(Sau bài viết "Trở Về Mái Nhà Xưa" tôi thật
xúc động được một bạn đọc ở Canada nhắn tin cho biết bác TB, người đă
thương yêu giúp đỡ tôi chân t́nh trong thời gian tôi sống ở Sài G̣n hiện
nay vẫn đang khỏe mạnh dầu bác đă hơn 90 tuổi. Bao nhiêu kư ức, bao nhiêu
cảm xúc bỗng sống lại trong hồn tôi. Cám ơn ninhhoaDOTcom, cám ơn người
bạn đọc không quen.)
Năm ấy tôi mười tám tuổi khi quyết
định một ḿnh vào Sàig̣n để t́m việc làm và tiếp tục việc học. Tôi tự nhủ:
từ nay ḿnh đă là người lớn phải biết chịu khó, chịu khổ, phải biết cuộc
sống nơi xa lạ chắc chắn chứa đầy bất trắc. Dù biết trước sẽ phải đối đầu
với nhiều khó khăn, tôi vẫn không tưởng tượng ra là ḿnh phải lâm vào hoàn
cảnh đơn độc đến thế trong những ngày đầu tiên bước chân vào Sàig̣n. Những
ngày ấy, tôi thực sự là một người không nhà, không cha mẹ chị em, không
bạn bè....
Trong
văn pḥng nơi tôi làm việc không ai nói tiếng Việt. Chỉ có ông tổng thư kư
là người Việt nhưng ngoài những mệnh lệnh khi giao việc, ông rất yên lặng,
không thân thiện. Cho nên tôi vô cùng biết ơn bác TB, tổng giám đốc công
ty. Mỗi sáng khi đi ngang qua bàn của tôi, bác đều không quên nở nụ cười
hiền hậu khi thấy tôi cúi đầu chào. Từ đó tôi hiểu rằng chỉ với một nụ
cười ḿnh cũng có thể nâng đỡ tinh thần của người khác rất nhiều.

Ninh Ḥa Mùa Xuân 2005
Người
đầu tiên mà tôi làm quen là D́ Pḥ, người duy nhất trong văn pḥng có
quyền đi lại tự. do trong giờ làm việc. Bà chuyên quét dọn, nấu nước pha
trà mời khách. Không chồng con, không nhà cửa, không tổ quốc. D́ Pḥ vẫn
sống an nhiên không buồn phiền. Tôi thương và biết ơn D́ Pḥ lắm. D́ Pḥ
là người đầu tiên dạy cho tôi những câu chữ Quăng Đông để từ đó tôi thoát
ra khỏi vị trí đơn độc trong việc làm.
V́
công việc, tôi thường có dịp đi vào Chợ Lớn và tôi thích thú được nh́n
ngắm, t́m hiểu một nước Trung Hoa nhỏ bé nằm ngay trong ḷng nước Việt. Ở
Ninh Ḥa, tôi chỉ biết người Hoa như những người chuyên nghề buôn bán và
là những người khá giả. Ở Chợ Lớn, có những người Hoa rất giàu và cũng có
những người rất nghèo. Có những người ít học làm nghề lao động và cũng có
những người rất trí thức. Nhưng dù giàu hay nghèo, trí thức hay ít học, họ
đều làm việc rất chăm chỉ và có nếp sống truyền thống thật chặt chẻ. Phong
tục, tập quán là chất keo kết dính họ với quá khứ, với tổ quốc. Họ đă đoàn
kết thành một cộng đồng thật vững chắc. Họ không quan tâm lắm đến "đấu
tranh, chiến thắng, hy sinh..." Điều mà họ mong muốn là hai chữ "thịnh
vượng". Họ hiểu rằng thịnh vượng là nền tảng để ḍng máu của gia tộc họ
vững vàng truyền tử lưu tôn. Quan sát cuộc sống của người Hoa ở Chợ Lớn
tôi càng khâm phục họ.
Một hôm bác TB cho gọi tôi.
- Bác muốn cháu giúp một việc.
- Dạ
- Bác có hai đứa con nhỏ c̣n đi học. Đứa học trường Pháp nói tiếng việt
rất giỏi c̣n đứa học trường Tàu không nói được tiếng Việt. Bác muốn cháu
mỗi cuối tuần vào nhà bác ở Chợ lớn dạy cho nó nói tiếng Việt..
Tôi đồng ư. Tôi luôn muốn có dịp
làm vui ḷng bác TB, ân nhân của tôi.
Sáng
thứ bảy hôm ấy, đến nhà bác TB, tôi được bác đưa vào pḥng học và giới
thiệu học sinh mới.Tôi đang chờ đợi được gặp một em bé khoảng chín mười
tuổi nên tôi vô cùng ngạc nhiên khi đứng dậy chào tôi là một chàng trai
cao lớn, chững chạc.
Bác
TB vui vẻ nói:
- Đây là DL con trai bác.
Bác
TB đi ra, bỏ lại chúng tôi ngồi đó xa lạ, khác biệt như một chai nước mắm
và một chai x́ dầu. Một tiếng nói vang lên trong đầu tôi "không được sợ!!!"
Tôi chào DL bằng tiếng Anh và yêu cầu DL tự giới thiệu đôi điều về ḿnh.
Dầu biết DL mười chín tuổi, có nghĩa là lớn hơn tôi một tuổi, tôi vẫn "dạy"
cho DL gọi tôi là chị để tôi đỡ run.
Từ đó
mỗi sáng thứ bảy, sáng chủ nhật tôi lại đi làm gia sư và có dịp làm quen
với mọi người trong gia đ́nh bác TB. Bác có năm người con trai và một
người con gái. Anh Kiệt, làm ở Pan American. Anh có người vợ thật dễ
thương và một con trai mới biết đi. Anh Hí, đồng nghiệp của tôi ở công ty.
Anh Hành, sinh viên trường Luật. DL người học tṛ đầu tiên của tôi và DL
người con út, học sinh trường Pháp. Chị Nhi xinh đẹp, con gái của bác
th́ sắp đi lấy chồng ở tận Brazil. Nguời mà tôi quí mến nhất trong nhà là
bác gái. Bác như một cái bóng, mờ nhạt, lặng lẽ nhưng rất gần gũi và không
thể thiếu được cho mỗi người trong căn nhà này. Người thứ nh́ mà tôi đặc
biệt cảm t́nh là anh Hành v́ anh có vẻ Việt Nam nhất . Khác với những
người anh em to cao, luôn có nét mặt rạng rỡ, anh Hành gầy ốm, nước da sậm
màu, nét mặt buồn buồn với cặp kính cận gọng đen. Anh đang suy tư? Anh
đang đói bụng. Tôi đă sai ở những cảm nhận đầu tiên. Khi tiếp xúc tôi mới
biết rằng anh Hành là người rất lạc quan vui tính và thân thiện. Tôi vẫn
nhớ h́nh ảnh anh Hành mồi khi anh đi ngang qua pḥng học. Anh hay tủm tỉm
cười một ḿnh khi thấy DL bập bẹ học nói tiếng Việt. Sau này tôi có nghe
tin đang học ở trường Luật anh Hành bị kêu đi lính. Anh Hành đi Sĩ quan
chính trị và đă bị mất tích ở chiến trường. Tôi rất buồn v́ đây quả là một
mất mát quá lớn cho gia đ́nh bác TB. Tôi vẫn nhớ có lần DL nói "trong nhà
mẹ thương anh Hành nhất" ước ǵ đó là một tin không chính xác.
Dạo này tôi vui mừng thấy DL đă nói được tiếng Việt kha khá. Để thoát
ra khỏi không khí chật chội của những con phố Chợ Lớn, thỉnh thoảng tôi
dạy cho DL những câu ca dao VN. DL cũng vẽ cho tôi một không gian buồn man
mác của nước Tàu cổ kính trong Đường Thi.


- DL à, mai tôi về Ninh Ḥa thăm gia đ́nh và ăn Tết.
- Ninh Ḥa có ǵ lạ?
- Có con trâu
-"Con trâu" what does it mean?
- It's a black cow. We call it buffalo.
- Tôi sẽ về Ninh Ḥa xem con trâu.


Đó là buổi học cuối cùng v́ lần đó
về Ninh Ḥa, tôi ở lại quê nhà, không vào lại Sàigon.
Mỗi
lần nhớ đến những ngày lưu lạc ở Sàigon tôi rất biết ơn gia đ́nh bác TB.
Thời gian làm mục rữa những ǵ là vật chất nhưng kỷ niệm th́ có nhạt phai
rồi cũng có lúc lại trỡ về, bồi hồi, tươi mới giống như mùa Xuân.

"Một lần DL về Ninh
Ḥa thăm cô giáo và xin phép được chụp chung với cô giáo một tấm h́nh.
Tấm h́nh này do Vương Linh, bạn của người viết chụp"
Lương Lệ Huyền Chiêu
Ninh Ḥa mùa giáng sinh 2004