Thơ v Truyện của Việt Hải             |                 www.ninh-hoa.com


Việt Hải
 

Tn thật: Trần Việt Hải
Sng tc nhiều thể loại
Văn, Thơ, Bin Khảo,...
tại hải ngoại.

     

 



Hiện cư ngụ tại
Los Angeles - USA

 

 

 

 

  
 

TR LUẬN
Việt Hi Los Angeles


 

Intro chapeau:

 

Sng nay ch TQ gọi thăm cm ơn bạn b đến thăm ch, sau lần t ng mu phun c vi, sau hm họp mặt ở nh anh Bnh Trương v Thy Quỳnh anh Tn chở ng cụ đi một vng Alhambra, San Gabriel v Rosemead, ng cụ bảo ti xế gh v mua v số, ng ni khi trng số, ng cụ cng L Tn L Hải lấy thịt đ người $70M Megajackpot sẽ buy out mấy ng HD981 lng giềng Bnh Trương lập phố Thu X Thinh Quang họp nhau nấu cơm nị v c ri nị fulltime. L Tn muốn mở xm Cha Ch Madras Bombay như một thuở Si Gn.

 

VH gửi ch TQ v ca sĩ TQ recipes, lần họp tới sẽ xơi 2 mn ny v nhẫm tr -sin nhe. L Tn pha đặc sản cung đnh cho L Hải uống bổ dương, cn ch TQ v TQLC BT sẽ nhẫm song ẩm Bạch Mao Hầu Tr (BMHT), vừa đa thọ vừa trng dương tỉ nhi thập bt bẻ gẫy sừng d nhe. Hai anh lớn Huy Quang v Văn Khoa hong chừng cũng cần dưỡng tố bổ nam BMHT để được đa lực như Hercules Schwarzenegger, đa thọ v trng dương. Ch TQ ni thiếm Thresa khi cn sinh tiền chả bao giờ chịu tẩm bổ BMHT. Nh văn Minh Đức Hoi Trinh l một siu tr nhn nn đa thọ l ci chắc. L Hải xin nhắc nhẹ hai madame Quỳnh Giao v madame L Văn Khoa nn theo gương cụ MĐHT nhẫm mn BMHT để được Bch Nin Giai Lo Thọ Tỉ Nam Sơn. C điều madame L Văn Khoa c got nhẫm song ẩm, cn madame Quỳnh Giao của nh mt Lữ Qun c Đơn chỉ chuộng mode nhẫm độc ẩm fulltime m thi.

 

VHLA

 

 

Đp Lễ... "Một Ngy Vui"


 

 

 

Trong bi viết "Một Ngy Vui" về chuyện đi thăm nh văn Thinh Quang v dư buổi cơm thn tnh do anh chị Bnh Trương đn tiếp v khoản đi, bi viết đề cập về "hầu tr", một loại tr ngon m nh văn Thinh Quang mời khch từ xa đến nh ng. Trong buổi gặp gỡ ng c đề cập về 2 mn C ri nị v Cơm nị m trước năm 1975 ng đ ăn qua. ng nhắc cc qun ăn của người Ấn ở Si Gn, m khu Tn Thất Thiệp (Chơ Cũ) l vng đng đảo Ấn kiều, rồi gần khu Viễn Đng (đường Pasteur) ng xo qua Cha Ch. Trn đường Sư Vạn Hạnh, quận 10 c qun Musa bn mn c ri d. Về mn c ri g của tiệm ăn Sinh K trn đường Triệu Quang Phục, Chợ Lớn, do ng chủ Trần Tiu Sanh chế biến mn ăn độc đo ny.

 

Ch Thinh Quang muốn c recipe, phần th Thy Quỳnh cũng muốn biết nn ti ghi đy để bạn b mua vui đi ba pht. Ti hứa sẽ nấu cho ch TQ ăn. Ti vốn m nấu ăn lắm.

Về chuyện sở thch uống tr, đy cũng một kha cạnh văn ha v đời sống một th tiu khiển thanh tao, m người Nhật c văn ha "Tr đạo". Ni về nghệ thuật Tr đạo Nhật Bản l một đề ti lớn, v n l một triết l sống của con người trải qua nhiều nhiều năm rồi. Ngược dng lịch sử cổ xưa của Nhật Bản, Tr đạo được pht triển từ khoảng cuối thế kỷ XII. Theo truyền thuyết ở nước Nhật, ngy xa xưa đ c vị cao tăng người Nhật tn l Eisai (1141-1215) đi sang đất Hương Cảng du học v mang về một loại bột tr xanh được gọi l matcha. Lc đầu matcha chỉ được dng như một loại thuốc nhưng sau đ trở thnh một thức uống xa hoa m chỉ giới thượng lưu trong x hội mới được thưởng thức trong cc buổi họp mặt. V rồi người ta đặt ra một số quy luật cho một buổi tiệc tr được quy định do giới v sĩ (samurai), giai cấp thống trị x hội Nhật Bản thời bấy giờ. Nh sư Sen no Rikyu (1522-1591), một trong những thương gia giu c thuở ấy đ kế thừa, sng lập v hon thiện lễ nghi của một buổi tiệc tr. Đến cuối thời Edo (1603-1868) thưởng thức tr đạo l đặc quyền của nam giới. Cho đến đầu thời Meiji (1868-1912) th phụ nữ mới chnh thức được tham dự tiệc tr. Từ đ, cng dụng gip thư gin lẫn tnh hấp dẫn đặc biệt của hương vị tr đ thu ht rất nhiều người dn Nhật đến với th vui uống tr. Họ đ kết hợp th uống tr với tnh Thiền của Phật gio để nng cao nghệ thuật thưởng thức tr, pht triển nghệ thuật ny trở thnh "Tr đạo", c thể xem như một đặc sản văn ha thuần Nhật tnh.

 

Thưởng thức tr cần c nơi chốn, nơi hội họp uống tr được gọi l "Tr thất", ti nhớ nh văn Minh Đức Hoi Trinh c viết tc phẩm mang tn ny. Triết l của tr thất l nơi được by biện m khng gian, đồ đạc v cảnh vật với nt đơn giản nhưng giới tao nhn mặc khch c thể cảm nhận được vẻ đẹp nhẹ nhng, thanh tao, khng kh ấm p, biểu hiện sự mến khch của chủ nh. Khi khch đến, sẽ được đưa qua một dy phng dẫn để đến phng đợi, nơi m khch được phục vụ một tch nước nng, khch được đưa ra khu vườn hoa dẫn đến phng tr. Vườn trong khun vin của tr thất mang nt độc đo ring biệt của tr đạo, mỗi thứ trong vườn đều mang một vẻ ring đặc sắc no đ đem lại cảm gic thanh bnh, m ả. Tại đy, khch dừng lại dng vi nước c sẵn trong vườn để rửa tay trước khi vo tr thất. Chủ nh trong bộ kimono truyền thống ci mnh tiếp đn khch một cch nhẹ nhng v lịch sự ngay ngưỡng cửa của tr thất. Lối vo tr thất thường được thiết kế thấp khiến mọi người đều phải ci mnh để đi, tượng trưng sự cung knh v khim tốn. Về nội thất trn tường người ta thường treo những bức thư php, những chiếc quạt giấy kiểu Nhật, những bức tranh thủy mạc v c cả những bnh hoa nghệ thuật được cắm vo những lọ hoa bằng gỗ hoặc bằng tre biểu hiện sự cho đn của chủ nh với khch. Bn trong tr thất khng c ghế ngồi m chỉ c chiếc bn thấp, cao khoảng 30 phn (gần khoảng một foot). Người uống tr phải ngồi xếp bằng trn tọa nệm, đy l loại gối ngồi m những người tọa thiền thường sử dụng. Trn bn đặt một ci đn giấy kiểu Nhật chỉ đủ tỏa nh sng vừa đủ cho bn tr. Tr cụ được by ra trn bn gồm c: ấm, chn, bnh đựng tr, bnh chuyn, bnh chận tr, bếp l than, nồi chm tr, go pha tr, đồ gạt tr. Rồi cch pha tr, rt tr, uống tr, những loại bnh ngọt ăn khi uống tr,... Đ l nt đẹp hay đặc điểm của văn ha Nhật.

Một tc phẩm nổi tiếng về tr đạo nn đọc. Học giả bin khảo về văn ha Okakura Kakuzo viết cuốn "Book of the Tea" (Tr Kinh, 1906), đy l quyển tr thư bn về tr đạo kh tỉ mỉ, v sch được dịch ra nhiều ngn ngữ khc nhau, ti liệu tham khảo với nhiều chi tiết hữu ch cho nhũng ai muốn viết về văn ha tr của người Nhật. Tr đạo với cuộc sống người Nhật l một hnh thức uống tr để giải tr trong một bầu khng gian tĩnh lặng, m cả người chủ lẫn khch đều hướng đến sự thư gin tinh thần v sự ha hợp với thin nhin. Tinh thần của tr đạo được biết đến qua bốn chữ Ha, Knh, Thanh, Tịch. Ha c nghĩa l sự hi ha giữa con người v thin nhin, sự ha hợp giữa tr nhn với cc dụng cụ pha tr. Knh l lng knh trọng, sự tn knh đối với người khc, thể hiện sự tri n cuộc sống. Khi lng tn knh với vạn vật đạt tới sự khng phn biệt th tấm lng trở nn thanh thản, yn tĩnh, thể hiện sự thanh tịnh, đ chnh l nghĩa của chữ Thanh. Tịch c nghĩa l sự vắng lặng, tĩnh lặng mang đến cho con người giảm gic yn tĩnh, vắng vẻ. Tất cả cc đặc tnh đ gần gủi với triết l thiền tm, thật vậy.


Tư gia Bnh Trương - Thy Quỳnh
 

Nh văn Thinh Quang thch uống tr cng bạn b, ng mời khch uống tr như sự hiếu khch v tạo tnh thn thiện bn ấm tr, ng trải cuộc đời qua nhiều năm di uống tr, tr loại ngon. Chung tr đất st ng dng b t xu chứa chừng một muỗng canh nước tr, uống tr từng ngụm mới gọi l uống thưởng ngoạn. Uống tr như Thinh Quang theo phong thi thư gin, từ từ trong lc đm đạo, khc với cảnh tượng qu ng bợm rượu ực bia, uống đua như tru uống nước. Do vậy, uống tr khng như uống nước l hoặc nng ly "cheers" bia rượu lin tu bất tận, uống cho đầy bụng, uống cho no n, bụng căng phnh c ch nước, m phải cần đến nghệ thuật. Uống một người gọi l độc ẩm; uống hai người gọi l song ẩm; uống nhiều người gọi l quần ẩm"; cn uống nhiều như tru uống nước th l "ngưu ẩm. Ty theo nhu cầu ta mua bộ bnh tr, nhiều người uống, bộ bnh tr lớn c su hoặc tm chn. Độc ẩm v song ẩm thường được xử dụng nhiều nhất ở chốn thiền mn. Những vị thiền sư thường hay uống tr một mnh ở những nơi mật thất kin đo thanh tịnh vo những lc thật khuya, xa lnh với quang cảnh x bồ, no nhiệt của thế gian. Họ vừa thưởng thức mi thơm của tr, vừa để cho tm tư lắng đọng v tm nghiệm về những việc g đ trải qua. Nếu uống hai người trở ln, th trong nghệ thuật uống tr gọi l Tr Đạo. Hm chng ti ở tr thất của nh văn Thinh Quang trải qua một giờ tr đạo về văn học, thi ca, ngn ngữ v ẩm thực. Chng ti uống "tứ ẩm", mặc d bộ tr của nh văn Thinh Quang l bt ẩm. Tr ngon uống từng ngụm chẳng "đ" t no, ti muốn "ẵm" lun 4 chung cn lại, tức "ẵm tứ ẩm" chưa c tay uống.

 

No, cc bạn cng ti hy truy nguyn về nguồn gốc tr nh. Tr c tn khoa học Camellia Sinensis, l một loi cy c l mu xanh, như mu xanh mến l sn trường trong thơ Nguyn Sa. Theo Đng y luận, tr c vị ngọt đắng, tnh mt, nhập ngũ kinh tm, can, tỳ, phế, thận. C vị nhẫn (t ti đắng) nn c thể tả hạ (tức nhiệm vụ tẩy xổ), to thấp, ging nghịch. Vị ngọt nn bổ ch, ho hon. Tnh mt nn thanh nhiệt, tả hoả, giải độc. Trong Nam Dược Chnh Thảo (tức Hồng Nghĩa Gic Tư Y Thư), Tuệ Tỉnh c viết: Tr khả thanh tm giải nhiệt, ẩm nhất bt vạn lự đốn tiu; Tửu năng hnh huyết khu phong, chước tam bi tiu sầu tận thch (Tr c cng dụng lm tn hồn sng khoi v cơ thể mt mẻ, uống một chn bao buồn lo tan mất; Rượu c tc dụng lm mu lưu thng điều ha v tẩy trừ gi độc, nhấp vo ba ly nhỏ phiền lụy chẳng cn). Duy c hai điều cần nn biết:

 

- Khi nh thực vật học lấy một địa danh no đặt tn (như từ ngữ Sinensis cng pht sinh từ chữ gốc la tinh như Sinicism (m chỉ phong tục tập qun ở xứ Tu) hay Sinology (khi đề cập về chủ trương, triết l sống văn ha Tu), rồi những ngữ Chinamania, Chinoiserie,... cũng l Tao (Taoism), cũng l Tu nốt. Bi viết bin khảo cần nối sự thật, nhưng ngoi phố Bolsa, hay Bellaire, chữ "Tu" t nhiều mang cảm gic ti t "16 chữ vng, 4 tốt", "Tập Cận Bnh" của sự thể "kẻ cả HD981",... v "Tu" hay "Sinensis" chẳng phải nơi ấy l ci ni kẻ cả của một loi thảo mộc, m đng ra l nơi ấy sch vở cho biết do nơi đ l nơi lần đầu tin được tm thấy m thi, do vậy khng nn dựa vo từ ngữ "Sinensis" để ni cy tr c nguồn gốc từ xứ Tu HD981.

 

- Nhiều thầy lang ta ln internet hay on air media ca ngợi khng tiết lời "Tr" l huyền thoại, thần dược, ba linh v cứu tinh của sức khỏe trị bch bệnh, khng mang phản ứng phụ khiến ng netter nọ nồi trận li đnh v dươc thảo qua mặt nổi những king kong ty y sng ngời chn l với những Johnson & Johnson, Pfizer; Abbott, Bristol-Myers Squibb, Merck, Upjohn, Novartis, Parke-Davis, Bayer AG,... qua mặt dễ dng như vậy sao nhỉ <?>. Tội nghiệp b chị nui ca-nng 175 ly An Nguyễn KMD của ti, một hm khệ nệ ln tận lầu hai Thư Vin Việt Nam b theo hộp mu xanh 100 gi để biếu vợ chồng ti hiệu linh dược "Kirkland Green Tea, a Blend of Sencha & Matcha", do cng ty Ph Tang ITO EN đặc chế, b chị bảo uống vo cholesterol sẽ đẹp như mơ. B chị nui 175 ly cẩn thận dặn thm: "Uống hết chị cho nữa, chị muốn em sống 100 tuổi". Ti cầm hộp tr trn tay trong sự cảm động, tim ti hơi run lắc b cạp chả biết v vui mừng "Let's twist again" được ln chức ng Thọ, c ngy b con Bolsa mời ti đứng trước khu thương x Asian Mall PLT, v ng Thọ thiệt 100% đy nh, hay tim ti run v ci cảm gic Parkinson's khi cc mẫu tin từ cc bo forums in-tẹc-net tung tin breaking news: "Green tea fatally causes cancer, A Syndrome of Fukushima Daiichi nuclear disaster!". 

Ti b green tea về v tin b chị 175 ly, tin tuyệt đối uống tỉnh queo. Hm rồi đi thử mu cholesterol ở mức 165 mg dl, blood report cho thấy quả l em đẹp như mơ (EĐNM). Chưa hết, một hm b chị chưa nui Hong Kim Uyn gửi biếu linh dược tr gạo lức rang (Roasted Brown Rice Tea/BPEĐNM Canister), m người bản địa xứ ny nhập cảng từ cc xứ Nhật Bản, Đại Hn va Đi Loan. Ti nhắm mắt ực lun... Con người đi bn muối chỉ c một lần chứ mấy.

How Nice, Brown Rice: Study Shows Rice Bran Lowers Blood Pressure In Rats

The Health Benefits Of Brown Rice

Chưa chết chưa hết, ti khng qun b chị nui Lương Mỹ Hạnh, chuyn vin những đi đũa thần Ph Đổng gửi biếu 3 hộp uống thử Celestial Green Tea with Honey Kumquat Ginseng. Ti gồng mnh nhắm mắt ực lun... kết quả BPEĐNM. Xong b chị nui chuyn vin rong ru xứ Ph Tang, nhiều năm ở Kyoto v Tokyo, Yvonne L Vương H gửi biếu mn tr Kombu Seaweed, Kelp Algae and Chlorella. Ti nhắm mắt lại gồng mnh hng t con su gn xanh mến l sn trường hiện ln trn đi bắp tay như machoman Schwarzenegger. No, ta ực lun... kết quả blood report cho thấy quả l em đẹp như mơ, BPEĐNM lun. ng b Nhật Bản bảo đi ăn rau đau ăn rong biển m. Thnh thật ti m từ green tea với sencha & matcha, sang roasted brown rice, đến honey kumquat ginseng, rồi m cả cc thứ của hong hậu Ph tang quảng diễn về mn tr hương vị rong ru Kombu seaweed, kelp algae, chlorella,... hơn những ngữ statins như Lipitor, Pravachol (Pravastatin), Simvastatin, Atorvastatin,Atacor, Zocor, Crestor, Zetia,... Chung quy, người Ty y kia xin đừng đi đường một chiều, độc đạo năm-bơ oanh thin hạ, đừng sinh sự gy gỗ với những người bạn hng xm Nam y hay Đng y chỉ v mấy con su tham lam hm lợi lm rầu nồi canh m đng ty y đều c cả, giữ tư cch, v suy cho cng tận th bn no cng c phần đng hay sai, ty tm, v ty người đối diện.

 

Trở lại chuyện tr c L Tng Tn v Thinh Quang, khi ta bn đến cc danh tr l ni cc loại tr phổ thng như:

 

- Mạt tr (抹茶, Matcha): l loại bột tr xanh dng trong nhi lễ tr đạo của Nhật bản, c mu xanh lục v mi thơm tự nhin của tr. Mạt tr thường cao gi hơn cc thứ tr khc v c lẽ hiện nay ngoi Nhật Bản kh tm nơi no c xưởng sản xuất loại tr ny. Loại tr ny c từ đời nh Tống v c lin quan đến thiền tng. Việc chế biến được chuẩn bị vi tuần trước ma thu hoạch. Thu hoạch xong, l được cuộn cho mặt tri lộ ra ngoi rồi đem phơi. Sau đ đem xay mịn thnh thứ bột mu xanh lục sng. Khi dng mạt tr pha với nước rồi lọc qua ry thật mịn. Rồi dng tr tiển (thanh quậy tr) bằng tre để quậy đều ln. Mạt tr để uống c hai nồng độ: loại long tiếng Nhật gọi l usucha (Bạc tr  薄茶) c hm lượng 2-3 muổng nhỏ bột mạt tr pha với tch nước nng v loại đậm gọi l koicha (Nồng tr  濃茶) dng đến 6 muổng nhỏ bột mạt tr cho cng lượng nước nng.

 

- Đon tr (磚茶) hay Tr Bnh: l được tạo thnh bnh, một khối nguyn l hay đ xay nhỏ nn lại. Lối chế biến ny c vo thời kỳ nh Minh, để dễ vận chuyển thương mại. L tr sau khi thu hoạch xay ra hay để nguyn rồi đem hấp chn, sau đ cho vo khun p, v c l sản xuất p khun mang thương hiệu ring của mnh. Nếu l tr xay thnh bột, người ta hồ thm bột gạo rồi mới p. Cuối cng đem sấy cho kh. Tr bnh l nguyn liệu cho nhiều loại thức uống như tr sữa của người Mng Cổ v tr bơ của người Ty tạng.

 

- Ym tr (淹茶) cn gọi l tiển tr (筅茶) hay tr ngm: l loại tr ngy nay người ta vẫn dng. Loại tr ny ra đời do vua Minh Thi Tổ Chu Nguyn Chương (trị v 1368-1399) cấm lm tr bnh v tr bột nữa, v sự ra đời loại tr ny lm pht triển ngnh gốm sứ phục vụ việc uống tr. Cc bộ tch tr, cc dụng cụ dnh cho việc uống tr. Loại tr ny l những l tr được phơi sấy kh. 

 

- Tr Vị Tn: Ni tới tr ny, do sự biến thề hm thăm viếng tr thất San Gabriel, n khng xa lạ v l tr phổ thng của Anh Mỹ, c lẽ chng ta khng ai qun tr Lipton. Chị Kim L hm "tr đm" tương truyền hay tuyn truyền cho biết rằng tn tr ny l do cch ghp hai chữ "Lip v Tn" m thnh "Lipton", "lip" aka close to "tongue" hay gần với "taste", aka "vị", vo thuở mới quen nhau anh Mười Tn pha tr xong liếm lưỡi frenchkiss ly tr chanh mật ong cha trước khi trao ly tr sang cho chị với ngụ "I luv you!". Anh Mười Tn chỉ uống mỗi một hiệu hiệu xịn Lipton thi. Xịn hay khng ở u chu khi xưa, xin mời đọc tiếp...

 

Cn tương truyền khc tr Lipton th tn được lấy từ vị chủ nhn cng ty, phổ biến trn ton khắp thế giới, m ngy nay mang nhiều sản phẩm v hương vị khc nhau. Thương hiệu tr Lipton do Thomas Lipton mở đầu gy dựng thnh cng thương mại vượt bực. Thuở ban sơ u chu cn nh ma nh qu chưa biết tr l g cả, nn tr được du nhập từ chu sang xứ Bồ Đo Nha từ đầu thế kỷ 17 qua cc tay thuỷ thủ v thương gia. Năm 1657, tr xuất hiện lần đầu tin ở nước Anh. Chuyện xưa kể rằng ci thứ nước tr vng ng ả đ chinh phục được sở thch hiếu kỳ của giới qu tộc thượng lưu nước Anh bắt đầu từ hong hậu Catherine Brazanga. Sau đ tr đăng quang danh gi trở thnh thứ nước uống ưa chuộng của giới thượng lưu danh gi giu c khng phải chỉ ở Anh m cn rất nhiều quốc gia chu u khc như Ty Ban Nha, Nga, Php, , Phổ,... Đến cuối thế kỷ 19, tr vẫn chỉ l thứ nước uống qu xa xỉ đối với người dn bnh thường ở chu u. Cho đến khi thương gia Thomas Lipton ra kinh doanh mn tr qu phi m Mười Tn vẫn uống để ru dỗ giấc ngủ mỗi tối, dĩ nhin linh dược trị chứng insomnia ny khng thể thiếu hai thứ lemon lime v mật ong cha Lancaster. Rồi u chu phổ biến tr trở thnh thứ nước uống khng thể thiếu được của mọi tầng lớp x hội.

 

 

Lipton Lemon Tea

 

Ngy xưa ở tuổi trăng trn lẻ cộng hai ngu ti tập tểnh cặp k đưa c mo vo ngồi trong cc tiệm Givral hay Ple Nord của Si Gn một thuở, hay cc cửa hiệu Mkong hay Shanghai trn Đ Lạt ngn hoa, thằng ti lại nỡ nh ma kinh khiếp, mo nữ hỏi mo nam uống g, mo nam nh ma chỉ c mn duy nhất trong tự điển thời thuợng cổ, khi m một thời giới thượng lưu qu tộc u chu trong những nin kỷ trước tuổi của hai ng L Tng Tn v Thomas Lipton, trong nghĩ qu tộc danh gi thời thượng cổ điển qua ngn ngữ Việt: "Em ku cho anh ly Lipton chanh đường". Mo nữ vốn thch dốp thơm, hay nhiệm vụ order mỗi khi đi ăn hng. Thank kiu mo nữ thuở thời thượng đng yu...

 

 

Uống tr sống dai trường thọ

 

Sau đy l những danh tr m nh văn Thinh Quang v anh Mười Tn đ đề cập:

 

- Trảm m tr (斬馬茶): l loại tr mọc hoang lưu nin trn ni cao Vu Sơn tỉnh Tứ Xuyn, c tn cỏ tr Phương chi. Loại tr ny c hương vị tuyệt vời, nhưng n lại mọc nơi rất hiểm trở của ni Vu Sơn, mỗi năm nảy lộc một lần ko di một thng c tiết trung thu rồi chết. Người sơn cước bản địa cũng gian nan mới hi được loại tr ny. Sau người ta nghĩ ra cch tập ngựa ăn tr rồi thả ln ni. Ngựa quen đường cũ khi quay về th mỗ bụng lấy tr. Ngoi tnh chất vốn ngon tuyệt của l tr, cc chất dịch trong bụng ngựa cng lm tăng thm phẩm chất Trảm M Tr. Trảm M Tr l mn thức uống danh gi m b cụ Từ Hi Thi Hậu thết đi cc đại sứ thần Phương Ty trong những buổi đại yến tiệc mừng Tết Nguyn Đn 1874, cn c tn l Phương Chi thảo. Ngoi mn tr trảm m cn c su mn vừa cng phu vừa kỳ qui l: Sm Thử, Sơn Dương Trng, Tượng Tinh, Khổng Non, No Hầu, Trư Vương. 

 

- Bạch mao hầu tr (白毛猴茶): Đy l loại nh văn Thinh Quang pha chế thết đi ng b đại gia Mười Tn. Bạch mao hầu l tn dng chỉ một loi vượn lng trắng sống ở vng ni Vũ Di Sơn, Phc Kiến. Loi ny chuyn hi l tr non trn ni để ăn nn tuổi thọ của chng rất cao. Khi người dn trong vng sơn cước biết được họ khai thc thương mại l đem vượn về nui để sai khiến chng ln ni ăn tr. Vượn ăn tr khng nuốt vo bụng ngay, m dồn vo hai ti ở hai bn m. Khi tiết trời nng nực, mồ hi vượn tiết vo l tr. Khi về đến nh chủ mới moi hai ti ấy ra lấy tr. Tr thấm thấu chất dưỡng dịch của kh trời thin nhin cao sơn tiết ra trong ti đ nn rất thơm ngon v c vị ngọt ha tan vị nhẫn của tinh chất tr, nn madame Mười Tn hỏi ng nh văn cửu tuần lm sao hầu tr lại thơm ngon mang vị ngọt; nghe về tr ny ng TQLC Bnh Trương c định tm mua thưởng ngoạn. Nhiều người cho l hầu tr lm tăng tuổi thọ, bổ dương kh, bạch vượn leo tro xuống ngy, khng tin sao được. Mười Tn v Bnh Trương uống nhiều hầu tr sẽ khỏe mạnh leo tro fulltime khng thấm mệt. Bởi v người ta nghĩ l uống loại tr ny sẽ gip tăng tuổi thọ v nhiều con bạch mao hầu phục vụ hai ba đời chủ m vẫn cn khỏe mạnh nhờ ăn l tr ny, trong khi nhiều chủ của chng khng tin ba cao sơn do cao xanh ban tặng, họ như netter cứng đu từ chối hầu tr đ quy tin ngủm củ tỏi cả.

 

- Trng diệp tr (蟲葉茶): tr ở ni Ly Sơn, tỉnh Thiểm Ty c một loi su, loi su ny sau khi ăn l tr thải ra phn. Người ta thu phn ny về sao chế thnh trng diệp tr. Cũng tại tỉnh Thiểm Ty qu hương của loi gấu trc, cc nh sinh học tập gấu trc ăn l tr xanh, phn gấu trc "ị" ra những vin bi mu xanh lục xinh xắn. Người ta tin tưởng mi trường nui dưỡng gấu được Hội bảo vệ sc vật thăm viếng thường xuyn, một khi gấu trc tuyệt chủng th lục trc tr hay lục trc hon đang khan hiếm sẽ hết cơ hội pht triển.

 

- Thanh nữ tr (青女茶) hay trinh nữ tr (貞女茶): l loại tr lộ bỉ xun được thu hi bằng cch phi cc c gi đồng trinh leo ln đồi cao hi tr. Những trinh nữ ny khng mang theo ti hay gi để đựng tr, tương tự như nguyn tắc hầu tr do mồ hi tiết ra dưỡng tố ngấm vo l tr l nguyn tố chnh gip cho tr mang nt đặc trưng thanh hương, đặc th thanh vị, nn chi khi hi xong l đồng trinh nữ nhn cao sơn cất tr trong lớp o rộng thng thnh. Khi mặt trời ln, mồ hi đổ nhễ nhại, vị mồ hi ngọt ngo với t ti măn mẵn của những c gi ny thấm quyện vo l tr nn được gọi l trinh nữ tr. Theo nguyn tắc m dưỡng dương, người nam ung tr ny sẽ bổ dương. Huyền thoại xưa kể rằng một vị vua đời Đường rất ham m uống tr v rất snh điệu mi vị tr. Một hm, vua được uống một chn tr c vị thơm ngon lạ. Vua cho mời quan ngự thiện đến hỏi, vị quan ny nhất định cho rằng khng c thứ tr mới no tiến vua cả. Vua cho tra hỏi mới biết hm đ trời lạnh, người cung nữ lo việc pha tr độn gi tr vo trong người cho ấm. Mi hương từ người trinh nữ tỏa ra thấm vo tr tạo nn một hương vị ring biệt chỉ những người snh tr như nh vua mới thưởng gim nổi. Từ đ vua cho tuyển thm trinh nữ lo việc hi tr v ủ tr vo nch cho hương vị cng hiệu như cc nguyn tắc ướp hương tr, dĩ nhin việc tuyển chọn mi hương tự nhin từ người nữ được chọn lựa rất khe khắc. 

 
Bạch mao hầu tr (
白毛猴茶)

Những loại tr phổ thng đại chng hơn:

 

- Long Tr (烏龍茶): l loại tr gốc Phc kiến c mu nằm giữa tr xanh v tr đen (nghĩa l bị oxy ha khoảng 10-70% ty chất lượng) rất được người Trung Hoa ưa chuộng v dng đơn giản đem hm với nước nng rồi dng. Truyền thuyết kể do một người trồng tr thấy c con rồng đen từ giống cy tr ny bay ln, nn từ đ đặt thnh tn. L tr ny khi hi về đem phơi cho ho, nho trong rỗ tre để tăng bề mặt oxy ha, phơi đảo cho thật kh, sấy v gia hương liệu.

 

- Tr Thiết Quan m (鉄觀音茶): Thiết quan m l tn một danh tr thuộc nhm tr long của trấn Ty Bnh, huyện An kh, tỉnh Phc kiến. Tương truyền vo đời vua Cn Long nh Thanh, vng đất ny c một người chuyn trồng v chế biến tr tện l Ngụy m. Ngụy m l người rất sng knh Qun Thế m Bồ Tt, sng no ng cũng dng ln Phật b ba chn tr lin tục suốt 10 năm trời. Một đm ng nằm mơ thấy Quan thế m dẫn ln một khe ni chỉ cho một cy tr. Sng hm sau, thức dậy ng theo sự ứng mộng ln ni tm được cy tr giống hệt trong mộng. Ngụy m bứng cả cy về trồng trong vườn nh, vi năm sau cy tươi tốt ng thu hi chế ra một thứ loại tr ngon tuyệt vời, khi đng bnh cứng nặng v c mu đen như sắt, sợi tr cong xoắn, cho nước hm mu mu xanh lục, hương vị thơm ngon hơn hẳn cc thứ tr khc ở địa phương. ng đặt tn l tr Thiết Quan m v từ đ trở thnh một danh tr nổi tiếng trn thế giới.

 

- Bạch tr (白茶) hay tr trắng: l loại tr trong qu trnh chế biến khng để cho oxy-ha. Chồi non tr được hi, rồi phơi nắng, rồi sau đ phơi trong rm; qu trnh chế biến ny khc với tr xanh ở chỗ khng phơi ho, sao v lăn.V vậy bạch tr cn giữ nguyn tnh chất của l tr tươi. Tỉnh Phc Kiến l địa danh nổi tiếng sản xuất tr trắng. Loại tr ny cũng được sản xuất ở xứ Tch Lan (Sri-Lanka), Ấn Độ v Thi Lan.

 

Bạch tr (tr trắng) nổi tiếng c Bạch Ho Ngn Chm Tr (白毫银针茶), Bạch Mẫu Đơn Tr (牡丹茶), Trn Mi Tr (寿眉茶),... Bạch Ho Ngn Chm Tr l loại tr trắng vng Phc Kiến, chỉ hi đọt vo khoảng giữa thng ba đến giữa thng tư khi nụ hoa tr chưa kịp nở, v trnh hi vo ngy mưa, c sương gi. Tr ny chỉ nn pha với nước nng 75C trn 5 pht, cho ra nước tr hơi gợn sệt ng mu vng lục nhạt, lng lnh những lng trắng trn l tr. Bạch Mẫu Đơn Tr c gi trị thấp hơn Bạch Ho Ngn Chm Tr d cũng l loại đọt tr trắng Phc Kiến v thu hi chế biến chẳng khc g Bạch Ho Ngn Chm Tr. Nhưng đắt nhất trn thế giới lại l bạch tr của Sri-Lanka, trồng ở vng Nuwara Eliya c độ cao từ 2.000-2.500 m, gần ngọn Adam. Tr mc cu của Việt Nam ta cũng thuộc loại ny, ngon chả km ai như tr bạch mao ở Bảo Lộc tương tự thứ hạng xịn trn thương trường, tr trường quốc tế.

 

- Hong tr (黃茶) hay tr vng: đy chnh l loại tr xanh cho hậu ln men enzyme. Sau khi sao v ch, l tr gi trong một miếng vải ẩm v cho vo lọ trong vng một ngy đm với độ ẩm 80 đến 90 % để oxy ha. Sau đ đem ra sấy nhẹ. Hong tr nổi tiếng c: Qun Sơn Ngn Chm Tr (君山銀針茶) ở tỉnh Hồ Nam, Mng Đnh Hong Nha Tr (蒙頂黃芽茶) của Tứ Xuyn, Đại Diệp Thanh Tr (大葉清茶) của Quảng Đng, Hoa Sơn Hong Nha Tr (华山黃芽茶) của tỉnh An Huy (An Hui, tọa lạc ở pha nam của hai tỉnh Hồ Nam v Sơn Đng, pha bắc của hai tỉnh Quảng Ty v Phc Kiến, bn xứ Tu "4 tốt 16 chữ vng, cng hệ HD981".

 

- Lục tr (緑茶) hay tr xanh: đy l loại tr thuần chủng dng l tr đặc biệt khng dược liệu phụ gia no khc cả v khng cho ln men hay hạn chế sự ln men tối đa, chỉ phơi kh rồi cất giữ. Loại tr ny được dng rất phổ biến hiện nay v ngoi hương vị tr mộc cn giữ nguyn, cc nghin cứu khoa học của những chuyn vin sinh ha (biologists) cho thấy n rất c nhiều ch lợi cho sức khỏe. Tr xanh ngy nay danh trấn giang hồ khng chối ci, thứ g cũng mang logo, km ba m "green tea" như những hương vị green tea trong ice cream, cake, yogurt, candies, cookies, smoothies, pancakes, waffles,... you name tiếp nh.

 

- Tước thiệt tr: l loại tr bp khi kh quăn lại v nhỏ như lưỡi chim sẽ. Ngy xưa đy l một danh tr của Việt Nam, nay khng cn ai lm nữa. Vũ Thế Ngọc trong cuốn Tr Kinh (Việt Nam) c dẫn: Triều L, Nguyễn Tri (1380 1442) viết sch: An Nam Vũ Cống (Dư địa ch) ghi nhận tại chu Sa Bi (Quảng Trị) sản xuất loại tr lưỡi sẻ (Tước thiệt) rất thơm ngon.

Sau cng hết l loại tr kh phổ thng trong văn ha x hội Việt Nan, n xuất hiện trong chốn cung đnh, tiệc hong gia đến cc buổi đm cưới, tiệc tng đi khch trong đại chng dn gian. Ti muốn đề cập đến tr hương sen hay tr mạn sen.

 

- Tr mạn sen, hay tr hương sen:

Thơ Vũ Hong Chương trong bi "Qua ng Hương Tr" qua cu thơ vinh danh hương thơm của hoa sen thơ rằng: "Hồn sen thoảng ngt, tr dng đượm". Hương hoa sen l những g tinh ty nhất của trời đất thin nhin quy tụ lại. V vậy cho nn tr ướp sen l phẩm vật qu bu khi biếu khch, xưa kia chỉ dnh cho những hng vương tn cng tử v những gia đnh quyền qu cao sang m thi.

 

Theo danh y sư Hải Thượng Ln ng L Hữu Trc (1720 - 1791) th cy sen hoa mọc từ dưới bn đen m khng bị nhiễm mi bn, được kh thơm trong của trời đất nn củ sen, tua sen, hoa, l... đều l những dược vị hay. Ca dao xưa ni g về hoa sen?

 

"Trong đầm g đẹp bằng sen

L xanh bng trắng lại chen nhị vng

Nhị vng bng trắng l xanh

Gần bn m chẳng hi tanh mi bn." 

 

Người Việt mnh vốn m tr, ghiền tr từ DNA yu tr khng t đu, cũng c nhiều cch thưởng thức tr như tr mạn, tr tươi. Những khuynh hướng đặc th hay những trường phi c sở thch ring về tr. Ni về tr duy Việt th phải kể đến tr hương (trđa hương, như hương hoa li, hoa cc, hoa ngu, thủy tin, thin l, si, ngọc lan, hoa sứ,...). Nhất l tr hương sen, loại tr m người Việt ta lun tự ho với cng phu tẩm ướp, pha tr v thưởng thức tr. Cũng v lẽ đ m vị tr được kết hợp tinh ty hương thơm của loi hoa vốn biểu tượng cho sự thanh khiết trinh bạch trong tm hồn người Việt con rồng chu tin, những sinh vật hiếm qu (rare species) danh trấn nhất trong vũ trụ thin h bao la.

 

Sử sch c ghi nhận rằng tr sen được dn ta biết đến v ưa chuộng từ khi con người Việt ta đặt ra quy cch thưởng lm tr đặc biệt của những vua quan triều Nguyễn. Tr sen cho nt tượng trưng cho tr cung đnh, tr hong gia, với vẻ cầu kỳ, v vẻ tinh sảo của người chuẩn bị n, từ khi hi tr, ướp tr, pha tr đến uống tr. Người snh điệu thưởng ngoạn tr trước hết phải biết cch chọn loại tr, giữ tr được ngon lu, rồi kn bộ đồ tr, kn nước pha tr, dng lượng tr vừa phải v trải qua cc diễn trnh pha tr theo cung cch hợp l, c tuần tự bi bản. 

Tr sen mang sự tinh ty v nt cng phu của danh tr Việt. Trời khuya ra hi bp tr m phải hi nhanh v khng để l bị nhu nt. Thuở xưa đời nh Nguyễn, người ta thường ướp tr trong những bng sen nở vo ban đm, qua một ngy ngm ướp dưới đầm rồi mới lấy ra v đem đi pha. Ướp như vậy sẽ cho loại tr thơm v đậm nhất. Nhưng v tốn qu nhiều thời gian, nn ngy nay người ta thường ướp tr sen bằng cch hi những bng hoa sen mang về, lấy nhụy hoa, rải đều với tr v đem sấy kh để hương sen quyện vo tr. C được ấm tr ngon quả tnh khng phải dễ. Nn việc pha tr v thưởng thức tr cũng cầu kỳ chẳng km. Cc bậc tr nhn cổ xưa thường dng nước lấy trn l sen vo buổi sớm tinh mơ, nấu si để pha tr. Nhưng ngy nay, người ta lại đơn giản hơn, chỉ cần nước mưa hoặc loại nước tinh khiết. Nấu nuớc pha tr đến lc si vừa phải, khng được qu si, v nhớ khng nn đun nước si hai lần, sẽ km ngon đấy bạn hiền Mười Tn. 

Khng ring g với tr sen, nghệ thuật tr Việt ni chung cầu kỳ ngay từ hộp đựng tr, bộ đồ dụng cụ pha tr. Bộ đồ pha tr đẹp c những nt hoa văn uốn lượn đường nt tinh xảo v thường được lm bằng gớm sứ. Bộ đồ pha tr sẽ được truyền từ đời ny sang đời khc như một bu vật qu gi gia truyền.

 

-Tr mạn hảo : Khi nh bun đi ngược ln mạn cao sơn, mạn đồi ni mua tr hoang hi từ vng ny về ướp cc loi hoa th loại tr ny mang tn tr mạn hảo, nh văn Nguyễn Tun ni l loại tr ướp hoa si, v ở miền Bắc mới c thi quen ướp tr bằng hoa si, trong khi ở miền Nam chuộng tr ướp hoa li hơn. V thế chnh từng loại tr cũng mang gốc gc bản địa khu vực đất nước. Tr mạn hảo m chỉ miền thượng du Bắc Việt. Thơ ni về tr mạn hảo:

 "Lm trai biết đnh tổ tm,

uống tr mạn hảo xem nm Thu Kiều... "

 

Lm trai xưa nay vẫn niềm tự ho tửu tr như lẽ sống:

 

"Anh đy hay tửu hay tăm,

hay nước tr đặc hay nằm ngủ trưa..."

 

Người xưa cũng như ngy nay trong thơ tn vinh tr rượu l những liều thuốc mu nhiệm của cuộc sống, hy nghe rằng:

"Bn dạ tam bi tửu

Bnh minh sổ trản tr

Mỗi nhật cứ như thử

Lương y bất đo gia" 

Diễn nm:

(Mai sớm một tuần tr

Canh khuya dăm chn rượu

Mỗi ngy được như thế

Thầy thuốc xa nh ta)

 

ng T no cho thơ như vầy vậy?

 

"Một tr, một rượu, một đn b

Ba ci lăng nhăng n quấy ta

Chừa được ci no hay ci ấy

C chăng chừa rượu với chừa tr! "

 

Khc với cụ T Xương, cụ Thinh Quang xin miễn rượu, miễn lăng nhăng ong bướm, cụ chỉ sống với tứ khoi: văn, thi, nhạc v tr m thi:

 

"Một tr, một văn, một thi cầm

Ba thứ m ly ai khổ tm

Tiền Obama ta xi ro

Hầu tr miễn rượu chớ hiểu lầm!"

 

Anh Mười Tn trong phần mạn đm văn học tr đạo với nh văn Thinh Quang, anh cho l tr sen ngon nhất v c khi tr sen lại cn mang danh hiệu khc l tr sin qua cu thơ thời đại:

 

"Trong nh g đẹp bằng sen

o xanh da trắng ti khen mi nng

Mi nng da trắng o xanh

Gần rơm gần lửa chẳng đnh king khem."

hay:

"Nh ny ai đẹp bằng sen

sin da trắng em khen ti hoi

Da nng da trắng đm nay

Sen nh mi nhớ hnh hi sin

 

Tr v thiền c tương quan g với nhau?

 

Thưa c chứ, sự tương quan giữa 2 yếu tố ny xt qua tưởng tm vin, m nghĩa l tm như con vượn v như con ngựa, ngựa hay vượn (khỉ) thường nhảy nht, bay chạy, leo tro, đu bay, như bản tnh hiếu động trời sinh. N nhảy từ một tưởng nầy sang một tưởng khc, hay thay đổi từ định cũ sang định mới rất nhanh như bản năng. Chng ta chỉ cần một cht nỗ lực định tm, v nhận thức hon ton việc chng ta đang lm, khng một thong lin tưởng no về qu khứ hay tương lai th chng ta sẽ c cảm gic như nhn r được chn tướng của vũ trụ hữu hnh. Khi chng ta nhắp một ngụm tr, chng ta cũng sẽ cảm thấy c một cảm gic tương tự. Chng ta c thể hnh thiền trong khi đi bộ, leo dốc, đạp xe my, bơi lội, cu c, đọc sch, nghe nhạc suy niệm mnh đang thưởng ngụm tr ngon, nhấp mi định hương vị của tch tr no đ m chng ta yu thch. 

Khi uống tr, chỉ nghĩ đến việc lựa chọn vi nhm tr, mi vị của tr tỏa ra bt ngt, tiếng reo của ấm nước đang si v cảm gic ci vị của hớp tr đầu tin trn mi chng ta. Việc nhận thức chn tr đầu tin sẽ lm cho chng ta c cảm gic bị nhấn chm vo một vũ trụ m trong đ chỉ c mnh, độc ẩm, nng chung tr v thế ngồi của chnh mnh. Thực hiện được cc điều trn l chng ta đ đi vo thiền định, lu hay mau tuỳ theo sự thoải mi của cơ thể. Như thế chng ta sẽ c được những giy pht an lạc, tim sẽ đập nhẹ nhng hơn v hơi thở sẽ su lắng hơn. Sau đ chng ta sẽ lm việc với những giờ pht cn lại trong một trạng thi thức v thỏa mi hơn. Bởi v tr tạo cho cơ thể một trạng thi tỉnh thức m dịu m hng ngn năm trước cc thiền sư đ dng n để tập trung lu di trong suốt thời gian thiền định. V nhiều người khc cũng đ cng nhận đặc tnh vượt trội ny của tr. Ngy nay cc nh khoa học đ chứng minh chất Theanine l một Amino Acid chỉ tm thấy trong cy tr (tr xanh, trắng hay đen chỉ l những sản phẩm chế biến nhưng cũng đều c đặc tnh trn). Chất Theanine kch thch hoạt động của alpha sng no. Ln sng alpha ny xảy ra khi chng ta tỉnh to v thư gin. Kinh nghiệm về thiền cũng cho ta thấy c hiện tượng ln sng alpha ny ở trong no.

Bằng tưởng ny, sự tương quan giữa tr v thiền của nhiều năm về trước, ti xin chấm dứt bi ở đy, với nhận định c nhn uống tr l th vui tao nh, thư thi tm thần, an lạc tm thức, hy đến với nố, d độc ẩm hay quần ẩm.

 

Bi intro ny xin cm ơn anh chị Tn Kim, nh văn Thinh Quang v đặc biệt l anh Bnh Trương v Thy Quỳnh về lng hiếu khch cng tnh thn hữu đng qu.

Xin gửi recipes như đ hứa...

 

 

VHLA, 12:00AM, 08/08/2014.

 

----------------------------------------------------------------

 

* Tham khảo:


- Tr Luận, nguyn tc "The Book of Tea" (bản Nhật ngữ của Okakura Kakuzo) do Bảo Sơn dịch Việt ngữ.
- Tr Php, Bn về mối thm duyn giữa Tr v thiền Phật, Việt Bắc
- Tr Thư, Đức Chnh
- Tr Thất, Minh Đức Hoi Trinh
- Tr Kinh, Vũ Thế Ngọc
- Tr Thiền, L Tấn Ti 

- Chn tr trong sương sớm, Nguyễn Tun.

 

 

 

Việt Hải, Los Angeles

12:00AM, 08/08/2014

 

 

 

 

 

 

 

 

Thơ v Truyện của Việt Hải               |                 www.ninh-hoa.com