Hiệp
Hội
Các
Quốc
Gia
Đông
Nam
Á:
(Association of
SouthEast
Asian
Nations
-
ASEAN)
Nguyễn
Văn
Thành
Kỳ
83:
N
goại
Vụ
Đối
Thoại ASEAN -
Tân Tây Lan
TỔNG
QUAN
Thành Tích
Tân
Tây Lan đă trở thành đối thoại của khối ASEAN từ năm 1975. Liên hệ đối
thoại giữa ASEAN và Tân Tây Lan đă được tăng cường bằng cách xây dựng mối
quan hệ chung và những lợi ích của 2 bên. Động năng của Hiệp thương th́
biểu thị rơ ràng trong các địa hạt củng cố liên hệ các chánh phủ, thương
mại và liên hệ giữa nhân dân 2 bên.
Định
Chế
Khung
(Institutional Framework)
Tân
Tây Lan đă tham gia vào các Hội nghị tham vấn (consultative meetings)
của khối ASEAN gồm có Diễn đàn vùng ASEAN (the
ASEAN Regional Forum - ARF), các cuộc họp
sau Hội nghị Bộ trưởng (the Post
Ministerial Conference), và các cuộc Hiệp
thương Tân Tây Lan trong Ủy ban quản trị liên quốc gia (Joint
Management Committee).
Ủy ban ASEAN-Tân Tây Lan cũng giúp đỡ trong việc điều khiển và duy tŕ đối
thoại giữa 2 bên. Trong các cuộc đối thoại 2 bên đă tái cứu xét t́nh h́nh
chính trị, an ninh, kinh tế và cộng tác phát triển. Tân Tây Lan cũng tham
gia trong Diễn đàn vùng trong việc điều hành các vấn đề chính trị địa
phương cũng như vấn đề an ninh liên hệ tới vùng Đông Á. Các cuộc Hiệp
thương định kỳ ở cấp Tổng giám đốc khối ASEAN và Thứ trưởng ngoại giao Tân
Tây Lan đă cung cấp sự khảo sát sâu rộng về kinh tế và chức năng cộng tác.
Một
liên ủy ban quản trị đă thiết lập định kỳ cứu xét sự hoạt động và thi hành
các chương tŕnh cộng tác kinh tế (Economic
Cooperation Programme - ANZECP),
cộng tác khoa học và kỹ thuật, thương mại và đầu tư, sử dụng khí thiên
nhiên trong việc vận tải.
Cộng
Tác
Kinh
Tế
(Economic
Cooperation)
Thương
mại và kinh tế là vấn đề chủ yếu trong liên hệ ASEAN và Tân Tây Lan. Hai
bên quan tâm đến sự phát triển kinh tế của khối ASEAN. Nói chung Tân Tây
Lan đă buôn bán với ASEAN khoảng 1.6 tỷ đô-la Mỹ năm 1995. ASEAN xuất
cảng sang Tân Tây Lan các đồ cơ khí, dụng cụ điện, các khoáng sản, c̣n Tân
Tây Lan xuất cảng sang ASEAN thịt gia súc và các dụng cụ giấy tờ văn pḥng.
Năm 1995, ASEAN đồng ư thiết lập Hiệp thương để làm dễ dàng việc thương
mại và đầu tư giữa 2 vùng. Năm 1996, hai bên kư kết bản ghi nhớ (MOU)
để đề cao cộng tác về tiêu chuẩn (standards).
Hai bên cũng hợp tác cải thiện thuế quan (customs),
trao đổi thông tin và phát triển nhân lực. Các cuộc tham vấn không chính
thức giữa các vị Bộ trưởng cũng được thực hiện để tăng cường thương mại và
đầu tư. Hiệp ước thương mại và đầu tư bắt đầu từ năm 1991 giữa ASEAN và
Tân Tây Lan có mục tiêu tăng cường thương mại và đầu tư giữa 2 bên với mục
đích phục vụ xuất cảng của khối ASEAN và tăng cường đầu tư vào các nước
ASEAN của Tân Tây Lan.
Hợp
tác phát triển văn pḥng trợ cấp phát triển của Tân Tây Lan giúp các nước
ASEAN thông qua chương tŕnh cộng tác kinh tế ASEAN-Tân Tây Lan.
Cộng Tác Phát
Triển
(Development Cooperation)
Các
hoạt động phát triển cộng tác giữa ASEAN và Tân Tây Lan với mục tiêu dài
hạn bảo đảm cho các nước ASEAN duy tŕ phát triển và tự do liên hệ giữa 2
khối bao gồm chương tŕnh cộng tác về khoa học và kỹ thuật giữa ASEAN và
Tân Tây Lan gọi tên là
Chương tŕnh cộng tác kinh tế giữa ASEAN - Tân Tây Lan (the ASEAN-New
Zealand Economic Cooperation Programme - ANZECP).
Đă
có 51 phương án thực hiện trong khoảng 1991 tới 1996. Chương tŕnh này hậu
thuẫn cho vùng kinh tế tự do ASEAN.
Tân
Tây Lan trợ giúp trong các địa hạt khoa học, kỹ thuật bao gồm các phương
án về năng lượng, thực phẩm và khoa học vật chất (material sciences).
Một phương án về việc sử dụng khí đốt thiên nhiên bắt đầu từ năm 1991 có
mục tiêu ứng dụng khí đốt thiên nhiên vào việc chuyên chở. Tân Tây Lan là
một trong các đối thoại đă cung cấp ngân quỹ khoa học cho ASEAN. Tân Tây
Lan c̣n cấp các học bổng cho các sinh viên ASEAN theo học viện Đông Nam Á
tại Singapore. Sự sử dụng khí thiên nhiên trong việc giao thông vận tải
bắt đầu vào ngày 1 tháng 7 nắm 1993. Chương tŕnh này khuyến khích các
nước ASEAN sử dụng khí đốt trong việc chuyển chở. Trọng tâm của chương
tŕnh này là việc chuyển giao kỹ thuật đầu máy Diesel (the
transfer of diesel engine conversion technology)
cho các nước ASEAN. Ngoài ra ASEAN-Tân Tây Lan cũng cộng tác trong việc
giải quyết các vấn đề han rỉ (sét)
(corrosion) trong
các cầu cống. Ngoài ra các nước Á Châu sẽ được hưởng lợi trong các chương
tŕnh nghiên cứu sự cải tổ cấu trúc các cầu cống tại Tân Tây Lan trong
chương tŕnh khoa học quản lư các cầu cống.
Cuộc
Hội nghị lần thứ 13 giữa ASEAN và Tân Tây Lan tại Hà Nội vào ngày 28 và 29
tháng 10 năm 1996 cung cấp một cơ hội để khảo sát sự phát triển cộng tác
giữa ASEAN và Tân Tây Lan trong các khu vực thương mại, đầu tư, khoa học
và kỹ thuật, môi sinh, du lịch và phát triển nhân lực. Hai bên c̣n thảo
luận sự phát triển cộng tác trong lưu vực sông Cửu Long, trong các doanh
nghiệp nhỏ và vừa, trong các tiểu vùng phát triển. Hội nghị lần thứ 15
ASEAN-Tân Tây Lan họp tại Singapore ngày 3-5 tháng 6 năm 2002 đă tập trung
vào các vấn đề phát triển. Sự thảo luận của 2 bên mà c̣n về vấn đề tương
lai của 2 bên. Hai bên đồng ư các Hiệp thương về chính sách và Hiệp
thương chính trị là vấn đề cần thiết trong mối liên hệ.
Sự
cộng tác với Tân Tây Lan trong khuôn khổ liên minh kinh tế gần (Closer
Economic Partnership).
Liên hệ này có mục tiêu thương mại đầu tư giữa 2 bên và giảm thiểu khoảng
cách giữa 2 bên.
(Xem tiếp kỳ 84)
Tham
khảo:
Trong việc hoàn tất loạt bài này, tác giả đă tham khảo
những tài liệu sau đây:
http://www.aseansec.org/
http://www.aapg.org/explorer/2005/02feb/
vietnam_prospects.cfm
http://www.ambhanoi.um.dk/en/menu/CommercialServices/
MarketOpportunities/Sector+Analysis/Oil+and+gas/
Nguyễn
Văn
Thành
28/9/2008
Hiệp Hội Các Quốc
Gia
