Nguyễn Văn Thành
 




  So Sánh Nền Giáo Dục
     Đào Tạo Chuyên Viên
     Và Việc Hành Nghề tại
      Hoa Kỳ và Việt Nam:
 

 Phần 1  |  Phần 2  |  Phần 3

 

 

 

 

 

 

 
 


SO  SÁNH  NỀN GiÁO  DỤC  Đào TẠo CHUYÊN VIÊN  VÀ VIỆC  HÀNH  NGHỀ  TẠI  HOA  KỲ   Và   VIỆT   NAM

Nguyễn Văn Thành

  

 

Phần 2:


II- Tương lai của các sinh viên Kỹ Sư tốt nghiệp:

B- Tại Việt Nam:

Ở Việt Nam, nói chung muốn vào các trường Kỹ Sư (thường gọi là trường Bách Khoa) tại Hà Nội và Sài G̣n, thí sinh phải qua một kỳ thi tuyển lựa rất khó khăn. Tỉ lệ đậu trong khoảng 10-15%, tùy trường chuyên môn thí dụ Điện, Cơ Khí, Hóa Học v.v... Thời gian học từ 4 đến 5 năm, cũng rất khó khăn.

Ta có thể nói các Kỹ Sư ở Việt Nam có bằng tốt nghiệp có tŕnh độ tương đương với Kỹ Sư bậc 1 của Hoa Kỳ (BS Engineering). Lư do hiện nay các ngành Tiến Sĩ Kỹ Sư và Thạc Sĩ Kỹ Sư c̣n sơ khai tại Việt Nam nên chưa có nhiều người tốt nghiệp trong khi tại Mỹ có rất nhiều. Sau khi ra trường, các Kỹ Sư Việt Nam nếu không có thêm kiến thức về khoa Điện Toán (Tin Học) và vốn liếng Anh Văn khá cao th́ cũng khó kiếm việc làm, đôi khi c̣n phải chạy chọt mới có một chỗ làm cho nhà nước. Muốn làm cho các Công ty ngoại quốc với mức lương từ 200-500 USD (đô-la Mỹ), sinh viên ra trường thường phải thật xuất sắc và qua được cuộc phỏng vấn bằng Anh Ngữ của các Công ty Ngoại quốc do các chuyên viên ngoại quốc phỏng vấn.

Cái khó của sinh viên Việt Nam là dù có học tiếng Anh, viết tiếng Anh rất khá nhưng không có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với người ngoại quốc cho nên nghe tiếng Anh không hiểu, là một vấn đề gặp phải. Vậy nói tiếng Anh mà người ngoại quốc không hiểu th́ cũng khó kiếm được việc làm với Công Ty ngoại quốc.

Tóm lại, việc kiếm việc làm khi mới ra trường là một điều khó khăn đầu tiên của các sinh viên Việt Nam, trừ khi có cha anh là đảng viên cao cấp, có chức có quyền th́ mới lọt được vào viên chức nhà nước với số lương khoảng 1 triệu đến 2 triệu đồng VN tương đương trên dưới 100 USD. Trong khi làm việc, các Kỹ sư làm cho nhà nước thường không gặp nhiều khó khăn nhưng nếu làm cho các Công Ty ngoại quốc th́ phải theo quy chế của từng Công Ty, nhất là phải cố gắng nói tiếng Anh cho cấp chỉ huy hiểu được th́ mới có cơ hội thăng tiến nghề nghiệp. Tuy nhiên, các Công Ty ngoại quốc thường chỉ lợi dụng công nhân Việt Nam với giá lương rẻ cho nên các công nghệ ở Việt Nam thường là sản xuất thí dụ: các xưởng sản xuất xe hơi của Toyota, Ford, v.v..., các xưởng đóng giày Nike, các xưởng may quần áo, gia công cho các công ty thí dụ JC Penney, Target, Walt Mart,v.v...

Như vậy, các Kỹ Sư Việt Nam trong khi học ở trường tới khi đi làm việc, thường lẩn quẩn ở các khu sản xuất nên không có cơ hội sáng tạo (Design), thử nghiệm (Test and Development) như các sinh viên Kỹ sư tốt nghiệp tại Hoa Kỳ. Kết quả là sau thời gian 10-15 năm, các Kỹ Sư tại Hoa Kỳ sau khi tốt nghiệp đă gặt hái được khá nhiều kinh nghiệm trong khi các Kỹ Sư tại Việt Nam chỉ phát triển được trong ngành sản xuất mà không phát triển được trong ngành sáng tạo, nghiên cứu các sản phẩm mới. Ấy là chưa kể các sinh viên tốt nghiệp ở Việt Nam không thật sự xuất sắc và không có tiền để đút lót th́ không được hành nghề Kỹ Sư mà phải hành nghề ngoài ư muốn thí dụ nhân viên hướng dẫn du lịch đôi khi lại làm nghề đấm bóp hay tẩm quất (massage) mà các báo trên những mạng Internet thường nói đến.

Nói một cách tổng quát, tŕnh độ và kiến thức của sinh viên Kỹ Sư ra trường tại Việt Nam không thua kém với các sinh viên tại Mỹ trừ trường hợp các sinh viên thuộc ban Điện Toán (Tin Học) v́ các tài liệu giảng dạy thường không được cập nhất hóa kịp thời và v́ vậy khi đi dự phỏng vấn với các Công Ty ngoại quốc không trả lời được theo đúng những tài liệu mới nhất ở ngành Tin Học, do đó khó kiếm việc làm.

Xem như vậy, ngành giáo dục tại Việt nam cần phải được cải tổ sao cho phát triển tương đương với ngoại quốc, nhất là phải phát triển các ngành Thạc Sĩ và Tiến Sĩ để có đủ chuyên viên nhận những dự án của ngoại quốc cần nhiều nhân tài. Một thí dụ cụ thể là nhiều Công Ty phần mềm của Mỹ như IBM, Microsoft mang nhiều công việc của họ tới Ấn Độ chứ không mang tới Việt Nam với lư do Ấn Độ có đủ chuyên viên có tay nghề cao lại thông thạo tiếng Anh cả viết lẫn nói, đáp ứng và thi hành được các đ̣i hỏi từ Công Ty chính. Vậy việc mở rộng trường Đại Học đến các bậc Thạc Sĩ và Tiến Sĩ là cần thiết để giúp cho nền kinh tế phát triển.


III- Sự Đào Tạo các Bác Sĩ Y Khoa và Hành Nghề:

A- Tại Hoa Kỳ:

a) Điều Lệ:

Trong những loạt bài "Sự Giáo Dục và Thi Cử Qua các Thời Đại ở Việt Nam đă nói đến các trường Y Khoa tại Việt Nam, ở đây ta chỉ nói đến các sự học hành về Y Khoa tại Hoa Kỳ rồi so sánh sự hành nghề tại Mỹ và Việt Nam.

Muốn vào trường Y Khoa tại Hoa Kỳ thường phải có bằng tốt nghiệp 4 năm ở các trường Đại Học Hoa Kỳ như BS (Bachelor of Sciences) hay BA (Bachelor of Arts) và phải học một số lớp Dự bị Y Khoa (Pre-Med) đặc biệt là các lớp về Lư, Hóa, Sinh, Toán, Anh văn rồi dự một kỳ thi tuyển vào trường Y Khoa gọi là MCAT (Medical College Admission Test).

Trái với các trường Kỹ Sư, các trường Y Khoa giới hạn số sinh viên vào mỗi trường thí dụ như trường Đại Học Minnesota mỗi năm chỉ nhận 165 sinh viên vào trường trong đó có khoảng 127 sinh viên thường trú (permanent residents) tại Minnesota, số c̣n lại khoảng 38 sinh viên trên khắp các tiểu bang khác (non-permanent residents).

Sự tuyển lựa dựa trên nhiều phương diện: trước hết là điểm GPA (Grade Point Average) từ 3.5 trở lên có trường nhận 3.8 trở lên (A=4.0, B=3.0, C=2.0), thứ hai là điểm thi MCAT, thứ ba là các công tác từ thiện mà thí sinh xin vào trường có trong các hoạt động nhân đạo, làm việc thiện nguyện trong các trường Y Khoa, nhà thương, hội Hồng Thập Tự, giúp đỡ kẻ nghèo khó. Nói như vậy có nghĩa là các Bác Sĩ tương lai là các người có ḷng thương yêu đồng loại chứ không phải là những người chỉ mong tốt nghiệp để ra kiếm tiền nhiều.

Wesite sau đây sẽ nói rơ chi tiết liên quan đến cách chuẩn bị vào trường Y Khoa:

http://hns.class.umn.edu/health_science_programs/medicine.html

Đây là thí dụ về sự tuyển lựa vào trường Y Khoa năm 2004, tổng số ghi danh là 2166 người, số người trúng tuyển là 165 người trong đó dân gốc Minnesota nộp đơn 563 người được nhận vào 127 người. Ngoài tiểu bang Minnesota có 1583 người nhưng được lựa chỉ có 38 người. Tuổi trung b́nh nhập học là 23 tuổi.

Trên toàn nước Mỹ mỗi năm nộp đơn khoảng 35 ngàn người và nhận vào khoảng 16500 người. Độc giả muốn biết thêm chi tiết, xin vào Website sau đây:

https://www.meded.umn.edu/admissions/statistics.cfm

b) Nộp Đơn Vào Trường Y Khoa:

Muốn nộp đơn vào trường Y Khoa, sinh viên phải nộp đơn qua Hiệp Hội các trường Đại Học của các trường Y Khoa Hoa Kỳ (American Association of Medical Colleges - AAMC), đề rơ tên trường. Sau khi nhận được, Hiệp Hội sẽ chuyển sang trường Đại Học mà sinh viên muốn vào, trong đơn phải ghi rơ điểm MCAT và phải gửi thêm phiếu điểm GPA chuyển trực tiếp từ trường Đại Học mà sinh viên tốt nghiệp Cử Nhân, BS/BA. Ta thường thấy toàn thể các trường Y Khoa của Mỹ có số đơn nộp không nhiều.

Website sau đây bàn rơ về thủ tục nhập học vào trường Y Khoa Hoa Kỳ (MD Program Admissions):

https://www.meded.umn.edu/admissions/index.cfm

Ta thấy khoảng 34000 đơn nộp vào nhưng chỉ được nhận 16500 v́ lẽ các trường này đ̣i hỏi GPA cao trên 3.5/4.0 hoặc 3.8/4.0, tùy trường.

Đơn xét tuyển của Hội Đồng Y Khoa căn cứ vào các điều kiện sau đây:

1-  Điểm GPA
2-  Điểm MCAT
3-  Lời giời thiệu của các giáo sư
4- Quá tŕnh công tác làm việc thiện cho nhà thương, viện dưỡng lăo hoặc Cộng Đồng, gây quỹ cho hội của những người mang bệnh nan y, v.v... để chứng tỏ Bác Sĩ tương lai sẽ là người có nhân cách tốt, biết thương người, tận tâm cứu người.

Sau khi đă được tuyển lựa, sinh viên được nhận học trường Y Khoa.

c) Tiền Học:

Tiền học phí khoảng 40000 USD/năm không kể tiền ăn ở và nếu không phải là dân của tiểu bang th́ học phí cao hơn khoảng từ 5000 đến 10000 USD mỗi năm.

Độc giả muốn biết rơ, xin vào Website sau đây:

http://www.aamc.org/students/financing/debthelp/start.htm

Người ta ước lượng rằng sau khi tốt nghiệp Bác Sĩ với học tŕnh 4 năm, sinh viên nợ khoảng 100 ngàn đến 200 ngàn USD cho 4 năm học. Tất nhiên, những sinh viên nào có điều kiện được bố mẹ trợ giúp th́ nợ ít hơn.

d) Chương Tŕnh Học MD (Medical Doctor):

Kể từ bậc Cử Nhân là 4 năm học.

e) Chương Tŕnh MD-PhD:

Học tŕnh là 8 năm học kể từ bậc Cử Nhân, sinh viên được hai bằng MD (Bác Sĩ Y Khoa) và bằng MD-PhD (Tiến Sĩ Y Khoa). Muốn vào học ngành này, sinh viên phải nộp đơn vào trường trước khi vào Y Khoa Đại Học hoặc sinh viên năm thứ nhất, thứ hai Y Khoa và không nhận những người có bằng MD sẵn rồi. Chỉ những sinh viên cực kỳ xuất sắc mới được nhận vào chương tŕnh MD-PhD v́ đây là ḷ đào tạo các giáo sư Đại Học Y Khoa của Mỹ và những nhà nghiên cứu Y Học để t́m cách chữa trị các bệnh khó khăn như bệnh mất trí nhớ (lú lẩn) của người già (Alzheimer) hoặc bệnh tiểu đường (Diabetic) của người trẻ, thí dụ một nhà nghiên cứu tại Đại Học Minnesota mới đây đă thử một thứ thuốc trị được bệnh mất trí nhớ của con chuột già. Thuốc này phải thử nghiệm trên người và thử qua nhiều giai đoạn cho đến khi nếu có công dụng th́ sản xuất ra và chắc chắn thành công th́ mới dùng trên người. Thí nghiệm cho biết rằng thuốc đó đă công hiệu trên chuột v́ làm cho chuột mất trí nhớ trở lại đời sống b́nh thường.

Wesite sau đây sẽ nói rơ chi tiết về 2 chương tŕnh MD và MD-PhD của Đại Học danh tiếng về Y Khoa tại Minnesota:

http://mdphd.med.umn.edu/about.html

Tóm lại, học MD mất 4 năm và MD-PhD mất 8 năm. Chỉ những Bác Sĩ có bằng MD-PhD mới được dạy trường Y Khoa và nghiên cứu cách chữa bệnh cho loài người.

f) Hành Nghề tại Mỹ:

Bác sĩ Tổng Quát (Bác Sĩ Gia Đ́nh) thực tập thường trú (Residency) tại nhà thương 1 năm sau đó phải thi vào hành nghề.
Bác Sĩ Nội Thương (Internal Medecine) thường trú tại nhà thương 3 năm sau đó phải thi bằng hành nghề.
Bác Sĩ Chuyên môn thí dụ chuyên về tim, gan. phổi, tụy tạng v.v... thực tập thường trú 5 năm tại các nhà thương rồi thi bằng hành nghề.
Các Bác sĩ giải phẫu tổng quát (General Surgeon) thực tập thường trú 5 năm tại các nhà thương rồi thi bằng hành nghề.
Bác sĩ giải phẫu chuyên ngành mổ tim, tụy tạng v.v.. phải là Bác Sĩ Giải Phẫu và thực tập thường trú chuyên ngành khoảng 2 đến 3 năm nữa.

g) Lương của các Bác Sĩ:

Bác Sĩ có lương trung b́nh trên dưới 200 ngàn USD/năm, nhưng các Bác Sĩ chuyên môn gây mê, mổ, thần kinh th́ lương cao hơn từ 300 ngàn đến 1 triệu USD/năm.

Tuy nhiên, việc đóng bảo hiểm của mỗi Bác Sĩ không phải là ít.

Website sau đây liệt kê lương bổng của các Sinh viên Thực tập Thường trú (Residency) và các Bác Sĩ (Physician):

https://www.meded.umn.edu/financial/debt.cfm#ResidencySalary

Đại đa số các BS bên Mỹ vừa làm ở Bệnh Viện (Clinics) vừa làm ở nhà thương (Hospital). Tuy cũng nhiều Bác Sĩ tự mở pḥng mạch tư nhưng nếu không đủ tiền chi phí, tiền trả pḥng mạch, y tá, thư kư văn pḥng th́ cũng phải dẹp tiệm.

Một số các Bác Sĩ mở pḥng mạch riêng chưa đến tuổi về hưu cũng phải tự cho ḿnh về hưu nếu cán cân chi phí mất cân bằng nghĩa là thu tiền bệnh nhân không đủ trang trải các khoản tiền mướn ....

B-  Tại Việt Nam:

Muốn vào trường Y Khoa Việt Nam, thí sinh phải thi vào và tỉ số vào trường khoảng độ 10%. Sau khi trúng tuyển, sinh viên Việt Nam đi thẳng vào trường Y Khoa trong khi tại Mỹ, sinh viên đ̣i hỏi phải có văn bằng Cử Nhân (BS hoặc BA), một số lớp dự bị (Pre-Med) và điểm MCAT. Sau khi trúng tuyển, sinh viên Y Khoa Việt Nam học 6 năm tốt nghiệp bằng Bác Sĩ Y Khoa, trái lại bên Mỹ học Y Khoa là 8 năm (kể từ tốt nghiệp Trung học).

Đó là điểm khác biệt cơ bản giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Việt Nam hiện nay có bằng Thạc Sĩ Y Khoa và Tiến Sĩ Y Khoa với học tŕnh như sau:

Thạc Sĩ Y Khoa là Bác Sĩ học thêm 2 năm.
Tiến Sĩ Y Khoa là Thạc Sĩ học thêm 2 năm nữa.

Mỹ không có bằng Thạc Sĩ Y khoa mà chỉ có bằng Bác Sĩ Y Khoa (MD) và Tiến Sĩ Y Khoa (MD-PhD ngoài việc chữa bệnh c̣n dạy học, t́m ṭi, nghiên cứu Y học, v..v...)

Tuy nhiên ngành Thạc Sĩ và Tiến Sĩ ở Việt Nam v́ mới thiết lập nên chưa đào tạo được bao nhiêu. Các sinh viên sau khi tốt nghiệp Bác Sĩ Y Khoa cũng phải thực tập trước khi được hành nghề (v́ nếu không được thực tập thường trú th́ không được hành nghề) nhưng không phải thi bằng hành nghề như ở bên Mỹ.

Những ai được chính phủ cho làm việc th́ lương Bác Sĩ Y Khoa ở Việt Nam hiện nay chỉ 2-3 triệu đồng (» 200-300 USD)/tháng. Một số các Bác Sĩ ngoài giờ làm việc có thể mở pḥng mạch tư ở nhà hoặc mở tại pḥng mạch thuê tại các nhà thương thí dụ ở Chợ Lớn có nhà thương Triều Châu cho thuê pḥng mạch.

Tuy nhiên, v́ thiếu phương tiện hiện đại nên việc chữa trị của Việt Nam c̣n có phần bị hạn chế mặc dầu Việt Nam không thiếu ǵ các Bác Sĩ tài giỏi, hết ḷng chữa trị bệnh nhân góp phần bảo vệ sức khỏe cho đồng bào nhưng nhiều khi bó tay không cứu nổi thân chủ. Một số ít Bác Sĩ có hành động tham nhũng phải có tiền đút lót mới ưu tiên chữa bệnh cho bệnh nhân hoặc ưu tiên hơn trong việc mổ cho bệnh nhân.

Thông thường mỗi lần khám bệnh, mỗi bệnh nhân phải đóng khoảng 20-30 ngàn đồng Việt Nam (» 2 USD). Một số các Bác Sĩ Việt Nam phải tự bán thuốc cho bệnh nhân để kiếm lời chút đỉnh. Điều này tuyệt đối trái với luật lệ tại Hoa Kỳ.

Đó cũng là những khác biệt cơ bản giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

 

(Xem tiếp Phần 3)

 

  

 

Nguyễn Văn Thành
 22/7/2005
(c̣n tiếp)