Thơ và Truyện của Việt Hải           |                 www.ninh-hoa.com


Việt Hải
 

Tên thật: Trần Việt Hải
Sáng tác nhiều thể loại
Văn, Thơ, Biên Khảo,...
tại hải ngoại.

     

 



Hiện cư ngụ tại
Los Angeles - USA

 

 

 

 


 

Lời Cuối Gởi Đến Anh:


Vĩnh Biệt Nguyễn Đức Quang
Việt Hải Los Angeles

 

 

 

Lời Mở Đầu:

 

Sau khi được tin nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang lặng lẽ ra đi, ngày 28 tháng 3, 2011, tôi có kêu gọi những anh chị em (ACE)  trong nhóm liên diễn đàn với nhóm T́nh Nghệ sĩ để lấy những cảm nghĩ về người quá cố, rồi cho vào bài viết chung tiễn đưa lần cuối. Kết quả bài hay emails gửi về ngoài 10 diễn đàn liên kết, các thân hữu từ bên ngoài gửi vào khá nhiều.

 

V́ nhiều ACE như Dương Viết Điền và vài ACE khác cho biết đă thức khuya đến 4, 5 giờ sáng hôm sau để viết gấp cho xong bài, và nhiều thân hữu nhắn khi gửi là lời phân ưu, những cảm nghĩ đưa tiễn gồm kỷ niệm gửi qua internet không nên cắt xén bài của họ, và dịp tiễn đưa này chỉ có một lần thôi, do lời yêu cầu đó, tôi xin giữ trọn bài, trừ vài bài được cho qua trích đoạn được đăng y như vậy. 

 

Vào....

 

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang thật sự không xa lạ với dân chúng ở miền Nam Việt Nam hay Việt Nam Cộng Ḥa của chúng ta trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, bên ngoài được nhận diện là một nhạc sĩ, anh cũng là một nhà báo, một Huynh trưởng Hướng Đạo Việt Nam và những phạm vi khác nữa, chung qui là người có nhiều tài năng và đức độ.

 

Tôi có hai dịp chuyện tṛ với anh, cảm giác khi tiếp xúc th́ anh là người vui tính, ḥa nhă và cởi mở. Khoảng năm 2000 tôi đi với một người bạn là thân chủ của báo Viễn Đông, chúng tôi được anh tiếp, chuyện tṛ thế sự trước và sau năm 75, sinh hoạt âm nhạc và báo chí quận Cam, lần sau khi cùng đi với nhạc sĩ Dương Viết Điền xuống OC gặp anh Phan Nhật Nam, rồi anh Vương Trùng Dương, xong ghé vào Viễn Đông lấy báo và tiếp xúc với anh Quang. Tôi không có kỷ niệm trực tiếp với anh Nguyễn Đức Quang nhiều, nhưng có kỷ niệm đặc biệt với nhạc của anh. Vào những năm cuối của VNCH, Trung Cộng và Hoa Kỳ có những thỏa hiệp trao đổi ngầm, Đệ thất hạm đội của xứ Đồng minh án binh bất động khi hải quân Trung Cộng tiến đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa vào ngày 19-01-1974. Tin chiếc HQ-10 của hải quân VNCH bị đánh ch́m, anh chị em sinh viên trường đại học Minh Đức chúng tôi xuống đường biểu t́nh chống Trung Cộng. Cái đau đớn, tủi nhục cái uất nghẹn căm hờn khi bên ta thua trận chỉ bởi v́ địch thủ là một con khủng long hung ác, một thứ king kong vạm vỡ lấy thịt đè người, qui luật của sự kiện mạnh được yếu thua, tôi đau khổ chứng kiến cảnh những chị em yếu ḷng khóc ṛng, các sinh viên trẻ sôi sục nỗi uất ức, loa phóng thanh tố cáo cả hai loại giặc, giặc trong Việt Cộng và giặc ngoài Trung Cộng. Giặc trong ngu xuẩn, mà giặc ngoài tham lạm, và rồi nhạc của Nguyễn Đức Quang tiếp vang niềm tin cho tuổi trẻ chúng tôi, để tiếng nói bất khuất cùa anh chỉ em chúng tôi, ḷng yêu nước dâng tràn khi đồng ca bài "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ".

 

Từ sau biến cố 1974 về  quần đảo Hoàng Sa, bài ca này khơi ḷng tuổi trẻ Việt Nam khi bờ cơi lâm nguy bởi ngoại bang, đặc biệt bọn Đại Hán bắc phương. "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ" nhắc nhở cho tuổi trẻ niềm hănh diện khi nhớ về những gương anh hùng hào kiệt xa xưa trong lịch sử bất khuất, có những Lư Thường Kiệt, Ngô Quyền, Trưng Triệu, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Trần B́nh Trọng hay Quang Trung Đại Đế,....Năm 2007 gần đây khi Trung Cộng ngang nhiên sát nhập hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa vào bản đồ của họ, Bắc Kinh chính thức hóa sự việc thành lập huyện Tam Sa trực thuộc đảo Hải Nam. Người Việt Nam, đặc biệt tuổi trẻ Việt Nam khắp nơi từ trong xứ ra hải ngoại tràn xuống đường căm phẩn, phản đối rợ bá quyền Đại Hán côn đồ ngang ngược và rồi "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ" lại vang lên trong các buổi biểu t́nh bày tỏ nỗi quan tâm lo lắng v́ tiền đồ dân tộc bị lâm nguy.

RFA link:

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/music-for-the-weekend-TNga-06292008221713.html

 

Tôi suy nghĩ trong lời phát biểu cảm nghĩ của nhạc sĩ Trần Trung Đạo trong bài viết "Khi Bài Hát Trở Về" rất chí lư như sau:

"Nếu phải xếp hạng những bài hát được sinh ra và lớn lên cùng với thăng trầm của đất nước, với thao thức của thanh niên, sinh viên, học sinh, với tâm trạng của những người lính trẻ trong cuộc chiến tranh tự vệ đầy gian khổ ở miền Nam trước đây, tôi tin, Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ của nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang sẽ là một trong những bài ca được xếp hàng đầu.", và cũng theo ư kiến của ca sĩ Thanh Lan, một trong các tác giả thân hữu góp bài và hát nhạc Nguyễn Đức Quang viết là "...một Việt Nam  quê hương ngạo nghễ. Anh có cái ư chí mạnh mẽ và trong sáng của một anh hùng dân  tộc.  Một bài hát của anh có hiệu quả hơn ngàn viên đạn đồng."

 

Thật vật, nếu tướng Nguyễn Khánh ví von một ng̣i bút lợi hại bằng một sư đoàn địch quân, th́ một bài hát này của Nguyễn Đức Quang vang dội khắp nơi nơi khơi dậy tiếng ḷng yêu nước cho hàng triệu con tim Việt Nam diễn ra trong nhiều thế hệ nối tiếp chống ngoại xâm. Tôi cho đây là một món quà quư báu của người nhạc sĩ tài hoa ra đi để lại cho hậu thế một gia tài vĩ đại, mà gia tài đó không đo bằng tiền bạc, và gia tài đó không đo bằng súng đạn, mà đo bằng sức mạnh của triệu triệu con tim yêu thương Việt Nam.

 

Xin cám ơn anh Nguyễn Đức Quang đă cho một gia tài to tát, vĩnh cửu theo thời gian mà anh để lại cho ngàn sau... Cầu chúc anh thượng lộ b́nh an về cơi trên. Từ nay chúng ta sẽ chia tay, âm nhạc sử sẽ không quên anh, văn học sử sẽ không quên anh, sách lỉch sử Việt Nam sẽ  ghi tên anh qua yếu tố nhạc hùng chống ngoại xâm, và chúng tôi tiếp tục ca khúc Việt Nam ngạo nghễ, Việt Nam kiêu hănh, và Việt Nam vinh quang măi măi...trong từng con tim v́ Việt Nam, cho Việt Nam và của Việt Nam, mà một trong những quan tố chính yếu là anh, Nguyễn Đức Quang, của  "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ"...

 

Xin chào vĩnh biệt nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang!

 

Trần Việt Hải, Los Angeles

 

Phụ chú:

Khi bài hát trở về, Trần Trung Đạo:

http://www.baocalitoday.com/index.php?option=com_
content&view=article&id=798:khi-bai-hat-tr-v&catid=5:vn-ngh&Itemid=53

 

(theo website của Nguyễn Xuân Nam)

 

 

 

 

Link nhạc Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ, Nguyễn Đức Quang

http://community.vietfun.com/showthread.php?t=318435

 

Lời :  Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ

Nguyễn Đức Quang

 

Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn

Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang

Lê sau bàn chân gông xiềng cuộc đời xa xăm

Đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loang xoang!

 

Ta khua xích kêu vang dậy trước mặt mọi người

Nụ cười muôn đời là một nụ cười không tươi

Nụ cười xa vời nụ cười của ḷng hờn sôi

Bước tiến ta tràn tới tung xiềng vào mặt nhân gian!

 

Máu ta từ thành Văn Lang dồn lại

Xương da thịt này cha ông miệt mài

Từng ngày qua,

Cười ngạo nghễ đi trong đau nhức khôn nguôi!

 

Chúng ta thành một đoàn người hiên ngang

Trên bàn chông hát cười đùa vang vang

C̣n Việt Nam,

Triệu con tim này c̣n triệu khối kiêu hùng!

 

Lời 2 :

Ta như giống dân đi tràn trên ḷ lửa hồng

Mặt lạnh như đồng cùng nh́n về một xa xăm

Da chân mồ hôi nhễ nhại cuộn ṿng gân tươi

Ôm vết thương rỉ máu, ta cười dưới ánh mặt trời

 

Ta khuyên cháu con ta c̣n tiếp tục làm người

Làm người huy hoàng phải chọn làm người dân Nam

Làm người ngang tàng điểm mặt mày của trần gian

Hỡi những ai gục xuống trỗi dậy hùng cường đi lên!

 

oOo

 

 

Cháu hướng đạo Bùi Bảo Kim, của LĐ Hướng Đạo Thăng Long, Arlington, Virginia, là tác giả bé nhất xin tiễn đưa chào vĩnh biệt bác Trưởng  Nguyễn Đức Quang.

 

You are true Scout Leader, Friend and Inspiration for many of us.

You’re the best, Bác Quang.

And I will miss you…

 

Bùi Bảo Kim

LĐ Hướng Đạo Thăng Long

Arlington, Virginia.

 

Thành Kính Phân Ưu

Bùi Mạnh Hùng, DC

 

 

Tác giả Mỹ Thanh viết bài "Măi măi một Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ", bài khá dài với nhiều chi tiết về nhạc sĩ  Nguyễn Đức Quang như sau:

 

“Lần này đây th́ chúng ta đă thật sự phải chào biệt người nhạc sĩ của “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ.” Ông đă ra đi vào ngày Chủ Nhật 27/3/2011, vẫn chưa nh́n được một Việt Nam ngạo nghễ như những lời ca viết từ trái tim của ông, cũng là tiếng ḷng của hàng triệu thanh thiếu niên Việt Nam qua bao thế hệ. Bài viết này xin được rút từ những lời tự bạch của người nhạc sĩ du ca của tuổi trẻ miền Nam một thời trong một buổi phỏng vấn dài giữa Nguyễn Đức Quang và vietyouth.net vào ngày 28/7/2006 như một nén hương chào biệt linh hồn người nhạc sĩ khả kính về chốn vĩnh hằng.

 

Nguyễn Đức Quang sinh quán Sơn Tây, nhưng trải suốt thời niên thiếu đến trưởng thành tại Đà Lạt. Ông tốt nghiệp Đại Học Chính Trị Kinh Doanh Đà Lạt vào năm 1968. Và v́ biến cố Tết Mậu Thân nên lứa sinh viên năm đó chưa ra trường, chưa lănh bằng đă theo lệnh Tổng động viên vao quân trường. Đến ngày phat bằng, nhà trường phải can thiệp để các sinh viên tốt nghiệp, trong số có Nguyễn Đức Quang, rời quân trường, về lai trường dự lễ.

 

Sau 7 năm trong quân ngũ, ông được chuyển làm việc đúng với sở học tại Ngân Hàng Phát Triển Nông Thôn, vào năm 1974. Và sau biến cố 1975, ông vào tù cải tạo 3 năm. Sau khi được phóng thích, ông đă vươt biên cùng gia đ́nh, đến Mỹ vào năm 1979.

 

Tại Mỹ, cùng mười mấy người bạn từ thời du ca cũ, trong đó có Đỗ Ngọc Yến, người sáng lập nên tờ báo đầu tiên của người Việt tại Orange County, tuần báo Người Việt. Chính nhóm bạn hữu du ca xưa đă trở thành những người tiên phong trong lănh vực báo chí hải ngoại. Tờ Người Việt sau đó chuyển qua nhật báo và ngày một phát triển với nhiều chi nhánh và các cơ sở truyền thông khác, radio,đài TV, nhà xuất bản , etc… Và từ đó, ông lăn lộn trong sự nghiệp làm báo, từ Người Việt, qua Viễn Đông, Chí Linh...

 

Nguyễn Đức Quang kể lại quyết định khởi sự bước chân vào làng báo là do sau khi gặp lại bạn, ông Đỗ Ngọc Yến. Ông hỏi bạn tại sao làm báo. Đỗ Ngọc Yến đă trả lời, “Mở báo v́ báo chí có thể tác động tới người khác. Ở Việt Nam, người ta đang đốt sạch sách báo của miền Nam. Ḿnh, người Việt tự do, phải mở ra một chân trời.” Ông sau khi nghe thế, cảm thấy không c̣n con đường nào khác để đi cả. Như bao giờ, Nguyễn Đức Quang vẫn luôn chọn những công việc theo lư tưởng hơn là cơm áo. V́ tờ Người Việt lúc đó c̣n đặt trụ sở tại garage nhà của chủ nhiệm Đỗ Ngọc Yến, và nhóm chủ trương phải tự tay mang báo đi bán (tại chùa, nhà thờ) và không hiếm khi phải móc tiền túi ra để phụ vào tờ báo.

 

Một thời đẹp nhất

 

Khi được hỏi về thời điểm ông cho là đỉnh cao trong đời (defining moment), câu trả lời của Nguyễn Đức Quang không ra ngoài chờ đợi dành cho “típ” người nhạc sĩ với những lời nhạc bừng bừng hoài băo với quê hương: Đó là thời sống với những sôi nổi của tuổi trẻ, không hề có chút đắn đo về tiền bạc, danh vọng, quyền lợi, không chút ham hố riêng tư.

 

“Khoảng đó, năm 1965 - 1967, khi ai đến chào tôi là ‘nhạc sĩ’ là tôi quay ngoắt đi. Sau này nhớ lại, tôi cũng thấy ḿnh kỳ cục, nhưng lúc đó con người ḿnh nó như vậy. Không phải tôi coi thường danh hiệu, mà là tôi không nghĩ là tôi đáng để được gọi là nhạc sĩ. Tôi chỉ say mê một chuyện là sinh hoạt, dùng nhạc để cống hiến cho tuổi trẻ. Đó là thời gian đẹp nhất trong đời tôi.”

 

Ông hồi tưởng lại thời tuổi trẻ hoạt động lư tưởng của ḿnh: Miền Nam, từ khoảng 1965 - 1975, các tổ chức cộng đồng, Hướng đạo, Phật tử, Thiên chúa giáo, hội học sinh, tổng hội sinh viên bừng rộ. “Chúng tôi tập họp các bạn hữu thành một nhóm du ca đi khắp các hội đoàn chia sẻ, tŕnh diễn. Phong trào du ca bàng bạc tự phát như thế đó. Sau đó, chúng tôi nhận được rất nhiều thư từ các hội đoàn tới, yêu cầu giúp đỡ.”

 

Từ sau năm 1963 trở đi, các tổ chức sinh viên khởi phát các cuộc hội thảo về đủ các vấn đề như: xă hội nhiễu nhương, Cộng sản lũng đoạn nông thôn, chiến tranh leo thang, dân quê khổ sở, etc... Các tướng đảo chánh liên tục, trật tự rối loạn... Tuổi trẻ bị hoang mang, thiếu phương hướng. Do đó, mục đích của phong trào du ca là đi gây tạo một tâm thức, xây dựng một tâm thức mới cho tuổi trẻ, tạo ra các tác động viên cho xă hội. Chúng tôi hoàn toàn không có ư định thay đổi chính quyền, chỉ thuần tuư với mục đích xây dựng, đưa xă hội đi lên. Theo ông, tuổi trẻ miền Nam lúc đó không hề muốn chiến tranh, chỉ miễn cưỡng bị đẩy vào một t́nh thế tự vệ, và trách nhiệm phải chia sẻ gánh nặng với những người chung thế hệ.

 

Sự nghiệp du ca của ông cũng có sự tiếp tay của nhạc sĩ Phạm Duy. Bắt nguồn từ một trại hè của sinh viên toàn quốc tại Trạch Lộc Thôn, cách Sài G̣n mấy cây số. Vào buổi chiều, Phạm Duy được mời tới, theo lời ông kể, lúc đó Phạm Duy có thể coi là thần tượng của giới trẻ qua các Trường ca, Con Đường Cái Quan ... Phạm Duy đă rất ngạc nhiên và khen nhạc của Nguyễn Đức Quang, rủ về nhà và nghe thêm một số nhạc nữa và sau đó mời Nguyễn Đức Quang đi theo ông trong mọi cuộc tŕnh diễn. “Và tôi đă đi theo Phạm Duy mấy tour khắp Việt Nam, khoảng thời gian đó, Pham Duy sáng tác 10 bài tâm ca rất nổi tiếng, và tôi cũng học hỏi theo ông. Phạm Duy có tài sáng tác rất đa dạng; ông liên tiếp nhảy từ thể loại này sang thể loại khác, t́nh ca, sang tâm ca, phổ thơ, etc …

 

Những bài trầm ca

 

Nguyễn Đức Quang đă bỏ Đà Lạt về Sài G̣n, lập một nhóm trầm ca lưu diễn, đi hát chung với Phạm Duy. Ông nhắc lại niềm đam mê khác với các bạn du ca của ḿnh là, những người bạn đó từ Đà Lạt về Sài G̣n để học đồng thời ca hát, trong khi ông đang theo học tại Đà Lạt, bỏ về Sài G̣n chỉ để ca hát. Khác với “Tâm ca”, tiếng hát từ tim của Phạm Duy, “Trầm Ca” là lời ca từ những suy tư trong óc. Mười bản trầm ca đă trở nên lẫy lừng ngay từ lúc ra đời.

 

“Nỗi Buồn Nhựơc Tiểu” viết về thân phận bị các nước lớn thao túng dẫn đến anh em một nhà đánh nhau, đổ máu … Tôi trót sinh ra làm thân nhược tiểu, nỗi tủi buồn căm bừng trên tay, nỗi nhọc nhằn c̣n đọng ḷng sông, t́nh anh em máu chảy thành gịng … Như trong “Ĺa Nhau”, Ĺa nhau cho tim bốc cháy, thù sâu lan khắp địa cầu ... Những lời này đi đến đâu hát cũng làm rơi lệ ở đó. Chúng như quả bom nổ trong đầu óc tâm tư của tuổi trẻ. Nó có vang dội ra Bắc, và một số lănh đạo miền Bắc ngộ nhận là nhóm Trầm Ca chống lại chính quyền miền Nam, nhưng không phải, chúng tôi nói chung cho cả miền Nam lẫn miền Bắc (lời Nguyễn Đức Quang).

 

“Tiếng Hát Tự Do” Việt Nam thao thức hoài, trải qua những đêm dài, nuôi gịng máu tự do …, “Chuyện Việt Nam”, Chuyện Việt Nam ôi mấy mươi năm, mấy trăm năm hay đă hơn ngàn năm. Mấy ngàn năm chưa thấy vẻ vang … Ôi quê hương ơi đẹp tươi đứng trong trời đất, ta yêu quê ta th́ đâu có bao giờ mất, yêu giống ṇi ḿnh lầm than măi rồi, yêu khiến ḷng chẳng biết sao nguôi… Hay “Về với Mẹ Cha” vẫn nói về một Việt Nam là một, một ước mơ về một Việt Nam chung cho tất cả, về bồi đắp cho mẹ cha Từ Nam Quan, Cà Mau, từ non cao rừng sâu, gặp nhau cho non nước xây cầu…

Những lời hát như thế nên, ông kể, có nhiều khi chúng tôi đi trại hè, đi công tác từ Sài G̣n ra Vũng Tàu, Pleiku, Vĩnh Long, Cần Thơ, suốt mấy tiếng đồng hồ chỉ hát một bài mà vẫn say mê. Những lời đă trở thành câu hát đầu môi cho các bạn trẻ. Xin nhận nơi này làm quê hương dẫu cho khó thương … Ta c̣n những người ngồi quanh đây, trán in vết nhăn … Chưa gặp bao giờ mà đă như uống máu ăn thề …. “Người Anh Vĩnh B́nh”, “Chiều Qua Tuy Ḥa” và tập trầm ca đă kết thúc bằng “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ,” trong ư của ông, sau những bài ca với những tậm sự buồn, đau thương khắc khoải với vận nước, ông muốn đóng bằng một h́nh ảnh của hứng khởi, của tương lai.

 

Nguyễn Đức Quang không hề nghĩ ḿnh nổi tiếng hay tài năng, dù ông là ngừơi đầu tiên sáng tác nhạc trong “lứa” nhạc sĩ thời ấy. Ông bắt đầu từ năm 1965, Trịnh Công Sơn 1967, Lê Uyên Phương 1969, Từ Công Phụng, Vũ Thành An cũng thuộc thế hệ viết nhạc của miền Nam thời ấy. “Tôi ít khi nào lường được là tôi được nhiều người biết đến. Có lẽ là do t́nh yêu mến hơn là tài năng. Với các người bạn nhạc sĩ nổi tiếng cùng lứa (kể trên) tôi là “ngoài luồng”, tôi không đứng trong luồng sáng tác của các anh em đó, dù tôi chơi với tất cả, quư mến tất cả và tất cả đều quư mến tôi. Loại thể nhạc của tôi không phải nhạc cho thu âm, mà là những bài hát về thanh niên, dành cho những sinh hoạt cộng đồng. Tiếng nói của tôi là tiếng ḷng chung của người cùng thế hệ …

 

Trước những câu hỏi cũng như gợi ư về thực hiện lại một phong trào du ca trong hiện tại, ông thẳng thắn cho rằng du ca đă qua rồi. Với những người trẻ hiện tại chưa chắc họ đă hiểu. Họ đă có những biểu tỏ khác, suy nghĩ khác … Ông cho rằng hăy cho qua những ư tưởng của du ca ngày xưa. Và cần t́m hiểu xem những người trẻ hiện tại thích ǵ, muốn ǵ. Và về cuối đời ông đă có mong ước được trở lại viết một loạt bài cho tuổi trẻ, nhưng vấn đề t́m ṭi để đồng cảm và hiểu đúng được tiếng nói của tuổi trẻ ngày nay vẫn c̣n là một vấn đề sinh tử với ông. Ông cũng cho rằng du ca không có đất sống ở hải ngoại, nhưng nếu ông được các bạn trẻ Việt Nam mời về hát cho tuổi trẻ và được phép hát như ư ông sẽ rất sẵn sàng.

 

Nguyễn Đức Quang và những suy nghĩ về thời sự

 

Có lẽ đa phần chỉ biết về Nguyễn Đức Quang của một thời tuổi trẻ, của những tha thiết về quê hương đất nước qua những ḍng du ca sôi nổi một thời. Người viết xin được dùng đoạn sau này tường thuật lại những suy nghĩ và của ông về các vấn đề thời sự của đất nước và con người Việt Nam, cũng như những mơ ước riêng cuối đời, theo như những bộc bạch của ông trong cuộc phỏng vấn với nhóm vietyouth.net vào năm 2006.

 

Ông đă giă từ làng báo, v́ cho rằng thời thế đă khác. Làm báo không c̣n cần thiết như là một thiên chức để cung cấp văn hoá tư tưởng cho người đọc như xưa nữa. Đă có quá nhiều tổ chức và phương tiện cung cấp những nhu cầu đó, làm báo giờ trở thành như là một nghề kiếm cơm. Ông đă nghỉ ngơi, làm một số tour trên nước Mỹ, sáng tác lại, và dự định sẽ quay về lănh vực sáng tác của thời tuổi trẻ.

 

Một số t́nh ca đă được sáng tác, dù theo nhiều người nghe phê b́nh rằng chúng không giống t́nh ca, nhưng đối với ông là “t́nh”, là kỷ niệm như: Về Con Phố Xưa, Một Lần Thôi, Về Đây Nhé, Có Những Khi, Mùa Thu Lại Đi ...

 

Tập nhạc mới sau này với chủ đề “Quê Hương Mênh Mông”, ông mở rộng “quê hương” ra tới hải ngoại, nhưng cũng vẫn bao hàm những trăn trở cũ, những điệu đượm buồn về mối hận thù Nam Bắc của quê hương xa xưa chưa hề được cởi, với những tựa đề như: Trên đường phố San Francisco, Quân Nam - Quân Bắc ... Và ông đặc biệt tâm đắc với Trên đồi Arlington, nói rất nhiều về bản nhạc này. Ông đă đến nghĩa trang Arlington trong chuyến tour Washington, D.C. năm 2004, và ngậm ngùi so sánh cuộc nội chiến của Mỹ qua đi không để lại chút dấu vết hận thù như cuộc nội chiến của Việt Nam, ngậm ngùi cho những người lính Việt của hai phe đă chết oan uổng v́ cái chết của họ vẫn không đưa lại một đất nước thống nhất ḷng người. Ông hát trong ước mơ cho một ngày Việt Nam cũng có được t́nh người này: Bắc Nam cùng mạch sống, thắng thua đều anh hùng, bốn mùa hoa nở rộ, dưới mộ đài hùng tráng, chung ḍng “Tổ quốc Ghi Công” (chỉ Arlington của Mỹ), và Nay mộ phần rào quanh thành oán thù, sống hay là đă chết, đành mất lối bơ vơ ... Sao gọi là vinh quanh? Cuộc sống vùi sâu dân tộc, khơi dậy những hờn căm .... (chỉ Nghĩa Trang Quân Đội của VNCH và thời hậu chiến VN)

 

Trước những mâu thuẫn trong cộng đồng hải ngoại cũng như quốc nội, Nguyễn Đức Quang đă đưa ra một nhận định rất sắc bén. Ông cho rằng ở hải ngoại có những đối nghịch tư tưởng về phương cách chống Cộng, cũng như trong nước có những tiếng nói phản kháng từ trong hàng ngũ CS, đều là những dấu hiệu tốt. Cả hai bên đều cần những rạn nứt để tiến đến trưởng thành cho khối của ḿnh. Và từ đó mới thay đổi để nói chuyện, làm việc chung, đi tới một điểm khó hơn.

 

Lời nhắn nhủ cho tuổi trẻ Việt Nam cũng rất phóng khoáng phản ánh tâm hồn cởi mở của người nghệ sĩ du ca một thuở: Hăy tham gia/involve, với tổ chức, với đám đông, bất kể là tả hay hữu, v́ tả/ hữu thường chỉ là tương đối, nhưng điều quan trọng là để tâm huyết vào một việc chung hơn là chỉ biết riêng ḿnh. Ông cũng băn khoăn nghĩ đến tuổi trẻ của hải ngoại, xa rời quê hương và làm thể nào có được những tổ chức tạo cơ hội cho tuổi trẻ trong ngoài đến gần với nhau th́ mới tạo được những nối kết và chất Việt Nam được phát triển.

 

Cuối cùng, người nhạc sĩ không nghĩ tới một danh hiệu nào cần để khắc trên mộ bia của ḿnh. Ông xin tan nhẹ nhàng vào cơn gió, trở về cát bụi. Người thương mến, nếu có, có thể dành chỗ cho ông trên một trang giấy nào đó....

 

Người viết hy vọng đôi trang cuối này đáp lại được suy nghĩ khiêm nhượng và giản dị của người nhạc sĩ khả kính. Ông đă thanh thản ra đi, tan vào trong gió, để lại măi măi một ước mơ không bao giờ tan, ước mơ về một Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ.””

 

oOo

 

Email kêu gọi quư ACE, như nhạc sĩ Trần Quang Hải (Paris), đồng sáng lập viên diễn đàn T́nh Nghệ Sĩ, nhạc sĩ Phan Ni Tấn (Toronto), đồng sáng lập viên diễn đàn Tin Văn Nghệ Sĩ, và các quư thân hữu của 10 forums trong nhóm liên kết các diễn đàn trên internet.

 

Anh Hải, anh Tấn cùng quư anh chị,

 

Tôi xin quư anh chị nếu ai muốn tham gia bài viết chung đưa tiễn nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, xin cho tôi một cảm nghĩ về anh Quang như quotes (*) của 2 vị Vơ Đ́nh Tuyết (Pennsylvania) và Nguyễn thanh B́nh (Massachussetts), tôi sẽ đúc kết thành một bài tưởng niệm về người nhạc sĩ mà ca khúc "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ" của anh đă từng vang rền phố sá Saigon, Boston, San Francisco, Los Angeles, Munich, Paris, Toronto, Sydney, Melbourne,... v́ khóc hận Hoàng Sa.

 

Tôi nhờ anh Bùi Mạnh Hùng chuyển lời mời đến anh Vơ Thành Nhân cho lời phát biểu cảm tưởng nhe, tôi không có địa chỉ email của anh Nhân trên DC.

 

Xin cám ơn anh Trần Trung Đạo cho tôi xử dụng bài viết của anh.

 

Mong email của quư thân hữu từ các nơi gởi về sớm.

 

Việt Hải Los Angeles

 

 

*Góp ư (trích đăng từ website Người Việt Boston):

 

1/ Nguyễn thanh B́nh:

 

Thưa quư vị,

Những năm tháng trước 1975, bài hát Việt-Nam Quê Hương Ngạo Nghể (VNQHNN) trong tập nhạc Khai Phá đă vang bóng trong moị môi trường sinh hoạt chính trị, kinh tế, xă hội và cả sau 1975. Có thể nói là dân Việt biết đến bài hát nầy hơn là nhạc sĩ Nguyễn đức Quang!

Tôi may mắn làm việc tại Tuy-Ḥa 1973-1975 nên mổi lần nghe bài ” Chiều qua Tuy-Hoà” cũng mang lại nhiều xúc cảm!

Trong thời gian tạm trú ờ trại tỵ nạn, dĩ nhiên lại ngêu ngao VNQHNN v́ câu cuối cùng ” C̣n VN, triệu con tim nầỳ c̣n triệu khối kiêu hùng”!

Năm 1981(?), anh Quang có đến Boston và tŕnh diển tại Đại học MIT cũng như văn nghệ Tết. Điêù vui vui là nhiều vị tuởng tượng bài ” V́ tôi là linh mục” theo nghĩa đen nên hiểu nhầm nhưng rồi sự giải thích cũng mang lại hoà khí!

Năm 1989, khi đi dự Đại hội Thể thao Bắc-Mỹ tại Califoirnia, chúng tôi lại có dịp găp anh Nguyễn đức Quang, anh vẩn hăng say như thuở nào và đang làm Chủ nhiệm Báo Kinh-Tế như nghề tay trái!

Cầu xin Thượng Đế thương xót anh cũng như con dân Việt và cũng cầu mong maĩ maĩ chúng ta như ” Nước dâng, dâng tràn có bao giời tràn” cho quê mẹ yêu dấu và cho anh Nguyễn đức Quang!

 

2/ Vơ Đ́nh Tuyết :

 

Anh Trần Trung Đạo viết bài “Khi Bài Hát Trở Về” không lâu lắm,nhưng trước ngày nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang vào bịnh viện,và đó là bài viết tôi cho hay nhất về nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang.Anh Đạo đă viết trong tinh thần sáng tạo tươi mát của một tuổi trẻ ngày anh mới lớn nồng nàn yêu quê hương của ḿnh,của lớp trẻ thời chiến tranh.

Phần đông những người viết về nhạc sĩ thường hay viết về dời tư và ít khi đi sâu vào tư tưởng và thông điệp của tác giả muốn gởi gấm đến cho đời bằng kư hiệu âm nhạc. Con người không ai hoàn hảo.Nguời nghệ sĩ thường tặng cho dời những tác phẩm nghệ thuật bằng chính con tim khối óc của họ chứ không phải thân xác. Cầu nguyện cho nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang qua cơn hiểm nguy.

Cầu nguyện luôn cho những người viết về những tác gỉả nghệ thuật bằng thăm thẳm nhất của trái tim nuôi dưỡng t́nh tự nhân bản, đồng hành với tác gỉa, và bao dung với chính ḿnh như anh Trần Trung Đạo.

 

Vơ Đ́nh Tuyết

Hatfield, PA

 

Ref links:

http://aitubinhdien.aimoo.com/T-C-GI-T-C-PH-M-M-NH-C/Nh-c-S-Nguy-n-c-Quang-1-487597.html#nguyenducquang_03

 

http://danviet75.blogspot.com/2011/03/nhac-si-nguyen-uc-quang-qua-oi-tai.html

 

http://traitrunggioi.blogspot.com/2010/04/ca-khuc-viet-nam-que-huong-ngao-nghe.html

 

http://www.ducavn.com/duca_files/VanNghe_files/
SinhHoat/DemNhacNDQ1.htm

 

 

Nam tài tử điện ảnh Đặng Hùng Sơn, người rất sốt sắng theo dơi và báo cáo lên diễn đàn mỗi khi có ACE văn nghệ sĩ lâm nạn. Anh củng hai người bạn nghệ sĩ Trần Quốc Bảo và Lâm Mai Thy cho lời chúc tiễn đưa và một tiểu sử của nhạc sĩ  Nguyễn Đức Quang, theo trang nhà Du Ca Việt Nam.

 

Đặng Hùng Sơn, Lâm Mai Thy và Trần Quốc Bảo kính chúc anh lên đường b́nh yên. Đây là một chút ǵ anh c̣n để lại...

 

Tiểu sử và Tác phẩm

 

Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. 

Theo gia đ́nh vào Nam năm 1954.

Sinh sống tại Đà Lạt từ năm 1958.

Tốt nghiệp đại học Đà Lạt phân khoa Chính Trị Kinh Doanh khóa 1.

Bắt đầu sáng tác nhạc năm 1961. Ca khúc đầu tay dành cho Hướng đạo với tên Gươm Thiêng Hào Kiệt.

Sau biến chuyển chính trị lớn ở miền Nam năm 63, bắt đầu cảm hứng về nhạc Thanh niên và những vấn đề đất nước.

Năm 1964, chuyển qua hẳn những ca khúc có chủ đề Tuổi trẻ, Quê hương, Dân tộc.xây dựng những đề tài mới cho tập Trầm Ca, hát nhạc tranh đấu xă hội và nhạc sinh hoạt thanh niên và thành lập Phong Trào Du Ca Việt Nam năm 1966 .

Năm 1979 cùng gia đ́nh đến Hoa Kỳ, hoạt động liên tục trong nghành truyền thông tại hải ngoại. Hiện vẫn định cư tại Little Saigon, California USA. 

 

      Mục Lục Những Ca Khúc Tiêu Biểu

Măi đến sau 1965, một số những bài hát của Nguyễn Đức Quang mới xuất hiện rải rác trên một số ấn phẩm sách, báo và vài tuyển tập sơ sài do T́nh h́nh thiếu thốn phương tiện và điều kiện lúc bấy giờ, người ta đă thấy có các tập nhạc in bằng ronéo như : Trầm ca, Những bài Ca Khai Phá, Ruồi và Kên Kên, Thỏ Thẻ Loan Pḥng v..v.

Năm 1995, Ngô Mạnh Thu và Nguyễn Thiện Cơ trong nhóm Đồng Vọng thu gom lại hầu hết bả nhạc trong các tập nhạc chính và ấn hành tuyển tập Dưới Ánh Mặt trời gồm 69 bài. Duới đây là những nét chính và  9 tập nhạc đă được tác giả  h́nh thành trên suốt quăng đường sinh hoạt và sáng tác của anh. ( Trích trong " về những ca khúc Nguyễn Đức Quang đă viết" trong tuyển tập "Dưới Ánh Mặt Trời" )

 

* Quí vị có thể vừa NGHE và XEM bản nhạc , trong phần MỤC LỤC NHẠC DU CA   trên cột bên trái . 

 

Ấn Phẩm Đă Phát Hành:

 

1.- Chuyện Chúng Ḿnh :

52 ca khúc, viết từ 1960 đến 1964,thời kỳ đầu sáng tác,

hầu hết là các khúc t́nh ca tuổi học tṛ và thời gian sinh sống tại Đà lạt . Một số bài như : Chuyện Người Con Gái , Khôn Hồn Có Cánh Th́ Bay, Trẫm Nhớ Ái Khanh Không ( phổ thơ Nhất Tuấn) , Lửa Từ Bi ( Thơ Vũ Hoàng Chương).

 

2.-Trầm Ca :

10 ca khúc cho thanh niên và thời cuộc,

những thao thức lớn nhất về con người, đất nước.

Những ca khúc này tạo nên cả một cao trào tuổi trẻ

 nhập cuộc vào các sinh hoạt.

Nỗi Buồn Nhược Tiểu,  Người Anh Vĩnh B́nh, Tiếng Hát Tự Do,

Chiều Qua Tuy Ḥa, Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ

là dấu ấn chưa phai mờ trong nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam từ đó đến nay .

 

3.- Những Bài Ca Khai Phá :

trên 40 ca khúc sinh hoạt đặc biệt cho tuổi trẻ , sinh viên, học sinh dùng trong các buổi họp mặt công tác xă hội,

các hoạt động đám đông, là tiếng kêu gọi tuổi trẻ đến với nhau cùng xây dựng một đất nước và niềm tin :

Không Phải Là Lúc , Về Với Mẹ Cha, Đưới Ánh Mặt Trời, Chuyện Quê Ta, Hy Vọng Đă Vươn Lên, Một Giấc Chiêm Bao, Về Miền Gian Nan v..v..

Khởi động phong trào hát cộng đồng , hát chung khắp mọi nơi, sau này được lan truyền sang nhiều địa hạt và nhiều giới khác, kể cả tôn giáo .

Du Ca trở thành h́nh ảnh mẫu mực con người xă hội mới, đi vào phim ảnh Xin Nhận Nơi Này Làm Quê Hương.

 

4.-Cần Nhau :

12 t́nh khúc được biết đến nhiều với :

Bên Kia Sông, V́ ́ Tôi Là Linh Mục, Cần Nhau, Như Mây Trên Cao, Vỗ Cánh Chim Bay ...

 

5.- Thỏ Thẻ Loan Pḥng (hay Lời Nguyện Cầu Hạnh Phúc) :

18 bài sinh hoạt trong ngày hạnh phúc lứa đôi, h́nh thành 1969 , nhiều bài h́́nh như đă thành nếp trong các đám cưới như:

Lời Nguyện Cầu Hạnh Phúc, Đám Cưới Chúng Ḿnh,

Lũ Chén Diă Có Tội T́́nh Ǵ, Đường Đến Hạnh Phúc .

 

6.- Khúc Nhạc Thanh Xuân :

Khoảng 40 bài nhạc sinh hoạt thanh niên quốc tế.

Nhiều nhất là các ca khúc trong thời lập quốc Do Thái, phong trào Kibbuz, những bài hát nhân quyền, tự do từ Âu sang Á và Mỹ như:

Về Miền Gian Nan, Bài Ca Hải Tặc , Quân Đoàn Thức Tỉnh, Không Ai Là Hoang Đảo ...

được chuyển qua lời Việt để sử dụng trong nhiều sinh hoạt tuổi trẻ.

 

7.- Hương Đồng Quê :

Các khúc Dân Ca và nhạc đồng quê nổi tiếng trên thế giới chuyển dịch sang lời Việt, gần 200 bài như Bài Ca Sông Hồng, Những Bụi Hoa Dại, Em Yêu Dấu Hỡi, Bên Bờ Sông Ohio, Tâm Sự Chú Lừa ...

hầu hết bị thất lạc năm 1975.

 

8.-Phúc Ca Mùa Lễ :

25 bài đồng dao quốc tế hát trong mùa Gíáng sinh như : Jingle Bells, The Christmas Tree, Silent Night...

được coi là những khúc hát vui trong mùa an b́nh của nhân loại .

 

9.-Ruồi Và Kên Kên :

Hoàn tất năm 1970, gồm 11 bài,

là những ca khúc bi phẫn về những vấn đề lớn nhất

trong một khung cảnh chính trị và xă hội đen tối nhất của cả 2 miền đất nước:

Im Lặng Là Đồng Lơa, Ruồi Và Kên Kên, Bọn Lái Buôn Ở Khắp Nơi, Pḥng Thí Nghiệm Công Cộng, Vụ Án Cuối Cùng...

Những ca khúc này vẫn được yêu chuộng cho đến nay .

 

10.-Dưới Ánh Mặt Trời :

gỗm những sáng tác trong tập

Trầm Ca, Những Bài Ca Khai Phá, Ruồi và Kên Kên, Chuyện Chúng Ḿnh,

Cần Nhau, Khúc Nhạc Thanh Xuân, Lời Nguyện Cầu Hạnh Phúc....

B́a: Nguyễn Đồng, Nguyễn Thị Hợp

Hư họa : Tạ Tỵ, Chóe, Hiếu Đệ

Chân dung: Lê Phúc

Kẻ nhạc: Phạm Xuân Đài

Tŕnh bày: Nguyễn Thiện Cơ, Ngô Mạnh Thu

H́nh ảnh sưu tập: Trần Đại Lộc

H́nh b́a: Hồ Đăng

Xuất bản Đồng Vọng 1997 tại Cali- USA

 

oOo

 

Nhà văn Lê Văn Phúc, qua bút hiệu Châu Ngân, một người bạn thân thiết từ trước năm 1975 của Nguyễn Đức Quang viết về Nguyễn Đức Quang như sau: 

 

"Du Ca Nguyễn Đức Quang!

 

Ngày 27 tháng Ba – 2011, nhạc sĩ du ca sau 17 ngày nằm trong pḥng cấp cứu v́ tai biến mạch máu năo,  đă lặng lẽ ra đi không một lời giă biệt, thọ 68 tuổi…

Với số tuổi  ấy, thời buổi bây giờ khoa học hiện đại, vẫn coi là c̣n quá trẻ.

Nhưng một cuộc đời từng trải, xông pha không khác những chiến sĩ anh hùng, lăn lộn trên nhiều chiến tuyến th́ phải coi Nguyễn Đức Quang là đă sống nhiều, sống lâu trên thế gian này.

Mang trong người ḍng máu hào hùng, tham gia Hướng Đạo ngay từ thời niên thiếu, anh đă hun đúc một tinh thần phấn đấu, tự thắng để chỉ huy ; tự cường để xông pha trên nhiều lănh vực ; tự lực cánh sinh để vượt mọi khó khăn như tinh thần và tôn chỉ cao quư của Hướng Đạo.

Những mục đích ấy, anh đă làm trọn vẹn trong suốt cuộc đời ḿnh…

***

Năm 1956, khi được 12 tuổi, anh gia nhập Hướng Đạo vùng Lâm Viên, dần dần lên tới cấp Hướng Đạo Hạng Nhất là đẳng hiệu cao quư nhất của HĐVN.

Qua các khóa huấn luyện, anh trở thành Bầy Trưởng Ngàn Thông năm 1964.Khi vào Saigon, anh tham gia sinh hoạt với Ban Trầm Ca - tiền thân của Phong Trào Du Ca – cùng với Toán Sóng Việt gồm hầu hết Hướng đạo sinh đang theo học tại Viện Đại Học Dalat.

Khi Phong Trào Du Ca được thành lập năm 1966, anh đă hoạt động trong Phong Trào này cho đến tháng Tư 1975.

Khi định cư tại Hoa Kỳ năm 1979, anh đă dấn thân vào các sinh hoạt của Liên Đoàn hướng Đạo VN trong các chương tŕnh văn nghệ, họp bạn Hướng Đạo VN, tổ chức nhiều buổi hát nhạc rất thành công tại Úc Đại Lợi.

Anh sáng tác từ năm 17 tổi (1961) với nhạc phẩm « Gươm thiêng hào kiệt » dành cho Phong Trào Hướng Đạo.

Năm 1963, sau những biến chuyển chính trị lớn tại miền Nam, anh sáng tác những nhạc phẩm mang chủ đề về tuổi trẻ, quê hương, dân tộc, thân phận con người, nhạc tranh đấu cho một Việt Nam bất khuất…

 

Ngoài phần sáng tác, anh c̣n là Tổng Giám Đốc công ty Người Việt trong 4 năm (1984-1988), sáng lập nhật báo Viễn Đông, lập công ty báo chí QMS Media, xuất  bản báo Chí Linh, Phụ Nữ Diễn Đàn, đài phát thanh và truyền h́nh VOC.

***      

Nguyễn Đức Quang sinh năm 1944 tại Sơn Tây, theo gia đ́nh di cư vào Nam năm 1954, định cư tại Dalat. Anh tốt nghiệp đại học Dalat, phân khoa Chính trị Kinh doanh khóa 1.

Một chi tiết nhỏ ít người biết đến là Nguyễn Đức Quang có thời gian làm việc tại Ngân hàng Phát Triển Nông Nghiệp Trung Ương, số 7 Bến Bạch Đằng Saigon. Thời đó, Tổng giám Đốc là ông Nguyễn Đăng Hải.

Ngân hàng mở khóa thi tuyển dụng Tham vụ Ngân hàng để có thêm nhân sự giữ chức vụ Giám Đốc Ngân hàng tại các địa phương. Anh ứng thi và v́ đậu cao trong số mấy hạng đầu nên được chọn phục vụ tại Sở Kế Hoạch.

Tôi cũng là nhân viên tại Ngân Hàng Trung Ương, có được một nhân tài âm nhạc phục vụ cùng ngành th́ mừng lắm, kết thân ngay. Anh cũng là người vui vẻ, dễ tính, cởi mở nên chúng tôi chơi với nhau thoải mái.

Những dịp khánh thành Ngân hàng Nông Thôn tại các Vùng, tôi đều rủ anh đi để quan sát, học hỏi về ngành chuyên môn này.

Hồi làm việc tại Saigon, sáng sáng chúng tôi đến sở sớm, hay la cà bên quán cà phê cạnh trụ sở, nơi qui tụ các ông tài xế, lao công, nhân viên ngân hàng hay ngồi uống cà phê, đấu hót.

Anh cũng tham gia như mọi người, ngoại trừ là không ôm cây đàn để hát cho nhau nghe, v́ sắp đến giờ làm việc.

Anh em, ai cũng quư mến Nguyễn Đức Quang v́ anh ấy quá nổi danh đi rồi…

Bẵng đi một thời gian sau khi mất nước, chúng tôi lại gặp nhau bên Cali. Anh làm báo Người Việt, tôi cũng viết báo Người Việt với bút hiệu Lê văn Phúc  nên thân t́nh càng thêm đậm đà. Anh là nhạc sĩ du ca nổi danh, c̣n tôi th́ loe hoe dăm bản nhạc viết chung lời với nhạc sĩ Tuấn Khanh gọi là văn nghệ văn gừng…

Khi nào sang Cali, tôi cũng gặp anh tṛ chuyện, ăn nhậu. Khi nào anh qua vùng DC, tôi cũng rủ anh đi chơi thủ đô, có lần đưa anh đi thăm nghĩa trang Arlington để anh thấy nghĩa trang buồn trắng xóa, im lặng như tờ, nơi an nghĩ của biết bao chiến sĩ anh hùng hiến thân cho tổ quốc.

Anh đă coi cảnh các quân nhân đổi gác rất uy nghi, ngày đêm canh thức bên cạnh đài tưởng niệm  tử sĩ .

Nguyễn Đức Quang đă viết bài « Chiều trên nghĩa trang Arlington » sau chuyến thăm Hoa Thịnh Đốn.

***

           

Nói về các sáng tác của Nguyễn đức Quang, khuôn khổ tờ báo không cho phép nên tôi chỉ xin trích đoạn một vài bản nhạc đă được nhiều người biết.

Trong Tập Ca « Dưới ánh mặt trời » gồm những sáng tác trích từ các tập : Trầm ca, Những bài ca khai phá, Ruồi và kên kên, Chuyện chúng ḿnh, Cần nhau, Khúc nhạc thanh xuân, Ḷi nguyện cầu hạnh phúc, gồm 69 bản nhạc viết về quê hương, thân phân, tuổi trẻ, đồng bào, tự do, t́nh yêu, vượt biển, chiến tranh, hy vọng…

Trước hết hăy nói về t́nh yêu, chúng ta nhớ ngay đến bản « Bên kia sông » tác giả phổ từ thơ Nguyễn Ngọc Thạch :

 

Này người yêu, người yêu anh ơi !

Bên kia sông là ánh mặt trời

Này người yêu, người yêu anh hỡi !

Bên kia đồi cỏ hoa đan lối

Bên kia núi, núi cao chập chùng

Bên kia suối, suối réo lạnh lùng

Là bài thơ toàn chữ hư vô…

 

Năm 1970, anh viết « V́ tôi là linh mục », thơ Nguyễn Tất Nhiên. Một linh mục không mặc chiếc áo ḍng, có được một tín đồ là người t́nh, là ác quỷ, bỏ tôi đi trong chuông chiều dài lê thê. Nên tôi là một linh mục rất dại khờ…

 

V́ tôi là linh mục, không mặc chiếc áo ḍng

Nên suốt đời hiu quạnh, nên suốt đời lang thang.

V́ tôi là linh mục, có được một tín đồ

Nhưng không là thánh thần nên tín đồ đi hoang…

Và kết cục là xôi hỏng bỏng không nên than thở một ḿnh :

V́ tôi là linh mục, v́ tôi là linh mục

Người ơi ! Một linh mục rất dại khờ…

 

Năm 1966, anh viết một ca khúc lừng lẫy, đó là « Việt Nam quê hương ngạo nghễ », nhịp điệu hùng mạnh, lời đanh thép sống động, ca tụng một quê hương ngạo nghễ anh hùng, qua bao nhiêu thời đại vẫn kiêu dũng hiên ngang…Sau gần 40 năm, bài hát đă thấm sâu vào ḷng dân tộc :

 

Ta như nước dâng, dâng tràn có bao giờ tàn

Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang

Lê sau bàn chân gông xiềng của thời xa xăm

Đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loang xoang..

…Máu ta từ thành Văn Lang dồn lại,

Xưong da thịt này cha ông  miệt mài

Từng ngày qua, cười ngạo nghễ đi trong đau nhức không nguôi.

Chúng ta thành một đoàn người hiên ngang

Trên bàn công hát cười đùa vang vang.

C̣n Việt nam, triệu con tim này c̣n triệu khối kiêu hùng…

Nhạc phẩm này có lời 2 của đoạn 1 cũng rất kiêu hùng:

Ta như giống dân đi tràn trên ḷ lửa hồng

Mặt lạnh như đồng cùng nh́n về một xa xăm

Da chan mồ hôi nhễ nhại cuộn ṿng gân tươi

Ôm vết thương rỉ máu ta cười dưới ánh mặt trời.

Ta khuyên cháu con ta c̣n tiếp tục làm người

Làm người huy hoàng phải chọn làm người dân Nam

Làm người ngang tàng điểm mặt mày của trần gian

Hỡi những ai gục xuống ngoi dậy hùng cường đi lên…

 

Năm 1967, anh viết « Hy vọng đă vươn lên » như ngọn đuốc giữa đêm đen, soi sáng những con đường quê hương, những tấm ḷng rộng mở để cùng nhau đi tới :

 

Hy vọng đă vươn lên trong nhà hoang bên ruộng cằn

Hy vọng đă vươn lên trên nương buồn, ḍng sông vắng

Hy vọng đă vươn lên trong ḷng thuyền c̣n xa bến

Hy vọng đă vươn dậy như triều dâng cho buồm căng xuôi trường giang.

 

Khi nói lên tâm sự về gia đ́nh, anh viết « Người anh Vĩnh B́nh »  năm 1967, kể chuyện nhà. Người anh ra đi biền biệt không nói năng câu ǵ, bỏ lại bà mẹ già, vợ trẻ, con thơ. Một bài ca buồn lặng lẽ, ưu phiền. Có đoạn :

 

Khi anh tôi đi, không nói năng câu ǵ.

Đem theo ba lô, cây viết xanh nhỏ bé

Mai nơi xa xôi, anh sẽ biên thư về

Cho mẹ, cho bà con, cho vợ với cậu bé.

Nhưng hai năm qua, không thấy thư anh về

Con thơ năm xưa nay đă thôi bồng bế

Đêm nghe xa xôi có tiếng ai ngang lệ

Con chờ nhé, đợi nhé, con chờ mốt ba về…

 

Năm 1968, Nguyễn Đức Quang đi qua một tỉnh miền Trung, anh viết bài “Chiều qua Tuy Ḥa”.

Bản nhạc “gam” Mi thứ, nhịp ¾ êm nhẹ, vương vấn một nỗi buồn mênh mang.

Ai có dịp đi đường bộ từ Nha trang lên Ban Mê Thuột, nửa đường dừng lại trên đèo Ma Drak, đứng nh́n về hướng Tuy Ḥa sẽ thấy bóng núi vọng phu trong sương mờ lạnh lẽo. Nh́n cảnh đó, ta cũng dâng lên một nỗi buồn  vời vợi.

Tác giả đă đến tận nơi, nh́n tận mắt núi đá chơi vơi giữa cảnh núi đồi trong cảnh chiều tà.

Anh viết:

 

Ngày xưa tôi đă đi qua Tuy  Ḥa,

trời xanh le lói bao mộng mơ.

Đàn chim tung cánh bay bay đầu gió

và đâu đây tiếng sông bồi phù sa.

Ôi, những chiều mây vắt ngang lưng đèo,

vọng phu đưa mắt cũng buồn theo…

 

Cách đây 20 năm, khi anh về Houston tŕnh diễn, có ở nhà tôi vài hôm.

Cả nhà tôi được nghe anh hát bài này. Riêng tôi, rất đắc ư với hai câu chót của đoạn trên:

 

“Ôi những chiều mây vắt ngang lưng đèo

vọng phu đưa mắt cũng buồn theo.

 

Tôi khen anh là có tuyệt chiêu, ít ai sánh kịp.

Anh cười, nói rằng: Ông Phạm Duy nghe bài này đă phải “chửi” ầm lên là làm sao mà nó lại viêt mấy câu hay đến thế!

Bài ca trên, tôi thuộc nằm ḷng nên mỗi khi tṛ chuyện viễn liên với anh, tôi thường lên tiếng bằng cách hát đoạn đầu của bài này.

Nhưng phải nghe, phải thấy anh xử dụng tây ban cầm, phải nh́n vóc dáng nghệ sĩ và tâm hồn Nguyễn Đức Quang khi ca hát th́ mới thấy dược những vẻ say mê, tâm hồn nghệ sĩ, t́nh yêu quê hương mà anh tâm sự trong những ca khúc độc đáo này.

Viết một bài hát, nhạc điệu, tiết tấu là quan trọng, mà phần lời cũng không kém để năng cao giá trị  của bài hát.

Trong giới nghệ sĩ, tôi thấy Đức Huy rất thận trọng và chú tâm trong việc đặt lời.

Nguyễn Đức Quang viết hàng trăm ca khúc, mỗi bài là một lời nhắn nhủ anh em ta, đồng bào ta hăy cùng nhau ǵn giữ quê hương, trân quư t́nh gia đ́nh, bè bạn, đóng góp cho đất nước sớm được hùng cường, rạng danh  một Việt Nam oanh liệt.

Những ngày cuối trong cuộc đời khi Nguyễn Đức Quang đứt mạch máu năo, bất tỉnh trong pḥng cấp cứu th́ bên Toronto, Canada, một người bạn trong nhóm Du Ca, cũng là nhạc sĩ/nhà thơ Phan Ni Tấn đă có bài thơ gửi bạn như thế này:

 

A ha! Ê hê!

Sáng nay nghe tin người bạn già của tôi

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang vừa bị đứt mạch máu năo

nằm mê man như cây đàn vừa đứt một giây trầm

 

Sáng nay câu thơ tôi thả bay trong nắng

hỏi tôi c̣n nhớ từng ngày xưa

Ừ th́ nhớ người du ca muôn thuở

người du ca đi vào ḷng người, những lúc nắng và mưa

 

Trời sinh anh ra đôi chân lặn lội

đi tác động khắp nẻo quê hương

bản du ca mở ra những con đường đất

gọi người về sống với yêu thương

 

Trời sinh anh ra một đôi môi hát

tiếng hát bay xa đến tận ḷng người

nh́n vào câu ca đă trông thấy phố

thấy cả nông thôn nhà máy vươn ḿnh

 

Câu anh hát mọi người cùng hát

hy vọng vẫn vươn lên như khói lan xa

hát khúc du ca mắt người thắp lửa

sáng trong long cứ măi hát ra

 

Đẹp đến nỗi em bé đánh giầy bên hè phố cũng biết hát

chị bán lạc soong nghe cũng nở môi cười

anh xích lô hát bằng đôi chân chở khách

chị nông dân thắm tháp khúc t́nh người

 

Đẹp đến nỗi cây lúa thở ra khói trắng

cũng biết kêu và hát nghêu ngao

em rót câu ca chị gặt khúc hát

người gọi người dựng một phong trào

 

Đứng cạnh người nghệ sĩ du ca

Ôm cây đàn cùng cao tiếng hát

Câu thơ tôi ngày xưa cũng trôi theo ḍng nhạc

Trái tim xanh thắp lửa niềm tin

 

Sáng nay lục lại ngày thơm trang bản thảo

thấy ḍng đời lặng lẽ trôi qua

thấy máu nhỏ xuống nền bệnh viện

loan thành tin người nằm bệnh phương xa

 

Nghĩ mà giận người bạn già thiệt ngặt

giận mà mong anh sớm được b́nh an

thức dậy lần này chẳng c̣n ai thèm nghe bạn hát

mà chính lần này chúng tôi hát anh nghe

 

Này huynh trưởng, này bạn ǵà, bạn lớn

là người yêu của mọi đồng bào

đất nước lâm nguy như người lâm trọng bệnh

lại c̣n nghe văng vẳng khúc hư hao

 

Nghe ǵ đây – khà khà …nghe chúng tôi hát bản du ca cuối cùng:

Nguyễn Đức Quang, Người yêu tôi bệnh….

 

Phan Ni Tấn

 

Những người biết anh, yêu anh đều cầu mong cho anh qua cơn bệnh hiêm nghèo.

Nhưng như một định mệnh đă an bài, anh lặng lẽ ra đi không một lời giă biệt.

Để lại chốn nhân  gian biết bao nhiêu nhớ thương, luyến tiếc ngậm ngùi…

 

Châu Ngân/Virginia

( 30 tháng Ba, 2011)

 

Kế tiếp là tác giả Trần Trung Thuần, bạn thân với hai thân hữu là nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang và giáo sư Nguyễn Đ́nh Cường, GS Cường ăn nói hoạt bác, kể chuyện duyên dáng mà tôi có dịp gặp cũng 2 lần khi GS Lê Hữu Mục từ Montreal sang thăm Little Saigon, nhưng nghiệt ngă thay GS Cường đă ra đi trước anh Nguyễn Đức Quang không bao lâu theo bài viết sau:

 

"Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang Tạ Thế

 

 

Trần Trung Thuần

 

 

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang không c̣n nữa!  Ông đă thở hơi cuối cùng lúc hơn 4 giờ sáng ngày Chúa Nhật 27 tháng 3 năm 2011, tại California, Mỹ, sau sáu mươi tám năm sống trên cơi đời này ông thật sự ra đi vĩnh viễn!

 

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang nguyên quán tỉnh Sơn Tây, sinh năm 1944.  Mười năm sau đó, ông mới mười tuổi, Hiệp Định Genève kư kết giữa Pháp và Việt Minh, trước sự chứng kiến của Mỹ, Anh, Liên Xô và Trung Cộng, ngày 20 tháng 7 năm 1954, một cơi đời mới phải chọn lựa, ở với Cộng Sản Việt Minh miền Bắc (Việt Nam Dân Chủ Cộng Ḥa) hay vào Nam với Quốc Gia (Quốc Gia Việt Nam/Việt Nam Cộng Ḥa).  Gần triệu người miền Bắc đă bỏ miền Bắc, trong đó có gia đ́nh Nguyễn Đức Quang, vào Nam, bằng đủ thứ phương tiện, máy bay của hăng Cosara, xe lửa Bắc Nam…và tàu thủy của Mỹ, của Pháp.  Với tuổi lên mười, Nguyễn Đức Quang theo cha mẹ lên đường…Qua các trại tạm cư cho đồng bào di cư ở duyên hải Trung Phần, gần bốn năm, gia đ́nh Nguyễn Đức Quang dời lên Đà Lạt sinh cơ lập nghiệp, xây dựng “bền vững” một cuộc sống mới.

 

Năm đó là năm 1958.  Cậu học tṛ bé bỏng nhưng thông minh đỉnh ngộ được nhận vào trường Nam Trung Học Trần Hưng Đạo.  Nguyễn Đức Quang học giỏi, chăm chỉ và lấy dễ dàng các bằng Trung Học Đệ Nhất Cấp, Tú Tài I, Tú Tài II và đi thẳng vào trường Chánh Trị Kinh Doanh của Giáo Sư Phó Bá Long thành lập, mượn cơ sở Viện Đại Học Đà Lạt làm giảng đường.  Nguyễn Đức Quang là sinh viên ngay từ khóa I và sau bốn năm học tập Nguyễn Đức Quang cầm trong tay mảnh bằng tốt nghiệp…để đi làm!  Văn bằng tốt nghiệp Chánh Trị Kinh Doanh được Bộ Quốc Gia Giáo Dục Việt Nam Cộng Ḥa công nhận tương đương với Văn Bằng Cử Nhân Đại Học Quốc Gia.  Ở đây, tôi cũng xin bạn đọc để ư:  tên trường là Trường Chánh Trị Kinh Doanh.  Chữ Chánh có nghĩa là Công Việc, Việc Làm, chữ Pháp là Travail, chữ Chánh này giống như chữ Chánh của Trường Quốc Gia Hành Chánh, Bộ Tài Chánh, Bộ Giao Thông Công Chánh.  Sau năm 1975, trong nước coi chữ Chánh và chữ Chính giống nhau nên chúng ta cứ hay nói lộn trường Chánh Trị Kinh Doanh ra trường Chính Trị Kinh Doanh.  Để xác định từ ngữ này, tôi xin nhắc lại đây câu tuyên bố của Tổng Thống Việt Nam Cộng Ḥa Nguyễn văn Thiệu, năm 1972, nói với Bộ Trưởng Ngoại Giao Mỹ, Kissinger khi ông này muốn Việt Nam Cộng Ḥa chịu “lép vế” Cộng Sản Bắc Việt và Mặt Trận Giải Phóng Dân Tộc Miền Nam Việt Nam, bằng ḷng kư vào bản Hiệp Định Ngưng Bắn tại Paris, Pháp, để quân đội Mỹ rút về trong-danh-dự và miền Nam có ḥa b́nh.  Hiệp Định Paris kéo dài dây dưa từ năm 1968 đến năm 1972.  Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu không vui vẻ ǵ khi nghe Kissinger phán, ông nói thẳng thừng: “Chúng tôi muốn có Ḥa B́nh nhưng phải là Một Nền Ḥa B́nh Công Chính”, đấy, hai chữ Công Chính và Công Chánh rơ ràng là không đồng nghĩa.  Nếu Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu nói:  “Chúng tôi muốn có Ḥa B́nh nhưng phải là Một Nền Ḥa B́nh Công Chánh”, nghe thật buồn cười, thời đó Công Chánh đồng nghĩa với Lục Lộ/Làm Đường Sá Trên Đất Liền.  Giáo Sư Phó Bá Long rất tinh tế trong việc dùng chữ…và chính chữ ông dùng cũng nhằm mục đích “đánh lừa” sinh viên :  “Ai đời học bốn năm mà không viết đúng tên trường ḿnh học!”.   Hiệp Định Paris được bốn bên, Việt Nam Cộng Ḥa, Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam, Bắc Việt và Mỹ kư kết ngày 27 tháng 1 năm 1973, tạo ra một bước ngoặt mới cho đất nước và dân tộc ta, đi đến chỗ miền Nam lọt trụm lũm vào tay quân miền Bắc ngày 30 tháng 4 năm 1975!  Ngày đó, ai ở miền Nam cũng đổi đời…

 

Bây giờ trở lại với bản tin về sự từ trần của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang.  Ông nằm bệnh viện khá lâu, cũng hơn một tháng, pḥng cấp cứu.  Ông bị té và bại liệt năo.  Ông ở suốt trong pḥng coma/hồi sức và các bác sĩ chuyên khoa tài giỏi đều không chữa trị được!  Tại đây, hơn một tuần lễ sau, người ta cũng đưa vào một người để cấp cứu, người đó quen biết Nguyễn Đức Quang, cũng ở Đà Lạt, cô giáo Đỗ Thị Tiến, dạy tại trường Nữ Trung Học Bùi Thị Xuân có chồng là Giáo Sư Nguyễn Đ́nh Cường dạy tại trường Nam Trung Học Trần Hưng Đạo, trường của Nguyễn Đức Quang từng theo học.  Cô Giáo Đỗ Thị Tiến được định bệnh nhanh chóng và nằm tại pḥng coma chỉ hai ngày rồi phải đưa về nhà…chờ năm ngày sau th́ mất!  Tất cả sững sờ trong đau đớn, ngày nào tôi từng gặp Nguyễn Đức Quang tại nhà anh chị Nguyễn Đ́nh Cường, ngày nào chúng tôi họp mặt nhau chào mừng Giáo Sư Tạ Tất Thắng đến Mỹ dạy tại Đại Học Alabama trong chương tŕnh trao đổi về giáo dục giữa hai nước Việt Nam và Mỹ, nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang và anh chị Nguyễn Đ́nh Cường luôn luôn chuyện tṛ thân thiết…thế mà ngỡ ngàng chưa, người đến sau đi trước, người đến trước ngoắc ngoải đớn đau rồi đi sau gần nửa tháng!  Họ sẽ gặp nhau hay không gặp nhau?  Người th́ được chồng con chôn cất (chị Đỗ Thị Tiến), người th́ sẽ hỏa thiêu ( nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang) vào ngày 4 tháng Tư này.  Tôi cùng dạy chung một trường với chị Đỗ Thị Tiến, tôi đă không cầm nước mắt đươc.  Nay, tiếp nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, thêm một lần nữa lệ tuôn.  Buồn ơi!  Mới hôm nào, hai tháng trước đây thôi, Nguyễn Đức Quang vào quán Lan Hương của anh Hào Đà Lạt ăn dĩa phở xào, anh ngồi chung bàn với tôi và anh Nguyễn Đăng Sửu.  Anh vạm vỡ, hồng hào, đẹp trai, nói cười vui lắm…Anh mới về Việt Nam qua lại, anh có về thăm Đà Lạt, anh lạc quan một ngày hồi hương khi nước nhà tươi sáng thật sự.  Anh tin tưởng.  Và anh rất yêu đời.  Bà xă anh mất gần hai năm rồi, nỗi buồn trơ trọi của anh h́nh như có phần nguôi ngoai.  Tôi nh́n anh ăn uống ngon lành.  Anh sung sức lắm.  Anh nói chuyện ǵ cũng có tiếng cười.  Ăn phở xong anh c̣n uống với chúng tôi một ly cà phê đá đen.  Màu cà phê sóng sánh.  Màu tóc anh cũng sóng sánh.  Anh như người hồi xuân và tràn trề nhựa sống!

 

Vậy mà…anh đi rồi!  Anh đi lúc 4 giờ hơn sáng sớm ngày 27 tháng 3 năm 2011.  Tôi hét to cách nào, anh cũng không nghe nữa dù lúc anh ra đi thành phố chưa thức dậy để có xe cộ ồn ào…

 

*

 

Nguyễn Đức Quang ra đi để lại rất nhiều tiếc nhớ.  Tiếc anh c̣n nhiều công tŕnh dang dở, nhớ anh một người tài hoa, một tấm gương sáng trong sự học hành, nhớ anh nhất là ḍng nhạc oai hùng mà êm ả, sáng trưng trong từng lời từng nhịp sáng tác cho Hướng Đạo Việt Nam, sáng tác cho Phong Trào Du Ca làm nức ḷng người yêu thêm Tổ Quốc.

 

Có thể nói sơ lược “hành tŕnh văn hóa” của Nguyễn Đức Quang như sau:

 

1, Tác phẩm đầu tay làm ra từ năm 1961 tại Đà Lạt (nơi anh gia nhập Hướng Đạo Việt Nam), bản nhạc này anh làm để làm “nền” cho Hướng Đạo:  Gươm Thiêng Hào Kiệt.

2, Nguyễn Đức Quang chính thức “nổi đ́nh đám” kể từ sau cuộc chính biến 1963 (Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm bị giết chết, sụp đổ chế độ Công Ḥa Việt Nam đệ nhất).  Nguyễn Đức Quang “dấn thân” hẳn vào cuộc đổi thay của thời cuộc, anh sáng tác những tác phẩm mang chủ đề thanh niên và những vấn đề nóng bỏng của đất nước.  Nội dung những nhạc phẩm của Nguyễn Đức Quang có điểm ngộ là không kếu gọi Thù-Báo-Thù mà chỉ thôi thúc T́nh Yêu Nước, T́nh Nghĩa Người Với Người, Ca Ngợi Lịch Sử Hào Hùng của Dân Tộc.  Có thể v́ anh nặng ḷng với Đà Lạt – một thành phố hiền ḥa, mát mẻ, người đối xử nhau dịu dàng, thân ái…

 

 Bản nhạc “để đời” của Nguyễn Đức Quang là Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ.  Sau 30 tháng 4 năm 1975, các trại Cải Tạo thiết lập bởi chế độ mới, nhạc Nguyễn Đức Quang không bị xếp vào loại “nhạc vàng” mà được cho hát vang bài Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ.  Nhiều bài hát của Phạm Thế Mỹ, của Phạm Đ́nh Chương cũng vậy.  Đặc biệt nhạc Trịnh Công Sơn th́ không được nói đến!

 

3, Các bản nhạc nổi tiếng khác của Nguyễn Đức Quang thường được nhắc đến (chính tác giả cũng thường tự tŕnh bày trong các cuộc hội ngộ anh em):  Bên Kia Sông, Chiều Qua Tuy Ḥa, V́ Tôi Là Linh Mục, Xin Chọn Nơi Này Làm Quê Hương.  Nguyễn Đức Quang sáng tác không “mạnh” lắm, chỉ trên dưới một trăm bài…

 

4,  Sau 30 tháng 4 năm 1975, Nguyễn Đức Quang sống âm thầm và cũng âm thầm trốn khỏi đất nước.  Anh và gia đ́nh vượt biển, tới Mỹ năm 1979.  Nguyễn Đức Quang chúi mũi vào việc kiếm sống.  Việc anh quan tâm là làm báo.  Anh đóng góp tài lực, trí lực cùng với bạn bè dựng ra báo Người Việt, ban đầu là tuần báo, sau đó ra năm tờ mỗi tuần và cuối cùng là nhật báo cho đến ngày nay.  Nguyễn Đức Quang từng làm Giám Đốc Trị Sự và Chủ Bút báo Người Việt và giữ chức Tổng Giám Đốc của Công Ty báo Người Việt từ năm 1984 đến năm 1988.  H́nh như ở Mỹ, Nguyễn Đức Quang coi âm nhạc như kỷ niệm, anh tha thiết với ngành Thông Tin Đại Chúng hơn (bây giờ th́ gọi chung là Truyền Thông).  Nguyễn Đức Quang sáng lập báo Viễn Đông và “làm chủ” báo này một thời gian cho đến khi nó vững vàng đi vào thương trường chữ nghĩa. Nguyễn Đức Quang hợp tác với Phạm Phú Minh, Phan Mỹ Sương dựng ra Công Ty Báo Chí Quang Minh Sương viết tắt là QMS Media, xuất bản báo Phụ Nữ Diễn Đàn, Chí Linh và đài Phát Thanh/Truyền H́nh VOC..  Chừng ba năm gần đây, Nguyễn Đức Quang trở về lại với âm nhạc.  Anh đi đây đi đó hát Du Ca.  Anh đang vui vẻ th́ bà xă anh bị bệnh và mất, đă gần hai năm nay.  Nguyễn Đức Quang gần như đứng chựng trong chặng sau của đời người, nhưng nhờ t́nh anh em bằng hữu, t́nh quyến luyến của Hướng Đạo, Nguyễn Đức Quang lại…hồi sức và đang có nhiều dự định cho tương lai, tập trung cho âm nhạc.  Trời không thương anh nữa, anh ra đi vào một ngày Chúa Nhật không ai hẹn ḥ…Ngày đó, 27 tháng 3, 2011.  Giờ đó 4 giờ hơn giờ Thái B́nh Dương!

 

Trong buổi chiều 27 tháng 3, 2011, tại nhà hàng Emerald Bay, thành phố Santa Ana, Nam California, lúc 3 giờ 30, một nhóm thân hữu của Nguyễn Đức Quang có tổ chức “Chiều Nhạc Du Ca Nguyễn Đức Quang”, một chương tŕnh dự trù thực hiện để “cầu an” cho anh nhưng không dè đó là chương tŕnh dành để nói lên những lời vĩnh biệt.  Tại đây Hội Hướng Đạo Việt Nam trao cho anh Huân Chương Bắc Đẩu Bội Tinh – một Huân Chương Cao Quư Nhất của Hội Hướng Đạo Việt Nam trao tặng cho người Trưởng có công lớn trong việc ǵn giữ và xây dựng một Phương Pháp Giáo Dục Thanh Thiếu Niên.  Huân chương đó được trao cho…người nhận là con trai của Nguyễn Đức Quang.  Được biết Nguyễn Đức Quang từng gia nhập Hướng Đạo Việt Nam từ năm 1966, anh sinh hoạt rất đều đặn và đắc lực khi lên định cư tại Đà Lạt.  Nguyễn Đức Quang đă là Trưởng và là Linh Hồn của Liên Đoàn Lê Lợi.  Chắc anh măn nguyện…Ít ra sống ở đời, ḿnh cũng đă làm-được-chuyện-ǵ-ích-lợi cho đời.

 

*

 

Nguyễn Đức Quang ra đi khi thành phố chưa thức dậy.  Anh ra đi nhẹ nhàng và tan theo sương khói.  Kính chào anh!  Tôi vẫn ngậm ngùi nhớ lại lần gặp anh cuối cùng tại một quán ăn có uống…Cái bắt tay nồng ấm, bây giờ lạnh ngắt!

 

Vĩnh biệt chào Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang!

 

Trần Trung Thuần"

 

Trước khi khóa sổ vào thứ 25, email của chị Bùi Ngọc Nga, tức K'Nga, một thân hữu của Du Ca trưởng Nguyễn Đức Quang trên Bắc Cali gửi xuống, mời anh K' Quang và các "K' X,Y,Z" thưởng lăm bài viết dí dỏm, đượm nét hóm hỉnh về một khung trời kỷ niệm nơi miền cao nguyên xứ Thượng..

 

Bước chân tuổi trẻ...

 

Vĩnh biệt Du Ca Nguyễn Đức Quang! 

 

Tôi nhớ đă quen với Minh Thông, vợ Nguyễn Đức Quang năm học lớp Đệ Nhất trường Gia Long. Tôi ở lớp B1 Anh Văn, Thông ở B2 Pháp Văn. Chúng tôi cùng vào Gia Long năm cuối của Trung học nhưng những buổi biểu t́nh băi khóa, bầu cử ban đại diện trong trường đều không thiếu vắng hai chúng tôi.

 

 Lên Đàlạt gặp lại Minh Thông, những ngày ở trại Suối Thông tôi nghe các bạn chọc ghẹo anh Nguyễn Đức Quang với Minh Thông. Trại công tác Suối Thông tại Đàlat (cách Đà Lạt 30 km) được tổ chức vào mùa hè năm 1966 bởi hội Thanh Niên Thiện Chí, Viện Đại Học Đàlat. Nhờ anh Nguyễn Tường Cẫm , Nguyễn Khải, anh Minh đi xin tiền tài trợ từ Ṭa Tỉnh, Asia Foundation, USIS, Cha Viện Trưởng, ...hội Thanh Niên Thiện Chí Đà Lạt có  thể  tổ chức hai  trại dài hạn, mỗi trại một tháng xây dựng nhà cho đồng bào tỵ nạn mà nhân lực là bàn tay và sức lực của những sinh viên của Viện Đại học Đà Lạt.

 

Nhóm chủ lực của trại Suối Thông gồm anh Nguyễn Đức Quang làm trại trưởng, các anh Lỉnh, Châu, Thảo, Ư... đều là những Hướng Đạo sinh tại Đàlạt, rất có kinh nghiệm đi trại công tác. Tôi và chị Khánh Tuyết là hai người nữ ở trong trại suốt thời gian, lo việc ẩm thực cho ṭan trại. Ban ngày các anh trại viên phụ trách công việc xây dựng nhà. Công việc rất nặng nhọc  như vác tre, vác gỗ, trộn hồ, chuyển hồ, dựng mái, lợp mái.... Tối về sau bửa cơm tất cả chúng tôi quây quần bên nhau ca hát ; trời lạnh và mưa ngồi trong nhà (nhà sàn cao cẳng), nếu không mưa chúng tôi đốt lửa ngồi ngoài trời, có khi  đến một , hai giở sáng (tuổi trẻ có khác !)  Anh Quang đàn hát liên miên, chúng tôi hát những bài ca của trẻ em, của Hướng đạo và những bài ca lịch sử (Bạch Đằng Giang, Bóng Cờ lau,......,), nhac tiền chiến. Mặc dù chỉ có hai người nữ (có khi chỉ có một ḿnh tôi, khi chị Tuyết cần về Đàlạt lấy thêm tiền, mua thêm thức ăn) chúng tôi luôn tham dự sinh hoạt cùng các anh. Riêng tôi v́ đă  là đ̣an sinh Gia Đ́nh Phật tử đă tham dự rất nhiều trại sinh hoạt ở học đường, cũng như trại công tác vệ sinh, trại Cứu thương, trại Cứu hỏa với đoàn hướng đạo Đạo Cửu Long ở Saigon, nên tôi rất thông thạo, dạn dĩ khi tham dự trại công tác của sinh viên Viện Đại Học Đà Lạt. Lại nữa tôi thuộc ḷng và rất mê hát những bài hát lịch sử, những bải hát thanh niên,  nhạc tiền chiến nên không bao giờ chịu bỏ cuộc những buổi hát ḥ tập thể này. Ngoài ra tôi có đưa cho anh Nguyễn Đức Quang mượn tuyển tập nhạc những bài dân ca Mỹ (một  IVS đă tặng tôi trước khi về Hoa Kỳ). Tôi nhớ anh Quang thường đem ra đàn và tập cho chúng tôi hát. Tôi có đ̣i anh Quang quyển tập nhạc này, nhưng lần nào anh cũng quên trả và tôi cũng quên đ̣i luôn. Có điều chắc chắn là tập nhạc này có giá trị và hữu ích cho anh Nguyễn Đức Quang hơn là ở trong tay tôi.

 

Điều đáng nói về trại công tác là chúng tôi sống cả tháng trời trong làng Thượng, không hề về lại Đàlạt; sống trong tiện nghi tối thiểu, thức ăn, nước uống rất hạn chế, chẻ củi, lặt rau, nhóm lửa (viết đến đây tôi nhớ anh Nghiêm Hữu Ư, đă mất khi vượt biên, chổng mông thổi lữa phù phù)...làm việc rất nặng, thời tiết vừa lạnh, vừa mưa, đất bùn, đất đỏ, trơn trợt... nhưng tôi không hề nghe một lời than văn, gây gổ hay căi vă nhau. Nam nữ sống chung trong căn nhà sàn không hề có những sàm sỡ hay bậy bạ, có trêu ghẹo nhau nhưng không bao giờ quá lời, rất vui vẻ và thân ái với nhau trong t́nh anh em một nhà.  

 

Kết thúc những ngày trại anh em chúng tôi mỗi người có một tên mới : K’Quang, K’Lĩnh, K’Châu, K’Tuyết, K’Ư, K’Nga... (theo cách thức đặt tên của một làng Thượng, K là họ của một gịng tộc, sinh sống rải rác tại Đà Lạt, Pleiku...)

 

Trại Suối Thông là một trong những trại thành công của Thanh Niên Thiện Chí Đàlạt, công đầu của anh Nguyễn Đức Quang và có thể nói chính nơi đây cũng là cái nôi sản xuất ban Trầm Ca và sau này là Nhóm Du Ca do anh Quang làm trưởng, họp cùng nhóm các anh trại sinh của trại Suối Thông dựng nên.

 

Năm 1972, nhóm Du Ca của Nguyễn Đức Quang cùng với anh Hoàng Ngọc Tuệ  có  dự tính chương tŕnh phát động phong trào Du Ca rầm rộ hơn để đáp ứng nhu cầu của thế hệ thanh niên, sinh viên nơi học đường cũng như ngoài xă hội. Việc đầu tiên là in ấn và phổ biến rộng răi những sáng tác của Nguyễn Đức Quang và ban Trầm Ca, cùng những bài nhạc thanh niên, tuổi trẻ, dân ca của các quốc gia khác ca ngợi tự do, nhân quyền khi giới thanh niên, sinh viên Việt nam chúng tôi có dịp tham dự những trại hội nghị, công tác quốc tế.  Anh Ngô Mạnh Thu và tôi được giao phó làm Thủ quỹ của Phong trào.

 

Tiếc thay năm 1975 tan hàng, chúng ta đă  tan tác mỗi người một nơi, một chốn. Nhưng không ai có  thể  phủ nhận rằng thế hệ chúng ta đă được hun đúc từ một môi trường tự do, nhân bản đạo đức từ tiểu học, trung học cho đến đại học, trong gia đ́nh, cũng như ngoài xă hội. Chúng ta, một lớp người sống có lư tưởng, một thế hệ mà khát vọng  tràn trề  sẵn sàng ‘đứng lên đáp lời sông núi’ qua những ca khúc của Trầm Ca , của Du Ca vừa hùng hồn, vừa mời gọi, để xây dựng, để góp lời, cho quê hương , cho dân tộc....

 

Năm 1980, anh Nguyễn Đức Quang có ghé thăm chúng tôi tại Portland; nói chuyện về làm báo và Du Ca....

Năm 1996, chồng trước của tôi, anh Dương Mạnh Hùng mất. Anh Lê Đ́nh Điểu an ủi : Trần Đại Lộc và Dương Mạnh Hùng đi trước là để t́m đất trại, tổ chức trại, chúng ta sẽ cùng tham dự một trại thật lớn.

 

Lê Đ́nh Điểu đă đi, Đỗ Ngọc Yến đă đến nơi, nay Nguyễn Đức Quang lên đường.... vẫn là để nhận công tác làm Trại trưởng (chăng ?), một công việc mà Nguyễn Đức Quang đă từng vác nga voi rất nhiều lần ở cơi Ta Bà...

 

Tiễn Anh Nguyễn Đức Quang lên đường  ... anh đi, anh Quang nhé, ‘đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang’..... nơi đến MIỀN CỰC LẠC MIÊN VIỄN.

 

Nam mô Tiếp Dần Đạo Sư A Di Đà Phật

 

K’NGA

Bùi Ngọc Nga

San Jose, mưa băo tháng ba, 2011  

 

Nối tiếp là nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, cũng là người của đất Bắc Cali, viết bài "Nhạc Nguyễn Đức Quang, Tuổi Trẻ, Mặt Đất và Hiện Tại", tác giả kể về nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang của những ngày quá khứ và những sinh hoạt dành cho âm nhạc, và quê hương Việt Nam. Nguyễn Xuân Hoàng và Nguyễn Đức Quang là hai bằng hữu thân thiết trên hai dịa hạt văn chương và  báo chí. Nhận định về Nguyễn Đức Quang, tác giả cho là một nhạc sĩ thành công cần 2 yếu tố tài năng và nhân cách; Với Nguyễn Đức Quang, tác giả không những thích nhạc Nguyễn Đức Quang, nhưng có thể ông c̣n thích nhiều hơn ở nhân cách của người nhạc sĩ đáng kính phục này. Nguyễn Đức Quang là một con người nhân cách. Xin hăy theo dơi toàn bộ bài viết của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng:

 

"Cho dù các ca khúc của Nguyễn Đức Quang được viết cách đây hơn 30 năm ở trong nước, âm nhạc của anh mỗi khi vang lên bao giờ cũng thổi đến trong ḷng người nghe hơi nóng của một trái tim bốc lửa.

 

Tuổi trẻ, đó là hơi thở trong toàn bộ những sáng tác của anh. Và quê hương là h́nh ảnh đẹp đẽ trong tiếng nói của anh. Các ca khúc của Nguyễn Đức Quang có thể nói tràn ngập những lời t́nh tự dân tộc.

 

Có người nói, âm nhạc của Nguyễn Đức Quang không thiếu những t́nh khúc. Điều này không sai, nếu t́nh khúc được hiểu như những khúc ca viết cho một mối t́nh khổ đau, chia ly, tan vỡ. Những V́ Tôi Là Linh Mục, Thiên Thu (phổ thơ Nguyễn Tất Nhiên)… chỉ là một chút màu xanh trong bức tranh hoành tráng của tuổi trẻ trong âm nhạc của anh.

 

Nguyễn Đức Quang viết và hát và anh biết rơ anh đang viết ǵ, hát ǵ!

 

Vào giữa thập niên sáu mươi, bẩy mươi, trong khi Sài G̣n và các tỉnh trong nam vang lên một số những ca khúc năo nuột, sướt mướt, những khúc bi ca nấc lên từ một trầm tư siêu h́nh, bốc hơi từ một thứ triết học trên mây,… Nguyễn Đức Quang – dù mới vừa bước vào tuổi hai mươi – đă chọn mặt đất, thực tại xă hội, dân tộc và quê hương làm hướng đi của anh.

 

Nhạc Nguyễn Đức Quang đă đánh thức một tuổi trẻ bị ch́m đắm trong cơn mê dài của những ḍng nhạc ru ngủ. Những ca khúc của anh mang tên Xin Chọn Nơi Này Làm Quê Hương, Xương Sống Ta Đă Oằn Xuống, Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ, Không Phải Là Lúc…, Hy Vọng Đă Vươn Lên…, Đă làm nên một Nguyễn Đức Quang khoẻ mạnh và vạm vỡ.

 

Không phải là lúc ngồi đặt vấn đề nữa rồi, phải dùng bàn tay mà làm cho tươi mới… Nguyễn Đức Quang đă nói như thế với những người cùng trang lứa với anh, và cái thông điệp ấy không phải chỉ riêng cho một tuổi trẻ Việt Nam. Thông điệp ấy anh đă gửi đến cho toàn thể con người Việt Nam trong một xă hội đang tan ră, trong một đất nước đang bị chia cắt từ đất đai đến tấm ḷng…

 

Nếu xem những khúc bi ca làm đẫm ướt trái tim là bóng tối th́ những ca khúc của Nguyễn Đức Quang là ánh sáng.

 

Nếu xem những t́nh khúc nức nở, nghẹn ngào là quá khứ th́ nhạc của Nguyễn Đức Quang bao giờ cũng là của hiện tại.

 

2-

 

Tôi muốn nói nhạc của Nguyễn Đức Quang sẽ thuộc về hiện tại và mặt đất bao lâu mà xă hội chúng ta vẫn c̣n những con buôn (ở khắp nơi), c̣n những em bé ngồi khóc bên vĩa hè, c̣n những đứa trẻ lang thang ngoài đường phố, không nhà cửa, không người thân; bao lâu vẫn c̣n quanh quẩn đâu đây những ruồi nhặng và kên kên… th́ nhạc Nguyễn Đức Quang vẫn c̣n tác động trên cuộc sống chúng ta.

 

Hăy nghe Nguyễn Đức Quang hát:

 

Anh ơi, mau đi coi món hàng chúng bán

Trên Bến Chương Dương,

Bên đường Tự Do, giữa nơi rừng già,

Buôn trong Chùa, Phật không tha,

thần không qua, buôn cả Thánh Chúa.

(Bọn Lái Buôn Ở Khắp Nơi)

 

Một lời phỉ báng đốt cháy một đời như là cây đuốc

một lời đàm tiếu cũng khiến họ hàng xa gần nhơ nhuốc

vậy mà một nước có mỗi ngày hàng trăm tờ tin tức

toàn lời nhục nhă mắng nhiếc phẩm b́nh chê bai không dứt

đó anh!

Xem đây quê hương tôi một thùng rác lớn

Nơi đây đang vây quanh một đàn ruồi xanh

Đàn ruồi xanh

ruồi xanh….

(Ruồi và Kên Kên)

 

Nhưng nhạc Nguyễn Đức Quang không chỉ đưa ra những mặt tiêu cực của cuộc sống. Nhạc của anh c̣n chứa đựng một t́nh yêu tràn trề về quê hương và hy vọng cho những ngày tới. Đó là những khúc hoan ca Xin Chọn Nơi Này Làm Quê Hương, Bầu Trời Quê Hương Ta, Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ… cho thấy một Nguyễn Đức Quang tích cực trước cuộc sống:

 

Này người yêu, người yêu tôi ơi,

Bên kia sông là ánh mặt trời

Này người yêu người yêu anh hỡi,

Bên kia đời cỏ hoa đan lối…

(Bên Kia Sông – Thơ My Sơn)

 

Hy vọng đă vươn lên trong màn đêm bao ưu phiền

Hy vọng đă vươn lên trong lo sợ mùa chinh chiến

Hy vọng đă vươn lên trong nhục nhằn, tràn nước mắt

Hy vọng đă vươn lên như làn tên

Đang rực lên trong màn đêm….

(Hy vọng Đă Vươn Lên)

 

Và một trong những ca khúc đă làm Nguyễn Đức Quang trở nên người của quần chúng, của đám đông, có lẽ là Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ. Ở ca khúc này, âm nhạc của Quang như một cơn lũ cuốn phăng đi mọi rác rưới, phá tan đi xích xiềng, đốt cháy đi ô nhục….

 

Ta như nước dâng, dâng tràn có bao giờ tàn

đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang

lê sau bàn chân gông xiềng của thời xa xăm

đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loang xoang…

(Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ)

 

Tôi hiểu âm nhạc của Nguyễn Đức Quang phải gắn liền với xă hội, con người, quê hương, đất nước của chúng ta. Âm nhạc của anh phải được đập theo nhịp đập của những trái tim sôi nổi của một tuổi trẻ không bằng ḷng với hiện tại. Âm nhạc của anh phải được vang lên trên vĩa hè thành phố từ Bắc chí Nam, vang lên trên các sân trường đại học, trên cánh đồng, trong khu rừng bập bùng ánh lửa, ở những nơi mà đồng bào ta cần những bàn tay, những cánh tay… Có thể nói nhạc của Nguyễn Đức Quang không thích hợp trong không khí của một pḥng trà, nơi mà những ly cà phê đắng, những mịt mù khói thuốc và hơi rượu cay đốt cháy một đời tuổi trẻ….

 

Như tên một ca khúc của anh, nhạc của Nguyễn Đức Quang là những tiếng rống của những đàn ḅ:

“Sao chúng tôi phải làm măi thân ḅ sát, trườn ḿnh đi trong vũng tối mất tương lai?

Sao chúng tôi phải làm măi loài lạc đà, mang niềm đau của một người nô lệ già?...”

(Tiếng Rống Đàn Ḅ)

 

Nguyễn Đức Quang không phải là người nói nhiều. Anh tin người và yêu đời.

Trong những năm ở Quận Cam, chúng tôi từng có những buổi sáng thứ Sáu ngồi bên nhau trong tiệm ăn có tên Spires ở góc đường McFadden-Brookhurst – và lúc đó tôi thấy một Nguyễn Đức Quang hoạt bát khi anh nói về quê hương, xă hội và âm nhạc. Tôi nói, nhạc của anh chưa mất tính hiện tại, nhạc của anh vẫn c̣n nguyên vẹn tính chất thời sự của nó khi được vang lên trên đường phố Việt Nam hiện tại.

 

Tôi cho rằng sở dĩ nhạc của Quang đi vào trái tim người trẻ dễ dàng và mạnh mẽ như vậy bởi v́ nhạc của anh đi thẳng từ một trái tim lọc qua một khối óc tinh nhạy. Nguyễn Đức Quang suy nghĩ trên lời nhạc trước khi ghi lại những suy nghĩ ấy bằng âm thanh. Và cũng có thể ngược lại. Tôi nhớ có lần nhạc sĩ Phạm Duy nói với tôi: Nếu Lê Uyên Phương viết bằng da thịt th́ Nguyễn Đức Quang viết bằng lư tưởng. Tôi không hiểu nhận định ấy của Phạm Duy đă gây cho Lê Uyên Phương và Nguyễn Đức Quang những suy nghĩ ǵ? Tôi chỉ có thể lập lại một điều: Nhạc của Nguyễn Đức Quang trước hết thuộc về Mặt Đất và Hiện Tại.

 

Là học tṛ của nhạc sĩ Lê Thương, nhưng âm nhạc của Nguyễn Đức Quang là một kết hợp kỳ lạ của ba ḍng sông: âm hưởng của Nga qua những khúc dân ca, như Ḥ Kéo Gỗ Trên Sông Volga [lời Phạm Duy], những bài nhạc Do Thái [He-Sha-Luz] sáng tác cho những kibbutz, và sau cùng cốt lơi của nó chính là dân ca Việt Nam.

 

Những buổi sáng thứ Sáu, từ quán ăn Spires trong thị xă Garden Grove, California, chúng tôi đă h́nh thành một t́nh bạn không bằng lời nói. Cũng như những dấu lặng trong âm nhạc, sự im lặng trong t́nh bạn chính là một thứ ngôn ngữ chứa nhiều ư nghĩa nhất.

 

Tôi thích nhạc Nguyễn Đức Quang, nhưng có thể tôi c̣n thích anh nhiều hơn ở nhân cách của anh.

 

3-

 

Bắt chước một nhà nghiên cứu phê b́nh văn học, chúng ta có thể nói: Nhân vật trung tâm của âm nhạc là người nhạc sĩ, nhưng sự phát triển của âm nhạc tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác. Đó là tài năng và nhân cách. Tài năng là cái trời cho, chỉ có thể bồi đắp chứ không thể đào tạo. Nhưng nhân cách th́ ai cũng cần phải có. Đôi khi nhân cách c̣n quan trọng hơn cả tài năng. Và người ta chỉ thật sự có nhân cách khi biết sống v́ những lẽ phải lớn, biết giữ được ḷng trong sáng, và biết trung thực trước mỗi thử thách của cuộc sống. Không có nhân cách th́ sẽ hoặc ngông nghênh vô lối, hoặc khúm núm xu thời….

 

Nguyễn Đức Quang, hơn là một nhạc sĩ tài năng, anh là một con người nhân cách.

 

Điều đó làm âm nhạc anh lớn hơn cái chiều cao nó vốn có.

Điều đó làm cho người ta càng quư Nguyễn Đức Quang hơn và yêu âm nhạc của anh nhiều hơn. [NXH]

 

Nhà văn Vĩnh Liêm ở Santa Ana chuyển đến tôi bài thơ gồm nhiều thơ họa của các thân hữu trong văn học, trong dó tôi t́m thấy bài thơ ngắn 4 câu của anh Nguyễn Đức Quang. đó là Bài Thơ Trốn Tuyết:

 

Giă từ cung bậc âm ba,

Nhớ thời dĩ văng Du-Ca cho đời.

Bây chừ Người Việt khắp nơi,

Trông Ông Giám Đốc nụ cười quen quen.

 

Nhạc sĩ Trần Quang Hải từ Paris chuyển email tiễn đưa người quá cồ qua bài viết ngắn:

 

"Kỷ niệm với nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang.

 

Năm 1969, Nguyễn Đức Quang sang Pháp để tŕnh diễn những sáng tác mới cho sinh viên Việt Nam. Tôi rất phấn khởi khi nghe bản "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ" mà anh đă hát và làm sôi động ḷng yêu quê hương và làm tăng tinh thần tranh đấu vào thời điểm lúc đó. Hai anh em có th́ giờ tâm sự và hiểu được vai tṛ của anh Quang trên đường đấu tranh qua những ca khúc Du Ca mà anh là chim đầu đàn. Nay anh ra đi nhưng đă lưu lại cho hậu những ca khúc hùng tráng sống măi trong ḷng người Việt cộng ḥa.

Trần Quang Hải, Pháp"

 

Nhạc sĩ Lê Văn Khoa, một thân hữu trong giới âm nhạc của Nguyễn Đức Quang cho lời viết:

 

"Nhớ về Nguyễn Đức Quang

 

Anh Nguyễn Đức Quang và tôi vẫn có sự tương kính và có một số kỷ niệm với nhau, kỷ niệm về làm báo cũng như kỷ niêm về âm nhạc. Khi anh làm Tổng thư kư nhật báo Người Việt, v́ tôn trọng ư kiến, anh cho phép đăng bài viết của tôi dù biết bài đó có thể làm buồn ḷng một vài anh em. Qua nhật báo Viễn Đông, tôi cộng tác với anh trong mục nhiếp ảnh hằng tuần cho đến khi báo đổi chủ. Về sau thỉnh thoảng tôi có gặp anh ở Lily Bakery, bên cạnh Reflection Photo Studio của nhiếp ảnh gia Thái Đắc Nhă, ở Garden Grove, California, trao đổi vài câu chuyện rồi đi v́ ít khi tôi ngồi lại lâu. Đặc biệt nhất là đêm nhạc 11-10-2008 ở Carpenter Performing Arts Center, Long Beach anh Quang là diễn giả chính trên sân khấu nói về con người và nhạc của Lê Văn Khoa. Tôi rất cảm động về nhiệt t́nh của anh đối với cá nhân tôi cũng như đối với bạn bè. Chén thù chén tạc chưa xong anh đă mau chân đi trước. Tôi thua anh một bước, nhưng cũng sẽ theo anh.

 

 

Chúc anh thượng lộ b́nh an. Xin được gửi ảnh này đến anh để anh thấy có cả một trời âm nhạc đang chờ đón anh." 

 

 

Nhạc sĩ Phạm Anh Dũng, cũng là một thân hữu của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang chuyển lời cám ơn và tiễn đưa như sau:

 

"Cám ơn anh Nguyễn Đức Quang những ǵ anh đă làm và để lại cho dân Việt. Coi như anh Quang đang đi một chuyến đi dài để trở về với đất Việt .

Chúc anh yên nghỉ.

 

Phạm Anh Dũng"  

 

Nhạc sĩ Phan Anh Dũng trên vùng Thủ đô Hoa Thịnh Đốn, phụ trách trang website văn nghệ Cỏ Thơm quy tụ tài liệu về nhiều văn nghệ sĩ, trong có nhiều bài về nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, mà anh email cho bài viết chung này. Sau đây anh viết bài tiễn với chữ "tạm biệt" trong tựa đề, v́ nơi chốn anh Quang đến có thể chúng ta đoàn tụ về sau...

 

"Tạm Biệt "người yêu quê hương" Nguyễn Đức Quang

 

Hồi trung học, tôi thường đến chơi trụ sở CPS - Chương Tŕnh Phát Triển Sinh Hoạt Thanh Niên Sinh Viên Học Đường - v́ anh họ tôi Phan Văn P., giáo sư Toán cùng thày Trần Đại Lộc, dạy Việt văn ở Petrus Kư, là 2 thành viên của CPS hay "ăn dầm ở dề" ở trụ sở đó. Tôi được nghe các đàn anh, đàn chị đầy nhiệt huyết, hát ḥ vui vẻ với những cây đàn guitar thùng và tổ chức những buổi tŕnh diễn văn nghệ sinh hoạt cộng đồng cho giới trẻ, học sinh và sinh viên.

 

Lúc ấy, tôi cũng tham dự vào Hướng Đạo VIệt Nam và thỉnh thoảng có dịp đi "công tác từ thiện" quanh Sài G̣n - kỷ niệm không thể quên là công tác giúp đỡ dọn dẹp ở Chợ Lớn và Phú Lâm sau Tết Mậu Thân. Chúng tôi thường hát với nhau các bản nhạc trong tập in ronéo, trong đó có một số bản nhạc của Nguyễn Đức Quang như: "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ", "Về Với Mẹ Cha", "Đường Việt Nam", "Hy Vọng Đă Vươn Lên" ... Các bản nhạc của anh Quang với tiết điệu rộn ràng và lời lẽ yêu nước hùng mạnh làm chúng tôi hăng hái vô cùng!

 

Sau khi biết chơi đàn guitar và vào Đệ Nhị Cấp, tôi yêu mến các t́nh khúc của các tác giả "trẻ" lúc ấy như Trần Tú, Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An, Từ Công Phụng, Vũ Đức Sao Biển và đặc biệt là 2 bản nhạc của Nguyễn Đức Quang: "Bên Kia Sông" và "Như Mây Trên Cao".Giai điệu của "Bên Kia Sông" dễ nhớ, khá hay và lời của "Bên Kia Sông" trữ t́nh, lăng mạn, lồng trong một khung cảnh thật lư tưởng (theo thơ của Nguyễn Ngọc Thạch). H́nh ảnh tươi sáng trong "này người yêu, người yêu tôi ơi, bên kia sông là ánh mặt trời", ta có thể h́nh dung 2 người yêu, đồng chí hướng, sẵn sàng lên đường giúp người, giúp đời ...  Lời của bài "Như Mây Trên Cao" cũng có nét tương tự như thế, "anh sẽ lên trên ngọn Hồng Lĩnh hái cho em một đóa hoa rừng, thầm khắc tên em vào phiến đá rêu xanh, rồi vây quanh bằng trái tim anh ..." tạo cho người hát, người nghe một cảm giác lăng mạn, nhẹ nhàng, t́nh yêu thánh thiện trong sáng ...

 

Tháng 3 năm 2005 anh Nguyễn Đức Quang có ghé về miền Đông Hoa Kỳ để giúp tay với Hướng Đạo trong vùng Hoa Thịnh Đốn. Cựu giáo sư Mạc Đỉnh Chi là thi nhạc sĩ Nguyễn Tường Vân cùng anh Bùi Mạnh Hùng đă tổ chức một họp mặt tiếp đón anh Quang với sự tham dự một số văn thi ca nhạc sĩ trong vùng như: Hoàng Song Liêm, Hà Bỉnh Trung, Nguyễn Ngọc Bích, Phạm Tuân, Vĩnh Liêm, Nguyễn Minh Nữu, Bạch Mai, Bùi Mạnh Hùng, Nguyễn Văn Đặng, Kiều Nga ... Tâm Hảo và tôi có đến gặp anh và đêm ấy, tôi hân hạnh được phụ đệm đàn vài bài chung với anh Nguyễn Đức Quang. Tuy phải dùng một cái ghế ngồi thay cho giá nhạc và một "camera stand" làm "micro stand" cho anh, nhưng người du ca vẫn vui vẻ, hát hết ḷng, giọng sang sảng với những bản nhạc nổi tiếng của anh và đặc biệt nhất là bài mới sáng tác đầu năm 2005, đó là ca khúc "THÈM" (toàn bài ở dưới). Trong lúc anh hăng say tŕnh bày, vài thính giả nghe lời hát có những ư "mới lạ": cười khúc khích ...  

 

Dù ở tuổi gần 70 nhưng anh vẫn c̣n nhiều nhiệt huyết, hoài băo, vẫn "thèm" được sức khỏe và năng lực như lúc c̣n sinh viên, đi rong ruổi đó đây với cây đàn guitar thùng, để được hát lên những lời kêu gọi giúp đỡ người kém may mắn, đầy t́nh tự quê hương. Thỉnh thoảng đọc tin anh đi ngao du ở Úc, Pháp, Hoà Lan và một số tỉnh ở Hoa Kỳ ... đi đến đâu anh cũng được đón tiếp nồng hậu.

 

Nghe tin anh bị stroke nặng khi lên San Jose sửa soạn tŕnh diễn vào tháng 2 và đă nằm trong pḥng cấp cứu ở một bệnh viện từ lúc đó, tôi và nhiều người đă cầu nguyện mong anh được qua cơn hiểm nghèo. Chủ nhật vừa qua, 27 tháng 3, 2011, anh đă vĩnh viễn thanh thản rong chơi, theo lời của một Trưởng Hướng Đạo là "anh đă ĺa rừng".

 

Đầu tuần này, tôi đă soạn một  trang để tưởng nhớ anh ở website Cỏ Thơm với nhiều bài viết về anh từ thân hữu khắp nơi:

 

http://cothommagazine.com/index.php?option=com_
content&task=view&id=932&Itemid=47

 

 

Theo tôi, thính giả mê thích nhạc của anh v́ lời lẽ rất thật, rất gần, không màu mè, luôn chứa đựng những thông điệp cao đẹp, không bao giờ buồn rầu và ủy mị.

 

Cảm ơn "người yêu quê hương" Nguyễn Đức Quang đă đem đến cho Tân nhạc Việt những đóa hoa đẹp. Tôi tin chắc rằng anh ra đi măn nguyện v́ ngọn lửa du ca đă bùng lên trở lại đến mọi Cộng Đồng người Việt trên thế giới - cũng như thập niên 60 ở Việt Nam vậy.

 

Phan Anh Dũng-Tâm Hảo

Richmond, Virginia USA

30/3/2011

 

PS: Gửi kèm:

 

Tên bài hát: THÈM

Nhạc và lời: Nguyễn Đức Quang

 

Khởi soạn tháng 10/04 - Hoàn tất tháng 1/05

Thèm - đầu ngày cất tiếng yêu đời

Thèm - giọt cà phê đắng Paris những ban mai

Thèm - trèo lên cao ốc chơi vơi kinh thành

Gọi một tiếng lớn tên quê hương ḿnh

Truyền đi ngàn hướng - lời tôi rung bao trái tim

Thèm - nh́n sâu đôi mắt thấy hiền

Thèm - được nghe nhắc đến tên nhau ngọt êm

Thèm - cuộc đời mở những chân thang rất đều

Để em lên xuống khoan thai dặt d́u

Thèm mùi son mới - thèm câu nói t́nh yêu

Thèm hương mồ hôi đẫm - những ḷng phố chen chúc con người

Thèm trông bờ môi xinh tha thiết nhiệt t́nh nói miết tương lai

Thèm mới nửa câu kinh đă thấy quanh ḿnh nở hoa trắng trong

Thèm xem đoạn phim hay em cười trong vắt nụ hôn kéo dài

Thèm - chạm làn khói trắng lưng trời

Thèm - ngồi bên nhau hát miên man lời vui

Thèm - ngồi co chân sát vai nhau bên đồi

Nửa ṿng tay ấm đốt cháy lưng người

Nửa ṿng hờ hững chờ có tiếng ai gọi mời

Thèm - nửa đêm nghe tiếng oan cừu

Gọi bằng đường giây nóng xin bôi xóa chuyện xưa

Thèm - ngồi trên phiến đá chân mây cao vời

Gập ghềnh lăn bánh nhân sinh ngọt bùi

Hoàng lan thơm ngát, chiều quê ơi, em và tôi."

 

Nhà thơ Hồng Vũ Lan Nhi viết marathon bài cho kịp thời hạn, tôi nghe chị thức khuya. Tác giả này xuất thân từ gia đ́nh văn chương và âm nhạc, chị vốn dĩ thích 2 phạm vi này, trong bài viết, nhà thơ Hồng Vũ Lan Nhi về kỷ niệm tham dự nghe những buổi ca hát với nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, tác giả dùng lối xưng hô bằng tên LN, tức Lan Nhi. Bài "Một Chút Tâm T́nh Với Anh Nguyễn Đức Quang":

 

"Khi được cháu Minh Phú cho biết tin anh Nguyễn Đức Quang bị coma, Lan Nhi (LN)thật sự đă lặng im, v́ không biết phải nói ǵ lúc này.

 

Mới đây tt lại cũng nhắc đến anh:

 

" Chị LN ơi, em có nghe tin nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang vừa lâm trọng bệnh, phải nhập viện tuần trước, hiện nay tuy đă qua cơn hôn mê nhưng nửa thân người vẫn c̣n bị liệt..."

 

Ông Trời chắc cũng điếc tai v́ những lời cầu xin của những người ái mộ nhạc du ca của anh, và thế nào ông cũng cho anh mau khỏi để c̣n sáng tác nhạc và hát cho mọi người nghe nữa chứ!

 

Với anh Quang, có thể LN biết anh, chắc chắn anh không biết LN là ai, dù rằng, gần như lần nào anh Quang tổ chức hát, khi th́ ở nhà người bạn, khi th́ ở Pḥng sinh hoạt Người Việt, LN đều có dự.

 

Người mà rủ LN đến nghe anh Quang hát tại nhà một người bạn, chính là vợ chồng hmh. Căn nhà khang trang rộng răi, nhưng chính lại nhờ vườn sau rộng răi, có cây lớn cho bóng mát, đă chứa được mấy chục người ái mộ nhạc du ca của anh Quang. Tới đó, LN không quen biết ai ngoài hmh và Hiền. Sau này, khách đến càng ngày càng đông, LN mới có được vài người bạn quen đă lâu t́nh cờ hôm đó được gặp lại.

 

Một bàn dài bày rất nhiều thức ăn, nước uống. LN chỉ nhớ là nhiều món ăn lắm. Làm sao nhớ để kể ra đây được, v́ thời gian cũng khá lâu rồi... Thường th́ có soup, chả gị, bánh cuốn Thanh Tŕ, bánh lá, bánh nậm, gỏi đu đủ, gỏi cuốn...h́nh như c̣n có thịt ḅ tái...

 

Chương tŕnh bắt đầu khoảng 3 giờ, và anh đă một ḿnh với cây đàn guitar hát cho đến 6 giờ mới tan...

 

hmh và Hiền ơi, lâu quá chị em ḿnh chưa gặp lại nhau đó nha. Chị LN đang nghĩ đến một hôm nào họp ở nhà chị, hy vọng sẽ được gặp lại các em Gia Long một thuở mới quen.

 

Khi anh Quang tổ chức ở Người Việt, th́ người đến đón LN tới dự nhạc du ca của anh Nguyễn Đức Quang lại là cháu Minh Phú.

 

Anh đă hát say sưa những bản nhạc do anh sáng tác, và chỉ với một cây đàn guitar, anh đă hát say mê và không ngừng.

 

Thời gian vẫn lướt trôi. Bây giờ, xác thân anh Quang đang nằm yên nơi gian trần khổ ải này, nhưng hồn anh đang bay bổng cơi xa. Có thể anh đang hàn huyên cùng chị Quang, có thể anh đang lang thang nơi rừng sâu, ven suối, đi t́m vần nhạc...

 

LN cầu chúc anh được thảnh thơi nơi cơi vĩnh hằng, để lại cùng những người ái mộ, anh vừa đàn, vừà ca những bài nhạc nói lên t́nh yêu nước, yêu người..nơi .bên kid thế giới …

 

Với riêng LN, LN rất mê bài Bên Kia Sông, và lần nào cũng thế, khi tiếng đàn guitar vừa dạo vài nốt nhạc đầu, LN đă thấy ḷng xôn xao theo giọng ca trầm bổng của anh:

 

Này người yêu, người yêu anh ơi!

Bên kia sông là ánh mặt trời

Này người yêu, người yêu anh hỡi!

Bên kia đồi, cỏ hoa đan lối

Bên kia núi, núi cao chập chùng

Bên kia suối, suối réo lạnh lùng

Là bài thơ, toàn chữ hư vô ...

 

Nghe những lời ngưoi yêu ru êm...và thật lăng mạn, t́nh tứ, LN cảm thấy như có người yêu thương đang ngồi bên cạnh thầm th́ với ḿnh những lời nồng nàn, âu yếm...

 

Này người yêu anh ơi!

Cho anh nồng ấm cuộc đời

Hoa thơm có ánh mặt trời

Như núi mừng - v́ mây đến rồi

 

Này người yêu, người yêu anh hỡi!

Yêu nhau ḿnh đưa nhau tới

Bước nhẹ - và nói bên môi

Nói cho vừa.. ḿnh anh nghe thôi!

 

C̣n ǵ dễ yêu hơn lời:

 

- nói cho vừa... ḿnh anh nghe thôi!

 

LN cứ nghĩ đó là một hờn ghen nhẹ nhàng, đáng yêu, bởi anh không muốn em nói với ai cả, ngoài anh, chỉ một ḿnh anh thôi nha.

 

Này người yêu, người yêu anh ơi!

Bên kia sông đường vẫn c̣n dài

Này người yêu, người yêu anh hỡi!

Bên kia đồng cỏ non đan lối

Trong cơn gió - thoáng nghe nụ cười

Trong khe núi - thánh thót ḷng người

Ḷng đ̣i t́nh vật vă khôn nguôi

 

Này người yêu anh ơi!

Đêm đêm ḷng vỗ t́nh dài

Dây xanh quấn quít vào đời

Cho trái t́nh nở trên tiếng cười

Này người yêu, người yêu anh hỡi!

Bên trong ḷng người êm ái

 

Rắc nhẹ từng cánh hoa rơi (*)( cánh sao rơi)

Sẽ âm thầm ḿnh em nghe thôi!

 

Và cuối cùng, anh cũng hứa như một lời đoan quyết thủy chung, khi trái t́nh nở trên tiếng cười, đó là lúc:

 

- Sẽ âm thầm ḿnh em nghe thôi.

 

LN lại thích thú khi nhớ đến câu: Chỉ hai đứa ḿnh thôi nhé, khi hết chỉ ḿnh anh nghe, rồi lại chỉ ḿnh em nghe...

 

Cám ơn lời thơ của thi sĩ Nguyễn Ngọc Thạch, cám ơn ḍng nhạc của nhạc sĩ kiêm ca sĩ Nguyễn Đức Quang.

 

Bỗng nhiên LN lại ví anh với nhạc sĩ Văn Giảng. Bởi 2 người cùng đa số có những bản nhạc hùng. Khi nghe nhạc hùng mạnh, LN không ngờ trong thâm sâu tận cùng của tâm hồn, anh Giảng cũng như anh Quang vẫn giữ được nét nhạc t́nh thơ mộng, lăng mạn, t́nh tứ đến vậy.

 

Tuy nhiên LN có nghĩ đến lời bóng bẩy với ư nghĩa như muốn vẽ cho ngườ́ bên này sông, h́nh ảnh một cuộc sống đầm ấm, hạnh phúc, tự đo của đời sống bên kia sông...

 

Anh Giảng có bài Ai Về Sông Tương. Anh Quang có bài Bên Kia Sông... Cả hai bài t́nh ca cùng hay, cùng sống măi với thời gian.

 

Lê Hữu Mục, Lê Hiền Minh, Lê Thị Hồng, Phạm Kim Long, Hồng Vũ Lan Nhi và Cát Ngọc xin vĩnh biệt chia tay" 

 

Thân hữu Không Gian Mây Ngàn - Phân Ưu:

 

Sự ra đi của Nhạc sĩ Du ca Nguyễn Đức Quang là một điều buồn, môt mất mát lớn cho làng âm nhạc Việt Nam, Chúng tôi chân thành cầu nguyện cho anh sớm về nơi vĩnh hằng.

 

LS Trần Thanh Hiệp, GS Nguyễn Xuân Vinh, GS Nguyễn Ngọc Bích, LS Đoàn Thanh Liêm, GS Nguyễn Thanh Trang, GS Nguyễn Quốc Khải, LS Đỗ Thái Nhiên, BS Nguyễn Tri Phương, Phiến Đan, Khúc Minh, Khúc Lan, Tuấn Minh, Tuyết Mai, Đỗ Tiến Đức, Huỳnh Lương Thiện, Chu Bá Yến, Đoàn Hữu Định, Phạm Đ́nh Long, MS Trần Văn Oan, Đỗ Thị Thuấn, các Diễn đàn Thân hữu, Không Gian Mây Ngàn - (TP-NXV).

 

Tôi được bái viết trích đoạn sau từ trang Cỏ Thơm do nhạc sĩ Phan Anh Dũng chuyển link. Nhà văn Giao Chỉ San Jose cho cảm nghĩ về nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang:

 

" ... Nhưng thực sự phải xem Nguyễn Đức Quang hát mới thấy rơ sự quyến rũ của Du Ca.

 

Tham dự văn nghệ ta thường nói là đi nghe hát, nhưng với Nguyễn Đức Quang th́ phải là đi xem hát. Dân Sinh Media có thu được rất nhiều lần Nguyễn Đức Quang tŕnh diễn, nhưng đă chọn lọc được một lần xuất thần hơn tất cả nhưng lần khác. Các bài “Đường Việt Nam”, “Việt Nam quê hương ngạo nghễ” tŕnh diễn trên sân khấu nhỏ đă được thu h́nh trong giây phút nghệ sĩ để hồn vào lời ca, tiếng hát, bằng tay chân, bằng dáng điệu và bằng cả tấm ḷng. Quí vị có thể t́m thấy và cảm thông với giây phút huyền diệu trong đĩa DVD số 2 của bộ phim San Jose 35 năm nh́n laị qua 3 kỳ biến động.

 

Phiếm về du ca Nguyễn đức Quang

 

Tôi không phải là nhà phê b́nh âm nhạc, nhưng gọi là phiếm luận th́ ai cũng có thể. Xin phiếm như sau. Trịnh Công Sơn kêu gọi ngồi xuống th́ Nguyễn Đức Quang thôi thúc đứng lên. Cùng trong cuộc chiến, Trịnh Công Sơn than thở th́ Nguyễn Đức Quang chấp nhận.

 

Trịnh Công Sơn nh́n thế giới trong hoàng hôn th́ ánh b́nh minh rọi sáng với Nguyễn Đức Quang. So sánh cả với du ca Phạm Duy sống trong thế giới mùa Thu th́ du ca Nguyễn Đức Quang vĩnh viễn là mùa hè. Nếu Phạm Duy tuyệt vọng trong cuộc chiến bi thảm th́ Nguyễn Đức Quang luôn luôn thấy hy vọng đă vươn lên. Nếu Phạm Duy và Trịnh Công Sơn soạn nhạc cho cuộc đời ca hát th́ Nguyễn Đức Quang soạn nhạc để chính ḿnh cùng ca hát với cuộc đời ..."

 

Mời xem: Để Nhớ Nhạc Sĩ "Việt Nam quê hương ngạo nghễ" Nguyễn Đức Quang  - Giao Chỉ San Jose"

 

 

Nhạc sĩ Dương Viết Điền có dịp gặp nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang tại Việt Nam và tại Mỹ, tác giả thuật kỷ niệm đầu tiên gặp anh Quang tại Huế:

 

Một Kỷ Niệm Với Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang

 

Tôi nhớ vào khoảng năm 1971, 72 ǵ đó,  Nhac Sĩ Nguyễn Đức Quang dẫnTrung đội Chính huấn từ Trung ương ra ở lại tại Đại Đội 101 Chiến Tranh ChínhTrị thuộc Tiểu Đoàn 10 CTCT, trú đóng trong Thành Nội thuộc thành phố Huế để đi sinh hoạt ở vùng Hoả Tuyến. Năm ấy, tôi cũng giữ chức vụ Trung đội trưởng Chính  huấn của  Đại đội 101 CTCT nên đă đại diện Đại đội 101 tiếp đón anh ấy để rồi hai anh em chúng tôi cùng ngủ chung một pḥng trong đơn vị. Sau mấy ngày công tác tại các binh chủng ở vùng Hoả Tuyến, vào những ngày nghỉ, tôi đă hướng dẫn Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang cùng tất cả các nữ Huấn Đạo thuộc Trung đội Chính huấn từ Trung ương ra, đi thăm một số Lăng tẩm của các vua Chúa nhà Nguyễn ở đất Thần Kinh. Sau chuyến thăm viếng nầy, anh Nguyễn Đức Quang nói với tôi rằng, anh ta tỏ ra rất thích thú v́ không ngờ chuyến công tác ở vùng Hoả Tuyến nầy lại được một dịp may là biết được một số Lăng tẩm của những nhà vua Triều Nguyễn.

 

Vào một chiều thứ bảy, anh Quang nói với tôi:

 

-Chiều nay anh Điền đi chơi với tôi nhé

 

Tôi hỏi anh Quang :

 

-Đi đâu vậy hở anh?

 

-Đi xuống biển Thuận An hóng mát. 

Tôi ngạc nhiên nh́n anh:  

-Anh ở tận trong Sài G̣n mới ra Huế mà lại biết băi biển Thuận An?

 

Anh Quang vừa cười vừa trả lời: 

-Th́ anh cứ đi với tôi, tôi bảo đảm anh sẽ có một buổi vui chơi thoả thích cơ mà!

 

Mặc dầu trong đầu tôi lúc bấy giờ bán tin bán nghi, nhưng tôi vẫn lái xe chở anh Nguyễn Đức Quang đi theo sự hướng dẫn của anh ấy!

 

 Khi ra tới đườngTrần Hưng Đạo ( lâu ngày quá tôi có thể nhớ lộn đường), anh Quang chỉ đoàn xe GMC khoảng 4 chiếc chở đầy cả người đang đậu sát lề đường ở đằng kia rồi bảo tôi :

 

-Khi nào đến sau đoàn xe đó th́ anh dừng lại nhé.

 

Tôi vừa ngạc nhiên vừa lái xe đi theo sự hướng dẫn của anh Quang. Vừa đến sau đoàn xe, tôi liền dừng lại. Khi anh Nguyễn Đức Quang vừa bước xuống xe, anh ta  liền đưa tay ngoắt rồi vừa cười vừa vẫy tay chào những người ngồi trên xe GMC. Vừa nhận ra Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang, tất cả những người ngồi trên 4 chiếc xe GMC liền đưa tay vẫy chào lại và reo ḥ thật to như đă thấy được thần tượng :

 

-Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang đến rồi, Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang đến rồi !

 

Nh́n lướt nhanh những người ngồi trên bốn chiếc xe GMC, tôi thấy tất cả đều thuộc vào lứa tuổi thanh thiếu niện, thiếu nữ. Và mọi người đều bận đồng phục: bộ áo quần bà ba màu nâu. Th́ ra đây là đoàn du ca ở miền Trung. Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang đă cùng họ sắp xếp đâu từ lâu rồi để chờ dịp  Nguyễn Đức Quang ra công tác ở vùng Hoả Tuyến sẽ cùng nhau đi du ngoạn và tŕnh diễn một chuyến!

 

Nguyễn Đức Quang liền nh́n tôi vừa cười vừa nói:

 

-Anh dẫn tôi đi du ngọan trên núi, bây giờ tôi dẫn anh đi du ngoạn dưới biển thôi.

 

Tôi cũng vừa cười vừa nói:

 

-Tôi xin thua ông! Ông kín đáo quá, làm tôi đi từ ngạc nhiên nầy đến ngạc nhiên khác !

 

Thế rồi hai anh em chúng tôi ôm nhau cười xoà.

 

Sau đó tôi lái xe chở Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang đi đầu, hướng dẫn đoàn du ca ngồi trên 4 chiếc xe GMC trực chỉ xuống băi biển Thuận An để thực hiện chương tŕnh văn nghệ của đoàn du ca đă vạch sẵn.

 

Đêm ấy, đúng như lời anh Quang nói với tôi, tôi “đă có một buổi vui chơi thật thỏa thích”. Chương tŕnh văn nghệ của đoàn du ca nầy thật hấp dẫn, sống động, kỳ thú  và vui tươi.

 

Dưới ánh trăng mờ ảo trong đêm, anh chị em trong đoàn du ca đă đốt lửa trại sáng rực cả một góc trời và họ ngồi quây quần bên nhau quanh bếp lửa hồng rồi vừa đàn vừa hát suốt đêm thâu thật vui tươi và ấm cúng. Người nổi bật nhất đêm ấy dĩ nhiên là Nhạc Sĩ Ngyễn Đức Quang, một trong những người sáng lập ra Phong Trào Du Ca Việt Nam từ thập niên 1966.

 

Cứ mỗi khi anh Quang hát xong một bài do anh sáng tác, những tràng pháo tay tán thưởng nhiệt liệt vang dội cả một góc trời, át luôn cả tiếng sóng biển ở đằng xa đang vỗ ŕ rào trong đêm tối. Có lẽ v́ lâu ngày và có một số ”fan”chưa bao giờ được nghe và thấy Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang hát bao giờ nên đêm ấy, họ đă thấy rơ ràng thần tượng của họ bằng xương bằng thịt đang đứng hát trước mặt nên khoái chí quá đă vỗ tay liên hồi không muốn ngừng lại.

 

Chương tŕnh đêm hôm ấy đủ các tiết mục: song ca, hợp ca, tam ca, tập thể ca v v…

 

Riêng Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang, anh ta vừa đánh đàn vừa hát. Với giọng hát khi bổng khi trầm, anh ta  khi đi tới, khi đi lui, khi nghiêng bên trái, khi nghiêng bên phải, khi cúi xuống khi ngững lên như muốn diễn tả những ư nghĩ của anh nằm trong những bản nhạc mà anh ta đang hát. Đây là lần đầu tiên ( năm 1971), tôi thấy Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang tŕnh diễn những bản nhạc do chính anh sáng tác. Tôi nghe tiếng tăm Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang từ lâu nhưng chưa bao giờ gặp anh ta v́ tôi ở ngoài miền Trung, anh ấy lại ở trong Nam mặc dầu cả hai chúng tôi đều cùng ở trong ngành Chiến Tranh Chính trị.Và đúng là danh bất hư truyền nếu nói đến nội dung của từng bản nhạc và bộ tịch diễn tả lúc anh ta đang tŕnh diễn! Thảo nào khi tôi lái xe dừng lại sau đoàn xe GMC, khi anh Quang vừa bước xuống xe đưa tay lên vẫy chào, gần cả trăm thiếu niên thiếu nữ la oang oang trên xe như tỏ vẻ quá vui mừng rồi reo ḥ như họ được thấy một thần tượng đă ấp ủ trong giấc mộng từ lâu. Tôi bỗng buột miệng nói nho nhỏ:

 

-   Không ngờ Nguyễn Đức Quang nổi tiếng đến thế!

 

Nếu tôi nhớ không lầm, v́ lâu ngày quá cách đây đă 40 năm, đêm đó cũng có Nhạc Sĩ Trần Đ́nh Quân, tác giả của bản nhạc t́nh ca nổi tiếng vang bóng một thời là bài” KHÚC T̀NH CA XỨ HUẾ”. Nhạc Sĩ Trần Đ́nh Quân, giáo sư dạy học tại Trường Trung Học Phan Châu Trinh ở Đà Nẵng, cũng là một trong những người sáng lập ra Phong Trào Du Ca thưở ấy.

 

Nếu tôi nhớ không lầm th́ đêm ấy, Nhạc Sĩ Trần Đ́nh Quân cũng có tŕnh diễn một, hai bài ǵ đó.

 

Thế rồi đêm đă về khuya, chương tŕnh văn nghệ cũng chấm dứt. Tất cả anh chị em trong đoàn Du Ca chia tay nhau ra về mà ḷng ai cũng bâng khuâng tiếc nuối v́ niềm vui qua mau.

 

Tôi liền chở Nhạc Sĩ Ngyễn Đức Quang trở về lại đơn vị trong Đại Đội 101 CTCT trú đóng sát phi trường Tây Lộc ở trong Thành Nội Huế để nghỉ ngơi .

 

Sáng hôm sau, Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang cùng toàn thể nữ Huấn Đạo trong Trung đôi Chính huấn của Trung ương từ giả tôi, từ giả đơn vị trưởng của Đại đội 101 CTCT để về lại Sài G̣n.

 

California, ngày 28 tháng 03 năm 2011

 

 

http://www.ninh-hoa.com/110403-MTHX-TuongNiem-NguyenDucQuang.mp3

 

Nhà văn Bích Huyền về Nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang

 

(Viết sau khi vừa nhận được e- mail của chị Bích Huyền báo cho biết, Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang vừa qua đời lúc 04giờ sáng).

 

Các thân hữu Bích Huyền, Quỳnh Giao, Phong Vũ, Lê Anh Dũng, Vương Trùng Dương, Nguyễn Thanh Huy, Trần Trung Đạo, Vũ Hoài Mỹ, Hoàng Tiến Long, Nguyễn Đức Cường, Vũ Văn Tùng, Trần Thế Cung, Song Thuận, Nguyễn Phục Hưng, Nguyễn Ngọc Tuấn, Khiếu Long, Ngọc Hoài Phương, Xuân Điềm, Trần Đại Nam,Tâm An Đỗ Văn Học, Lê B́nh, Phan Bá Thụy Dương, Vơ Thạnh Văn, Hạo Nhiên Nguyễn Tấn Ích, Nguyễn Cao Can, Diệu Tần, Chinh Nguyên, Nguyễn Ngọc Linh và Dương Viết Điền xin đồng thành kính phân ưu cùng tang quyến.

 

Dương Viết Điền" 

 

Ca sĩ Thanh Lan viềt bài tưởng niệm, chị nhắc dến chuyến văn nghệ ở Âu châu, một thuở văn khoa với nhạc du ca Nguyễn Đức Quang...

 

"Tưởng nhớ anh Nguyễn Đức Quang.

 

Anh Quang mến,

Từ  những  năm  70  xa xứa, Thanh Lan  đă  luôn nghĩ đến  anh  như  một  người  thanh niên  đầy  nhiệt huyết, yêu  đời  và yêu  đất  nước Việt  Nam  vô bờ bến.

Trong  khi  bao nhiêu  thanh niên  hứ hỏng  v́ hoài nghi cái  tương lai của  chính  ḿnh, bỏ học v́ nghĩ rằng dù sao cũng  sẽ bỏ  ḿnh ở chiến  trường  mà thôi,  th́ anh  luôn vững  tin  vào  một Việt Nam quê hương  ngạo nghễ.

Anh có  cái  ư chí mạnh mẽ và trong sáng của một anh hùng dân tộc.  Một  bài  hát  của  anh  có hiệu quả  hơn  ngàn  viên đạn đồng.

Đêm nay, h́nh ảnh  anh trong chuyến đi Âu Châu  mấy  mươi  năm trước lại  trở về, rơ  nét hơn bao giờ  hết, khi nghe tin anh đă vĩnh  viễn  ra  đi. Anh gầy g̣ vói cây đàn guitar, nhưng nét mặt luôn rạng rỡ. Khi  anh  hát, anh  tặng  cho  khán giả  tất cả sừc sống  của ngúó́ trai trẻ muốn gửi  gấm một  thông  điệp  cho  đời.

 

Chỉ  mời  mấy  tháng  đây  thôi, đến  với anh trong đêm Nguyễn Đừc Quang tại sân khấu  nhỏ  của  ṭa  sọan báo  Người  Việt, nụ  cười  của  anh làm  ấm  ḷng mọi  người.  Vẫn  gầy  g̣, vẫn  năng  động, vẫn  Nguyễn  Đức  Quang.

Nhớ  lại  một  thơi  sinh viên .........

Gửi   anh  vài   ḍng.......

Một  người bạn  cũ,

 

Thanh Lan"

 

 

Người nộp bài đầu tiên là anh Phan Tấn Ngưu, một người năng động trong các sinh hoạt cộng đồng tại Quận Cam, anh ôn về dĩ văng xa xưa khi nhạc du ca của Nguyễn Đức Quang thịnh hành vang dội khắp phố phường, cũng như tại các sân trường đại học của thủ đô Sài g̣n, hăy đọc:

 

"Đối với tôi, trong 3 năm, 1963 đến 1965, những bài hát của Nguyễn Đức Quang đă vang khắp phố phường cũng như trong các trường Đại Học của thủ đô Sài g̣n mà tôi được góp tiếng với anh, chị em ngay sau khi vừa rời mái trường Petrus Kư. Đó là tiếng nói của lớp trẻ muốn đóng góp hoặc muốn làm ǵ đó cho đất nước trong thời điểm cuộc chiến tranh đang đến hồi ác liệt.

 

Kỷ niệm với Nguyễn Đức Quang là kỷ niệm của cả một đời, mà đến nay, trong số chúng tôi, ít ai dám quên. Không phải bài hát "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ" đă chỉ được hát ở Sài G̣n hoặc sau này tại hải ngoại, mà ngay sau 1975, đă được anh em tù chúng tôi hát hàng đêm sau bản Quốc Ca VNCH, trong 6 buồng tại trại Tân Lập, tỉnh Vĩnh Phú khi được đưa từ trại Thủ Đức ra đây vào ngày 13 tháng 3 năm 1977 bằng tàu Sông Hương. Hậu quả sau đó, chắc mọi người cũng đă đoán được những ǵ dưới bàn tay sắt máu của kẻ thù, của bọn công an giữ trại. Tôi không thể không nhắc đến các anh: Nguyễn Hữu Hiệp (phi công F5), Đỗ Khương (Thủ Đức), Trần Hà Phỗ (Quận Trưởng), Hà Công Tư (Quận Trưởng), Bửu Uy (TH Sinh Viên), Trần Văn Nhuận (SĐ.7), Lê Văn Tính (hiện c̣n đang trong tù ở VN), và... (không nhớ hết).

 

Mong sao, nước cứ măi dâng tràn, không bao giờ tàn...

Xin được góp lời cầu nguyện cho bạn Nguyễn Đức Quang.

 

Thành kính phân ưu:

Vơ Văn Xét, Tiểu Tử Vơ Hoài Nam, Nguyễn Hữu Của, Trần Quan An, Phan Tấn Ngưu" 

 

Người nộp bài thứ hai là tiến sĩ Mai Thanh Truyết, cũng như anh Phan Tấn Ngưu, hai anh đều tốt nghiệp trường Petrus Kư, cùng mang gốc đồng hương Tây Ninh, những đàn anh của tôi vốn yêu thích nhạc của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, bởi v́ phần chính trong lời nhạc của Nguyễn Đức Quang không ủy mị, yếm thế, thê lương, tắc trách, v́ cuộc chiến dâng cao, nhạc tiêu cực khiến tuổi trẻ bơ vơ, hoang mang về cuộc sống, VNCH dễ dăi khi cho lưu hành những ḍng nhạc ảm đậm đáng trách của đại bác ru đêm, của bom B-52, người chiến binh về với đôi nạng gỗ, hay trên chiếc trực thăng trắng,... Nhạc Nguyễn Đức Quang trong cũng thời điểm có phần đóng góp tích cực hơn cho lư tưởng VNCH, anh nh́n về khía cạnh xây dựng tuổi trẻ tích cực dấn thân, tuổi trẻ v́ dân tộc, v́ quê hương, nhạc anh ôn lại Việt Nam với lỉch sử kiêu hùng, tuổi trẻ là tương lai đất nước, hăy giữ niềm tin yêu quê hương, những giá trị cao quư cúa gia đ́nh Việt Nam, ví dụ  Không Phải Là Lúc, Về Với Mẹ Cha, Dưới Ánh Mặt Trời, Chuyện Quê Ta, Hy Vọng Đă Vươn Lên, Một Giấc Chiêm Bao, Về Miền Gian Nan, v..v.. Những điểm mà anh em chúng tôi đồng ư với nhau. (VH – LGT). Sau đây là lời của tác giả Mai Thanh Truyết:

 

"Nhớ về Nguyễn Đức Quang

 

Năm 1968, lúc đó tôi đang ở Besancon, Pháp. Hội đàm Paris gồm Việt Nam Cộng Ḥa, Bắc Việt, Mặt Trận Giảo phóng miền Nam, và Hoa Kỳ bắt đầu nhóm họp vào tháng 5 tại Paris.

 

Các buổi họp hàng tuần thật gay gắt chỉ nhắm vào vị trí của từng phái đoàn, và h́nh thể chiếc bàn vuông hay bàn tṛn… Sau cùng chọn bàn h́nh bầu dục…

Tinh thần sinh viên, đặc biệt là Tổng hội sinh viên tại Paris lúc đó rất hăng say. Tôi hầu như chạy lên Paris hàng tuần sau trưa thứ sáu, sau khi ra khỏi pḥng thí nghiệm. V́ như cầu, tôi, lúc đó là Tổng thư kư Hội sinh viên Besancon, đề nghị thành lập tờ báo để góp mặt vào phong trào đấu tranh ủng hộ Việt Nam Cộng Ḥa.

 

Tờ báo có tên là TIẾNG NÓI, quay bằng rénéo mượn của một Cha giáo xứ tại đây (Anh Nguyễn Ngọc Lân phụ trách tŕnh bày hiện đang ở tại Orlando). Báo hoàn toàn do anh chị em sinh viên cùng một số mạnh thường quân tức bà con cư ngụ trong vùng Franche Comté (là tỉnh và Besancon là thi xă của tỉnh). Thời đó, Người Việt ḿnh chưa có business nào hết.

 

Tinh thần anh chị em sinh viên rất cao lúc đó, hàng tuần thường sinh hoạt tại giáo xứ hay tại câu lạc bộ của kư túc xá. Và bài hát khởi đầu luôn luôn là bài “Không phải là lúc…” của Nguyễn Đức Quang được tôi khởi xướng. Và cũng chính bài hát nầy, tôi đă đưa Gíao sư Nguyễn Ngọc Huy (Cố vấn của Phái đoàn VNCH) và BS Trần Văn B́nh, bác sĩ riêng của Cụ Trần Văn Hương, lúc đó là Tùy viên Văn hóa của Ṭa Đại sứ VNCH đi cùng khắp các tỉnh miền Đông nước Pháp như Colmar, Mulhouse, Strasbourg, Nancy…

 

Anh nhạc sĩ du ca ơi!

Tôi không quên anh, những lời “Không phải là lúc ta ngồi đặt vần đề…” tôi đă được nghe anh và Đinh Quang Anh Thái hát trong một buổi du ca tại nhựt báo Người VIệt cách đây không lâu vẫn c̣n văng vẳng đâu đây.

Tôi và những anh chị em sinh viên tranh đấu thời đầu 1960 sẽ không bao giờ quên anh đâu anh Quang. Anh ra đi, nhưng tối thiểu anh c̣n để lại cho những anh chị em cùng thế hệ với nhau ngọn lửa đấu tranh cho chính nghĩa thích ứng với ḍng máu năng động và hăng say của tuổi thanh niến.

 

Và bây giờ và măi măi về sau, anh vẫn c̣n để lại cho hậu thế niềm tin sắt son để làm một cái ǵ cho tổ quốc là…”làm việc đi không lo khen chê, làm việc đi hăy say và  mê cứ bắt tay gan ĺ chúng ta giải quyết. Ḿnh chậm chân đi sau người ta, mà ngồi đây măi lo viễn vông, thắc mắc ngại ngùng biết bao giờ….mới làm xong”.

 

Lời ca của anh đă là một kim chỉ nam cho tôi không những ngày c̣n là thanh niên, mà vẫn c̣n tiếp tục trong tôi, một “ông già” chỉ c̣n một tuổi nữa và được xếp vào “thất thập cổ lai hy”. Tôi không đặt vấn đề với anh em, nhưng chắc chắn tôi đặt vấn đề những người đang tàn phá Đất và Nước của chúng ta, thưa anh Quang.

Dù lớn hơn anh hai tuổi, tôi vẫn tiếp tục con đường anh đă vạch ra và cố gắng nuôi dưỡng tinh thần thanh niên khai phá cho tương lai của anh mà không nề hà, do dự, cũng như chùng bước trước mọi trở ngại.

 

Anh Nguyễn Đức Quang ơi! Ngồi trong office, mặc dù tôi đă đủ tuổi về hưu từ hơn 3 năm qua, mặc dù tôi không c̣n lo nghĩ về tài chánh cho tương lai nữa, nhưng tôi vẫn tiếp tục bước đi cho trọn con đường đời của một người trai thời loạn.

 

Anh Quang ơi!

Anh mất đi nhưng anh không chết!

Lịch sử Việt Nam sẽ măi măi ghi tên một người con nước VIỆT lúc nào cũng nặng ḷng với non sông.

Vĩnh biệt anh,

Mai Thanh Truyết

West Covina, 29/3/2011

 

Nguyễn Thanh Liêm, Trần Văn Thuần, Phan Văn Song, Châu Văn Để, Phan Đ́nh Minh, Phạm Gia Cổn, Phan Nhật Nam, Huy Phương, Paul Vân, Phạm Kim, Phạm Quốc Bảo, Đinh Quang Anh Thái, Chu Tất Tiến, Trần Minh Xuân, Trần Minh Nhật, Vi Anh, Đỗ Hải Minh, Mai Thanh Truyết, Lê Ngọc Điệp, Diễn đàn Từ Cánh Đồng Mây và Đồng Nai Cửu Long.

Đồng Thành Kính Phân Ưu"

 

Nhạc sĩ Ngọc Mai như nhạc sĩ Dương Viết Điền, như nhà thơ Hồng Vũ Lan Nhi, thức khuya cho xong bài, những nghệ sĩ của T́nh Nghệ Sĩ, theo tinh thần một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ. Tôi xin cám ơn các tác giả hưởng ứng lời kêu gọi:

 

"Bên kia sông có ánh mặt trời …….*

 

Và rồi anh cũng đă buông bỏ bụi trần để về lại bên kia sông !

 

Tôi vẫn c̣n như nghe đâu đây tiếng hát anh trong buổi nhạc Nguyễn Đức Quang tại hội trường báo Người Việt năm vừa qua. Anh hát say mê nhiệt huyết như chàng thanh niên trẻ  đă làm tôi h́nh dung lại được cái tuổi trẻ hăng hái , lư tưởng  của một Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ mà vào thưở đó tôi c̣n rất nhỏ để không thể nào được phép tham gia phong trào du ca. Tuy nhiên, sau này, trong giờ sinh họat tại trường những bài hát du ca của anh được hát vang vang trong sân trường.

 

Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn

Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang

Lê sau bàn chân gông xiềng một thời xa xăm

Đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loàng xoàng

(Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ)

 

Lời nhạc hùng hồn say mê mà khi hát lên đă dấy động được ḷng yêu quê hương đất nước  không những vào thưở đó mà mỗi khi bài hát đó được hát  trên  xứ người  lúc nào cũng làm tôi rung cảm  với một quê hương bỏ lại ! 

 

Nguyễn Đức Quang, chàng lăng tử của phong trào du ca đă dừng bước phiêu bồng của đời sống hiện tại . Anh đă về lại “ bên kia sông “ , nơi đó tôi mong rằng anh sẽ t́m thấy ánh mặt trời với đồi cỏ  hoa đan lối  , để trong cơn gió sẽ thấy anh thóang nụ cười của thánh thót trong ḷng mọi  người đang nở hoa trong lời ca tiếng nhạc của anh sẽ c̣n vang vang măi của những người mang ḍng máu Việt Nam ngạo nghễ với  khí khái kiêu hùng với ḷng yêu quê hương tha thiết.   

 

Ta như giống dân đi tràn trên ḷ lửa hồng

Mặt lạnh như đồng cùng nh́n về một xa xăm

Da chân mồ hôi nhễ nhại cuộn ṿng gân trời

Ôm vết thương rĩ máu ta cười dưới ánh mặt trời

Ta khuyên cháu con ta c̣n tiếp tục làm người

Làm người huy hoàng phải chọn làm người dân Nam

Làm người ngang tàng điểm mặt mày của trần gian

Hỡi những ai gục xuống ngồi dậy hùng cường đi lên

(Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ )

 

Âm nhạc như con người của anh : khí khái, kiêu hùng nhưng rất nhân bản v́ chan chứa t́nh yêu thương . T́nh yêu với quê hương dân tộc, t́nh yêu thương con người . Anh đă trở về bên kia núi cao chập chùng , bên kia suối reo lạnh lùng để  câu ca c̣n văng vẳng nơi đây    . Anh có hay chăng có tiếng nấc nhẹ khi tin anh rời cơi trần của mỗi người VN đă một lần vang câu hát của anh.

 

 Tiếc thương cho Nhạc Sĩ  Nguyễn Đức Quang chưa kịp hát câu cuối trong đời , khi  con tim vẫn c̣n nhiều ḥai băo cho quê hương , cho âm nhạc  ! Yên nghĩ anh nhé v́ tin chắc rằng bên kia sông anh đă đến , nơi đó có ánh mặt trời với an b́nh , yên ả  và c̣n lại đây chúng ta  chỉ t́m anh trong bài thơ hư vô , trong câu hát  muôn đời mà anh để lại .

 

C̣n Việt Nam

Triệu con tim này c̣n triệu khối kiêu hùng

( Việt Nam Quê Hươgn Ngạo Nghễ )

 

Trái tim người nhạc sĩ đă ngừng đập những nhịp yêu thương  nhưng sức nóng của bầu nhiệt huyết  cho một quê hương  vẫn c̣n ngạo nghễ trong ḷng mỗi người Việt Nam c̣n ở lại .

 

Này anh hỡi, bài thơ giờ chỉ c̣n hư vô , nhưng núi mừng v́ mây đă đến rồi …..!

 

Yên nghĩ anh nhé .

Tạm biệt  người nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang !

 

Ngọc Mai

032011

 

* Trích tựa bài  Bên Kia Sông . Thơ Nguyễn Ngọc Thạch.  Nhạc : Nguyễn Đức Quang" 

 

Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện và nghệ sĩ Thanh Vân từ Paris gửi lời cho anh Nguyễn Đức Quang, hứa sẽ cùng nhạc sĩ Phương Oanh tham dự chương tŕnh hát tưởng niệm nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang tại Paris:  

 

"Quách Vĩnh Thiện xin cầu chúc anh Nguyễn Đức Quang ra đi b́nh an.

QVT 

 

On Thu, 3/31/11, Vinh-Thien QUACH <… > wrote:

From: Vinh-Thien QUACH <… >

Subject: Re: Ngay Van Hoa Truyen Kieu - Tho va Nhac - 10 Juillet 2011

To: "phuongoanh voquang" <… >

Cc: "Viet Hai Tran" <viethai712@yahoo.com>

Date: Thursday, March 31, 2011, 10:16 AM

 

Phương Oanh thân mến,

Thiện nhớ Nguyễn Đức Quang nhiều lắm.

Chính Thiện đệm đàn cho Nguyễn Đức Quang hát bài Chiều Qua Tuy Ḥa ở Paris 1969 ... Anh Nguyễn Đức Quang cùng tuổi, sanh năm 1943 với Thiện.

Thiện sẽ cố gắng có mặt ngày đó.

Thân mến

Quách Vĩnh Thiện. 

 

2011/3/31 phuongoanh voquang <….fr>

 

Chào Thiện

Không biết Thiện nhớ Nguyễn Đức Quang không?

thứ bảy này 2-4, Phượng Ca - Du Ca làm buổi tưởng niệm tại trung tâm Paris Pour Tous , so 32, rue Javelot  75013 luc 14h...

Nếu Thiện có th́ giờ, đến với tụi này.

Than men

PO.

 

oOo

 

Phương Oanh, Paris

 

Quang ơi

Sáng chúa nhựt 27/3/2011 , tôi thức dậy lúc 4giờ sáng, tự nhiên thấy tâm hồn chao động....không hiểu tại sao?
Quang có biết đó là ngày sinh nhật tôi không?

Quang khôn lắm nghe, chọn đúng ngày sinh tôi để ra đi, có như thế, tôi sẽ  không bao giờ  quên Quang được. V́ ngày sinh nhật của tôi, lại là ngày tử nhật của Quang.

Kể từ bây giờ Quang sẽ trường sinh bất tử, v́ Quang sẽ sống trong tim của tất cả mọi người Việt Nam yêu Quê Hương yêu dân tộc ở trên toàn thế giới.

Quang có biết, cách đây mấy hôm, tôi nhận được mail của Trần Quang Hải gửi cho bè bạn , báo tin nói Quang đă qua đời sau một thời gian dài nằm trong coma.....
 Tôi giật bắn người...v́ đêm hôm qua, ngày hôm qua, và những ngày trước,  tôi vẫn c̣n đang mong chờ, vẫn tin Quang sẽ hồi phục....


Thế là từ đây tụi ḿnh sẽ chỉ c̣n gặp nhau trong mơ mà thôi.....
Cuộc đi thăm bè bạn hồi năm ngoái của Quang là một kỷ niệm đẹp đối với mọi người.

Tôi nhớ măi khi gặp Quang ở cửa pḥng sinh hoạt, câu đầu tiên Quang nói với tôi là tưởng đă chết năm trước rồi, chứ đâu có ngờ được gặp lại Oanh ở đây. Hôm đó, t́nh thật tôi cũng rất bận, nhưng cũng cố thu xếp mọi việc nhờ con trai chở mẹ đến thăm bác Quang....và phải về ngay, v́ có người chờ đợi tôi ở nhà.

 

Nh́n da mặt hồng hào, dáng người nhanh nhẹn của Quang, vẫn như cách đây 40 năm, tôi không nghỉ Quang bỏ cuộc chơi quá sớm, bỏ bạn bè quá nhanh để đi vào cơi vĩnh hằng.
 

Trong suốt thời gian Quang nằm ở bệnh viện, tôi vẫn hằng nghe ngóng t́nh h́nh Quang qua bè bạn, nhất là qua trang Du Ca để xem thông báo tin tức của Quang......

Tôi vẫn hy vọng Quang đứng dậy với mọi người, tôi vẫn hy vọng Quang nghe lời cầu nguyện của mọi người cho Quang mau tỉnh lại.Nhưng lần này, th́ Quang đă bỏ cuộc hẳn, để làm cuộc hành tŕnh mới với những bè bạn đă về bên kia thế giới...và Quang cứ việc tiếp tục rong chơi nhế, sẽ có ngày chúng ta lại gặp nhau và sẽ cùng nhau hát lại những bài ca khai phá tự thuở nào.


Khi tôi viết những gịng chữ này cho Quang, th́ chắc là Minh Thông đă đến bên Quang, để hai người trở lại với nhau như lúc bắt đầu mới yêu nhau. Và t́nh yêu này, đă là nguồn hứng để Quang sáng tác, cho bè bạn được nghe những lá thư t́nh đặc biệt mà Quang đă đọc trong buổi sinh hoạt tại sân trường đại học văn khoa Saigon năm nào:
....Thông, anh nhớ em...vo tṛn một cục....

Thôi, tôi ngưng, để Qaung c̣n được nghe những lời tâm t́nh khác của bè bạn. Nhớ phù hộ cho con cháu và luôn nhắc nhở  các bạn du ca khắp nơi tiếp nối con đường Quang đă đi qua ở hai thế giới của tử và sinh nhe.


Và mỗi khi du ca cất tiếng hát, th́ Quang phải có mặt bên cạnh nhé.

 

Ban Trầm Ca, Nguyễn Đức Quang,(phải)


Người sáng lập  ban Trầm Ca đă tách rời nhóm để đi t́m một chân trời mới,

Phong trào Du Ca mất đi người trưởng tài ba.

Tất cả chúng ta tiếc nuối một người bạn thiệt thân vừa qua đời...
Phuong Ca Dan Ca Quoc Nhac luôn nhớ tới người bạn đă đặt tên cho ḿnh khi vừa mới thành h́nh CHIM PHUONG.

 

Thương yêu

Phương Oanh.

 

 

Kế tiếp anh Francis C. Khuc cùng bằng hữu gửi lời chia tay như sau:

 

Vô cùng xúc-động nhận được tin buồn

 

Anh/Nhạc Sĩ  NGUYỄN ĐỨC QUANG

Tốt-nghiệp Khóa 1 Trường Chánh-Trị Kinh-Doanh

Viện Đại-Học Đà-lạt đă vĩnh-biệt cơi trần lúc 04:00 sáng ngày Chúa Nhật 03-27-2011 tại tiểu-bang California, Hoa-Kỳ

 

Xin thành-kính phân-ưu cùng toàn-thể tang-quyến

 

và nguyện-cầu hương-linh anh Nguyễn Đức Quang được ngàn đời yên-nghỉ nơi cơi vĩnh hằng.

 

Gia đ́nh Nguyễn Đ́nh Dũng-Minh Lư,

Gia đ́nh Nguyễn Văn Tâm-Thanh Thủy

Gia đ́nh Hà Trọng Minh-Mai Phương

Francis C. Khuc

 

 

Email Hồ Ái Việt cùng các bạn trong forums ĐỜI SỐNG VUI và CLBTNS:

 

Anh VIỆT HẢI thân quư,

Nhờ Anh giúp VIET LOAN  cùng ACE forums ĐỜI SỐNG VUI và CLBTNS gởi  lời phân ưu  và cầu nguyện đến gia đ́nh Nhạc sĩ NGUYỄN ĐỨC QUANG. Sự ra đi của ANH QUANG là một mất mát to lớn cho mọi người c̣n mang gịng máu và tinh thần Dân tộc VIỆT NAM . "VIỆT NAM QUÊ HƯƠNG NGẠO NGHỄ " , " GƯƠM THIÊNG HÀO KIỆT " , " VỀ VỚI MẸ CHA " và rất nhiều bài khác đă là Động lực thúc đẩy VIỆT, LOAN  và nhiều bạn hữu cùng thế hệ Hăng say họat động trong Sinh Họat HƯỚNG ĐẠO, trong Binh Chủng HAI QUÂN mà HỒ ÁI VIỆT đă phục vụ nhiều năm, và tiếp tục chuyển tiếp Tinh Thần Dân Tộc VIỆT NAM đến thế hệ kế tiếp. TINH THẦN DÂN TỘC VIỆT NAM của Anh NGUYỄN ĐỨC QUANG sẹ tồn tại măi măi.

 

Các thân hữu diễn đàn  ĐỜI SỐNG VUI:

Trần Trọng Nhân, Trang Sĩ Phước, Trầm Lăng, Hoảng Trí Dũng, Don Hồng, Olivia Tú Trâm, Phương Nga, Annie Ngọc Ánh, Thanh Đào, Chiêu Lê, Nguyên Nhung, Thanh Lan, Hồ Ái Việt cùng các bạn trong forums ĐỜI SỐNG VUI.

 

Email Cao Minh Hưng – CLBTNS:

 

"Sáng hôm nay trên đường đến chỗ làm, tôi nghe lại giọng nói của Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang trong chương tŕnh "Tản Mạn Văn Học-Chân Dung Tác Giả và Tác Phẩm" trên làn sóng phát thanh Little Saigon Radio.  Giọng anh rất khoẻ, rất hùng hồn, say sưa nói về những kỷ niệm cho một số sáng tác của anh, trong đó có nhạc phẩm bất hủ "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ"...Vậy mà anh đă rời xa chúng ta đă một tuần rồi, dù tiếng nói của anh vẫn c̣n văng vẳng bên tai.  "C̣n Việt Nam, triệu con tim này c̣n triệu khối kiêu hùng!"....Mượn câu hát của anh, tôi xin được viết thêm, "C̣n Việt Nam, chúng ta c̣n măi nhớ đến người Nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang."

 

Cao Minh Hưng, Lê Thúy Vinh, Thy Linh, Minh Tuấn, Hồng Vân, TriNa Thu Hà, Lan Anh, Hạnh Cư, Lưu Mỹ Lan, Hà Trúc Mai, Quang Huy, Thúy Anh, Nguyên Vũ, Xuân Thanh, Lan Hương, Fatima, Giáng Ngọc, Ngọc Như Hoa, Cẩm Sa, Quốc Toản, Dạ Lan, Ngọc Hà, Nhă Lan, Ngọc Bích, Cao Minh Hưng, các bạn hữu Câu Lạc Bộ T́nh Nghệ Sĩ.

 

 

Email của Du Ca Chi Bảo Diễm Chi:

 

Anh Quang nay đă đi rồi

Diễm Chi kính điếu tới Trưởng Xướng Du Ca Nguyễn Đức Quang....

 

Anh Quang nay đă đi rồi,

Về nơi vĩnh cửu Ngàn đời Du Ca

Chúng tôi nước mắt chan ḥa

Cùng nhau hát những bài ca anh làm

Hướng Đạo, Chính Huấn,Áo Lam,

Trầm Ca tư tưởng bao hàm mến yêu,

Du Ca vận nước tiêu điều

Những ngày tháng cũ bao nhiêu thăng trầm.

Anh đi bỏ lại dư âm….

Nhạc, ca, nghiệp viết, cơi trần c̣n đây

Chúc anh Tiến thẳng đường mây

An vui cơi phúc tháng ngày thênh thang...

 

Diễm Chi, Dương Hữu Chương và An Nguyễn Kiều Mỹ Duyên

Đồng Thành Kính Phân Ưu 

 

Kư giả Nguyễn Toàn từ Sydney gửi cảm nghĩ và chia buồn:

 

"Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đă viết nhạc  từ năm 16 tuổi .Đa số  viết cho Hướng đạo.

Nhưng khi nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang  trở thành nhạc sĩ Du Ca  - anh đă sáng tác bản "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ". Tên tuổi anh đă thành danh - quần chúng khán gỉa  đă biết đến anh.

Phải  công nhận mỗi khi  được nghe  hay hát  bản nhạc  "Việt Nam Quê hương ngạo nghễ "  - máu trong người  như  chảy cuồn cuộn .

Bản nhạc dễ hát - nên  mọi người chóng thuộc - bất cứ  đâu - như đi Lửa trại  - hay xuống đường Biểu t́nh chống  Cộng  -bản nhạc cũng được mọi người cất cao  với  tiếng vỗ tay nhịp nhàng  theo bài hát- thậm chí trong Tù  - bản nhạc cũng được hát .

 

Xin chia tay nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang . Chúc anh ra đi trong an b́nh.

 

Các bạn:

Nguyễn Toàn, Sydney, Huỳnh Kỳ Phát, Nam Lộc, Việt Dzũng, Nguyễn Xuân Nam, Duy Khiêm, La Anh Dũng.

  

Nhạc sĩ Thanh Trang, San Diego cho thơ tiễn đưa:

 

Thuyền đời xa bến

 

Bạn bè cũ c̣n bao người ?

Bạn tính cũ ngoài phương trời !

Cùng năm tháng như mái tranh chiều

nhạt màu nắng phai !

Một thời đó đă qua rồi !

Dù chẳng theo tiễn chân người

Một lần thuyền rời bến không lời từ biệt

rồi thôi !

 

Nói đi lời cuối cho vừa nỗi thiết tha !

Nói đi lời cuối  đây rồi mai cách xa !

Tiễn nhau lần cuối mai này không thấy nhau !

Sóng đưa thuyền đó trôi về nới bến nào?

 

Thanh Trang

Nam Cali 26 tháng 03-2011

 

“Nhạc sĩ Ái Hoa, Palm Springs cho lời chia tay nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang:

 

Xin được cùng quư vị nghệ sĩ phân ưu với tang quyến về sự ra đi của NS Nguyễn Đức Quang, con chim đầu đàn của Du Ca/Trầm Ca Việt Nam.

Nguyện cầu hương linh của NS Nguyễn Đức Quang thảnh thơi về nơi Cực Lạc cùng với tiếng đàn và những nốt nhạc Du Ca.

Xin cám ơn quư vị đă cho cơ hội để đóng góp lời phân ưu!

 

Các bạn: Nguyễn Minh Châu, Hoàng Thy, Diệp Thanh Thủy, Tiểu Thu, Múi Quư Bồng, Trương Ngọc Thạch, Khanh Phương, Phan Bái,Thanh Lan, Hồ Ai Việt, John Thụy, , Hồ Đăng, Nguyễn Văn Thành MN, Nguyễn Cao Thăng NJ, Lê Hân SJ, Thái Đắc Nhă, Đường Sơn Aussie, Ái Hoa - Đồng Thành Kính Phân Ưu. Forum Đời Vui Sống"

 

Kế tiếp là bài do diễn đàn Hoa Tự Do của chị Trương Mỹ Loan chuyển sang, tác giả là nhà báo Phan Tấn Hải, cộng tác viên với báo Việt Báo:

 

"Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang

 

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đă ra đi. Nhạc sĩ đă đóng góp quá nhiều cho lịch sử, cho văn hóa, và cho âm nhạc Việt Nam -- nhiều hơn những ǵ mà một đời người có thể làm.

 

Tôi tin rằng nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang là một người tiền định. Thời như thế, vận nước như thế, dân ḿnh đau thương như thế... tất phải có một người như Nguyễn Đức Quang tới để hát lên những đau thương đó, và để ngợi ca những ước mơ và hy vọng về một ngày mai b́nh an, thương yêu, hàn gắn...

 

Anh đă trở thành một phần của lịch sử Việt Nam. Những ca khúc của anh tuy đang c̣n bị cấm hát tại Việt Nam hiện nay, nhưng điều chắc chắn có thể thấy rằng nhạc của Nguyễn Đức Quang sẽ không thể bị biến mất, bởi v́ những ḍng nhạc  của anh đă len khuất sâu vào tim người nghe, bởi v́ đó là những ước mơ đẹp nhất của tuổi trẻ Việt một thời nội chiến.

 

Tôi đă mơ hồ thấy như thế từ thời học tṛ. Lúc đó là sau Tết Mậu Thân 1968. Tôi trong nhóm các học sinh thiện nguyện trung học Chu Văn An nhận xây cất một phần trong khu tạm cư Lư Thái Tổ, một vùng đất nằm giáp giới quận 3 và quận 5, Sà́ G̣n – nơi đây, phụ trách xây cất gồm học sinh nhiều trường trung học, và nhiều hội đoàn như Hướng Đạo, Nghĩa Sinh...

 

Giữa những ngổn ngang của cây, của ván, của các tấm bạt che mưa nắng, giữa các gia đ́nh dân Việt mất nhà cửa v́ các trận giao chiến Tết Mậu Thân... tuổi trẻ học tṛ đang ra sức dựng nhà tạm cư cho đồng bào. Chính trong những đêm thức lửa trại và rồi ngủ v́ mệt vùi ở trại này, nhạc Nguyễn Đức Quang là những âm thanh không rời với một thời tuổi trẻ của tôi.

 

Sau năm 1975, khi c̣n trong nước, có những lúc đi xe đạp trên đường Sương Nguyệt Ánh, ngang qua ngôi nhà từng làm trụ sở Phong Trào Du Ca, tôi vẫn thắc mắc tự hỏi, không biết nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đang ở đâu và có vượt biên được không. Lúc đó, nhạc Nguyễn Đức Quang tất nhiên là bị cấm ở quê nhà, ai cũng hiểu như thế. Thế đấy, quê nhà lúc đó đă cấm mọi thứ.

 

Có những lúc ḷng tôi xao xuyến, lo ngại về một tương lai bất định, lại bất chợt thoang thoảng trong đầu những lời nhạc Nguyễn Đức Quang:

 

“Hy vọng đă vươn lên

trong màn đêm bao ưu phiền

Hy vọng đă vươn lên

trong lo sợ mùa chinh chiến

Hy vọng đă vươn lên

trong nhục nhằn tràn nước mắt

Hy vọng đă vươn dậy

như làn tên

đang rực lên trong màn đêm...”

 

Thực sự, những lúc đó, tôi mở mắt thật to, nhưng vẫn không thấy hy vọng nào “đang rực lên trong màn đêm” như lời ca, chỉ thấy quê nhà đầy những bạo lực căng thẳng. Nhưng cũng ở những giây phút đó, ḷng tôi mang ơn người đă viết lên những ḍng nhạc đó; không mấy ai nói về một “hy vọng” đầy tha thiết như Nguyễn Đức Quang.

 

Nhiều năm sau, vào nghề báo, được gặp và quen với anh Nguyễn Đức Quang tại Quận Cam, California; tuy vẫn nh́n anh như một nghệ sĩ đàn anh, tôi vẫn không kể những chuyện thời học tṛ như thế. Nói ra, “th́ là hơi cải lương,” tôi tự nhủ như thế, mỗi khi nghĩ về những ǵ cảm động. Thêm nữa, tôi biết rằng nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang là một người đơn sơ, không bận tâm những chuyện linh tinh, thậm chí không ưa kiểu có vẻ như chiều chuộng, xu nịnh...

 

Nguyễn Đức Quang là người phục vụ đồng bào, và không hề bận tâm chuyện khác.

 

Một điều nữa, đă có quá nhiều người ca ngợi nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang. Ca ngợi thật tâm, không phảỉ khách sáo. Mà nói cho cùng, cũng không cần phải chọn lời trau chuốt nào cả, chỉ cần trung thực kể những việc mà anh Nguyễn Đức Quang đă làm, thế cũng là một cách ca ngợi tuyệt vời. Đơn giản, những việc anh làm đă nhiều hơn một đời người có thể làm, bất chấp rằng có rất nhiều năm anh đă gác đàn vào một góc, như dường là “một kiểu nhập thất của nhạc sĩ.”

 

Trong bài “Viết cho Du Ca Nguyễn Đức Quang” mới hồi tháng 2-2011, nhà văn Giao Chỉ, San Jose, đă viết:

 

“...Du ca trở thành con đường lư tưởng của thanh niên. Tuổi 20 đi trên “Đường Việt Nam. Đi dựng lấy huy hoàng, giống da vàng này là vua đấu tranh.”

 

Ai cũng có thể vào một buổi sáng thức giấc nghêu ngao : “Đường Việt Nam ôi vô cùng vô tận, Đường ngang tàng ngoài biển Nam, giữa Trường Sơn”.

 

Nguyễn Đức Quang là người viết nhạc hùng với những lời ca lư luận hết sức thực tế. Đó là bài “Không phải là lúc ta ngồi mà đặt vấn đề.” Hăy đứng dậy đón chào b́nh minh với “Hy vọng đă vươn lên. Trong màn đêm bao ưu phiền. Hy vọng đă vươn lên trong lo sợ mùa chinh chiến. Hy vọng đă vươn lên trong mồ sâu quá ưu sầu.”...”(hết trích)

 

Tương tự, nhà báo Phạm Trần cũng nhận xét về nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang: “Anh Nguyễn Đức Quang là người hoạt động và dấn thân cho tuổi trẻ Việt Nam rất tích cực và đáng ghi nhớ với những đóng góp  cho Phong trào Du ca. Nếu không có bước đi khởi đầu của Nguyễn Đức Quang th́ chưa chắc đă có những ca khúc gắn liền tuổi trẻ thành phố với xóm làng miền Nam trước năm 1975.”

 

Trong tiểu sử ngắn gọn về Nguyễn Đức Quang, trang nhà Du Ca www.ducavn.com viết:

 

“Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây.

 

Theo gia đ́nh vào Nam năm 1954.

 

Sinh sống tại Đà Lạt từ năm 1958.

 

Tốt nghiệp đại học Đà Lạt phân khoa Chính Trị Kinh Doanh khóa 1.

 

Bắt đầu sáng tác nhạc năm 1961. Ca khúc đầu tay dành cho Hướng đạo với tên Gươm Thiêng Hào Kiệt.

 

Sau biến chuyển chính trị lớn ở miền Nam năm 63, bắt đầu cảm hứng về nhạc Thanh niên và những vấn đề đất nước.

 

Năm 1964, chuyển qua hẳn những ca khúc có chủ đề Tuổi trẻ, Quê hương, Dân tộc.xây dựng những đề tài mới cho tập Trầm Ca, hát nhạc tranh đấu xă hội và nhạc sinh hoạt thanh niên và thành lập Phong Trào Du Ca Việt Nam năm 1966.

 

Năm 1979 cùng gia đ́nh đến Hoa Kỳ, hoạt động liên tục trong nghành truyền thông tại hải ngoại. Hiện vẫn định cư tại Little Saigon, California USA.”(hết trích)

 

Trong tiểu sử Nguyễn Đức Quang ở Wikipedia (http://vi.wikipedia.org), cũng ngắn gọn gần như thế.

 

Một điều để suy nghĩ, trong cả 2 tiểu sử ở 2 trang nhà này, đều tránh nói tới những năm phục vụ trong quân lực VNCH của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang -- thời mà nhạc sĩ là một sĩ quan chiến tranh chính trị. Tại sao các trang này tránh nói tới thời nội chiến của một nhạc sĩ lớn như Nguyễn Đức Quang? Có phải là để cho trang web không bị tường lửa? Hay có phải, ḍng nhạc của anh lớn hơn những biên giới chính trị? Không thể đoán chính xác các chuyện này.

 

Hôm Chủ Nhật 27-3-2011, Hướng Đạọ VN đă thực hiện nghi lễ Trao Bắc Đẩu Huân Chương đến nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang tại Quận Cam.

 

Bản văn của Hội Đồng Trung Ương Hướng Đạo Việt Nam giảỉ thích:

 

“...Bắc Đẩu Huân Chương là huy chương cao quư nhất của phong trào Hướng Đạo Việt Nam được trao tặng cho quư Trưởng Hướng Đạo có công ǵn giữ và xây dựng một phương pháp giáo dục thanh thiếu niên do Huân Tước Baden Powell thành lập từ năm 1907 tại Anh Quốc.

 

 Quư Trưởng nhận được Bắc Đẩu Huân Chương có những thành tích phục vụ tha nhân và luôn đeo đuổi lư tưởng Hướng Đạo. Quư Trưởng này c̣n là những nhân tố góp phần trực tiếp vào công cuộc gầy dựng các thế hệ thanh niên Việt Nam nối tiếp nhau dấn thân vào các công xă hội từ tromg nước cho đến sau này tại hải ngoại.

 

 Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang gia nhập Hướng Đạo năm 1956, thuộc Đội Voi, Thiếu Đoàn Lê Lợi, Đạo Lâm Viên, là đội sinh của Trưởng Hoàng Kim Châu. Trưởng Hoàng Kim Châu hiện đang sinh hoạt với Liên Đoàn Đất Việt và Tráng Đoàn Nguyễn Trải Hướng Đạo tại Houston Texas. Sau này Trưởng Nguyễn Đức Quang thay Trưởng Châu và trở thành Đội Trưởng Đội Voi....”(hết trích)

 

Nghi lễ trao đă diễn ra xúc động. Một người con của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đă thay cha vừa từ trần để nhận Bắc Đẩu Huân Chương.

 

Một sự thật để nh́n thấy rằng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang vẫn không hề rời cơi này. Bởi v́ ḍng nhạc của anh vẫn c̣n âm vang, c̣n ẩn tàng trong tim chúng ta. Và đă trở thành một phần của lịch sử dân tộc, bất kể rằng nhà cầm quyền có muốn hay không.

 

Cũng tương tự như thơ Nguyễn Du đă trường tồn, đă trở thành tài sản văn hóa của dân tộc, bất kể không mấy ai nhớ chính xác rằng Nguyễn Du có  “lập trường chính trị” thế nào trong thời Chúa Trịnh, Chúa Nguyễn, thời Lê Mạt, thời Tây Sơn Nguyễn Huệ, thời Nguyễn Ánh Gia Long, thời mà chàng trai trẻ Nguyễn Du dấy binh làm loạn và rồi trốn về quê vợ, ăn rau tới xanh cả mặt...

 

Cũng y hệt như thơ Nguyễn Du, như bài “Lời Mẹ Dặn” của Phùng Quán, như cuốn “Nhật Kư Rồng Rắn” của Tướng Trần Độ, như tác phẩm “Viết Cho Mẹ và Quốc Hội” của Nguyễn Văn Trấn... nhạc của Nguyễn Đức Quang sẽ c̣n măi. Bởi v́, những ǵ viết bằng trái tim sẽ không thể biến mất, bất kể mọi trở lực của lịch sử.

 

Nguyễn Đức Quang đang trở thành tài sản văn hóa cho cả nước. Du Ca và Hướng Đạo có thể đang bị xóa sổ trên cả nước, nhưng ḍng nhạc của Nguyễn Đức Quang vẫn được nghe trân trọng trên YouTube, và cả trong các buổi cắm trại tại quê nhà của Gia Đ́nh Phật Tử, Thiếu Nhi Thánh Thể... Và rồi, chế độ cộng sản hiện nay chắc chắn sẽ biến mất, nhưng tôi tin rằng  nhạc Nguyễn Đức Quang sẽ vẫn c̣n được hát.

 

Những ca khúc lưu trữ nơi đây:

 

http://www.ducavn.com/duca_files/VanNghe_
files/TacGia/NDQuangB.htm

 

chắc chắn là sẽ c̣n được hát nhiều thập niên sau, thậm chí nhiều thế kỷ sau...

 

Và ḍng chữ cuối bài này, xin thành kính chia buồn cùng gia quyến nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, người đă trao cho các thế hệ trẻ quá nhiều ước mơ và hy vọng.

 

 

Nhà thơ Nhược Thu gửi vào diễn đàn T́nh Nghệ Sĩ bài "Tiễn Biệt Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang...", nội dung gồm kỷ niệm gặp gỡ người nhạc sĩ sắp rời chúng ta...

 

"Anh đi đi thật rồi sao ?

Bỏ quê bỏ cả mộng đào dở dang

Nghe tin thoáng những ngỡ ngàng

Mùa xuân vừa chớm đă bàng hoàng đau

 

Anh đi đi thật rồi sao ?

Quê hương ngạo nghễ chợt nhầu tiếng ca

Anh vừa mới bỏ đi xa

Hay đang hát khúc du ca t́m về ..?

 

Nhược Thu

Mar - 29 - 2011

 

 

Tôi được gặp Nhạc sĩ NGUYỄN ĐỨC QUANG rất muộn màng dù ngưỡng mộ tài danh anh từ thưở c̣n đi học ...

Vài năm trước đây tôi mới hân hạnh lần đầu được diện kiến anh tại nhà Thi nhạc sĩ HOÀNG THY , San Diego , trong một buổi Họp mặt  ..

Lần sau cùng , trước ngày hiền nội anh ấy qua đời vài tháng , tôi lại được hân hạnh gặp lại anh tại nhà Thi nhạc sĩ THY LINH trong buổi Họp mặt nhân dịp anh chị Nhạc sĩ NGUYỄN MINH CHÂU từ Pháp qua .. Phong thái của anh vẫn làm tôi rất ngưỡng mộ trong 2 lần gặp khi anh ôm đàn hát những ca khúc do anh mới sáng tác ..

Lần gặp sau này , nh́n anh vẫn c̣n rất phong độ và mạnh khỏe .. Thế mà thoáng cái nghe tin anh đă ra đi ..Tôi không nén được bàng hoàng xúc động v́ cuộc đời quả rất vô thường ...

Xin chân thành cầu nguyện hương linh anh sớm được về cơi vĩnh hằng .....

 

Kính

Nhược Thu"

 

Nhà thơ Tâm Vô Lệ, chủ nhân của website Thư Viện Toàn Cầu gửi sang 4 bài của bốn tác giả, mà anh là một trong những tác giả của những bài chia tay nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang: 

 

* Nhà thơ Sóc Lanh Lợi :

 

"Lời ru non nước ngày xưa,

Vang vang xiềng xích đă vừa ra đi,

Tiếng ca quật khởi xuân th́,

Hận lời vong quốc từ khi đổi đời,

Đức Quang ơi! Đức Quang ơi!

Giả từ nhau những nghẹn lời từ ly!

 

Sóc Lanh Lợi" 

 

Tác giả Hoàng Lan Chi:

 

"Anh, sẽ bất tử như “Quê Hương Ngạo Nghễ”

Thế là chuyện phải đến. Anh đă ra đi thật rồi. Khi anh nằm bệnh viện, người bạn chuyển tin anh ra đi, tôi buồn. Rồi không phải. Dù đa đoan công việc, tôi cũng cố gắng cầu nguyện cho anh. Anh ra đi hơi sớm so với tuổi bây giờ.

Nhớ lại ...

Thuở sinh viên, không biết từ đâu tôi nghe được bài “Việt Nam quê hương ngạo nghễ”. Khỏi nói, tôi mê mẩn ngay tức khắc. V́ tôi yêu nhạc hùng, dân hùng và chí khí hùng. Tôi ghét ủy mị sướt mướt nên những câu như “Lê sau bàn chân gông cùm của thời xa xăm, đôi mắt ta rực sáng ..” mê hoặc tôi vô cùng.

Một bài khác cũng làm tôi xúc động không kém là “.. Không phải là lúc chúng ta ngồi mà căi suông. Không tin nơi nhau thế ta định nhờ ai bắc cầu?”

Tuy mê nhưng tôi bận học và không tham gia cái ǵ ngoài xă hội nên không hề biết tác giả là Nguyễn Đức Quang. Phong trào du ca ra sao, tôi cũng không tỏ tường.

Năm 2005, tôi gặp NĐQ đầu tiên khi anh đến Virginia để tham dự chương tŕnh nhạc gây quỹ cho trẻ em ǵ đó ở Việt Nam. Ấn tượng sâu đậm nhất là khi tôi hỏi rằng đa số nhạc sĩ về già, hay có khuynh hướng nghiêng về đạo có thể Phật, Chúa hay Thiền th́ NĐQ trả lời, không bao giờ NĐQ viết những loại nhạc đó! Nghĩa là trái tim NĐQ lúc nào cũng thế, cũng rất trẻ trung, sôi nổi và luôn yêu đời, trong đời, chưa bao giờ muốn thoát đời..

Cũng trong 2005, tôi viết bài về một nhạc phẩm của NĐQ. Tiếc là tôi bị thất lạc bài đó. Chả hiểu web duca c̣n lưu lại không.

Nghe youtube ĐQAT phỏng vấn Quang, tôi mỉm cười. Rất ngang tàng khi Quang nói “Tôi thích thiên tả v́ ..”.

Tôi không biết du ca nhiều nhưng nói rằng NĐQ phản chiến tức thiên tả theo nghĩa thích cộng sản th́ tôi nghĩ có lẽ không phải. Những con người sống động, thích họat động xă hội th́ luôn như thế. Anh đă đóng góp nhiều và nhạc phẩm “Quê Hương Ngạo Nghễ” của anh là một hùng ca bất tử. Cho tuổi trẻ Việt Nam ngày xưa. Cho tuổi trrẻ Việt Nam ngày nay. Và cả cho tuổi trẻ Việt Nam ngày mai.

Ngủ yên, b́nh an nhé.

Anh, sẽ bất tử như Quê Hương ngạo nghễ..

Hoàng Lan Chi"  

 

Tác giả Tâm Vô Lệ:

 

"Thần tượng Nguyễn Đức Quang của tôi

Văn pḥng Thư Viện Việt Nam Toàn Cầu nằm rất gần với bệnh viện Fountain Valley, ngày nào tôi tự lái xe đến văn pḥng cũng đều ghé bệnh viện. Thỉnh thoảng gặp người quen, thỉnh thoảng gặp người lạ. Quen hay lạ đều có cùng một sợi dây nối: Xem Trưởng Hướng Đạo, linh hồn Hưng Ca Nguyễn Đức Quang đă đỡ chưa.

Ngày nhận được tin đăng trên Diễn Đàn Chào Nhau Thân Ái của Thư Viện Toàn Cầu "Anh Quang đă ra đi", tôi sững người. Bỏ ngang việc, chạy vội xuống cầu thang, vừa lái xe vừa gọi cho Trưởng Sóc Lanh Lợi để xác định tin buồn này mà không ai trả lời. May, anh Quang vẫn c̣n năm trên giường bệnh; thế là về lại văn pḥng, vui vô cớ. Cầm đàn ghi ta lên hát nghêu ngao "Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn ..."

 

Hôm nay lái xe từ Reseda về lại Fountain Valley mới biết anh đă "ĺa rừng" - cách nói của dân Hướng Đạo chúng tôi chỉ người quá văng -. Ngồi trong xe hát lẩm bẩm "Người t́nh bỏ tôi đi, thiêu hủy lời kinh xưa ..." và nhớ đến Nguyễn Đức Quang.

3 giờ 30 chiều, ghé nhà hàng Emerald Bay để webstreaming live lễ trao tặng Bắc Đẩu Huân Chuơng cho Trưởng Nguyễn Đức Quang, sau đó mang lên 300 trang nhà chuyên host về video. Đây là một hành động rất nhỏ để trân trọng tưởng nhớ thần tượng quê-hương-ngạo-nghễ của tôi.

Trưởng đă ĺa rừng nhưng đời không ĺa Trưởng.

 

Tâm Vô Lệ" 

 

Và người sau cùng là nhạc sĩ Nguyễn Hữu Nghĩa:

 

"Nghĩ về anh, Nguyễn Đức Quang

 

Tôi nhỏ hơn Nguyễn Đức Quang 7 tuổi, gọi anh bằng “anh”, xưng “em”, từ khi tôi mới được 15. Tôi học ở Tây Ninh, cuối tuần về Sài G̣n sinh hoạt du ca. NĐQ từ Đà Lạt về, và ở luôn Sài G̣n, thỉnh thoảng mới về Đà Lạt thi cử ở trường Chính Trị Kinh Doanh và thăm gia đ́nh. Hai anh em ngụ ở cái gác xép trong nhà để xe của anh Hoàng Ngọc Tuệ, số 114 đường Sương Nguyệt Anh.

Con đường này ngộ lắm. Đường nhỏ và ngắn, song song với đường Bùi Thị Xuân (có nhà anh Đỗ Ngọc Yến) và Hồng Thập Tự, nối hai đường Lê Văn Duyệt và Bùi Chu (có trụ sở Hướng Đạo Việt Nam). Cái ngộ nhất của đường này là phía bên Bùi Chu, bảng tên đường ghi là “Sương Nguyệt Ánh”, trong khi phía bên Lê Văn Duyệt, bảng ghi “Sương Nguyệt Anh”. Đâu mất tiêu cái dấu sắc, và kiểu chữ, cỡ chữ cũng khác, rơ ra là bảng được thực hiện vào hai lúc khác nhau, do hai người khác nhau.

Tôi thắc mắc hỏi anh Quang: “Anh hay Ánh?” Có lẽ đang bực điều ǵ đó, hoặc nghĩ rằng tôi c̣n con nít mà đă lẩm cà lẩm cẩm, nên anh lầm bầm đáp bừa: “Chả biết là con mụ nào!” Lát sau, anh trả lời nghiêm chỉnh: “Sương Nguyệt Ánh”.

Cho đến ngày nay, rất nhiều người vẫn nghĩ như anh Quang. Ngay trong cuốn “Sài G̣n Vang Bóng” (2011) mà tôi đang lên trang giúp ông Hoàng Hải Thủy, cũng ghi là “Sương Nguyệt Ánh”, mặc dù tác giả biết “con mụ nào đó” là con gái cụ Đồ Chiểu, và viết rằng (đại ư): Con gái ở đây mà ông bố (tức đường Nguyễn Đ́nh Chiểu) ở tuốt bên Tân Định, làm sao mà đi thăm!

Nhân đây, cũng xin nói lại cho đúng: Sương Nguyệt Anh, không có dấu sắc, tên thật là Nguyễn Xuân Khuê, con gái thứ năm của Nguyễn Đ́nh Chiểu, bút hiệu là “Nguyệt Anh”, sau khi chồng mất, bà ghi thêm chữ “Sương” (goá phụ) vào trước bút hiệu. Sương Nguyệt Anh là bà chủ báo đầu tiên của Việt Nam, tờ “Nữ Giới Chung”.

Đường Sương Nguyệt Anh rợp bóng mát của hai hàng cây rất cao rất to. Hỏi “cây ǵ?”, có người bảo là cây sao, có người nói là cây dầu; sau tôi mới biết, “sao” hay “dầu” cũng vẫn là một cây, “sao” là chi, “dầu” là họ, tên khoa học của nó là Hopea Odorata. Mùa lá rụng, tôi thường thơ thẩn nh́n lá khô đuổi nhau bay lăng quăng trên mặt đường, nh́n quả khô “nhảy dù” xuống với hai nhánh quay tít như chong chóng. Nhưng, thích mắt nhất không phải là lá bay hay quả rụng, mà có lẽ là những tà áo trắng trường Nguyễn Bá Ṭng bên đường Bùi Thị Xuân, tan lớp Chủ Nhật, chiều chiều lũ lượt về ngang…

Trở lại với anh Quang và gác xép nhà để xe ở đường Sương Nguyệt Anh.

Anh có một chiếc Veloz Solex làm chân. Khi anh về Đà Lạt hay đi đâu xa, tôi lấy xe anh đi chơi khắp Sài G̣n, Chợ Lớn,.. cho tới khi hết xăng th́ kéo cần máy lên, biến thành xe đạp, è ạch đạp về. Ít khi tôi có đủ tiền để đổ xăng. Sau đó anh Quang lại phải è ạch đạp xe ra đường Lê Văn Duyệt mua xăng, khi anh cần tới nó. Anh không rầy rà ǵ cả, chỉ ghim một tờ tiền vào mảnh giấy, để lên chiếc bàn nhỏ: “Chỉ được dùng để đổ xăng!” Từ đó không ai phải tháo mồ hôi ra đạp xe nữa.

Anh Quang chỉ có một cậu em – Vinh, ở Đà Lạt. Anh có rất nhiều bạn và rất nhiều đàn em, nhưng có lẽ thân với tôi hơn cả, v́ ở chung “nhà”. Tôi dùng xe anh, thỉnh thoảng mặc áo của anh, xài tiền anh cho và … đọc trộm nhật kư của anh (nói ra th́ mắc cỡ với mọi người, nhưng không nói ra, tôi mắc cỡ với chính tôi!). Nhật kư anh để ngay trên bàn, và ít khi gấp lại; khi cần bàn viết, tôi lại “phải” giở ra đọc. Đọc đi đọc lại, đọc tới đọc lui, thuộc ḷng c̣n hơn thuộc Kiều. Tất nhiên là tôi không bao giờ tiết lộ những điều anh Quang viết; tôi chỉ có thể nói rằng văn chương của anh trong sáng, lạc quan, yêu đời, kể cả những lúc anh buồn, giống như thơ t́nh Nhất Tuấn mà anh rất thích.

Cũng năm 15 tuổi, tôi bắt đầu viết ca khúc, và anh Quang là người sửa cho tôi những bài đầu tiên: Một Ngày Công Tác, Lời Một Ánh Lửa,.. Anh sửa tài ở chỗ là giúp cho bài hát hay hơn mà không làm mất bản sắc của nó. Có lần tôi thử đưa cùng một bài cho hai người sửa, bài Cờ Dân Chủ, phổ thơ Quách Thoại. Kết quả, bài anh Quang sửa hay hơn bài do Phạm Duy cải biên. Tôi giữ cả hai bài, khi th́ tŕnh diễn bài này, khi th́ sinh hoạt bằng bài kia; nhiều người cũng bảo tôi, bài do anh Quang sửa “hay hơn.” Đến lúc vượt biên, tôi mất cả hai bài. Anh Quang cũng vượt biên, bài của anh cũng mất, cứ ǵ bài của tôi. Có lúc đến chơi nhà Phạm Duy khi ông chưa về Việt Nam, hỏi, ông bảo “C̣n giữ chứ, để anh t́m xem”; nhưng sau đó không thấy ông nói ǵ nữa.

Ít ai biết NĐQ làm thơ. Tôi biết. Tôi phổ bài “Em Đă Đến” của anh thành ca khúc. Nhiều người hỏi anh Quang: “Em nào vậy?” Anh cười cười, nói lảng. Hỏi tôi, tôi lặp lại câu nói mà anh từng lầm bầm về cái tên đường: “Chả biết con mụ nào!”

Bóng hồng cai trị đời anh là chị Minh Thông, bạn cùng lớp và cùng nhóm với anh ở Chính Trị Kinh Doanh Đà Lạt. Anh Quang sinh hoạt thanh niên th́ hăng hái nhưng học th́ lười … gần bằng tôi. Bài làm tập thể, có chị Minh Thông lo. Đi thi th́, như anh kể, có “thằng” Nguyễn Đức Quang khác “học khiếp lắm” ngồi bên cạnh gà bài. Đúng là thân cư thê và cung nô bộc, bằng hữu toàn sao sáng tụ hội! Rồi anh và chị Minh Thông cùng tốt nghiệp. Tôi chúc mừng anh, ḍ dẫm: “Đậu là quư rồi, cầm đèn đỏ th́ đă sao!” Anh chống chế: “Đâu có tệ thế! Ít nhất cũng trên dăm ba người chứ!”

Chị Minh Thông được sở làm gửi đi Phi Luật Tân tu nghiệp một năm. Năm đó, chúng tôi sống rất kỷ luật theo đúng chương tŕnh chị đă soạn sẵn cho 365 ngày: Ngày nào, giờ nào làm việc ǵ, ăn cơm ở đâu, cuối tuần xem xi nê rạp nào, v.v. và và v.v. Hai anh em rất thuộc bài. Tới giờ, nh́n nhau hô lên một lượt: “Cơm tấm Trần Cao Vân!” hay “Xi nê Vĩnh Lợi!”. Thế là phóng lên xe, cứ thế mà đi, khỏi phải nghĩ ngợi, sắp xếp làm chi cho lôi thôi mệt óc!..

Anh Quang nhập ngũ trước, làm quản ca trong đại đội SVSQ, và trưởng ban Văn nghệ của tiểu đoàn, ra trường về Cục Chiến Tranh Chính Trị. Tôi nhập ngũ sau, cũng làm quản ca trong đại đội SVSQ, và trưởng ban văn nghệ tiểu đoàn, về tác chiến ở Kiến Hoà, chờ giấy tờ gọi về làm Ty Dân Vận như Vũ Thành An, Đỗ Việt Anh. Chưa về đâu cả th́ tới ngày miền Nam sụp đổ, tôi từ chiến trường về Sài G̣n, trốn cho tới ngày xuống thuyền, mang bà ngoại và vợ con vượt biên…

Cái nhà xe của anh Tuệ, ngoài anh Quang và tôi, đôi khi có thêm các anh Trần Trọng Thức (sĩ quan Hải Quân, kư giả Việt Tấn Xă, sau này có lúc là chồng của kịch sĩ Kim Cương), Trương Lộc (kư giả, sau 1975 tôi mới biết là cán bộ nội thành) ngụ ở tầng dưới. Khách khứa th́ lu bù, toàn là chính khách và kư giả, ở nhà trên là khách của anh Tuệ, sau nhà xe, là khách của anh Thức. Anh Quang ít giao du với khách của anh Thức, nhưng qua lại thân mật với khách của anh Tuệ. Anh Thức gọi anh Quang là Nguyễn Đứt Cu. Có ǵ đâu, chữ Q, người miền Nam đọc là “cu” để khỏi phải chúm môi chúm miệng chi cho vất vả, c̣n /đức/ hay /đứt/, Trung và Nam kỳ phát âm như nhau!

Cũng ở cái nhà xe, Trịnh Công Sơn và Tôn Thất Lập thỉnh thoảng tới chơi, rủ rê tôi làm nhạc cách mạng, nhưng thấy không hợp, tôi không làm. Khác với cách tôi xưng hô “anh, em” với NĐQ, không hiểu sao tôi không xưng “em” với TCS và TTL, dù tuổi tác của hai người này lớn hơn anh Quang 5, 6 tuổi. Họ gọi tôi bằng tên, xưng tên hay xưng “ḿnh”, và bảo tôi cũng xưng hô như vậy. Có lần Tôn Thất Lập khoe với tôi một bài hát anh mới viết xong, đă chép lại tử tế; nhưng không phải khoe bài hát, mà khoe thứ mực đen anh dùng, màu mực đen nhánh, khi khô th́ nổi lên, và đặc biệt, không bao giờ lấm lem. Để chứng minh, anh dấp nước bọt lên đầu ngón tay, bôi lên mực cho xem. Quả thực không lem, không nhoè! Tôi khen mực tốt, nhưng đùa: “Ai lại đi phun nước bọt lên tác phẩm của ḿnh như thế!” Anh Quang quay mặt chỗ khác, ph́ cười…

Nhà trên của anh Tuệ chỉ có hai pḥng, một pḥng cho anh và một pḥng cho hai người: Em gái và cháu gái của anh. Khi hai cô xuất giá, pḥng trống; và anh Quang đă nhập ngũ, anh Tuệ lấy lại nhà xe để cất xe, gọi tôi lên ở trong khuê pḥng trước đây của hai cô. Khi tới phiên anh Tuệ cưới vợ, tôi dọn về căn gác của anh chị Ngô Mạnh Thu, cùng ngụ với nhạc sĩ Giang Châu, một bạn thân của anh Thu, cho tới ngày tôi nhập ngũ.

Từ khi NĐQ vào lính, ít khi tôi gặp lại anh. Từ khi tôi vào quân trường, rồi ra chiến trường, chẳng bao giờ tôi gặp lại anh. Cho tới sau 1975, anh đi tù Cộng Sản, rồi ra tù, anh em mới bàng hoàng gặp lại nhau. Anh Quang và anh Tuệ mua xe đ̣, chở khách kiếm sống. Tất cả chúng tôi đều t́m đường vượt biên, nhưng mỗi người một lối. Anh Quang mang tặng tôi cây tây-ban-cầm 12 giây mà anh thích và anh biết thuở nhỏ tôi cũng thích. Tôi hiểu là anh sắp đi, và chúc anh may mắn. Rồi tới phiên tôi, mua giấy tờ người Hoa, mang cả nhà xuống Cà mau nằm chờ, qua nhiều sự lôi thôi, cuối cùng rồi cũng ra khơi, sang tới đảo Bidong. Tôi gặp lại gia đ́nh anh Quang, chị Thông cùng các cháu Tường và Nhiên, ở đó. Anh được nhận sang Mỹ. Gia đ́nh tôi đi Gia Nă Đại. Lại một lần nữa chia tay.

Khi biết tin anh Quang bị lao phổi cấp tính, tôi và Nguyên Hương đến thăm, nhân dịp đi California. Rồi anh khỏi. Sau đó, trong một lần cùng Hưng Ca sinh hoạt 30 tháng 4 ở Sacramento, ngụ ở nhà bạn du ca Hoàng Gia Hùng, tôi gặp lại anh Quang. Đó là lần cuối cùng tôi gặp lại anh.

Tôi thấy anh khoẻ mạnh, nhiệt t́nh dù hơi mệt mỏi về tinh thần, nhưng không có dấu hiệu ǵ sẽ ĺa nhau ở tuổi 68, dù trước đó, những người bạn du ca của anh, và là bạn bè hay đàn anh của tôi, như Giang Châu, Lê Đ́nh Điểu, Trần Đại Lộc, Trần Đ́nh Quân, Lư Văn Chương, Trầm Tử Thiêng, Ngô Mạnh Thu,.. đă ra đi khá sớm, chưa ai tới tuổi 70, thậm chí, phần lớn chưa tới 60!

Viết về anh, chỉ bấy nhiêu, nhưng ḷng tôi ở với anh. Đường đời muôn vạn nẻo, nhưng chỉ có một nẻo để chúng tôi, chúng ta, mọi người, gặp lại nhau. Hẹn gặp lại anh, anh Quang!

Nguyễn Hữu Nghĩa"

 

Nhà thơ Cát Biển, một thành viên trong hệ thống liên diễn đàn, anh là đồng sáng lập diễn đàn Tin Văn Nghệ Sĩ cho bài kỷ niệm và mô tả cá tính niềm nở vui vẻ của nhạc sĩ Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang trong tâm khảm của anh. Nhận xét của nhà thơ Cát Biển đổng thuận với nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, trên cao của mọi lănh vực mà anh Nguyễn Đức Quang họat động th́ nhân cách của anh hay phong cách giao tế, xử sự của anh là nổi bật hôn cả:

 

"Nụ Cười Nguyễn Đức Quang

 

Năm 1985 một cơ duyên bất ngờ đă tạo cơ hội cho tôi biết đến anh Nguyễn Đức Quang, mà măi sau này khi biết anh là tác giả bài hát Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ tôi mới thấy bất ngờ và càng quư anh hơn. Trong tôi anh luôn có h́nh ảnh của một nụ cười. Dù là thời mà anh làm Giám Đốc Công Ty Người Việt khoảng 1985, được yêu quư là nỗi danh, hay thời anh mới trở ra làm tờ báo mới có tên Viễn Đông tại 1 góc nhỏ đường Bolsa gần đường Beach, trước khi dọn về đường Moran, cuộc đời trầm bổng vẫn cho anh một nụ cười thân t́nh với bè bạn. Anh quả là có tài giao tiếp, có lẻ bẩm sanh từ tánh sinh hoạt quay quần cùng bao nhiêu bè ban.

 

Năm 1985 lúc báo Người Việt trên đà phát triển, văn pḥng đường Moran lúc nào cũng nhộn nhịp với bao nhiêu con người, không, phải nói là bao nhiêu “quả tim” và “ước mơ” mới đúng. Các anh chị cùng lứa sồn sồn đầy hi sinh cùng cặm cụi hằng ngày chăm bón cho mảnh vườn truyền thông Người Việt càng lúc càng đơm hoa. Hai nhân vật chính yếu biểu tượng linh hồn báo Người Việt lúc ấy chính là Nguyễn Đức Quang và Đỗ Ngọc Yến, người thứ ba là anh Lê Đ́nh Điểu nhưng phải nói mọi việc quán xuyến đều do anh Nguyễn Đức Quang cả.

 

Dạo đó báo Người Việt hợp tác với chú Lương Văn Tỷ để làm chương tŕnh Truyền H́nh Việt Nam, và nhóm 4 người xướng ngôn viên chúng tôi gồm tôi (Quảng Linh), Thùy Hương, Kim Lan và Vũ Chung cùng tụ tập thu h́nh vào mỗi chiều Thứ Tư kéo dài đến khuya. Anh Trầm Tử Thiêng vừa sang Hoa Kỳ đảm nhận quán xuyến soạn thảo phối hợp chương tŕnh này với chú Lương Văn Tỷ lo về kỹ thuật. Các nhạc sĩ Trần Đ́nh Quân, Lư Văn Chương, Nguyễn Thiện Cơ vẫn thường xuyên ghé qua thăm chúng tôi. Thời gian đó thật vui, bên Người Việt luôn có các dịp sinh hoạt lễ lộc và cứ liên tục đón tiếp các nhân tố thành viên du ca từ VN sang Mỹ định cư, trở thành đại gia đ́nh Người Việt cả. Mọi người đều hi sinh không quản khó khăn.

 

Có những tháng đầu tiền lương hơi chậm, anh Nguyễn Đức Quang xuất hiện với những nụ cười chịu đựng, chúng tôi vui trong công việc nên cũng không hỏi, cho đến ngày nhận được cái check đầu tiên mới biết lương của ḿnh là bào nhiêu. Các dịp Tết, công ty Người Việt luôn có khoản “lương đặc biệt” để cùng chia sẻ t́nh thâm. Chúng tôi có những tiệc vui riêng với nhóm truyền h́nh, và cũng có tổ chức mấy lần tại tư gia anh chị Nguyễn Đức Quang. Các bản nhạc mới nhất của anh Trầm Tử Thiêng vừa sáng tác chúng tôi đều được nghe đầu tiên.

 

Ngày anh Nguyễn Đức Quanh rời công ty Người Việt chúng tôi nhận tin như một cú sốc.

 

Bẵng đi mấy năm sau mới gặp lại anh ở ṭa soạn nhỏ lúc anh mới ra ḷ tờ báo Viễn Đông. Dù cuộc đời đưa anh lên cao hay hất anh xuống vực Nguyễn Đức Quang vẫn có một nụ cười thân t́nh khiến mọi người quư mến. Trời cho anh khả năng giao tế mà tôi cho là nổi bật hơn mọi tài năng khác của anh.

 

Nguyễn Đức Quang trong xă hội là một nhạc sĩ tài danh từng sánh vai cùng các nhạc sĩ nỗi tiếng khác nhưng trong ḷng tôi và những người thương anh quư anh, th́ anh là một con người bản lảnh, giàu t́nh bạn, đầy phấn đấu, ngang nhiên ngạo nghễ đi giữa luân hồi.

 

Trong thân t́nh xin gửi về anh vài hàng cảm tạ sự hiện hữu của anh trong cơi đời này.

 

Cát Biển

http://catbien1.blogspot.com/

(29-03-2011)"

 

Tác giả Trần Trọng Nhân là sáng lập viên của Diễn Đàn Huyết-Hoa và đồng sáng lập viên những diễn đàn khác trong hệ thống liên kết diễn đàn, anh góp ư kiến về bài ca "Quê Hương Việt Nam Ngạo Nghễ":

 

"" C̣n Việt Nam...triệu con tim là c̣n triệu khối kiêu hùng" ...

những lời ca đó: đă, đang vang lên trên Quê Hương Việt Nam và Hải Ngoại trong năm thập niên qua và sẽ c̣n lưu măi đời đời  trong lịch sử Nhạc Đấu Tranh của Dân Tộc Việt.

Nguyễn Đức Quang: anh đă ra đi rồi... " Chết đi là một việc dễ dàng hơn là đă chết ở nơi tự ḿnh một lần rồi sống lại với thai cốt mới". Nguyễn Đức Quang đă ra đi...nhưng Nguyễn Đức Quang vẫn sống măi măi nơi ḷng mọi người Dân Việt trong  "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ"

 

Chân thành chia buồn cùng Gia-Đ́nh Nhạc-Sĩ Nguyễn Đức Quang.

 

Trần Trọng Nhân" 

 

Anh Bùi Thạc, thành viên của diễn đàn Không Quân Việt Nam đồng ư với ư kiến của anh Trần Trọng Nhân: "C̣n Việt Nam...triệu con tim là c̣n triệu khối kiêu hùng. Xin thành kính phân ưu cùng tang quyến.

 

Bùi Thạc và Trần Văn Ngọc, diễn đàn Không Quân Việt Nam" 

 

Nhà văn, nhạc sĩ Hà Thúc Sinh viết về nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang:

 

"... Năm 1995, mấy ông trong Hội Người Việt và nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang có tổ chức đêm 30 năm hát cộng đồng có mời Hà Thúc Sinh hát, mong gặp Phan Ni Tấn mà không thấy. Quang viết vài ḍng về ḿnh và ḿnh thấy... bâng khuâng.

Dù sao bài Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ sẽ là một trong hnững sáng tác phẩm sống măi.

Đời nghệ sĩ thế là tạm yên tâm đi rồi, đúng chứ?

 

Hà Thúc Sinh"

 

Nhạc sĩ du ca Phan Ni Tấn, một người bạn nhạc của du ca trưởng Nguyễn Đức Quang viết những về sinh hoạt hướng đạo cùng với ba than hữu gửi ḍng tiễn đưa người huynh trưởng, đính kèm lời của 2 bài nhạc kỷ niệm của anh Nguyễn Đức Quang

 

"Tin nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, con chim đầu đàn của Ban Trầm Ca và Phong Trào Du Ca Việt Nam vừa tạ thế vào ngày 27-03-2010 tại Nam California, với tôi là môt nỗi bàng hoàng, sửng sốt, đây là một mất mát lớn trong cộng đồng. v́ anh là một thành viên lâu đời của Phong Trào Du Ca, và tôi có rất nhiều kỷ niệm sinh hoạt vui buồn với anh từ hồi trong nước ra đến ngoài nước. Tôi đang viết một bài về anh. C̣n bây giờ tôi thành thật chia buồn cùng gia đ́nh nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang và cầu xin Thượng Đế thương xót anh khi về nước Chúa.

 

Trưởng Nguyễn Đức Quang ĺa rừng vào lúc 4 giờ sáng Chủ Nhật ngày 27 Tây tháng Ba năm 2011 tại bệnh viện Fountain Valley, Nam California, Hoa Kỳ. Ban Thường Vụ Hội Đồng Trung Ương Hướng Đạo Việt Nam đă tổ chức nghi thức Trao Bắc Đẩu Huân Chương đến nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang tại buổi sinh hoạt văn nghệ "Chiều Nhạc Du Ca Nguyễn Đức Quang" tổ chức vào lúc 3 giờ 30 chiều Chúa Nhật 27 tháng 3 năm 2011 tại Emerald Bay Restaurant.

 

Đây là môt nghi thức được phối hợp của Ban Tổ Chức "Chiều Nhạc Du Ca Nguyễn Đức Quang và quư Trưởng thuộc HĐTƯ-HĐVN tại Nam California. Bắc Đẩu Huân Chương là huy chương cao quư nhất của phong trào Hướng Đạo Việt Nam được trao tặng cho quư Trưởng Hướng Đạo có công ǵn giữ và xây dựng một phương pháp giáo dục thanh thiếu niên do Huân Tước Baden Powell thành lập từ năm 1907 tại Anh Quốc. Quư Trưởng nhận được Bắc Đẩu Huân Chương có những thành tích phục vụ tha nhân và luôn đeo đuổi lư tưởng Hướng Đạo. Quư Trưởng này c̣n là những nhân tố góp phần trực tiếp vào công cuộc gầy dựng các thế hệ thanh niên Việt Nam nối tiếp nhau dấn thân vào các công xă hội từ trong nước cho đến sau này tại hải ngoại.

 

Nhạc Sĩ Nguyễn Đức Quang gia nhập Hướng Đạo năm 1956, thuộc Đội Voi, Thiếu Đoàn Lê Lợi, Đạo Lâm Viên, là đội sinh của Trưởng Hoàng Kim Châu. Trưởng Hoàng Kim Châu hiện đang sinh hoạt với Liên Đoàn Đất Việt và Tráng Đoàn Nguyễn Trải Hướng Đạo tại Houston Texas. Sau này Trưởng Nguyễn Đức Quang thay Trưởng Châu và trở thành Đội Trưởng Đội Voi.

 

Chúng tôi, các bạn hữu: Cao Thọai Châu, Nguyễn Thanh Trí, Diệp Mỹ Linh và Phan Ni Tấn xin đồng thành kính phân ưu.

 

- Đính kèm hai nhạc phẩm của Nguyễn Đức Quang

 

Chiều Qua Tuy Ḥa

 

Ngày xưa tôi đă đi qua Tuy Ḥa

Trời xanh le lói bao mộng mơ

Đàn chim tung cánh bay bay đầu gió

và đâu đây tiếng sông bồi phù sa

Ôi, những chiều mây vắt ngang lưng đèo

Vọng Phu đưa mắt cũng buồn theo!

 

Chiều nay lơ lững tôi ngang Tuy Ḥa

Ngồi đây nhưng thấy như c̣n xa

Trường xưa hoang vắng, hiu hiu bên ruộng lúa

Một con chim én nô đùa ngoài kia

Ôi, bước dài ngao ngán bên nương buồn

Nh́n quanh trơ đứng bao đồng nương!

 

Rồi khi tia nắng phía non Tây tàn

(Th́) Người đây như cũng như dần tan

Nhịp đêm tiếng súng đong đưa ngoài ngơ

Người qua song chắn hé nh́n trời xa

Ôi đỉnh trời lấp lánh trong đêm dài

(mà) ḿnh tu chưa chín nên nào hay!

 

Đường đi đưa tới phía Nam nhưng ḷng

triền miên ray rứt theo miền Trung

Cầu xưa xơ xác sau cơn băo tố

(c̣n) người dân tan tác bên đường ngẩn ngơ

Ôi, bước buồn theo măi không gian buồn

Một đêm qua biết bao sầu thương!

 

 

BÀI DU CA CUỐI CÙNG

 

Tôi đến từ núi lạ

Hát mấy lời tăm tối

Mang dấu buồn trên ḍng cuồng lưu

Trong suốt cuộc sinh tồn

Anh có đợi lời tôi

Dù úa tàn mấy ngọn trầm hương

Tôi buồn cuối ngày khiêng lời anh nằm hấp hối

Qua vùng đất xưa du hồn bay về chốn bụi

Quê hương bây giờ chắc cũng buồn v́ một tiếng ca

Thầm nuôi lại trái tim ngậm những lời mệt mỏi

Này người du ca muôn thuở

Anh có nghe ǵ không

Quê hương đang lắng nghe

Và đồng bào đang lắng nghe

Người ta nghe văng vẳng ở khắp nơi trên mặt đất đầy đau khổ này

Những người du ca đang hát bản du ca cuối cùng như một lời cầu nguyện

Tôi đă thấy những tấm ḷng nhân ái băng bó vết thương cho tiếng hát 

Tôi đă thấy những bàn tay cứu rỗi cho cây đàn vang vọng

Tôi biết người t́m về phía hư vô

Nghiêng câu hát buồn như viên gạch cũ

Theo đoàn người chậm bước qua con phố

Dàn kèn đồng nghẹn những khúc  âm ma

Tôi muốn hát cho cây cỏ nghe

Những chữ viết bằng âm đầu t́nh tự

C̣n sót trên tường vôi một thời quá khứ

Những bàn chân trôi giạt vào cuộc lữ

Cũng dừng bên quán nhớ bùi ngùi

Tôi có những niềm vui nằm trong tủ sách

Những niềm vui âm ỉ đời người

Và những vẻ đẹp của những nét đớn đau đốt cháy mọi tiếng cười

Tôi có những niềm vui treo ngoài lồng ngực

Nép ḿnh sau những rặng trường xuân

Sau cánh cửa cuối cùng ḷng anh vừa khép lại 

 

Ôi cuộc đời

Ôi nhân loại

Để đắp đổi đợi chờ từ năm tháng

Ới tôi là kẻ bổng mừng

Vói tay gỡ anh ra xa khuất mái ưu phiền 

 

Buổi sáng ở Sài G̣n

Mặt trời không c̣n đẹp nữa

Chốn quê người gió tháng ba vẫn c̣n thổi lạnh.

 

PHAN NI TẤN

03/2011"

 

Anh Bùi Bảo Sơn từ bên Canada chuyển bài viết của bào huynh là nhà báo Bùi Bảo Trúc viết bài tiễn đưa nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, sự so sánh tương phản giữa hai nhạc sĩ cùng thời, Trịnh Công Sơn và Nguyễn Đức Quang, họ sáng tác nhạc, nhất là khi đặt lời nhạc, hai ư hướng khác nhau. Xin xem bài dưới đây:

 

"Có thể nói chắc rằng ở Việt Nam, không có một thế hệ nào kém may mắn bằng thế hệ của những người ra đời trong những năm cuối của thập niên 30 bắt sang đầu thập niên 50.

 

Thế hệ này vừa ra đời th́ đă phải chạm mặt ngay với hai cuộc chiến lên tiếp ở Đông Dương của những năm 50 , rồi những năm 60 và 70. Họ lớn lên, để tử trận nhiều nhất, góa bụa nhiều nhất và mồ côi nhiều nhất.

 

Mồ côi trong cuộc chiến Đông Dương thứ nhất. Tử trận và góa bụa trong cuộc chiến Đông Dương thứ hai.

 

Trong đời sống với cái chết cận kề ŕnh rập như lúc nào cũng sẵn sàng ghé vào thăm, người ta vẫn cần, hay có thể nói là rất cần đến âm nhạc. Âm nhạc để vỗ về, an ủi, để khóc, để đau đớn cho những bất hạnh của thế hệ.

 

Kháng chiến có âm nhạc của kháng chiến trên những chiếc banjo, những chiếc mandoline, những Hạ Uy cầm, Tây Ban cầm trên vai của những thanh niên thành phố lên đường đổ máu cho quê hương với những bản nhạc của Hoàng Quư, Việt Lang, Văn Cao, Hoàng Giác, Tử Phác … quay quay thương nhớ quyến vào tơ, quay quay may áo rét dâng chàng… Những ca khúc hết sức lăng mạn của thành thị từ chàng ra đi lưng khoác chiến y, mà ḷng vương bóng quốc kỳ… Ai qua miền quê binh khói, nhắn giúp rằng nơi xa xôi … lờ lững đôi chim giang hồ bay.. dưới ánh trăng mơ màng, ngồi kề bên nhau nối tơ ḷng, của Ngọc Bích, Nguyễn Thiện Tơ , Đào Thừa Liệt ...

 

Cuộc chiến Đông Dương thứ nhất kết thúc với cảnh đất nước bị chia cắt. Thanh b́nh tạm bợ ở với chúng ta vài ba năm th́ lại một trận đao binh khác ập tới. Những khúc ca thanh b́nh của Lam Phương, Phạm Đ́nh Chương, Văn Phụng, Nguyễn Văn Khánh … bỗng thấy không c̣n hợp thời nữa. Thơ lăng mạn tiền chiến trở thành vô nghĩa, ngượng nghịu trên môi người đọc Lưu Trọng Lư, Huy Cận, Thế Lữ, Xuân Diệu.. .

 

Tuổi trẻ Việt Nam lúc ấy thỉnh thoảng lắm mới t́m được một hai bài hát cho họ.

 

Một buổi sáng mùa đông, một đứa bé ra đồng, đạp trái ḿn nổ chậm, chết không c̣n đôi chân…. Về đây nghe em, về đây nghe em, mặc áo the đi guốc mộc, kể chuyện t́nh bằng lời ca dao …

 

Họ hát để quên đi những ca khúc đầy bi thảm, chết chóc : trực thăng sơn mầu tang trắng, em ngại ngùng dạo phố mùa xuân , viên đạn đồng đen, em sang ngang cho làm kỷ niệm…

 

Không có mặt ở Việt Nam mấy năm, đến lúc về nước, th́ tôi đă thấy có một phong trào nhạc đang lớn mạnh.

 

Đó là phong trào Du Ca. Du là đi đây đó. Du ca là vác đàn đi hát ở đây đó. Đây đó là những buổi lửa trại, là sân trường đại học, ở trường Văn Khoa đường Nguyễn Trung Trực, ở đại học Đà Lạt, ở trụ sở sinh viên đại học quốc tế đường Duy Tân, Hồng Thập Tự.

 

Nhạc khí là những chiếc ghi ta với những accord giản dị. Và giọng hát là những tiếng hát bằng tâm t́nh, bằng ḷng thành, bằng tất cả tấm ḷng cho cái quê hương có một thời ngạo nghễ ấy, cho giống dân mà gọi là vua đấu tranh… .

 

Ở một quán nước trên đường Tự Do, tôi gặp hai người, hai tác giả có những ca khúc đặt cạnh nhau chỉ để nói lên những tương phản, nhưng lại cũng nói lên được những ưu tư, những quan tâm, khắc khoải của cái hế hệ bất hạnh ấy.

 

Trịnh Công Sơn và Nguyễn Đức Quang.

 

Trịnh Công Sơn đụng vào nhiều khía cạnh hơn Nguyễn Đức Quang. Những viên thuốc an thần của Trịnh Công Sơn được gửi đến người nghe, đồng thời vẽ ra một đất nước tan hoang với người yêu chết trận Pleime, đại bác ru đêm, đàn ḅ ngu ngơ vào thành phố, ngươi con gái Việt Nam da vàng đi trong đêm đầy tiếng súng...

 

Nguyễn Đức Quang viết những ca khúc khác hẳn của Trịnh Công Sơn.

 

TCS viết "em chưa hát ca dao một lần, em chỉ có con tim căm hờn."

 

Nguyễn Đức Quang viết những ca khúc như thế này: "Đường Việt Nam ôi vô tận đường ngang tàng ngoài biển Nam giữa Trường Sơn. Đường ngày qua đầy vết kinh hoàng mỗi xóm làng một dở dang…"

 

"Từ Nam Quan Cà Mau từ non cao rừng sâu. Gặp nhau do non nước xây cầu. Người thanh niên Việt Nam quay về với xóm làng .Tiếng reo vui rộn ràng trong ḷng. Gặp nhau do non nước xây cầu… Cùng đi lay Trường Sơn. Cùng đi xoay Hoành Sơn …"

 

Hay: "Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn. Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang. Lê sau bàn chân gông xiềng một thời xa xăm. Đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loàng xoàng."

 

Rồi lại: Ta c̣n những người ngồi quanh đây trán in vết nhăn. Đêm nằm nghe ḷng quặn sôi lên giữa cơn chiến tranh. Ôi cùng đau thương cùng hoang mang giữa khi khó khăn. Xin chọn nơi này làm quê hương….

 

Nguyễn Đức Quang như thế đấy. Không đứng ngoài để đi hành quân làm lính cậu như Nguyễn Bắc Sơn… Không một lời thù hận bên này hay bên kia. Nguyễn Đức Quang là tiếng hét nhân bản, là lời réo gọi của nguyên một thế hệ sắp bị mất đi những giá trị của một xă hội đang bốc cháy.

 

Nguyễn Đức Quang không pḥng trà năo ruột, không t́nh ái bi thảm, không chính trị một chiều, không thù hận đằng đằng.

Nguyễn Đúc Quang đến với người nghe và nhất là những người hát nhạc của ông bằng tất cả chân t́nh của một thanh niên Việt.

 

Sự quyến rũ của Nguyễn Đức Quang là ở đó.

 

Mấy chục năm đă qua, nhưng Nguyễn Đức Quang không bao giờ rời xa hẳn chúng ta. Vẫn c̣n có những buổi sáng, hai ba câu hát của chàng vẫn tiếp tục ám ảnh chúng ta.

 

Và như thế, có nói là thế hệ này đă t́m được người phát ngôn th́ cũng không sai. Nguyễn Đức Quang nói hộ chúng ta biết bao nhiêu điều chúng ta loay hoay nói không được và có nói cũng không hết.

 

Nguyễn Đức Quang qua đời sáng hôm Chủ Nhật nhưng ông vẫn sống tiếp bằng âm nhạc của ông, chừng nào mà quê hương Việt Nam c̣n ngạo nghễ, chừng nào mà c̣n những người đi trên những nẻo đuờng Việt Nam, chấp nhận đó là quê hương.

 

Nguyễn Đức Quang, ông đang nằm đó. Nhưng chúng tôi biết ông đang nghe chúng tôi. Ông sẽ c̣n nghe măi những bản nhạc ông viết cho thế hệ này. Chúc ông thanh thản về cơi vĩnh hằng.

 

Vĩnh biệt Quang.

 

Bùi Bảo Trúc

27/3/2011" 

 

Tác giả sau cùng là nhạc sĩ Nguyễn Quyết Thắng cho bài viết thật cảm động, nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang có những dự tính, những ước mơ, những chương tŕnh cuối đời, nay dang dở, mơ ước không trọn vẹn... những lời tâm sự cùng con chim đầu đàn du ca: Nguyễn Đức Quang: 

 

"Anh Nguyễn Đức Quang qúi mến,

 

Không có một điều ǵ đau buồn hơn là phải nói lời vĩnh biệt nhau , chỉ mới vài tháng trước đây ḿnh chỉ nói lời chia tay và hẹn sẽ gặp lại thôi mà, suốt hơn 4 tuần lễ ngày và đêm bên nhau, em đă được nghe anh nói , nghe anh hát, nghe những lời tâm sự thật thầm kín thật qúi báu mà dường như anh chưa thổ lộ với ai, ḿnh đă hứa với nhau những điều phải làm, và anh đă hứa với em những công việc sẽ phải thực hiện trong năm nay, giờ anh nằm thờ ơ, lặng lẽ, làm bộ quên…

Anh Quang kính, ngày xưa biết anh qua tiếng hát trên đài phát thanh, với những bản nhạc “ Anh Em Tôi - Đường Việt Nam-Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” của những năm 1965, với 16 tuổi đời em chẳng biết yêu nước là ǵ ? thế nhưng em đă theo anh từ đó . Lần đầu tiên từ chốn xa trở về , được nh́n và nghe anh hát từ một góc nhá nhem tối bài “ Nỗi buồn nhược tiểu “ ḷng em đă trùng xuống bởi tiếng kêu gào thống thiết của  t́nh yêu-thân phận và quê hương măi măi vẫn đen tối không lối thoát :

“ Tôi chót sinh ra làm dân nhược tiểu , nỗi nhọc nhằn trĩu nặng đôi vai”

“ Tôi chót sinh vào nước chia cắt – t́nh anh em máu chẩy thành ḍng”

“Ơ hay Thượng Đế có buồn chứng dám dùm những linh hồn “

“Người dân tôi nh́n tương lai nước mắt tuôn tràn đầy “

 

bất chợt nước mắt tự đâu rơi xuống , em đă cảm thông với anh .. Và  45 năm sau , được nh́n và nghe anh hát lần cuối cùng “ Trên Đồi Arlington “ cũng vẫn măi  tấm ḷng quặn hiu đó, vẫn hơi thở thống khổ  và trái tim vỡ nát đó, ḷng em đă được mở ra  với tiếng gọi t́nh người  trong con người :

 

“   Này bạn, cùng chiến đấu,

cùng gục ngă viên đạn ngược đường bay

Về đây, cùng tới đây, chia nhau nghĩa trang này

không lời hờn oán đắng cay

Bắc Nam cùng mạch sống!

Thắng thua đều anh hùng !

Bốn mùa hoa nở rộ, dưới mộ đài hùng tráng

chung ḍng “Tổ Quốc Ghi Công”

Xin giới thiệu hồn này từ cầu Đồng Hới,

hồn kia cuối Trường Sơn

Đồng lúa xanh, có lắm anh đi nhẹ nhàng,

có người thịt nát xương tan

Nay mộ phần, rào quanh bằng oán thù,

một lần thành thiên thu,

sống hay là đă chết đều mất lối bơ vơ.

……

Triệu linh hồn oan khuất-

Chiều nay xa quê nhà

C̣n chỗ không người lính gác,

chúng tôi về đây nằm,

trên đồi Arlington

 

Và bây giờ, anh đă thực sự về nằm nơi đây, nơi xứ lạ quê người này , không mang theo “lời chê, tiếng khen, không mang theo hờn oán đắng cay “ anh đă để lại nguyên khối óc cho bằng hữu của anh, anh đă để lại nguyên con tim cho người yêu của anh , và hơi thở nhọc nhằn cho người dân Việt của anh. Anh đă để lại những hịch truyền qua những tác phẩm anh viết , về nhân tính anh đă  nói ,em đă học được của anh về t́nh yêu nhân loại như : “Từ Nay Gánh Vác”, t́nh yêu đằm thắm “ Chiều Qua Tuy Ḥa “, t́nh yêu rực lửa “ Về Đồi Hoang “, t́nh yêu dại khờ “ V́ Tôi Là Linh Mục “,t́nh yêu tự hào bất khuất “ VN Quê Hương Ngạo Nghễ “  t́nh yêu dân tộc “ Cho Đồng Bào Tôi “ t́nh yêu bằng hữu “ Anh Em Tôi “, T́nh yêu Đồng Đội “Đuốc Hồng Tuổi Trẻ “, t́nh yêu lứa đôi “ Cần Nhau “, t́nh yêu chia sẻ “ Người Yêu Tôi Bệnh “, t́nh yêu đằm thắm : “ Bên Kia Sông “,  t́nh yêu hiến dâng “Đoàn Ta Ra Đi”, t́nh yêu phẫn nộ “ Ruồi Và Kên Kên”, t́nh yêu mời gọi “ T́m Về Công Trường “, t́nh yêu thân phận “ Xương Sống Ta Đă Oằn Xuống”, t́nh yêu tủi hổ “ Nỗi Buồn Nhựợc Tiểu”, t́nh yêu phẫn uất “ Bọn Lái Buôn Ở Khắp Nơi “, t́nh yêu hoài niệm “ T́nh Tôi Con Dốc Nhỏ”, và t́nh yêu dung thứ, thức tỉnh “ Trên Đồi Arlington” v..v..

 

Tất cả t́nh yêu của nhân loại đều hiện hữu trong anh, anh tỏ t́nh mạnh mẽ bằng tiếng hát, và trao t́nh bằng nụ cười.

Lần cuối ngồi bên anh bên qúan café ở Place Itali, Paris đột nhiên anh đề nghị: “Chiến chụp cho anh và Thắng chung một tấm ảnh ở đây đi ! biết đâu nó chẳng “đi vào lịch sử” hi …h́ “. Không ngờ nó “đi vào lịch sử “ của anh em ḿnh thực sự, một kỷ niệm em không thể quên được . Cám ơn anh đă nuôi lớn tâm hồn em, cùng được rong ca bên nhau trên con đường Việt Nam vô tận, hôm nay tiếng hát của anh vụt bay nhanh lên cao, nhưng chắc chắn dư âm của nó sẽ c̣n vang vọng măi trên mặt đất này, anh đi để lại niềm thương tiếc cho bao người, với riêng em, anh để lại cho em thật qúa nhiều điều dặn ḍ qúi báu lẫn những khó khăn em chắc sẽ không chu toàn nổi, qúi mến anh bao nhiêu , em lại giận anh bấy nhiêu .. anh à  !

 

anh đi vội vă quá, ḿnh c̣n quá nhiều việc phải làm mà....

 

Nguyễn Quyết Thắng"

 

oOo

 

Xin cám ơn tất cả tác giả, quư thân hữu ở xa, không đến Little Saigon đưa tiễn anh Nguyễn Đức Quang. Tôi muốn dùng câu nói cuối cùng trên của nhạc sĩ Nguyễn Quyết Thắng cho kết luận một sự chia tay hầu như không như ư. Tất cả chúng ta bùi ngùi trước một người đồng hương Nguyễn Đức Quang, hay chính xác hơn, một nhân tài của đất nước Việt Nam, bao năm miệt mài đóng góp cho xứ sở bằng ḷng xả thân không quảng ngại cực nhọc, khó khăn khi hướng dẫn tuổi trè hướng về tương lai của sự hữu dụng cho quốc gia, anh trải rộng ḷng nhiệt tâm, bầu nhiệt huyết xây dựng tuổi trẻ Việt Nam;

 

Thưa anh Quang,

Tuổi trẻ chúng tôi noi gương đóng góp cho xứ sở từ bậc đàn anh như anh, dùng h́nh thức này hay h́nh thức khác, có người theo học chính trị, kinh doanh hay kinh tế, như email của anh Francis Khúc cùng bạn bè từ trường Chánh Trị Kinh Doanh mà anh theo học, những tuổi trẻ ngày xưa chọn những ngành mà anh và họ đă kinh qua tại quê nhà một thuở, có người như HQ Hồ Ái Việt tâm sự anh chọn đi hải quân VNCH, sau này HQ VNCH đă hiên ngang bảo vệ bờ cơi, ngăn cản xứ ngoài xâm lăng đất nước chúng ta; hay anh Dương Viết Điền của ngành Chiến tranh Chính Trị, họ thường ca hát nhạc của anh. Và rồi anh, bạn bè anh, tuổi trẻ chúng tôi đồng ca khắp nơi vang vang "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ", bài ca này gắn liền với biến cố Hoàng Sa 1974 mà nhiều người mang nỗi uất hận Hoàng Sa theo kiếp này, chúng tôi cám ơn anh, bằng âm nhạc, anh nhắc nhở thanh niên về ḍng sử xanh oai hung của dân tộc ta, về ḷng yêu nước vô biên; Và nói đến Nguyễn Đức Quang không phải người ta chỉ quư trọng tài năng âm nhạc của anh mà thôi, nhưng trên cao tất cả, một Nguyễn Xuân Hoàng, một Cát Biển Nguyễn Sáng cùng với nhiểu người nhận định điều quư nhất của Nguyễn Đức Quang là nhân cách. Nhân cách là điểm mà bạn bé anh trân quư anh, gắn bó với anh, quyến luyến qua bao bài viết tiễn đưa anh.

 

Thôi anh Quang nhé, chúng tôi xin bắt tay anh lần cuối, lên đường đoàn viên lại với chị Minh Thông cùng bao bạn bè cũ mới của anh trên cao ấy, hăy bảo trọng và sống an b́nh …

Như cháu hướng đạo Bùi Bảo Kim của LĐ Hướng Đạo Thăng Long, Arlington, Virginia, là tác giả bé nhất xin tiễn đưa chào vĩnh biệt bác Trưởng Nguyễn Đức Quang. Tất cả chúng tôi xin sửa lời của cháu lại là:

 

"Anh Quang,

You are a talented composer, a respected friend as well as a great leader for many of us. Above all, you are the best man, anh Quang.

And  we all will miss you…

 

Farewell with your pleasant journey heading high up there, the destination that you chose at peace!"

 

All your friends, here.

 

 

Nhận được tin buồn:

Nhạc sĩ Du ca Nguyễn Đức Quang dă ra đi

  

Chào Vĩnh Biệt

 

Xin thành kính phân ưu cùng các cháu, con anh Nguyễn Đức Quang, cùng tang quyến, nguyện cầu
nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang ra đi về miền

vĩnh cửu, để yên nghỉ ở chốn an b́nh ngàn thu.

 

Xin một lần cuối chào vĩnh biệt tiễn đưa anh!

 

Trường Sa, Nguyễn Đức, Nhật Ngân, Song Ngọc, Huỳnh Anh, Ngọc Chánh, Đỗ Kim Bảng, Lam Phương, Tuấn Khanh, Lê Mộng Nguyên, Bích Xuân Paris, Lê Văn Phúc, Đan Thọ, Phó Quốc Lân, Linh Phương, Phạm Khải Tuấn, Thanh Thúy, Mai Châu, Hoàng Oanh, Trung Chỉnh, Lệ Thu, Lệ Thanh, Phương Hồng Quế, Trang Mỹ Dung, Mạnh Quỳnh, Lê văn Khoa, Bà Hoàng Lan, Bà Nghiêm Phú Phi, Bà Văn Phụng, Bà Lê Trọng Nguyễn, Xuân Điềm, Anh Bằng, Việt Hải
và Lê Dinh.

 

ĐỒNG THÀNH KÍNH PHÂN ƯU 

 

Nhạc sĩ Phan Ni Tấn cho bài cảm tác về người anh văn nghệ và hướng đạo, bài thêm vào ngày táng lễ 04/04/2011:

 

MỘT CHÚT VỚI NGUYỄN ĐỨC QUANG

 

Hôm nay ngày 04/04/2011 , anh ĺa bỏ nhân thế vĩnh viễn ra đi... lời cuối cho anh...

 

Biết nói thế nào về người bạn của tôi đây? Có lẽ bắt đầu bằng một bữa tiệc ở Sài G̣n năm 1968, trong đó có NBX, một người bạn rất ái mộ nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đă ví anh thế này: "Nguyễn Đức Quang, một mảnh Quê Hương Ngạo Nghễ". Cách nói đó là một dụng ư nhằm ám chỉ bản hùng ca Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ của Nguyễn Đức Quang sáng tác năm 1966. Lúc đó, với tôi, cách xưng tụng dù có chân thành nhưng đầy hoa mỹ này thật t́nh quá đáng. Nhưng rồi ngày nay,  mới ngày hôm qua thôi, ngay cái ngày 27-03-2011 Nguyễn Đức Quang ĺa đời, anh được Hội Đồng Trung Ương Hướng Đạo Việt Nam trao tặng "Bắc Đẩu Bội Tinh", huy chương cao quư nhất của Hướng Đạo Việt Nam. Chưa kể cộng đồng người Việt trên thế giới dường như muốn nói rằng: Nguyễn Đức Quang, anh là một người hữu ích. Thế th́, đối với tài năng của người nghệ sĩ Nguyễn Đức Quang dù lúc đó anh không hề nghĩ ḿnh nổi tiếng hay tài năng, th́ sự xưng tụng đầy hoa mỹ như gió thổi qua tai, nghĩ lại không có ǵ quá đáng. Nguyễn Đức Quang, đó là Quê Hương; là con người của Quê Hương; là văn hóa, là tâm hồn của Quê Hương. Có thể chỉ là một cách gọi tên nhưng thực tế không phải là điều để khước từ.

 

Sinh năm 1944 tại Sơn Tây, một địa danh có nhiều cây bút nỏi tiếng, Nguyễn Đức Quang theo gia đ́nh di cư vào Nam năm 1954, sống tại Đà Lạt. Tốt nghiệp Đại Học  Chính Trị Kinh Doanh Đà lạt năm 1968. Thập niên 60- 70, ở khắp các nẻo đường thành phố hầu như bị ch́m đắm trong những ḍng nhạc ru ngủ ủ ê th́ nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang lại đi tiên phong theo một hướng khác, con đường khác bằng những bài ca khai phá. Lúc đó có đứng trước một Nguyễn Đức Quang ôm đàn hát mới thấy tất cả nỗi đam mê của người nghệ sĩ này. Anh vốn là một người chừng mực và điềm đạm nhưng trở nên linh động, hoạt bát mỗi khi đề cập đến những đề tài tuổi trẻ, xă hội, đất nước và thân phận con người.

 

Ban Trầm Ca (trước PT Du Ca) với
Nguyễn Đức Quang ôm đàn

 

Nổi tiếng với những sáng tác ngợi ca quê hương, kêu gọi tuổi trẻ dấn thân và khuyến khích ḷng yêu nước, nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang là linh hồn của  Ban Trầm Ca được sáng lập năm 1965 tại Đà Lạt. Ngoài Nguyễn Đức Quang c̣n có các anh Đinh Gia Lập, Mai Thái Lĩnh, Nguyễn Quốc Văn, Hoàng Kim Châu, Trần Trọng Thảo và chị Đỗ Phương Oanh. Ban Trầm Ca chuyên sinh hoạt trong tinh thần thanh niên, hướng đạo với các loại nhạc cộng đồng trong sáng, hùng mạnh, tràn trề t́nh yêu quê hương và niềm hy vọng nhằm khích lệ ḷng nhiệt huyết của tuổi trẻ tham gia những công tác lành mạnh, hữu ích, phụng sự xă hội, đất nước  và dân tộc.

Sau những lần lưu diễn khắp mọi miền đất nước, Ban Trầm Ca quyết định thành lập Phong Trào Du Ca Việt Nam, đặt trụ sở tại 114 Sương Nguyệt Ánh Sài G̣n. Chủ tịch là dược sĩ Hoàng Ngọc Tuệ, Trưởng Xưởng Du Ca do nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang điều hành.

 

Thời kỳ này, Phong Trào Du Ca qui tụ hàng ngàn đoàn viên sinh hoạt thành Nhóm, Toán trên khắp  miền đất nước khởi từ miền Trung đến miền đồng bằng sông Cửu Long như những Toán Du Ca Huế, Đà Nẵng, Nha Trang, Ban Mê Thuột, Đà Lạt, Tây Ninh, Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang v.v... Đi đâu, ở đâu người ta cũng nghe nói đến Phong Trào Du Ca Việt Nam của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang.

(Xin được nói thêm ở đây là có lần Ban Trầm Ca tŕnh diễn tại trụ sở CPS với đông đảo đồng bào, nhất là giới trẻ tham dự,  những bài du ca thắp lửa, hùng mạnh và vạm vỡ đă được tán thưởng bằng những tràng vỗ tay trong suốt buổi tŕnh diễn. Trong dịp này Ban Trầm Ca đă cho tŕnh làng một tập nhạc Trầm Ca, đặc biệt trang ruột, vẽ một cội cây đầy sức sống vươn lên, tỏa ra nhiều nhánh mang ư nghĩa nói về sự vươn lên, lan rộng của Phong Trào Du Ca Việt Nam, như Nguyễn Đức Quang cho biết).

Nhưng rồi cuộc nội chiến ngày càng lan rộng trên một đất nước lầm than, chia cắt. Theo chân nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang đă trở thành quân nhân QLVNCH, tôi cũng vào quân trường Sĩ quan trừ bị Thủ Đức. Ngừng sinh hoạt trong một thời gian dài, sau ngày tốt nghiệp ra trường tôi mới có dịp trở lại với Phong Trào Du Ca. Đời lính rầy đây mai đó, đi tới đâu nghe tiếng hát của đoàn viên Du Ca tôi đều t́m đến tham gia sinh hoạt. Hồi đóng quân ở Ban Mê Thuột mỗi cuối tuần rănh rỗi tôi đều đến trụ sở Du Ca Ḷng Mẹ ca hát hoặc theo chân đoàn trưởng Nguyễn Quyết Thắng và đoàn viên đi tác động ở các thôn xóm, làng mạc xa xăm. Sau  đổi về Nha Trang tôi cũng có dịp sinh hoạt với đoàn Du Ca Thùy Dương do anh Châu Đ́nh Quang làm trưởng đoàn. Suốt 5 năm ở lính, tôi không có cơ hội trở lại Sài G̣n nên không gặp lại nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang lần nào.

Rồi nước mất nhà tan, tôi bị bắt đi tù cải tạo đến cuối năm 1978 mới trốn thoát về Sài G̣n sống như phường trôi sông lạc chợ. Nhiều lần tôi lặng lẽ đi qua trụ sở Du Ca trên đường Sương Nguyệt Ánh mà nhớ những ngày xưa ca hát. Lúc đó tôi không biết con chim đầu đàn Nguyễn Đức Quang ở đâu, sống chết ra sao, có thể cũng đi tù như tôi hay đă lưu vong nơi xứ người. Vào thời kỳ này, hầu như người ta sợ hăi mỗi khi gặp nhau, dù là t́nh cờ; người sợ người, cúi mặt xa nhau, nhà thơ Kim Tuấn có lần đă nói như thế. Cuối năm 1979 tôi vưọt biên đến được bến bờ tự do. Và gặp lại bạn tôi, nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang.

Nh́n lại một quảng thời gian 37 năm ṛng ră, khởi từ năm 1966 đến mùa hè 2003 Nguyễn Đức Quang và tôi mới gặp lại nhau lần thứ nhất nơi đất khách quê người. Hóa ra con đường của những người du ca đến với nhau, ngoài những con đường đất, những c̣n đường biển, c̣n đến với nhau bằng... những khúc hát du ca. Thế là say sưa anh hát, tôi hát, chúng tôi và cây đàn cùng hát, hào hứng hát, mê man hát, "thèm" hát những bản du ca thắp lửa ngày xưa.

 

Nhưng mà cuộc đời có rất nhiều khoảng cách, có lúc tưởng gần mà thật xa xăm diệu vợi.

Cái ngày Nguyễn Đức Quang và tôi mừng rỡ gặp lại nhau, cơn mừng chưa kịp lắng xuống đă vội vă chia tay. Ngày 3 tháng 9, 2006 tại Toronto, Nguyễn Đức Quang và tôi cùng tất cả đồng bào trong hội trường cùng hát những bài hát cộng đồng của anh mà không ai biết đó là buổi sinh hoạt du ca, cũng là lần chia tay cuối cùng giữa hai anh em chúng tôi.

4 giờ sáng ngày 27-03-2011 , lúc thành phố Nam California c̣n ngái ngủ, Nguyễn Đức Quang đă bước ra khỏi cuộc đời này. Anh ngậm ngùi bỏ chúng tôi ở lại, bỏ những bài du ca của anh ở lại. Nhưng tôi vui và tôi biết tất cả chúng ta đều vui, là mừng cho anh được gặp lại chị Minh Thông, người vợ thân yêu của anh, đă đi trước anh gần hai năm trước, đang mở rộng ṿng tay đón anh ở bên kia cuộc đời.

 

PHAN NI TẤN

04/04/2011

 

 

Sau đám tang của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, ngày 05/04/2011 một thân hữu của forum T́nh Nghệ Sĩ, với bài viết gởi về sớm, nhưng đă thất lạc trong hàng tá emails tràn về trong hộp thơ, hôm nay, xin đăng kèm theo doạn viết mới của tác giả Ngọc Dung. chị Ngọc Dung nghe nhạc của anh Nguyễn Đức Quang cho những cảm nghĩ như sau:

 

Đám tang nhạc sĩ Nguyễn đức Quang vừa xong hôm qua, nhưng chắc chắn trong ḷng nhiều người vẫn c̣n vấn vương. Dư âm những bài hát và h́nh ảnh của ông chưa phai nhạt trong tim mọi ngựi... Hôm nay, xin dành một vài phút thành thơi để nghe lại nhạc một bản nhạc êm dịu dưới đây... để thấy nhạc Nguyễn đức Quang không chỉ mang tinh thần dấn thân v́ yêu quê hương, đất nước và dân tộc. Nhạc Nguyễn đức Quang c̣n cho thấy khía cạnh rất trữ t́nh, tha thiết và ân cần. Xin hăy nghe lại bản "Bên Kia Sông" thật "da diết", mặc dù đă nghe nhiều lần...

 

1. Do tác giả hát:

 

http://www.youtube.com/watch?v=F2WGyuPngwQ

 

2. Do Thái Hiền:

 

https://mail.google.com/mail/?shva=1#drafts/12f1c3bc11119591

 

Và thật tĩnh lặng, để thưởng thức mới thấy càng thấm thiá...

Cám ơn anh Việt Hải gửi thông tin và đă tận tuỵ góp phần vào việc vinh danh nhạc sĩ Nguyễn đức Quang (*).

 

Chúc quư anh chị một ngày vui.

Ngocdung, Canada.

 

* Tinh thần Nguyễn đức Quang và “Việt Nam, Quê Hương Ngạo Nghễ”

 

Nguyễn thị Ngoc Dung

 

“Nhân sinh tự cổ, thùy vô tử?

Lưu thủ đan tâm chiếu hăn thanh

Nguyễn Công Trứ  

 

Nhạc sĩ Nguyễn đức Quang đă thực sự ra đi, vĩnh viễn...Đă có biết bao nhiêu bài ca ngơị của những người quen, bạn bè thân thiết, những người từng có dịp tiếp xúc, sinh hoạt hoặc hâm mộ tài năng của ông. Ngay sau khi bệnh viện đă bó tay và ông “chính thức” ra đi, th́ hàng ngày có những lời tâm sự giăi bày, những bài ca ngợi vô cùng chân thành và cho thấy tất cả tâm huyết dành cho “một người vừa nằm xuống”.

 

Riêng tôi, không được biết ǵ nhiều về người nhạc sĩ tài hoa và đặc biệt này, nhưng vô cùng cảm xúc và cảm thấy tiếc, như mọi người, là từ nay không c̣n được nghe ông đàn ca nữa... Dù chỉ là một người không quen, nhưng đươc biết về những bài ca của ông, tôi cũng xin được chia xẻ một vài cảm nghĩ để ngậm ngùi nuối tiếc một nhạc sĩ tài hoa, giàu cảm xúc nhưng không uỷ mị, với những bản nhạc đầy khí thế c̣n sống măi trong ḷng mọi người...

 

Tôi đặc biệt lưu ư đến nguời nhạc sĩ từng phát động phong trào du ca này vào giũa thập niên 1960. Vào khoảng cuối năm 1967, trong một dịp ông đi tŕnh diễn, rất ngắn ngủi, tại Huế, nhân ra mắt phong trào Du ca . Khi ấy ông vừa đàn vừa hát những bài Du ca bên cạnh Phạm Duy với những bản Tâm Ca, tổ chức tại trường Đaị học Văn Khoa Huế. Lúc ấy ông đứng trên bục, mặc quần áo bà ba đen, người dong dỏng cao và nuớc da ngăm ngăm. Đúng là một con người tráng kiện, về tinh thần lẫn thể chất.

 

Ông đă tŕnh bày những bài du ca khá đặc biệt và đầy sức sống: Tác giả của những bài ca này cũng không giống như những nghệ sĩ khác. Nguyễn đức Quang đặc biệt ở dáng điệu quắc thước và rất "ngạo nghễ"-  ngạo nghễ một cách tự nhiên - khi tŕnh diễn. Những ca khúc của ông là những bài ca rất có hồn ... Chỉ thế thôi mà chúng tôi nhớ măi, từ phong thái tŕnh diễn giản dị, kèm theo một vẻ mặt cương nghị, đến những bài ca đầy sức sống, ông đă tạo một khí thế sôi nổi trong ḷng sinh viên thời ấy. Chỉ thế thôi, tôi tự biết là đối với nhạc Nguyễn đức Quang tôi không có "duyên" để được có cơ hội ngâm nga nhiều; nhưng thật sự những bài ca của ông, với nội dung sâu sắc, lời lẽ đầy sắc bén, lại đươc tŕnh bày một cách tự nhiên  không màu mè kiểu cách, đă khiến cho người ta nhớ măi ...Một trong những bản phổ biến một thời cho đến bây giờ và chắc  chắn là sẽ c̣n "sống" măi là bài "Việt Nam, Quê Hương Ngạo Nghễ".

 

Quả thật, “Việt Nam, Quê Hương Ngạo Nghễ” đă đi sâu vào ḷng người bằng tấm ḷng yêu nước bừng sôi trong huyết quản của người nhạc sĩ tài hoa. Nguyễn đức Quang không cần phải xông pha giữa trận tiền, nhưng lời ca hùng mạnh đă nói lên một cách dơng dạc, ḷng tự tin và ư chí cương quyết vươn lên trước mọi nghịch cảnh và thử thách. Bài ca như là một lời hiệu triệu có một tác dụng cao đối với giới trẻ. Tinh thần không chùn bước truớc mọi gian nan, với một phong thái ngang tàng, bằng “chỉ một trận cười vang vang”. Nụ cười trên môi, dù có héo hắt v́ cảnh lầm than, con người Việt Nam vẫn tiến tới, với “đôi mắt rực sáng” và vẻ “mặt lạnh như đồng cùng nh́n về một xa xăm”- chắc chắn là "nh́n về xa xăm" với tấm ḷng yêu nước, và cứu nước-. Từng lời lẽ, từng nhip điệu của bài ca đă tỏa ra một ư chí sắt đá của “ḷng hờn sôi”, của sự cương quyết dấn thân, dù “trong cơn đau nhức” hay lúc ở “trên bàn chông”. Ḍng máu nóng bừng lên trong huyết quản, cùng với truyền thống bất khuất của cha ông, con người vẫn cứ hiên ngang, ngạo nghễ cười “dưới ánh mặt trời” dù có bị rỉ máu v́ vết thương. Thật là oai hùng. Thật là dũng cảm. Một tinh thần như thế xuất phát từ tấm ḷng của những con người Việt nam bất khuất, can trường, dù đă quen chịu đựng lâu rồi. Lời ca vang dội cùng với điệu nhạc trầm hùng cho thấy tất cả cái hào khí đấu tranh của tuổi trẻ. Dù hoàn cảnh có hiểm nguy, vẫn đoàn kết, muôn người như một, th́ không trở ngại nào làm chùn chân, không nguy hiểm nào làm ngăn chặn được ư chí "quyết tiến ...ta giống dân Lạc Hồng, Liều thân sống tranh đấu giữ ǵn non sông" của người Việt Nam. Tấm ḷng yêu nước ấy chính đă được tôi luyện trọng cả một chiều dài khói lửa của lịch sử dân tộc, khiến con người càng trở nên can trường, dù có bị xích xiềng, cùm gông cũng vẫn không nhụt chí, vẫn hiên ngang và dũng cảm. Lời khuyên cao quư nhất là vẫn phải “tiếp tục làm người”, mà phải là làm người dân Việt Nam, dũng cảm và ngang tàng th́ mới "huy hoàng". Dù có bị gục ngă vẫn phải “ngoi dậy hùng cường đi lên'...

 

 

  Anh Nguyễn Đức Tường (trái) và chị Nguyễn Thị Minh Nhiên (phải) tại Lễ tưởng niệm cố nhạc sĩ Du Ca Nguyễn Đức Quang tại nhật báo Người Việt tối Thứ Bảy, 2 tháng Tư, 2011.

(H́nh: Ngọc Lan/Người Việt)

 

Dư âm của bài "Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ" c̣n văng vẳng bên tai tôi, khó phai nhạt. Nếu ở Việt Nam, ở vào thời buổi mà những người thanh niên sôi sục lư tưởng yêu quê hương, mang đầy nhiệt huyết muốn làm một cái ǵ cho đất nước của mấy chục năm trước th́ ngày nay tinh thần ấy vẫn c̣n đầy ắp. Việt Nam quê hương vẫn c̣n đó, thử thách vẫn c̣n nhiều. Những vấn nạn về môi trường, những tệ nạn về xă hội, những suy đồi về đạo đức, cùng với hiểm hoạ xâm lược, những thiên tai, nghèo đói v.v... vẫn thường xuyên xảy ra...Thêm vào đó là cả một nỗi phập phồng khi tiếng nói thẳng thắn không đuợc cất lên, bày tỏ, biểu lộ v.v... th́ những bài ca mang đầy khí thế của Nguyễn đức Quang là một đáp ứng rất thiết thực cho một đất nước đă trải qua lắm nỗi tang thương đang cần một cuộc tái xây dựng, như đất nước Việt Nam. Nhạc của ông cho ta thấy rơ là một con người lư tưởng, yêu quê hương, đất nước. Nhạc sĩ trân trọng những giá trị của văn hoá ḿnh, từ gia đ́nh (Về với Mẹ Cha) đến cộng đồng (sinh hoạt Hướng đạo) và rộng lớn hơn, là tấm ḷng đối với dân tộc. Nhạc Nguyễn đức Quang, có thể nói, mang một sắc thái đặc biệt: lạc quan, vững mạnh, cương quyết, nói chung là rất có khí thế.... đă, đang và sẽ sống măi trong ḷng mọi người, và chẳng “có bao giờ tàn” với thời gian.

 

Nếu bảo rằng Nghệ Thụật vị Nhân Sinh th́ quả thật nhạc của Nguyễn đức Quang là một ví dụ hùng hồn cho một tinh thần Việt Nam, nói chung và tinh thần Nguyễn đức Quang, nói riêng.

 

Nói về Nguyễn Đức Quang và nhạc của ông th́ chắc chắn c̣n nhiều điều để chia xẻ, và phải để dành cho những nhà chuyên môn...Chúng tôi được biết, trong một dịp họp mặt mới đây tại Nam Cali để bầu ban Tổ chức cho kỳ Hội Ngộ năm 2012 của hai trường Trung Học Bùi thị Xuân và Trần Hưng Đạo Đàlạt, nhạc sĩ Nguyễn đức Quang cũng đến tham dự. Trong dip này ông đă hát một lúc gần hai chục bài. Bạn bè tại Nam Cali, đă "đặt cọc" ông hát vào dịp Hội Ngộ năm tới; và dự định sẽ chỉ thuần tuư "Nhạc Nguyễn Đức Quang" mà thôi. Và Nguyễn đức Quang đă nhận lời. Bởi ông cũng vốn là một cựu học sinh Trần Hưng Đạo Đàlạt. Nhưng tiếc rằng trời chẳng chịu chiều ḷng người, nhạc sĩ Nguyễn đức Quang đă ra đi, và đi thật xa, để lại trong ḷng bạn bè cũ những ngậm ngùi, tiếc nhớ.

 

Đến đây, xin mời quư vị đi vào thưởng thức “lời lời châu ngọc” trong Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ”, với những lời lẽ hàm chứa một sức sống mănh liệt, đầy khí phách của nhạc sĩ Nguyễn đức Quang, một nghệ sĩ có lư tưởng, tha thiết với đất nước. Người nghệ sĩ ấy, dù thành hay bại, dù được hay thua, vẫn hiên ngang, vẫn “ngạo nghễ” sống, và sống măi ...

 

Xin bấm vào link dưới đây để nghe bản nhạc:

 

1- Đồng ca: 

 

http://www.youtube.com/watch?v=xj-u7PbIhkg

 

Viet Nam Quê Huong Ngao Nghe_Nguyen Duc Quang

 

2. Nguyễn đức Quang hát:

 

http://www.youtube.com/watch?v=K9L_05ctYQg-

 

Nghe như vậy đủ thấy nhạc Nguyễn đức Quang thật là trầm hùng. Giọng ca của ông thanh thoát và độc đáo. Lời ông cất cao lên có thể ví như "tiếng khoan như gió thoảng ngoài, tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa"(Kiều). Âm điệu dồn dập như gió thét, sóng gào. Nhạc Nguyễn đức Quang mang một sắc thái riêng, đặc biệt đă đem đến cho tâm hồn người một sức trỗi dậy mănh liệt. V́ thế, nhạc của ông quả là có một chỗ đứng riêng trong lịch sử âm nhạc Việt Nam.

 

Dù rằng Nhạc sĩ Nguyễn đức Quang đă ra ngườ́ thiên cổ, nhưng tiếng hát của ông vẫn c̣n vang vọng đâu đây... như nhắc nhở ta, trước mọi thử thách không nao núng mà vẫn dấn bước trên con đường chông gai trước mặt...

 

Ngọc Dung - Vancouver, 01 April 2011

 

Cảm khái, nhân dịp Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang vừa tạ thế.

 


 

Trần Việt Hải

4/2011

 

 

 

 

         

 

Thơ và Truyện của Việt Hải               |                 www.ninh-hoa.com