Nguyễn Văn Thành
 

 

Sự Giáo Dục và Thi Cử Qua
    Các Thời Đại  Ở Việt Nam
:
 

 Phần 1  |   Phần 2  |  Phần 3  |

Phần 4   |   Phần 5  Phần 6  |

Phần 7   |   Phần 8  |  Phần 9  |

Phần 10 |  Phần 11 Phần 12 |

Phần 13 |  Phần 14 Phần 15 |

Phần 16 |  Phần 17 Phần 18 |

Phần 19 | Phần 20  |  Phần 21 |

Phần 22 | Phần 23  | Phần 24

 

 

 

 

 

 

 

 


S
  GiÁO  DỤC  VÀ THI C  QUA cÁC THỜI  ĐẠI
  V I Ệ T   N A M

Nguyễn Văn Thành


Phần 24:

  

 

F- ẢNH HƯỞNG CỦA NỀN GIÁO DỤC VÀO NỀN KINH TẾ
     QUỐC GIA:

Tổ Chức WTO:

3- Các Hiệp Ước:

g) Tri Thức Tác Quyền (Intellectuel Property) - Bảo vệ và thi hành (Protection and Enforcement):

Thỏa thuận về mậu dịch liên quan đến tác quyền (TRIPS - Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights) thương thảo trong thời hạn 1986-1994 trong ṿng đàm phán Uruguay đă đưa vào các tác quyền tri thức (do trí óc sản xuất) thành một hệ thống đa phương.

Nguồn gốc: Trong luật lệ hệ thống mậu dịch (Origins: into the rules-based trade system).

Các sáng tác trí óc càng ngày càng quan trọng trong mậu dịch. Tất cả giá các thuốc mới và các kỹ thuật cao đều hoàn toàn do sự sáng chế t́m kiếm và thử nghiệm mà có. Các phim, băng âm nhạc, sách vở, phần mềm của máy vi tính và tṛ chơi điện tử các cổ phần đều được mua bán trên mạng. Nhiều sản phẩm có trong thị trường mậu dịch hiện nay đều do các sản phẩm của tri thức. Như vậy các sáng tác gia cần phải có quyền bảo vệ tác quyền của các sáng chế của họ và người nào dùng những sản phẩm này tất nhiên phải trả tiền do sáng chế ra. Người ta gọi đó là tri thức tác quyền (Intellectual Property Rights). Nó có nhiều dạng thí dụ như sách, tranh vẽ phim, các sáng chế đều có thể được bảo vệ dưới danh nghĩa bằng sáng chế (Patent) và các quốc gia cần phải bảo vệ các tác quyền này. Việc bảo vệ tác quyền phải được thi hành trên toàn thế giới và v́ vậy sự mâu thuẫn giữa quốc gia để tác quyền có thể gây ra các căng thẳng về quốc tế kinh tế.

Thí dụ giữa Mỹ và Việt Nam hiện nay chưa thỏa thuận hiệp ước tri thức tác quyền và v́ vậy Việt Nam chưa kư kết được hiệp ước song phương với Mỹ mở đường cho Việt Nam hưởng điều kiện tối huệ quốc và đó là một trong những điều kiện để vào WTO. Nguyên do là v́ Việt Nam chưa có thể bảo vệ kẻ lạm dụng các phần mềm của Mỹ in bừa băi các tác quyền không trả tiền thí dụ các phần mềm (Softwares) của Microsoft Corp. hoặc các phim ảnh Video, CD, DVD từ Mỹ. Vấn đề là Việt Nam một khi đă kư hiệp ước với Mỹ th́ phải có biện pháp ngăn chận sự lạm dụng in bừa băi các phần mềm của các sáng tác gia xuất phát từ các công ty của Mỹ.

Trong hiệp định về tác quyền có 5 khoản chính yếu sau đây:

Các nguyên tắc cơ bản (basic principles) của hệ thống mậu dịch ứng dụng cho các sản phẩm tri thức trong quốc tế mậu dịch.
Sự bảo vệ các tác quyền tri thức một cách nghiêm chỉnh và đầy đủ (adequate protection)
Các quốc gia phải thi hành bảo vệ tác quyền trong nội địa của ḿnh
Giải quyết thỏa đáng các tri thức tác quyền giữa các thành viên của WTO.
Biện pháp đặc biệt tạm thời ứng dụng cho tới khi hệ thống được thi hành.

1) Các nguyên tắc căn bản:
Hiệp ước GATT và GATS là điểm khởi hành của nguyên tắc cơ bản về quyền tri thức. Hiệp ước TRIPS mục đích để bảo vệ tri thức tác quyền nhất là các quyền về kỹ thuật và sự chuyển giao kỹ thuật (Transfer of Technology)

2) Bảo vệ tri thức tác quyền - Luật lệ chung (Common ground- rules):
Trước khi WTO ra đời:
Hội Nghị Paris (Paris Convention) đă được kư hiệp định bảo vệ các quyền lợi kỹ thuật (industrial property) gồm có bằng sáng chế (Patents), chế tạo (Industrial Designs), v.v...
Hội nghị Berne Convention được kư kết phần bảo vệ về văn chương và nghệ thuật (Protection of Literary and Artistic Works) - Quyền Sao chép (Copyright). Sau hiệp ước TRIPS có thêm bổ túc.

3) Quyền sao chép (Copyright):
Thỏa thuận TRIPS bảo đảm rằng các chương tŕnh điện toán (Computer Programs) sẽ được bảo vệ như là sản phẩm văn chương (Literary Works).

Quyền sao chép phải được bảo đảm sao cho tác giả của các chương tŕnh điện toán này không bị ăn cắp và cho thuê.
Quyền bảo vệ sẽ ứng dụng cho tất cả những sản phẩm như âm nhạc, Video,v..v...Sự thỏa thuận này bảo vệ tác quyền cho tác giả ít nhất là 50 năm.

4) Thương hiệu (Trademarks):
Thương hiệu xác định các biểu hiệu và thương hiệu phải được bảo vệ.

5) Địa lư (Geographical indications):
Địa lư trên thương hiệu cho biết rơ sản phẩm chế tại đâu thí dụ rượu Champagne, Scotch, Tequila và Roquefort. V́ vậy, thỏa hiệp TRIPS buộc các quốc gia không được dùng tên giả.

6) Sáng chế kỹ nghệ (Industrial designs):
Theo thỏa hiệp TRIPS th́ các sáng chế kỹ nghệ phải được bảo đảm 10 năm.

7) Bằng Sáng Chế (Patents):
Bằng sáng chế phải được bảo đảm ít nhất là 20 năm.

8) Các mạch điện (Integrated Circuits Layout Designs):
Hiệp ước TRIPS quyết định bảo vệ tác quyền của các mạch điện ít nhất là 10 năm.

9) Thi hành (Enforcement):
Tất cả các luật lệ về sản phẩm tri thức phải được thi hành.

10) Chuyển giao kỹ thuật (Technology Transfer):
Các nước đang mở mang có thể nhận được sự chuyển giao kỹ thuật của các nước khác. Trong việc chuyển giao này các nước chuyển giao kỹ thuật, chính phủ của nước chuyển giao (thí dụ Mỹ) phải bồi thường các công ty chuyển giao (thỉ dụ Boeing, phi cơ F-18) cho các nước kém mở mang (thí dụ Ấn Độ).


(c̣n tiếp)

 

 

Tham khảo:

Trong việc hoàn tất loạt bài này, tác giả dựa theo trí nhớ và đă tham khảo những tài liệu sau đây:

Trước năm 1945: Tham khảo "Việt Nam Sử Lược" của
                           Trần Trọng Kim

Sau năm 1945:  Tham khảo của những người đă
                         sống trong những thời đó thí dụ muốn
                         biết việc thi cử trong khoảng 60-75 th́
                         hỏi những thí sinh và các giáo sư
                         trong khoảng thời gian đó.

Các Websites liên hệ được trích dẫn trong những bài viết.

Tác giả rất cần ư kiến của các chuyên gia về cách học tập và thi cử ở các trường Đại Học qua mọi thời đại thí dụ như về Y Khoa cần ư kiến của các Bác Sĩ đă từng tốt nghiệp ở Đại Học Việt Nam, Nha Khoa cần các Nha Sĩ, Dược Khoa cần Dược Sĩ, Luật Khoa cần các vị tốt nghiệp trường Luật và tất cả các trường khác tại Việt Nam,… Mong toàn thể quư vị góp ư kiến v́ không một ai có thể biết tất cả các bộ môn được. Cám ơn quư vị.

 

Nguyễn Văn Thành
       
30
/9/2005