥa đồng, tôi biết ông ở tuổi đời hơn bát thập tuần đă mệt mỏi rồi. Những ngày trẻ trung của lứa tuổi 20 khi mới vào Sài G̣n tập sự làm báo với sự nâng đỡ của nhà thơ Hàn Mặc Tử, ông hăng say làm việc, viết lách ngày đêm. Nhờ những tháng ngày xa xưa đó, ông biết cuộc đời của nhà thơ Hàn Mặc Tử trong những lúc hai ông gặp nhau, ông nói rằng Hàn Mặc Tử dù nổi danh, nhưng tánh t́nh thường nhún nhường, chính chú TQ cung cấp cho tôi những dữ kiện khi viết bài về Hàn Mặc Tử. Khi ông cho tôi biết ông đang viết cuốn biên khảo về cái chết, tôi nhăn mặt nói với ông sao chọn đề tài buồn bă và rợn tóc gáy quá. Ông bảo ai tránh được cửa ải này. Hơn nữa đây là đề tài tự nhiên, mang nhiều triết lư sống, cũng chết, hiện nay nhiều đại học có các môn chủ đề về cái chết giảng dạy cho sinh viên.

 

Kết Thúc hay Ra Đi Trong Danh Dự:

Thực vậy, đọc sách TQ viết về cái chết trong quan điểm biên khảo, ông tŕnh bày các lập luận cho người đọc có nhiều cái nh́n khác nhau và từ đó tự lấy kết luận cho chính ḿnh. Trong ṿng lẩn quẩn của tiến tŕnh "sinh, bệnh, lăo, tử" th́ mấy ai căi lại được số mạng, và mấy ai cưỡng lại thần chết khi mà thần đến viếng ta, mà trang 65 và trang 156 trong sách BACCC đă bàn nhiều về điểm này rồi. Nếu biết cái Chết sẽ đến, th́ tại sao ta không thử t́m hiểu rằng ta sẽ nghĩ ǵ và đối phó ra sao khi Tử Thần ch́a tay bắt xă giao và trao ta vé one-way ra đi trong danh dự cuối đời. Bằng những lời lẽ này, tôi xin kết thúc bài viết về sách Bí Ẩn Của Cái Chết, mà tác giả là nhà văn Thinh Quang.

 

Việt Hải, Los Angeles

 

 

 

http://longhovinhlong.blogspot.com/…/08/bi-cua-cai-chet.html

https://nghiathuc.wordpress.com/2016/01/22/mot-ngan-le-mot-chuyen-nho-quen-mong-tuyen-nu-si-2/

http://vuonhoaphatgiao.com/phat-phap/giao-phap/nhan-qua-nghiep-bao-luan-hoi/song-va-chet/

 

 


 

Việt Hải
Los Angeles, 7/2017

 

 

 

 

 

 

Thơ và Truyện của Việt Hải               |                 www.ninh-hoa.com