Thơ và Truyện của Việt Hải           |                 www.ninh-hoa.com


Việt Hải
 

Tên thật: Trần Việt Hải
Sáng tác nhiều thể loại
Văn, Thơ, Biên Khảo,...
tại hải ngoại.

     

 



Hiện cư ngụ tại
Los Angeles - USA

 

 

 

 

 

 

Nhân dịp ngày Vu Lan sắp đến lại một dịp để chúng ta, những nhân tố trong vũ trụ này bày tỏ ḷng tri ân những hiền mẫu hay những không gian chung của văn hóa Việt Nam nói lời vinh danh vai tṛ của người mẹ. Hằng năm người Huê Kỳ có ngày Mother's Day, th́ Việt Nam có Ngày Vu Lan. Trong phạm vi văn chương tôi vô cùng thích đọc hoặc viết về bài vở có chủ đề mẹ cha. Xem lại thư khố (archive) của ḿnh, tôi xúc động khi viết về người mẹ đất Bắc của nhà văn Chinh Nguyên, tôi đọc tác phẩm của anh mà tâm tư dâng lên nỗi nghẹn ngào:

http://vantuyen.net/index.php?view=story&subjectid=20493 

Tôi viết về bà mẹ Trung của nhà văn Trần Trung Đạo, tôi thích nhiều chuyện mà Đạo viết, nhất là ư tưởng mẹ là một kỳ quan trong cuộc sống để cho Đạo "Đổi Cả Thiên Thu Lấy Tiếng Mẹ Cười":

http://www.ninh-hoa.com/VietHai-MotherDayNhoMe.htm 

Rồi trong bài văn khác, tôi được dịp viết về bà mẹ miền Nam khi nhà văn Nhất Phương, dù thương mẹ vô bờ bến, nhưng cái quyết định đưa mẹ về Việt Nam là một quyết định khó khăn đối với chị, ư nguyện của mẹ già được gởi gấm nắm xương tàn nơi cố hương, và sự do dự, phân vân giữa ư muốn của mẫu thân và sự việc không nh́n nhận cái thể chế chính trị nơi cố hương đă đi ngược lại ḷng dân khiến cho người cầm bút như chị khó xử. Tôi hiểu tâm t́nh của nhà văn Nhất Phương, trong tác phẩm "Cỡi Sóng", chị dành nhiều trang để trang trọng tâm t́nh về mẹ ḿnh:

http://www.ninh-hoa.com/VietHai-TienMe.htm 

Trong tủ sách của tôi có quyển sách khác nữa, cũng ghi nhận về mẹ. Đúng vậy, nhà thơ Nguyễn Hữu Lư đă bỏ công sưu tập một tác phẩm gồm nhiều bài thơ vinh danh bóng dáng người mẹ hiền, tuyển tập mang tên "T́nh Mẹ Trong Thơ Văn Việt Nam", sách song ngữ, dầy trên 200 trang. Trong trang 104 là thơ Mẹ của thi sĩ Vũ Hối:

 

"Tha Hương nh́n nắng phù du

À ơ! đứt ruột lời ru mẹ hiền

Chiều chiều nắng đổ nghiêng nghiêng

Bóng em ngă hướng về miền trời quê"

 

C̣n ở trang 47 là bài Nhớ Mẹ của thi họa sĩ Hồ Thành Đức như sau:

 

"Con ở Hoa Kỳ, mẹ ở Việt Nam

Một vạn đêm thâu, mấy vạn nỗi sầu

Cánh chim bạt gió theo mùa đông rét

Thương nhớ mẹ hiền từng phút từng giây..." 

 

Sau đây tôi xin giới thiệu hai bài viết về mẹ Việt, một bà mẹ Việt ở tại cố hương và một bà mẹ Việt sinh sống ở Huê Kỳ, người viết là hai nữ tác giả Trúc Hạ và Từ Uyên. Với văn hóa Việt Nam ta vẫn thường ví von là "Nước mắt chảy xuôi", trong tâm t́nh như vậy hai  hai nữ tác giả này đưa ng̣i bút trải rộng đề tài như ḷng mẹ thương con vẫn là những ư tưởng biển rộng sông dài. Xin mời theo dơi các bài viết: 

 

 

Nước Mắt Chảy Xuôi

 

 

Tôi trở về nhà với mẹ. Đây là nơi để tôi ẩn nấp mỗi khi buồn phiền, thất vọng, chán chường… Mẹ tôi đã già, sống một mình trong ngôi từ đường thênh thang vắng lạnh. Và bao giờ cũng vậy, mẹ đón tôi với vẻ mặt bình thản lạ lùng:  

 

- Tắm rửa rồi nghỉ đi con! 

 

Chỉ có vậy, mẹ không tỏ vẻ mừng rỡ và cũng không hỏi lư do vì sao tôi về, dù đă thấy mắt tôi sưng húp lên vì khóc nhiều. Đó cũng là điều tôi mong muốn, thật sự tôi cũng không muốn kể lể và cũng không muốn mẹ nhìn thấy tôi khóc. Tôi chỉ muốn ngủ một giấc thật dài.

 

Thức dậy khi trời đã nhá nhem tối, nghe tiếng mưa rơi đều đặn trên mái ngói, trên lá cây trong vườn một ḍng âm thanh đơn điệu, tẻ nhạt. Mẹ lặng lẽ ngồi ở cuối giường nhìn tôi, chẳng biết mẹ đã ngồi đấy tự bao giờ:  

 

- Dậy ăn cơm đi con! Có bông bí luộc với cá rô chấm nước mắm gừng con thích đó. 

 

Tôi uể oải ngồi dậy và xích lại gần mẹ:  

 

- Chưa bao giờ con ngủ ngon như vậy. 

 

Mẹ cười thật hiền. Tôi nhớ ngày trước, mỗi khi mẹ cười, hai lúm đồng tiền in sâu trên má thật duyên. Tôi vẫn thường vòi vĩnh “Sao mẹ không cho bớt con một đồng tiền”, mẹ nói: “Thì mẹ cho hết các con chứ mẹ giữ lại làm gì”. Và bây giờ, hai lúm đồng tiền đó đã đi về đâu, để lại trên má mẹ tôi những dấu chấm phẩy thật buồn. 

 

- Mệt mỏi quá hở con? 

 

Bỗng dưng nước mắt tôi vỡ ̣a, tôi không nén được nữa rồi, tôi phải khóc, tôi thèm được khóc với mẹ, nước mắt sẽ cuốn trôi muộn phiền, uất ức… Những vất vả, lo toan đời thường, những giờ lên lớp căng thẳng với  hồ sơ, giáo án, học trò nghịch ngợm, về nhà với việc cơm nước, quần quật suốt ngày… Rồi những thất bại trong công việc làm ăn… Chồng tôi hiền lành, ít nói nhưng chẳng bao giờ chia sẻ với tôi những buồn vui của anh và cũng chẳng bao giờ lắng nghe những ưu phiền của tôi. Cứ thế mỗi ngày một ít, tôi gắng gượng vượt qua, cho đến ngày tôi kiệt sức, lúc nào cũng thèm ngủ, lúc nào cũng thấy mình nhuốm bệnh, muốn  thở than… Lời nói thật vô tình của con gái tôi “Sao lúc nào cũng thấy mẹ than ngắn thở dài, mỗi ngày mẹ đau một bệnh” cũng là giọt nước tràn ly… Thế là tôi bỏ tất cả, về với mẹ.

Tiếng mẹ tôi thật nhẹ trong bóng đêm:  

 

- Con cứ khóc đi cho nhẹ lòng. Những gì con đang phải chịu thì ngày xưa mẹ đã trải qua. Có những lúc quá sức chịu đựng mẹ muốn buông xuôi tất cả nhưng rồi thương các con nheo nhóc, mẹ lại tiếp tục đứng dậy đi tiếp. Nước mắt chảy xuôi con à... Chẳng lẽ mẹ mong con giận chồng con để về với mẹ, chớ ở một mình thế này mẹ thấy trống trải lắm! Có lúc nghĩ thật buồn cười, ước các con nhỏ lại để quanh quẩn bên mẹ như ngày xưa… 

 

Nước mắt trong tôi đã khô đi tự bao giờ. Ôi mẹ tôi! Sao tôi chẳng bao giờ nghĩ đến nỗi buồn phiền, cô đơn của mẹ? Tôi chỉ nghĩ đến mình. Tôi đem nỗi buồn về để trút lên mẹ cho nhẹ lòng. Tôi cầm bàn tay của mẹ, bàn tay búp măng xinh đẹp của cô gái hát hay múa dẻo nổi tiếng ở làng Thanh Thủy ngày xưa mà ba tôi - chàng trai học giỏi, tài hoa, con cưng của ông thầy đồ đem lòng si mê. Tám anh em tôi đều có bàn tay giống mẹ, chúng tôi hay đùa: “Chỉ cần nhìn bàn tay là biết con mẹ”. Vậy mà giờ đây bàn tay mẹ chai sần, thô ráp. Chúng tôi chỉ về nhà vào dịp lễ tết, giỗ chạp cho phải đạo chứ có đứa nào chịu về với mẹ trong đêm mưa lạnh giá thế này đâu. Mẹ lại giục:  

 

- Ăn cơm đi con, chắc con đói lắm rồi phải không? 

 

Tôi lò dò đi theo mẹ. Điện cúp, mẹ thắp một ngọn đèn hột vịt mờ mờ. Tôi bật cười: 

 

- Mẹ ơi! Sao con có cảm giác giống như ngày xưa quá, phải chi có ba và các anh mẹ nhỉ? 

 

- Ừ. 

 

Mẹ xới cơm từ trong cái nồi đồng của nội ngày xưa, tất cả những vật gì của nội để lại mẹ đều giữ khư khư. Anh tôi cứ đùa là mẹ thích sưu tầm đồ cổ nhưng tôi hiểu, mẹ rất thương và quý nội. Những câu chuyện của mẹ cứ lặp đi lặp lại nhiều lần mà các anh tôi không đủ kiên trì để nghe vì “Phim này mẹ chiếu nhiều lần quá”. Mẹ về làm dâu khi mới 17 tuổi; ông bà ngoại nghèo, thấy con mình được nương tựa vào gia đình khá giả cũng mừng nhưng bà con bên chồng cứ tiếng ra tiếng vào dè bỉu. May mắn cho mẹ là bà nội rất hiền hậu, nhân từ. Nội bày dạy, che chở cho mẹ như con gái của mình. Tôi còn nhớ ngày tôi đi lấy chồng mẹ rưng rưng nước mắt: “Con gái dòng họ Trần ai cũng khổ, nhưng mẹ tin là con sẽ hạnh phúc vì bà nội con ăn ở có đức, cháu gái được hưởng phúc bà nội”. Tôi có hạnh phúc hay không? Câu hỏi đó đă ám ảnh tôi suốt cả thời con gái cho đến khi làm vợ, làm mẹ… 

 

Mẹ gắp thức ăn bỏ vào chén giục tôi ăn, bông bí ngọt bùi, cá rô béo ngậy, thơm lừng, cơm của mẹ sao mà ngon đến vậy! 

 

- Mẹ ơi con về ở luôn với mẹ, mẹ nghe? 

 

Mẹ cười: 

 

- Được ba bảy hăm mốt ngày rồi lại nhớ chồng nhớ con bỏ mẹ chạy đi thôi. Làm thân đàn bà là vậy đó con, phải biết chịu thương chịu khó thì mới giữ ấm cho gia đình của mình được. Thôi ăn xong con nghỉ đi, mẹ nấu cho con nồi bồ kết lá bưởi để sáng mai con gội đầu.  

 

- Bồ kết lá bưởi hở mẹ? Tuyệt quá! Ngày xưa mẹ cho con gội đầu với bồ kết nên tóc con mướt ghê, bây giờ toàn gội với đủ thứ dầu gội nên tóc khô queo. 

 

Mẹ cười:  

 

- Chứ mẹ có gội đầu bằng dầu gội đâu mà tóc cũng  khô? 

 

- Chịu mẹ. Mẹ bao giờ cũng đúng, không lư sự nổi với mẹ đâu. Thôi con ngủ nhiều rồi, ngồi chơi rồi cùng đi ngủ với mẹ.

Mẹ lắc đầu: 

 

- Mẹ đau nhức trằn trọc cả đêm, con không ngủ được đâu. Con cứ ngủ trên giường, mẹ nằm trên phản được rồi.

Tôi sửng sốt, mẹ tôi đã có thói quen thức với bệnh tật tự bao giờ, sao bây giờ tôi mới biết? 

 

- Mẹ… mẹ cứ đau cả đêm vậy sao? 

 

- Thì… cũng có khi chuyển trời vậy mà. Ối chà! Bệnh già mà con! 

 

Tôi xót xa ôm cái lưng gầy của mẹ chập chờn trong giấc ngủ. Tôi mơ giấc mơ về thời thơ ấu… Mẹ tôi ngồi bên bếp làm rim dừa, má mẹ đỏ hồng, tóc mẹ đen mướt, mẹ cười má lúm đồng tiền duyên dáng. Tám anh em tôi ngồi quanh mẹ để chờ xin vét những hạt đường cháy dưới đáy chảo. Ngoài vườn bầy chim sẻ trở về trong nắng ấm ríu rít trên ṿm hoa bưởi trắng tinh khôi. Và tôi thức dậy cùng với tiếng chim chào đón bình minh. Mẹ đã dậy và đi đâu mất. Tôi bước ra vườn tìm mẹ. Đêm qua mưa nên sáng nay vườn cây xanh mướt, lóng lánh trong nắng mai.  Mẹ tôi đang lúi cúi  bên luống rau: 

 

- Mẹ ăn có bao nhiêu đâu mà làm cho vất vả hở mẹ? 

 

- Th́ mẹ cũng làm cho vui, có cái rau trong vườn cũng tiện, lâu lâu có đứa nào về có làm quà cho con cháu cũng vui con à. Rau vườn ăn bao giờ cũng yên tâm hơn, rau ngoài chợ người ta phun thuốc trừ sâu độc lắm. 

 

- Mẹ cắt làm ǵ nhiều vậy? 

 

- Th́ con đem về để dành ăn! 

 

Tôi bật cười: 

 

- Vậy là mẹ đuổi con rồi phải không? 

 

- Thôi đi về cơm nước cho cha con nó, để cha con nó ăn cơm bờ cơm bụi mẹ không yên ḷng. Hơn nữa con phải về để ngày mai c̣n lên lớp nữa chứ, bỏ học tṛ cũng tội lắm con à. 

 

- Con biết rồi, mẹ cho con ăn một bữa cơm trưa có canh cá nấu khế nữa thôi rồi chiều con về được chưa? Đúng ư mẹ rồi phải không? 

 

Mẹ ph́ cười, lắc đầu: 

 

- Cứ như đứa con nít. Thôi vào nhà nghỉ đi, để mẹ đi chợ mua cho con ít cá đồng, mùa này cá đồng ngon lắm. 

 

Mẹ tất tả đội nón đi, tôi một ḿnh lang thang trong khu vườn yên tịnh. Từng bờ cỏ đất, từng gốc cây, từng ngóc ngách của khu vườn  dường như đều in dấu chân của anh em tôi thời thơ dại. Bất giác tôi nh́n thấy chiếc chơng nằm chơ vơ dưới gốc thầu đâu, hoa thầu đâu nở tím ngát một khoảng vườn. Có cái ǵ nghèn nghẹn dâng lên. Những ngày xa xưa ấy, tôi vẫn nhớ như in. Khi ban mai vừa ló dạng, nội tôi đă dậy ḷ ṃ nấu nước chè xanh với gừng rồi xách ấm nước chè nóng hổi ra ngồi trên chiếc chơng này chờ những người đi làm đồng sớm ngang qua để đon đả mời: “Uống chén chè cho ấm bụng rồi hăy đi làm”. Chờ cho họ uống xong, nội tôi nói tiếp: “Mai mốt tau chết nhớ khiêng tau một vai nghe”. Ai cũng ph́ cười, họ đùa lại với nội: “Khi nào bà chết? Bà mà chết cả làng này khiêng bà, bà yên tâm đi”. Chao ơi! Nội tôi đă chuẩn bị cho ḿnh một cái chết thật đẹp. Tôi làm sao mà sống được như nội, như mẹ… 

 

Buổi chiều nhạt nắng, mẹ đưa tôi đi qua con đường làng đầy bóng râm của tre xanh để ra đường cái đón xe về thành phố. Mẹ đẩy tôi lên xe cùng với chiếc làn tre đầy rau vườn với cá đồng, vội vàng như sợ tôi ở lại. “Đi đi con, khi nào mệt mỏi quá th́ về với mẹ”. Xe chạy mà tôi cứ ngoái đầu nh́n lại, dáng mẹ gầy g̣ đứng chơ vơ bên cánh đồng vừa gặt xong. Người ta đang đốt những gốc rạ để chuẩn bị cho mùa gặt sau. Những sợi khói lam chiều bay lên như quấn quưt quanh bóng mẹ. Nước mắt trong tôi lại dâng đầy. Mẹ ơi! Con sẽ để cho nước mắt chảy xuôi như mẹ đă từng dạy con…

 

Trúc Hạ

 

 

oOo

 

 

Nước Mắt Có Bao Giờ Chảy Ngược

 

 

Con gái của mẹ,

 

Mẹ biết rằng chả bao giờ con đọc lá thư này cả, thứ nhất là con không đọc được tiếng Việt mà mẹ lại không thể viết cho con bằng tiếng Anh. Nhưng không hiểu sao có một cái ǵ nó thôi thúc mẹ là phải viết cho con như được nói chuyện với con trực tiếp.

 

Đă lâu lắm rồi nhỉ, từ khi con tốt nghiệp ra trường trung học, hai mẹ con ḿnh không c̣n được những buổi tối con cặm cụi học bài trong khi mẹ loay hoay với những việc trong nhà mà cả hai mẹ con ḿnh đă suốt ngày bận rộn không dọn dẹp được.

 

Nhưng khi ấy con c̣n nhỏ, trong đầu óc mẹ nghĩ thế nhưng bây giờ nghĩ lại mới thấy ḿnh nhầm. Giáo dục học đường ở bên này, mẹ không hiểu rằng đă tạo cho con thành một người tự lập cho dù con chưa đến tuổi trưởng thành.

 

Từ bao giờ, mẹ cũng không nhớ nữa, con đă có một thế giới riêng là căn buồng của con. Mà v́ bận sinh kế suốt ngày, mẹ cũng ít khi ngó vào căn buồng ấy nên có lần mẹ vào t́m con, mẹ đă hết sức sửng sốt khi thấy sự vô trật tự trong cuộc sống của con. Sách vở lẫn lộn với quần áo trên giường, dưới sàn cùng mọi thứ vật dụng. Trong tủ treo áo quần th́ như cả cái kho chứa đồ phế thải.

 

Phải mất vài phút mẹ mới định thần lại được, bỏ mất gần một buổi chiều để sắp xếp lại cho con.

Buổi tối, con về, mẹ ngồi yên ở pḥng khách chờ phút giây con chạy ra ôm lấy mẹ mà cám ơn.

 

Nhưng thật là một bất ngờ lớn lao mà mẹ chưa bao giờ tưởng tượng ra nổi. Thay v́ cám ơn, con đă tung cửa buồng ra nói khá lớn tiếng, “mẹ làm mất hết trật tự trong buồng của con, bài vở của con mẹ để đâu hết rồi, mọi khi con vẫn để ở chân giường mà… Con xin mẹ từ nay mẹ đừng làm ǵ trong buồng của con cả. Con tự lo lấy được mà.”

 

Rồi con bỏ vào buồng, im ĺm suốt buổi tối hôm đó.

 

Con ơi, con có biết những giờ phút ấy mẹ đă phải trải qua những tâm trạng như thế nào không. Mẹ ân hận v́ đă làm con không vui! Mẹ buồn rầu v́ con đă không hiểu cho ḷng mẹ. Mẹ cô đơn v́ không có ai chia sẻ nỗi buồn với ḿnh. Mẹ lo lắng v́ tính nết hoang toàng của con như thế th́ khi lấy chồng, người chồng nào chịu cho nổi… Đêm ấy mẹ đă ngủ trên ghế sa lông để thấm thía nỗi buồn của mẹ mà nào con cũng đâu có hay.

 

Thế mà cảnh sống ấy cũng qua mau trong sự chịu đựng của mẹ. Bây giờ con ra trường, có công ăn việc làm, con đi về thất thường, có khi bỏ mẹ ṿ vơ chờ con đến cả tuần. Mẹ cũng chẳng dám hỏi con.

Đến một ngày, h́nh như mẹ nhớ là ngày Mother’s Day, con mua một bó hoa hồng tươi về ôm lấy mẹ mà chúc mừng mẹ. Buổi chiều hôm ấy là ngày hạnh phúc nhất đời của mẹ. Mẹ cứ đi ra đi vào lóng ngóng chờ con mở cửa buồng để hỏi xem con thích ăn món ǵ mẹ sẽ nấu. Nhưng tối đến con đă chải chuốt mở cửa buồng đi ra mời mẹ đi ăn tiệm. Lại một hạnh phúc bất ngờ khác đến. Mẹ như được bơi lội trong hạnh phúc đến độ không thay nổi bộ quần áo đẹp để đi với con.

 

Sau bữa ăn thịnh soạn với cá 8 món, con đă thản nhiên nói với mẹ rằng: “Mẹ ơi bây giờ con phải đi làm việc suốt ngày mà mẹ th́ già rồi, ở nhà một ḿnh không có ai chăm sóc nên con đă xin cho mẹ được vào sống ở khu người già, có người trông nom hằng ngày. Mẹ không phải lo ǵ cả. Đến bữa có người dọn cho ăn. Đau ốm có y tá săn sóc. Cuối tuần con sẽ về thăm mẹ, mẹ nhé.”

 

Bể hạnh phúc đă vỡ tan. Những bong bóng hạnh phúc chỉ c̣n ảo mờ như những bọt xà bông trong chậu tắm. Nó đó phản chiếu muôn mầu và vỡ ngay sau đó.

 

Trong ḷng mẹ chợt vẳng nghe lại được câu nói của bà ngoại xưa đă nói với mẹ, “Nước mắt chảy xuôi, con ạ.”

 

Từ Uyên

 

oOo

 

Trong những câu thơ hay bài viết được trích dẫn như trên, t́nh thương cho con cái, bóng dáng mẹ hiền bao la như vũ trụ, bài văn của Trúc Hạ phản ảnh cái văn hóa quê hương, bài của Từ Uyên nêu lên cái thực tế đau ḷng v́ có những mẹ già rất cô đơn nơi xứ người. Những cảm nghĩ kết  luận bài viết xin dành cho độc giả, và tôi xin ghi lại đôi ḍng của nhà văn Trần Trung Đạo viết về hiền mẫu:

 

"Mẹ là biểu tượng trọn vẹn và tuyết đối của tinh thần Chân Thiện Mỹ. Nếu có một người để chúng ta có thể san sẻ những điều thầm kín, riêng tư nhất, th́ người đó phải là mẹ. Nếu có một người có thể tha thứ cho chúng ta dù phạm phải bất cứ một lỗi lầm ǵ, người đó sẽ là người mẹ. Tôi tin, nếu chúng ta biết dành ư nghĩ đầu tiên của một ngày, thay v́ để nghĩ đến chuyện hơn thua, danh lợi nhưng là để nghĩ về mẹ, nghĩ về khuôn mặt của mẹ, tiếng cười của mẹ, lời dặn ḍ của mẹ hay thậm chí chỉ để gọi tiếng mẹ thôi, chúng ta sẽ có một ngày an lành và hạnh phúc."

 

 


 

Việt Hải Los Angeles

Vu Lan 2011

 

 

 

         

 

Thơ và Truyện của Việt Hải               |                 www.ninh-hoa.com