Thơ và Truyện của Việt Hải           |                 www.ninh-hoa.com


Việt Hải
 

Tên thật: Trần Việt Hải
Sáng tác nhiều thể loại
Văn, Thơ, Biên Khảo,...
tại hải ngoại.

     

 



Hiện cư ngụ tại
Los Angeles - USA

 

 

 

 

 

Giới thiệu thi nhạc phẩm
"Truyện Kiều: Thơ và Nhạc"

 

 

Cầm trên tay tác phẩm trang nhă này từ b́a vào bên trong, b́a trước do Họa sĩ Đỗ Văn B́nh họa bức tranh Kiều ngồi đàn. B́a sau sách là đôi ḍng nhận xét về tác phẩm của Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm. Ông chính là vị chủ biên của tác phẩm. Ông ghi nhận ư kiến ở trang b́a sau:

 

"...Truyện Kiều vẫn luôn đứng vững ở vị thế số một trong nền văn học Việt Nam. Cho đến hết thập niên đằu của thế kỷ 21, Đoạn Trường Tân Thanh vẫn được xem như một tác phẩm vô tiền tuyệt hậu. Tạo được một tác phẩm như vậy Nguyễn Du quả thật là một thiên tài có một không hai của nền văn chương nước nhà... phổ hơn ba ngàn câu thơ lục bát của Nguyễn Du thành 77 bản nhạc, Quách Vĩnh Thiện đă hoàn thành một công tŕnh nghệ thuật thật vĩ đại. Từ trước đến giờ chưa có một nhạc sĩ nào làm được việc đó, và về sau cũng chưa chắc sẽ có người làm nổi việc này".

 

Sách này do Nhà văn Nguyễn Văn Thành tŕnh bày phần graphic layout thật thẩm mỹ và xen kẽ với những bức tranh phụ bản Kiều do Họa sĩ Lê Thúy Vinh cho nét vẽ ngoạn mục theo nội dung của sách. Đấy là sơ qua về h́nh thức. C̣n kế tiếp là ǵ nhỉ?

 

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm

 

Kế đến phải kể là các tổ chức tham dự việc hiện tác phẩm này. Ba tổ chức tại Huê Kỳ và Pháp là Lê Văn Duyệt Foundation, Câu Lạc Bộ T́nh Nghệ Sĩ và Hội Văn Hóa Cổ Truyền Việt Nam đă thực hiện tác phẩm "Truyện Kiều: Thơ và Nhạc", tác phẩm ghi nhận về thơ của Thi hào Nguyễn Du và âm nhạc phổ thơ của Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện với nhiều tác giả đóng góp bài vở. Giáo sư Liêm viết giới thiệu sách với hai phần về Truyện Kiều của Nhà thơ Nguyễn Du và Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện về phần phổ nhạc, như thế sẽ là 31 tác giả tổng cộng.

 

Trong phần trích đoạn các bài tham luận tại Bussy Saint Georges hôm ra mắt sách hôm ngày 10 tháng Bảy, 2011, Nhạc sĩ Cao Minh Hưng phát biểu:

 

""Truyện Kiều - Thơ và Nhạc" được chia ra làm hai phần: Phần Thơ Văn về đại thi hào Nguyễn Du với sự góp mặt của hơn 20 tác giả và về phần Nhạc với công tŕnh phổ nhạc Truyện Kiều của Nhạc Sĩ Quách Vĩnh Thiện với bài viết của 10 tác giả. 

 
Trong phần Thơ Văn, quyển sách đă nêu lên nhiều vấn đề khác nhau trong tinh thần rất dân chủ.  Tính chất dân chủ ở đây là mỗi ư thơ, mỗi đoạn thơ của Truyện Kiều được các tác giả phân tích và đưa ra nhận định khác nhau, thay v́ nếu chúng ta phải đọc một quyển sách với những nhận định của một tác giả duy nhất dẫn dắt người đọc theo chủ ư của ḿnh.  Ví dụ như cùng một câu thơ trong hồi báo ân báo oán của Thúy Kiều với Hoạn Thư:


Đă ḷng tri quá th́ nên
Truyền quân lịnh xuống trường tiền tha ngay

 
Với NV Đông Hồ, th́ ông phân tích bối cảnh theo điểm Phật tính nên viết rằng Hoạn Thư đă được "nhân lành" khi gieo ở Quan Âm Các, trong khi NV Nguyễn Thị Hoàng th́ lại nêu lên câu hỏi "Phải chăng màn lưới của công lư vẫn c̣n chỗ hở cho bọn xấu trốn thoát?".  Điểm lư thú là ở chỗ đó! Là độc giả chúng ta được thấy những suy luận khác nhau khi đọc quyển sách để có dịp t́m ra câu trả lời cho chính ḿnh.
Đọc quyển sách này, với những bài viết đề cập đến nhiều chủ đề theo nhận định của các tác giả sau khi nghiên cứu Truyện Kiều, chúng ta, nhất là những thế hệ sau này, được tiếp thu nhiều điều hay từ đó.  Ví dụ như t́nh yêu quê hương trong Truyện Kiều, được GS Doăn Quốc Sỹ đề cập đến trong bài viết của ông. Đối với những người Việt tha hương như chúng ta, sao không khỏi ngậm ngùi khi đọc những câu thơ như:

 

Buồn trong cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Buồn trong ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác, biết là về đâu
 

như trong đoạn nói về sự cô độc của Thúy Kiều ở Lầu Ngưng Bích khi nhớ về cố hương. Ngoài t́nh yêu quê hương, t́nh yêu lứa đôi với những t́nh tiết éo le v́ nghịch cảnh cũng được GS Vũ Khắc Khoan nhắc đến.  Một điểm đặc biệt của Truyện Kiều là tư tưởng Phật Giáo với thuyết nhân quả, triết lư đoạn trường và sự tương quan giữa ba chữ Tâm, Tài, và Mệnh được các tác giả như GS Trần Thanh Hiệp, GS Thanh Tâm Tuyền, TS Đông Hồ, GS Nguyễn Sỹ Tế, GS Quyên Di, GS Trần Bích Lan, v.v đề cập tới trong các bài viết.


Khi đọc quyển sách này, chúng ta lại được dịp học hỏi thêm những thi phẩm khác như khi TS Đinh Hùng so sánh những điểm tương đồng giữa "Truyện Kiều" và "Văn Tế Thập Loại Chúng Sinh", hay khi GS Cao Văn Hở nhắc đến tương quan giữa Truyện Kiều và tập truyện "Liêu Trai Chí Dị" của Bồ Tùng Linh và khảo hướng Vọng Ngôn.

Đọc Truyện Kiều mà không hiểu rơ xuất xứ cũng như tiểu sử của người viết lên thi phẩm này là một điều thiếu sót.  BBT đă cống hiến cho độc giả bằng những bài viết rất đặc sắc và đầy đủ của các tác giả như GS Phạm Thị Nhung, GS Nguyễn Thanh Liêm, NV Việt Hải, GS Dương Anh Sơn, GS Nguyễn Văn Sâm, v.v...cũng như về những "đoạn trường" mà Truyện Kiều đă phải trải qua trong lịch sử xă hội và văn học Việt Nam qua các thời đại trong suốt khoảng thời gian 200 năm, qua bài viết của GS Dương Thiện Ngă...."

 

Tượng Nguyễn Du

 

hay

 

"Kiến trúc sáng tạo đặc sắc của thi hào Nguyễn Du cũng được phân tích qua bài viết của GS Đàm Quang Hậu và người đọc cũng sẽ thích thú khi hiểu thêm về Truyện Kiều với kiến thức về chữ Hán với bài viết của TS Quách Tấn.

Trong phần hai của quyển sách, các tác giả như Nhạc sĩ Anh Bằng, GS Lê Mộng Nguyên, NS Đỗ B́nh, NS Nguyễn Văn Huy, GS Trần Quang Hải, NV Trọng Minh, Thi sĩ Dáng Thơ và Cao Minh Hưng đă có những bài viết về cuộc đời và quá tŕnh phổ nhạc toàn bộ 3254 câu thơ từ thi phẩm Truyện Kiều của NS Quách Vĩnh Thiện.  Tôi xin được phép trích lại một đoạn trong bài viết của NS Anh Bằng dành cho NS Quách Vĩnh Thiện:

 

"Nói đến NS Quách Vĩnh Thiện, có lẽ phải nói đến công tŕnh âm nhạc mà anh đă thành công khi phổ nhạc trọn tác phẩm "Đoạn Trường Tân Thanh" , hay nôm na ta gọi là Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du...Nếu thi hào William Shakespeare của Anh quốc có tác phẩm bi ai "Romeo và Juliet", hay nước Pháp có bộ ba tác giả Racine, Molière và Corneille nổi tiếng với những tác phẩm nêu lên bi kịch tính xă hội th́ Việt Nam ta có "Truyện Kiều", một biểu tượng văn hóa cổ truyền quốc gia trong niềm hănh diện chung. Thế mà Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đă dầy công nghiên cứu để phổ nhạc trọn thi tập 3254 câu, thực hiện 7 CD gồm 77 bài hát tất cả...


Là một người yêu âm nhạc, tôi biết diễn tŕnh của Quách Vĩnh Thiện trải qua nhiều cam go, nhiều gian truân, nhưng nhờ ḷng đam mê âm nhạc và đức tính kiên nhẫn, anh đă thành công." (hết trích).

 

Và cũng như trong trang b́a cuối của quyển sách, GS Nguyễn Thanh Liêm có viết về Truyện Kiều và nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện như sau: "Cho đến hết thập niên đầu của thế kỷ 21, Đoạn Trường Tân Thanh vẫn được xem là một tác phẩm vô tiền tuyệt hậu.  Tạo được một tác phẩm như vậy, Nguyễn Du quả thật là một thiên tài có một không hai của nền văn chương nước nhà...Phổ hơn ba ngàn câu thơ lục bát của Nguyễn Du thành 77 bản nhạc, Quách Vĩnh Thiện đă hoàn thành một công tŕnh vĩ đại...""

 

Trong bài khảo luận "Chữ Tâm Trong Truyện Kiều" của Giáo sư văn chương kiêm Nhà văn Quyên Di dành cho sách, ông đề cập về 5 chữ Tâm, những giải đề với sự phân tích rơ qua thơ của Nguyễn Du về các yếu tố như  Ái Tâm, Thanh Tâm, Từ Tâm, Hiếu Tâm và Đạo Tâm . Để rồi phần cuối tác giả cho lời kết:

 

"Kết truyện, Nguyễn Du viết:


Thiện căn ở tại ḷng ta,

Chữ TÂM kia mới bằng BA chữ TÀI. (2351-2352)

 

Lời nói nghe thật dễ dàng. Nhưng để có được chữ TÂM và giữ được chữ TÂM sáng măi trong cuộc đời, người ta phải cố gắng không biết bao nhiêu mà kể. Chính v́ thế, Kiều mới đổi được cái HOẠ KIẾP thành PHÚC KIẾP, mặc dù SẮC của nàng th́ “đ̣i một” mà TÀI của nàng th́ “họa hai”.

 

Phương tŕnh:

TÂM + TÀI + MỆNH = PHÚC KIẾP

 

đă chuyển đổi được phương tŕnh:

TÀI + MỆNH = HOẠ KIẾP.

 

Nhờ chữ TÂM, sự chuyển đổi tài t́nh đó đă được thể hiện trong cuộc đời của nàng Kiều vậy. Cả đời nàng là một chữ TÂM sáng chói!"

 

Nhà biên khảo kiêm Nhà thơ Cao Kiều Phong góp mặt qua bài biên khảo "Khóc Thúy Kiều hay Khóc Tố Như? Vọng Ngôn Thuyết", tác giả dẫn chứng qua thơ khi đề cập qua chính đề mà ông đưa ra: "Khóc cho người con gái yểu mệnh Tố Như Tiểu Thanh hay câu hỏi đặt ra cho chính thân phận ḿnh của thi hào Tố Như Nguyễn Du?  Thương cảm phận người hay tự xót thương  ḿnh?"


Bài viết của tác giả Cao Kiều Phong khá lư thú qua những phân tích, lư luận của ông. Nhà văn Cao Kiều Phong thường viết những loại bài tham luận văn chương hay biên khảo văn học.

 

NS Quách Vĩnh Thiện, NS Cao Minh Hưng,
NS Lê Văn Khoa và NS Anh Bằng,
CLBTNS Hoa Kỳ & Âu Châu

 

Về âm nhạc, Nhạc sĩ Cao Minh Hưng trong bài: "Quách Vĩnh Thiện, Người Mang Hồn Nhạc Vào Truyện Kiều" cho nhận xét qua kư ức gặp gỡ và t́m hiểu về âm nhạc của Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, ông viết:

 

"Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện có vốn kiến thức sâu rộng và khả năng thiên phú của anh về âm nhạc, nên anh đă t́m ṭi, ứng dụng  và uyển chuyển trong cách sử dụng các thể loại nhạc khác nhau, từ các thể điệu nhạc phổ thông mà người Việt thường nghe trước đây như Boléro, Rumba, Slow, Boston, Tango, pha lẫn những ḍng nhạc tây phương, một chút cổ điển như  Blue Jazz, Bossa Nova, Valse Andantino, Rock lente, Valse Andantino, đến những thể điệu nhạc vui, tân thời như Rock, Samba, Chachacha, Lambada,  Mambo…và tất nhiên không thiếu những t́nh tự quê hương thoáng ẩn trong các điệu nhạc quê hương xen lẫn ngũ cung. Có thể nói 7 đĩa CD phổ nhạc từ Kim Vân Kiều là sự tổng hợp thật tuyệt vời các loại nhạc hiện hành trên thế giới hiện nay với sự diễn tả thật trọn vẹn của các ca sĩ được nhiều người biết đến qua tài nghệ của họ như Quỳnh Lan, Hương Giang, Tố Hà, Mai Thảo, Mỹ Dung, Hải Phương, Ngọc Ánh, Xuân Phú, Thụy Long, v.v. qua 77 bài hát trong 7 đĩa CD: Trăm Năm Trong Cơi Người Ta, Bên T́nh Bên Hiếu, Quyến Gió Rủ Mây, Tài Tử Giai Nhân, Cá Chậu Chim Lồng, Hại Nhân Nhân Hại và Chữ Tài Chữ Mệnh."

 

C̣n Giáo sư Trần Quang Hải, chuyên khoa về dân tộc nhạc cho nhận xét của ông trong bài "Vài lời về Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện":

 

"Thiện khám phá truyện Kiều của Nguyễn Du qua câu 890 “Sống nhờ đất khách, thác chôn quê người”. Chính câu thơ 8 chữ này đă làm sống dậy trong ḷng Thiện và tả đúng tâm trạng của Thiện. Sau sáu tháng nghiền ngẫm, Thiện đă hoàn thành công việc đầu tiên là cắt xén toàn truyện Kiều thành 77 ca khúc. Trong ṿng 5 năm trời làm việc không ngừng, Thiện đă hoàn thành 77 nhạc phẩm qua 7 CD với nhiều điệu nhạc khác nhau từ âm hưởng dân tộc loại nhạc ngũ cung tới các điệu phổ thông như valse, bolero, chachacha, rock, tango, salsa, reggae,…

 

Mục đích của Thiện là phổ nhạc theo thời điểm hiện tại, hạp với lỗ tai nghe nhạc của giới trẻ. Và một điểm đáng chú ư là lần đầu tiên trong lịch sử âm nhạc Việt Nam, Quách Vĩnh Thiện là nhạc sĩ duy nhứt đă phổ nhạc toàn bộ truyện Kiều không thêm bớt một chữ nào. Đă có vài nhạc sĩ Việt Nam phổ nhạc truyện Kiều như nhóm Thu Hà (1999), nhạc sĩ Phạm Duy (2005), nhạc sĩ Vũ Đ́nh Ân (2009), nhưng chỉ trích đoạn Kiều chứ không làm như nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện."

 

Trích dẫn sau cùng của Giáo sư, Nhà văn kiêm Nhạc sĩ Lê Mộng Nguyên cho bài viết phân tích sâu xa về nhạc của nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, qua bài "Toàn bộ Truyện Kiều của Nguyễn Du do Quách Vĩnh Thiện phổ nhạc", ông đưa nhận xét là đây là một công tŕnh vĩ đại một sáng tác chưa từng có trong kho tàng thi nhạc sử của Việt Nam. Tác giả Lê Mộng Nguyên dẫn độc giả đi từ thơ Nguyễn Du sang nhạc Quách Vĩnh Thiện, rồi ông lập lại những ǵ Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đă trao cho đời:


"Công tŕnh vĩ đại này - tôi xin nhấn mạnh một lần nữa - sở dĩ được thực hiện, là nhờ can đảm và ư chí không sờn của tác giả Quách Vĩnh Thiện đă muốn lấy hết sức lực và tài năng của ḿnh với mục đích b́nh dân hóa Truyện Kiều của nhà đại thi hào Nguyễn Du, đặng phụng sự một cách thuần túy văn hóa và đất nước Việt nam, như cụ Phạm Quỳnh đă nói trong ngày giỗ của Tố Như Tiên Sinh, năm 1924 tại Hà Nội : « Truyện Kiều c̣n, tiếng ta c̣n ; tiếng ta c̣n, nước ta c̣n, c̣n non c̣n nước c̣n dài, chúng tôi là kẻ hậu sinh xin dầu ḷng dốc chí, cố gia công trau chuốt lấy tiếng quốc âm nhà, cho quốc hoa ngày một rực rỡ, quốc hồn ngày một tỉnh táo, quốc vận ngày một vẻ vang, ngơ hầu khỏi phụ cái chí hoài băo của tiên sinh, ngậm cười chín suối vẫn c̣n thơm lây » (Tạp chí Nam Phong, tháng 08-1924). Nhà phê b́nh Vũ Đ́nh Long cũng đă ca tụng trong Nam Phong 1924, rằng: « Truyện Kiều thực là một cây đàn tuyệt quí không phím không dây. Tác giả lấy đầu lưỡi mà nẩy lên tiếng, mỗi đoạn văn là một cung, mỗi câu văn là một điệu, mỗi chữ là một tay nỉ non thánh thót, réo rắt tiêu tao, đêm khuya canh tỉnh mà nghe người tốt giọng ngâm Kiều th́ c̣n đàn nào hay bằng nữa… "

 

 

Xin cám ơn quư ACE khắp nơi hỏi thăm, ủng hộ công tác văn hóa này khi mà nền kinh tế ở thế khó khăn, khiến văn học chữ nghĩa chia chung phần số khó khăn. Nhưng sự tiếp tay khuyến khích về một công tŕnh văn hóa hiếm quư này như Giáo sư Lê Mộng Nguyên nhận định, thật vô cùng quư hóa.

 

Lời tri ân của Ban chủ trương "Truyện Kiều: Thơ và Nhạc" xin gửi đến tất cả một lần nữa.

 

VHLA, TM.

 

 

***********************

Website Quách Vĩnh Thiện:
http://thienmusic.free.fr/ 

Website Câu Lạc Bộ T́nh Nghệ Sĩ:
http://www.caulacbotinhnghesi.net/index.php?option=
com_content&view=article&id=258:truyen-kieu-tho-va-nhac&catid=88:nhac-que-huong&Itemid=337

 

 

 


 

Việt Hải Los Angeles

 

 

         

 

Thơ và Truyện của Việt Hải               |                 www.ninh-hoa.com