Hiệp
Hội
Các
Quốc
Gia
Đông
Nam
Á:
(Association of
SouthEast
Asian
Nations
-
ASEAN)
Nguyễn
Văn
Thành


Kỳ
15:
Chính trị và
An ninh (Politic
and
Security):
Tổng quan (Overview)
(tiếp theo)
H
ệ
Thống Đối Thoại (The Dialogue System)
T
rong kỳ họp
Thượng đỉnh tại Kuala Lumpur, các nhà lănh đạo các nước ASEAN đồng ư khối
ASEAN sẽ có các liên lạc về kinh tế với các nước khác. V́ vậy các nhà lănh
đạo ASEAN đă gặp Thủ tướng nước Úc, Nhật Bổn và Tân Tây Lan để thảo luận
về kinh tế. Khối ASEAN đă có các cuộc đối thoại với các nước Úc Đại Lợi,
Gia Nă Đại, Liên hiệp Âu châu, Nhật Bổn, Tân Tây Lan và Hoa Kỳ. Mỗi năm
sau khi họp khối ASEAN đều có các cuộc Hội nghị với các nước đối tác. Các
mối liên lạc này đă trở thành các khuôn khổ cho mối liên lạc Bắc và Nam,
và Nam và Nam trong hoạt động kinh tế.
Bốn nước đă tham gia đối thoại với ASEAN gồm có Trung
Quốc (1996), Ấn Độ (1996), Đại Hàn (1991) và Nga (1996).
D
iễn
Đàn Vùng ASEAN (ASEAN Regional Forum : ARF)
Năm 1992, Hội nghị Thượng đỉnh Singapore, các nhà lănh
đạo ASEAN tuyên bố là khối ASEAN sẽ đạt mục tiêu cộng tác kinh tế và chính
trị để bảo đảm ḥa b́nh và thịnh vượng trong vùng. Trong giai đoạn này,
cuộc chiến tranh lạnh đă chấm dứt và khối ASEAN nắm cơ hội làm giảm sự
căng thẳng trong vùng bằng ngoại giao đa phương, xây dựng ḷng tin tưởng
lẫn nhau để tránh chiến tranh.
N
ăm 1994, khối
ASEAN và các nước đối tác quyết định thành lập Diễn đàn vùng ASEAN gồm có
các nước thuộc ASEAN và 7 nước đối tác thêm vào Trung Quốc, Nga, Ấn Độ,
Mông Cổ, Bắc Triều Tiên.
H
ai mục tiêu chính
đạt được của Diễn đàn vùng ASEAN là ḥa b́nh và
ổn định:
Mục tiêu thứ nhất: Bảo trợ các cuộc thương thuyết
xây dựng vấn đề chính trị và an ninh có liên quan đến quyền lợi chung.
Mục tiêu thứ hai: Đóng góp xây dựng ḷng tín nhiệm
lẫn nhau và dùng chính sách ngoại giao giải quyết ḥa b́nh các vấn đề Á
châu và Thái B́nh Dương. Tại Hội nghị khối ASEAN lần thứ 27 năm 1994, các
lănh đạo ASEAN đồng ư là bảo trợ cho Diễn đàn
vùng ASEAN trong mục đích đối thoại cởi mở về vấn đề chính trị
và hợp tác an ninh trong vùng. Năm 1996, Diễn đàn vùng ASEAN đặt ra các
chỉ tiêu sau đây:
Tham dự: Tất cả các nước mới tham dự vào khối ASEAN
đều tham gia Diễn đàn vùng ASEAN.
Mỗi nước được nhận
vào khối ASEAN phải chấp nhận nền ḥa b́nh và an ninh của các nước trong
vùng.
Phát triển có chừng
mực. Để bảo đảm sự hữu hiệu của Diễn đàn vùng ASEAN cần phải kiểm soát số
nước tham dự trong phạm vi có thể điều khiển được.
Tham vấn. Tất cả các
đơn xin tham dự Diễn đàn vùng ASEAN phải nộp đơn tới Chủ tịch. Chủ tịch sẽ
tham vấn tất cả các thành viên khác và nước mới chỉ được nhận nếu có sự
thỏa thuận của tất cả các thành viên cũ và được sự chấp nhận của các nhà
lănh đạo khối ASEAN.
D
iễn đàn vùng
ASEAN mặc dầu mới thành lập nhưng đă là một tổ chức duy tŕ sự ổn định và
hài ḥa trong vùng Á châu Thái B́nh Dương.
K
ể từ ngày thiết
lập tại Bangkok năm 1994, Diễn đàn vùng ASEAN đă thiết lập được các mục
tiêu:
Đề cao sự tin tưởng
lẫn nhau giữa các thành viên
Phát triển các hoạt
động ngoại giao
Giải quyết các cuộc
tranh chấp bằng ngoại giao.
Khối Diễn đàn vùng ASEAN đă đạt được những thành quả
xây dựng về kinh tế và an ninh, ḥa b́nh, ổn định gồm có những vấn đề phát
xuất từ cuộc toàn cầu hóa.
C
ác
Vần Đề Mới
K
hả năng của khối
ASEAN để giải quyết các vấn đề liên quan đến các nước thuộc khối ASEAN và
các nước thuộc vùng Á châu Thái B́nh Dương. Các vấn đề liên quan đến lănh
thổ tranh chấp trong vùng phía Nam biển Trung Hoa, vấn đề quyền tự chủ của
miền Đông Timore (Nam Dương); vấn đề giới hạn sự truyền bá nguyên tử giữa
Bắc Á và Nam Á; vũ khí giết hại tập thể; ảnh hưởng.
Vấn đề biển vùng Nam Trung Quốc. Các miền thuộc phía
Nam biển Trung Quốc trong vùng tranh chấp (Hoàng Sa, Trường Sa). Khối
ASEAN luôn luôn theo đuổi chính sách cộng tác và dùng ngoại giao để giải
quyết các việc tranh chấp.
Nhắc lại Hoàng Sa là vùng tranh chấp giữa Việt Nam và
Trung Quốc (năm 1974 Trung Quốc chiếm Hoàng Sa từ VNCH), và Trường Sa là
vùng tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Phi Luật Tân, Mă Lai
Á. Năm 1992, khối ASEAN nhận thấy rằng sự tranh chấp giữa vùng biển Nam
Trung Quốc ảnh hưởng tới sự ổn định và ḥa b́nh trong vùng. Khối ASEAN
tuyên bố toàn thể các nước tranh chấp phải tự giới hạn để tạo ra các thỏa
hiệp cho các cuộc tranh chấp và yêu cầu các bên phải dùng các phương tiện
ḥa b́nh, không được dùng vũ lực. Theo lời khuyên của khối ASEAN các nước
liên quan và Trung Quốc, cố gắng đặt ra những luật lệ để giải quyết các
vấn đề tranh chấp bằng ḥa b́nh. Khối ASEAN cũng giúp đỡ cho cuộc xung đột
Đông Timore và giúp thiết lập Đông Timore tự chủ.
Vấn đề toàn cầu hóa.
Diễn đàn vùng ASEAN lần thứ 7 nh́n thấy viễn ảnh của cuộc toàn cầu hóa.
Khối Diễn đàn ASEAN vùng nhận thấy các nước hội viên phải gia tăng sức
mạnh để bảo vệ nền an ninh khu vực và bảo đảm rằng sự toàn cầu hóa góp
phần vào việc phát triển nền kinh tế và xă hội trong vùng.
(Xem tiếp kỳ 16)

Tham khảo:
Trong việc hoàn tất loạt bài này, tác giả đă tham khảo những tài liệu sau đây:
http://www.aseansec.org/

http://www.aapg.org/explorer/2005/02feb/
vietnam_prospects.cfm
http://www.ambhanoi.um.dk/en/menu/CommercialServices/
MarketOpportunities/Sector+Analysis/Oil+and+gas/
Nguyễn
Văn
Thành
3/1/2007