Thơ và Truyện của Việt Hải             |                 www.ninh-hoa.com


Việt Hải
 

Tên thật: Trần Việt Hải
Sáng tác nhiều thể loại
Văn, Thơ, Biên Khảo,...
tại hải ngoại.

     

 



Hiện cư ngụ tại
Los Angeles - USA

 

 

 

 

  

XIN CHIA TAY CHÀO BÁC VƠ PHIẾN

Việt Hi Los Angeles

 

 

 

Sáng hôm nay thứ Ba, ngày 29 tháng 9, 2015 anh Việt Hưng của Việt Phố TV và họa sĩ Lưu Anh Tuấn của Hội NATV thông báo tin nhà văn Vơ Phiến đă măn phần,  ngày thứ Hai, 28/09/2015. Tin đến tôi cảm nhận sự se ḷng lại với muôn vàn nuối tiếc nhớ câu hỏi chân thật của nhà văn trẻ Lotus Diệp Minh Nguyệt hỏi tôi: "Sao những nhà văn lớn lại ra đi vậy anh?", khi tin nhà văn biên khảo André Trần Cao Tường đă mệnh chung. Ư tưởng của Lotus Minh Nguyệt chỉ hàm chứa sự tiếc nuối, và rồi bây giờ là nhà văn Vơ Phiến.

Thật vậy, Vơ Phiến là một đại thụ văn học Việt Nam, tên thật là Đoàn Thế Nhơn. Sinh ngày 20/10/1925 tại huyện Phù Mỹ, tỉnh B́nh Định. Năm 1933, khi ông lên 8 tuổi cha mẹ ông vào Rạch Giá lập nghiệp, Vơ Phiến ở lại B́nh Định sống với bà nội, học trường làng, trung học ở Quy Nhơn. 1942 ra Huế học trường Thuận Hóa và bắt đầu viết văn. Bài tùy bút đầu tiên tựa đề Những Đêm Đông viết năm 1943 đăng trên báo Trung Bắc chủ nhật, kư tên Đắc Lang.

Vơ Phiến c̣n dùng bút hiệu Tràng Thiên, bút hiệu này vốn là một bút hiệu chung của vài tác giả hợp tác với nhóm nhà văn trong Tạp chí Bách Khoa (1957-1975) sau được nhà văn Vơ Phiến sử dụng cho các tác phẩm chuyển ngữ như Hăm Bốn Giờ Trong Đời Một Người Đàn Bà (Vingt Quatre Heures Dans La Vie d'une Femme hay Twenty-Four Hours in the Life of a Woman, của nhà văn người Áo Stefan Zweig, 1881-1942), sách dịch được in vào năm 1963. Đọc văn Vơ Phiến bao la với tôi, văn ông miêu tả đời sống dồng quê dân dă Việt Nam đến những tư tưởng văn chương phương Tây, nào những Albert Camus, JP Sartre, André Malraux, Victor Hugo, Hector Malot, Gustave Flaubert,...

Trong bài viết về chủ đề "Sách và Nhà", khi nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng phỏng vấn nhà văn Vơ Phiến, Vơ Phiến tâm t́nh văn chương như sau, Vơ Phiến kể:

"Đă có một thời, ở Sài G̣n ta, giới văn nghệ hễ mở miệng là toàn Sartre với Camus. Ông lại là giáo sư, dạy văn dạy triết, sớm chiều đụng đầu mấy ông này hàng ngày, chán là phải. Nhưng xin nói ngay là những điều tôi sắp đưa ra không liên quan ǵ đến triết học với văn chương cả. Chẳng qua chuyện đời sống.

Như ông đă biết, cha mất sớm, Sartre với mẹ về ở nhà ngoại. Ông ngoại là nhà giáo dạy Đức ngữ, cũng có soạn một cuốn sách giáo khoa được in đi in lại. Vậy ngoại là một tác giả, một hănh diện của gia đ́nh. Tác giả tất nhiên có tủ sách gia đ́nh. Cậu bé Sartre từ nhỏ đă lân la vào pḥng sách của ngoại, và sống những giờ mê tơi. Về già, lúc gần tuổi sáu mươi, trong cuốn Les mots, ông viết: “Tôi đă bắt đầu và chắc chắn rồi cũng sẽ kết thúc cuộc đời ḿnh giữa các cuốn sách.” (“J’ai commencé ma vie comme je la finirai sans doute: au milieu des livres.”)

Sống và chết giữa các cuốn sách không giống như sống và chết giữa vựa lúa của một nhà nông, hay giữa kho hàng của một nhà buôn, hay giữa bàn ghế trong công thự của một viên quan lại nào đó trong guồng máy cai trị của các chế độ. Sách là thứ lạ lùng hơn nhiều. Ở một đoạn khác của tác phẩm vừa kể, ông viết: “Tôi đă t́m ra cái tôn giáo của tôi: tôi thấy không có ǵ quan trọng hơn là một cuốn sách. Cái pḥng sách, tôi xem nó như một ngôi đền.” (“J’avais trouvé ma religion: rien ne me parut plus important qu’un livre. La bibliothèque, j’y voyais un temple.”)... 

Xem bộ ông băn khoăn măi về cái “nội dung”. Không hề ǵ, ông ơi. Pḥng sách không phải là kho sách. Kho sách là nơi chứa sách: cốt nhiều. Pḥng sách là nơi để đọc sách: cốt ta t́m thấy hứng thú say mê ở trong đó hơn 11 phút mỗi ngày.

Tủ sách của ông ngoại có thể đồ sộ, nhưng cậu bé Jean-Paul Sartre lúc bấy giờ tôi e không đọc được mấy đâu. Đêm đêm cu cậu ôm vào giường cuốn Sans famille của Hector Malot đă thuộc làu. Lớn hơn chút nữa, cậu đọc đi đọc lại hoài đoạn cuối của cuốn Madame Bovary đến nỗi thuộc từng đoạn dài, cậu thắc mắc măi về chuyện anh chồng mất vợ vừa t́m ra được mấy lá thư và râu anh ta mọc tùm lum: tại sao vậy cà? có phải râu mọc v́ thư t́nh không nhỉ? thắc mắc về cái vụ anh chồng nh́n Rodolphe cách ai oán: ai oán cái ǵ vậy cà? v.v... Cậu bé loay hoay măi về những đoạn văn ḿnh hiểu mà vẫn không hiểu, cậu mê tơi về cái hấp dẫn của cuộc sống bí ẩn, hàm hồ... Về già, Jean-Paul Sartre viết mấy ngh́n trang về Gustave Flaubert. Có phải mấy ngh́n trang nọ đă bắt nguồn măi tận những ngày lẩn quẩn trong cái pḥng sách thời thơ ấu?".

Tôi nhớ hai anh trong văn giới Phạm Kim và Phạm Quốc Bảo biếu tôi hai bộ sách quư giá, gồm những tư liệu về nhà văn Vơ Phiến, là Văn Học Miền Nam và Vơ Phiến Tuyển Tập.

Trong Võ Phiến Tuyển Tập được nhà xuất bản Người Việt ấn hành. Bộ sách dầy cộm, tiêu biểu của những góc nh́n trong văn học Việt Nam, mà Vơ Phiến là một chân dung văn chương đa diện và là một ng̣i bút tận tụy góp mặt hơn nửa thế kỷ văn học, một quảng đường dài, dài hơn kiếp sống của ông Tần Thủy Hoàng (秦始皇, 259 TCN – 210 TCN),  hưởng dương 49 tuổi thôi.

Trong sự góp mặt văn học đó được nhà văn cho cảm nghĩ từ góc diện của một người Việt Nam trong hoàn cảnh khá đặc biệt trong lịch sử, thời Pháp thuộc rồi thời đất nước phân ly, rồi cuộc sống ly hương tị nạn,... Trong bài viết Đọc Nguyễn Vy Khanh về Vơ Phiến qua "Vơ Phiến Những năm 1960" của hai tác giả Hoàng Nam và Lưu Anh Tuấn, những tác phẩm của Vơ Phiến được Nguyễn Vy Khanh điểm qua như “Chữ T́nh”, “Mưa Đêm Cuối Năm” đến lúc viết “Thư Nhà”, “Thương Hoài Ngàn Năm”, "Bắt Trẻ Đồng Xanh",  “Nguyên Vẹn”, “Quê”, “Thư Gửi Bạn”, "Đêm Xuân Trăng Sáng", "Giọt Cà Phê", ... Tôi thích khía cạnh khác của Vơ Phiến, ông phân biệt rơ lằn ranh Quốc Cộng, về ư thức hệ chính trị vững chắc và ông nêu tính nhân bản trong bút văn của ḿnh.

Nhà văn Nguyễn Vy Khanh đưa ra nhận định về Vơ Phiến như sau:

"Đọc Vơ Phiến không dễ, v́ đọc ông không phải để cho qua th́ giờ. Đọc xong thường người đọc bàng hoàng, nghi ngờ, có thể ư thức mệt mỏi, lo hơn, dằn vặt hơn: những cuộc đời quê mùa, những kẻ b́nh thường nhưng sao phải khốn cùng, khắc khoải? Nhân vật của Vơ Phiến là những con người cục mịch, quê mùa, với những cái tên gợi h́nh như chị Bốn Ch́a Vôi, anh Bốn Thôi, Ba Càng Cua, Ấm Sứt, Hai Mỏ Gẫy, Tư Huệ Héo, gợi cảm như ông tú Từ Lâm, anh Nam Hà, Thập Tam,... Họ, nhiều người nét mặt "rầu rầu, nguội lạnh như một người ngoại cuộc", một rầu rầu b́nh thản hoặc rầu rầu v́ lạc loài, phải sống âm thầm nhưng tâm hồn th́ sôi sục đầy khắc khoải, khát vọng thường cũng rất b́nh thường, có khi là một nỗi cô đơn hiu hắt, có khi là những mất quân b́nh đáng thương hại. Họ sống cho kỳ vọng của mẹ cha hoặc sống v́ người khác.

Vơ Phiến không dựng những nhân vật lạc quan hoặc có cuộc sống hạnh phúc từ đầu đến cuối. Không chiến tranh th́ cũng ai đó trong gia đ́nh ḍng họ xóm làng làm rốt cuộc đời lặng lẽ. Mà cái lặng lẽ này cũng đầy nghi ngờ v́ ngầm chứa những oán thù, nợ nần, truân chuyên... chỉ đợi lúc bùng vỡ. Làm người dân thường như những nông dân của Vơ Phiến cũng không dễ, mà những nông dân cục mịch đó cũng ngày càng biến dạng trong văn chương Việt Nam và ở ngoài đời họ cũng đô thị hóa tại chỗ với TV, ca nhạc, vật dụng thường nhật và y phục. Nhưng tâm hồn họ? Trong t́nh cảnh lưu vong của nhiều người Việt hiện nay, nhất là lưu vong dứt khoát không ỡm ờ, đọc chuyện nông dân của Vơ Phiến lại càng thấm thía hơn, một thấm thía trong bất lực, như một dĩ văng đă quá tầm tay với!".

Đếm lại tất cả tổng số tác phẩm của Vơ Phiến có hơn năm chục cuốn trên  nhiều phạm vi văn học khác nhau như tùy bút, thơ, truyện ngắn, truyện dài, phê b́nh văn học, biên khảo, lư luận văn học. Vơ Phiến Tuyển Tập là một công tŕnh quư báu khi mang tất cả những nét đặc thù, những tinh hoa của nhà văn mà hôm nay chúng ta được tin buồn.

Với điều suy tư cá nhân của tôi, một hành tŕnh văn chương hơn nửa thế kỷ Vơ Phiến là một ng̣i bút tôi mê thích từ thuở trung học rồi ra xừ ngoài, như vậy th́ từ những trang sách của Vơ Phiến tiêu biểu cho những bài viết tùy bút, những truyện ngắn, những bài biên khảo, tham luận, phê b́nh văn học cho tôi sự học hỏi, thích thú.

Trong làng văn hải ngoại c̣n hai đại thụ văn học khác, tuổi Quư Hợi 1923, niên kỷ 92, là Thinh Quang và Doăn Quốc Sỹ, hai cụ vẫn c̣n khỏe. Cầu Trời cho ư tưởng của Lotus Minh Nguyệt ở về khía cạnh tích cực vậy. Khi bạn bè văn chương chúng tôi thực hiện Sách Kỷ Niệm Về Nhà Văn Doăn Quốc Sỹ, do Văn Đàn Đồng Tâm ấn hành, tôi có xin bài của nhà văn Vơ Phiến. Hôm ra mắt sách DQS có ông bà Vơ Phiến đến tham dự, tôi đến chào họ. Nhà văn phục sức lịch lăm, khoác veston xám nhạt và đầu đội mũ "kết" (casquette) như mấy ông Tây tài tử cinéma Jean Gabin hay André Bourvil. Có lúc ông bông đùa hỏi: "Chừng nào anh làm sách cho tôi?". Tôi cười hỏi lại: "Bác cho phép con mới làm được chứ!", chúng tôi cùng cười bắt tay. Trong cái kỷ niệm cũ có đọc Vơ Phiến, tôi có cảm nhận là  nói chuyện thoải mái với ông như một người đă nói chuyện ngoài đời như khi tâm sự với ông mang vẻ bên ngoài hiền lành, nhưng bên trong bộ óc ấy là những ư tưởng văn học khó t́m được một Vơ Phiến thứ hai, tôi lăng đăng với tâm thức như vậy.

Trong bài viết của Nguyễn Vy Khanh, ông đề cập sự tài ba của bút pháp  Vơ Phiến, là lối viết được ví là “chẻ sợi tóc làm tư làm tám”, hàm ư là văn ông tŕnh bày những phần sâu thẳm của nội tâm con người, sự thành công khi khám phá được những góc cạnh sâu thẳm của kiếp nhân sinh của chúng ta. Tôi suy tư v́ điều này không phải dễ, những trăn trở giằng co trong cuộc sống, như nhuốm triết tính khi ta đi t́m trong những điều b́nh thường nhưng lậi bất thường, rồi như khi t́m những điều hợp lư nhưng lại nghịch lư. Chính Vơ Phiến đă thú nhận văn ông chịu ảnh hưởng tư tưởng của Marcel Proust (1871–1922), tác giả của bộ tiểu thuyết “Đi T́m Thời Gian Đă Mất” (À La Recherche du Temps Perdu, hay In Search of Lost Time). Tiểu thuyết này được xếp vào trong số 10 cuốn tiểu thuyết được thanh niên Pháp ưa thích nhất trong thế kỷ 20. Tạp chí Time cũng b́nh chọn tác phẩm này nằm trong số mười cuốn sách vĩ đại nhất mọi thời đại (The 10 Greatest Books of All Time, printed on the Time magazine). Điều này cho thấy sự hiểu hiểu biết của Vơ Phiến từ cánh đồng quê Qui Nhơn hay Rạch Giá bung ra tới chân trời Âu châu xa xăm kia.

Nhà văn Nguyễn Quang (phu quân của nhà văn Minh Đức Hoài Trinh) có kể tôi nghe chuyện của thế kỷ trước khi đôi uyên ương nhà văn này sở hữu một căn nhà có hoa anh đào có trúc xanh vàng trước ngỏ, được gọi là Ngỏ Trúc. Nó là nơi mà  Nguyễn Quang và Minh Đức Hoài Trinh tiếp đón bạn bè, giới tao nhân mặc khách ghé qua hàn huyên văn chương, văn học. Người em gái của nhà văn Vơ Phiến là cô Diệu Ngọc (bạn thân thiết với Minh Đức Hoài Trinh) và nhà văn Vơ Phiến vẫn thường ghé qua  Ngỏ Trúc. Một kỷ niệm với Vơ Phiến theo nhà văn Nguyễn Quang là vào năm 2000 khi nhà văn Minh Đức Hoài Trinh là chủ tịch Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại, bà tiến cử nhà văn Vơ Phiến tranh giải văn chương Nobel Stockholm, kết quả giải năm 2000 nặng màu sắc chính trị. Tổ chức này cần sự công minh, v́ người của phe ta chưa được giải văn chưong Nobel nào cả, ngoại trừ viên CSVN ác ôn đáng ghét được Nobel Stockholm ban cho nửa giải Nobel "ḥa b́nh" dỏm vào năm 1973, chỉ báo hại dân tộc Việt Nam thêm.

Cần nói thêm người đoạt giải văn chương Nobel 2000 là nhà văn Cao Hành Kiện, (Gao Xingjian,
高行健, sinh 4 tháng 1 năm 1940), là một nhà văn, nhà viết kịch, nhà phê b́nh người Trung Hoa đầu tiên và là công dân Pháp thứ 13 được trao Giải Nobel Văn học trong suốt 100 năm qua. Ông cũng c̣n được biết đến với tư cách là một dịch giả, đạo diễn sân khấu và họa sĩ. Cao Hành Kiện đă cổ vơ, đấu tranh cho quyền từ do sáng tác cho giới văn nghệ. Chính phủ Tàu HD-981 đă coi ông là một phần tử "phản động" chống đối nhà nước Bắc Kinh và các tác phẩm của ông đă bị cấm chỉ lưu hành từ năm 1986. Ông đă từ bỏ Đảng Cộng sản Tàu HD-981 vào năm 1989 sau vụ thảm sát Thiên An Môn. Năm 1988 ông sang Pháp xin tị nạn chính trị và nhập quốc tịch Pháp từ 1998, hiện cư ngụ tại ngoại ô Paris. Tôi lẩm bẩm tại sao là Cao Hành Kiện mà không là Vơ Phiến. Mấy ông giám khảo trong Ủy Ban Chấm Giải tại Nobel Stockholm thiên vị biến cố Thiên An Môn, lại mang nhăn hiệu "Littérature française et savants parisiens", là lá bùa đoạt giải Nobel. Đả đảo Nobel Stockholm, Bravo Vơ Phiến!

Nào, bây giờ thử bàn về tác phẩm khác liên quan đến Vơ Phiến, ôm bộ sách Văn Học Miền Nam (Tổng Quan) sẽ mỏi tay, gồm 7 tập, một công tŕnh sưu khảo công phu của Vơ Phiến. Văn Học Miền Nam: Tổng Quan gồm có ba phần chính, không kể 2 phần Lời nói đầu dẫn nhập và phần Kết luận, tuần tự như sau:

Phần 1: Khái quát như trong phần mà tác giả khảo lược một số vấn đề chính trong sinh hoạt văn học miền Nam như: nhà văn, độc giả, và xuất bản; sau đó, ông lần lượt tŕnh bày các giai đoạn chính và phân tích những đặc điểm nổi bật nhất; cuối cùng, đối chiếu sơ lược văn học miền Nam với văn học miền Bắc và văn học tiền chiến.

Phần 2: Các giai đoạn mà tác giả đào sâu vào các đặc điểm nổi bật trong từng giai đoạn: 1954-63 và 1964-75.

Phần 3: Các bộ môn văn học mà tác giả phân tích năm bộ môn chính là tiểu thuyết, tuỳ bút, thi ca, kịch và kư. Đối với mỗi bộ môn ông duyệt qua bằng cách phân tích chi tiết của sự kiện hầu độc giả thấu rơ quan điểm ông tŕnh bày.

Trong lănh vực nghiên cứu văn học ở hải ngoại từ sau năm 1975, bộ Văn Học Miền Nam mang tính tham khảo đối với những ai cần đến nó như sự góp nhặt các sự kiện văn học. Mặc dù chính nó cũng tạo ra nhiều tranh căi sôi nổi, dù là bất đồng hay đồng thuận. Cái giá trị không chối căi là nó không những giúp người đọc nhận diện một khía cạnh khác thường trong tài năng văn chương của Vơ Phiến mà c̣n cung cấp cho người đọc một khối tài liệu dồi dào, thật đồ sộ và đáng tin cậy về một nền văn học ngỡ đă bị quên lăng. Do vậy diễn tŕnh văn học Miền Nam từ năm 1954 đến 1975 mang ư nghĩa như thế th́ bộ sách Văn Học Miền Nam của nhà văn Vơ Phiến là một tác phẩm giá trị, v́ tác phảm này đă được đón nhận nồng nhiệt. Bộ sách đă được tái bản nhiều lần.

Đă có nhiều nhà văn viết về nhận định tác phẩm của Vơ Phiến, và sau đây là phần trích dẫn trong bài viết Thế Giới Nhân Vật của Vơ Phiến. Đây là bài phê b́nh văn học tỉ mỉ của nhà văn Thụy Khuê, Paris:


"Nghệ thuật của Vơ Phiến bộc lộ trong những không gian nhỏ, khép kín, từ truyện ngắn đến truyện dài. Có thể nói, bốn tác phẩm Giă từ, Lại thư nhà, Một ḿnh, và Đàn ông, đă tạo nên sườn chính của tư tưởng và nghệ thuật Vơ Phiến. Mỗi tác phẩm mang một sắc thái, nhưng đều đạt đến đỉnh cao nghệ thuật, một nghệ thuật tỉ mỉ, sâu sắc. Ng̣i bút ông xoáy sâu vào những cử chỉ nhỏ nhặt, vô nghĩa nhất để vẽ nên toàn bộ con người. Thế giới nhân vật của ông được h́nh thành qua những chân dung rơ nét, cá tính bộc lộ sâu sắc, luôn luôn bị dày ṿ trong ám ảnh nhục dục. Về mặt tư tưởng, Vơ Phiến đi sâu hơn nữa về phía vô thần và duy vật. Về cách thể hiện, ông chuyển từ lối viết truyền thống, sang lối viết hiện đại hơn, tức là ông không c̣n đứng ở vị trí bên ngoài của người kể chuyện mà dần dần ông thâm nhập vào trong da thịt nhân vật để mô tả. Giă từ cuốn tiểu thuyết đầu tiên, một truyện vừa, khoảng 80 trang, là sự bắc cầu giữa hai lối viết truyền thống và hiện đại. Lại thư nhà, hơn 60 trang, là tác phẩm chủ yếu, cô đọng không gian Vơ Phiến, đưa chúng ta vào thế giới những nhân vật của ông. Đàn ông, chiếu vào những nhân vật ấy, nói đúng hơn là những người đàn ông ấy, qua con mắt của Chị Lê, người đàn bà làm điếm, nh́n khách hàng của ḿnh dưới những khía cạnh trần trụi nhất. Chị Lê t́m ra “cái chung” của đàn ông: trong bất cứ hoàn cảnh nào, vẫn là nhục dục, chỉ là nhục dục, là cơi mà họ tự do nhất, cơi mà họ sống thật nhất với chính ḿnh. Một ḿnh phân tâm nỗi cô đơn bệnh hoạn của con người khi chỉ c̣n có ḿnh đối diện với chính ḿnh.

Vơ Phiến dùng những nhận xét tế vi, lấy chi tiết làm nên đại sự, để thăm ḍ ḷng người dưới nhiều h́nh thức: Bằng phân tâm của Freud chiếu vào nội tâm u uẩn, ẩn ức tính dục của nhân vật. Bằng biện pháp hoán dụ, ông chiếu rọi vào một phần của cơ thể, để nói lên ẩn ức dục tính toàn diện của con người, những người sống ngoài lề xă hội, từ người tù đến gái điếm, từ già đến trẻ. Nhờ ảnh hưởng triết học hiện sinh, con người nh́n lại chính ḿnh, không ai thoát khỏi sự cô đơn. Với những chi tiết chằng chịt, Vơ Phiến dệt nên cấu trúc nội tâm phức tạp và bi đát của con người. Lại thư nhà tiêu biểu cho cấu trúc toàn bộ tiểu thuyết của Vơ Phiến. Không hiểu sao ông lại xếp Lại thư nhà vào loại tùy bút. Thực ra, đây là một truyện vừa và cũng là tác phẩm nền móng, xây dựng nên vũ trụ tiểu thuyết của ông, với nhân vật Bốn Thôi. Lại thư nhà tạo ra không khí và bối cảnh Vơ Phiến, thế giới của những kẻ ở ngoài lề. Bốn Thôi tuy ở trong xứ, nhưng đă bị cách ly với người khác, với thế giới chung quanh. Bốn Thôi là kẻ ly hương trong thân phận ḿnh, là đại diện sâu xa nhất cho những kẻ sau này phải bỏ nguồn cội đi tha phương cầu thực..."

Sau cùng, những ư tưởng riêng tư về khía cạnh t́nh yêu nậng nghĩa phu thê sâu đậm của nhà văn Vơ Phiến, người viết bài xin trích dẫn một điểm đặc sắc mang tính nhân bản mà qua nét bút của nhà văn Túy Hồng viết về một nhà văn bạn trong nhóm Bách Khoa, nhà văn Vơ Phiến vừa ra đi. Bài viết có đề cập đến Lê Tất Điều, Mai Thảo, Thanh Nam,... và dĩ nhiên có Vơ Phiến, bà kết luận một nhận xét quư giá về cố nhà văn này, một đại thụ văn học miền Nam hay của nước VNCH của chúng ta như sau: "Tôi chưa thấy một người đàn ông nào thương vợ nhiều như thế, yêu vợ kỹ như thế. Vợ anh, vợ anh... cái miệng cứ tía lia vợ anh vợ anh, làm như người ta sắp giựt mất. Bà Vơ Phiến tên cúng cơm là Viễn Phố."

Từ tên vợ, ông đặt bút hiệu cho văn chương ḿnh qua cách nói lái trại đi tí ti. Bravo hai bác Vơ Phiến và Viễn Phố. Ôi, thật quư hóa. Ngày tiễn đưa nhạc sĩ Nguyễn Hiền tôi cung kính vị nhạc sĩ lăo thành này với ư niệm trân quư về người phối ngẫu của ông. Và giờ đây là nhà văn Vơ Phiến, hay bác Vơ Phiến.

Cầu chúc bác Vơ Phiến về cơi trên được b́nh an vĩnh cửu.

 

 

Trần Việt Hải
Los Angeles, 10/2015

 

 

 

 

 

 

 

Thơ và Truyện của Việt Hải               |                 www.ninh-hoa.com