Bánh Vá G̣ Công
Theo
lịch sử th́ nghề làm bánh vá rất nổi tiếng tại Chợ Giồng thuộc G̣ Công Tây.
Qua bao năm lời truyền tụng trong dân gian, nghề này xuất hiện cùng lúc
với quá tŕnh khai hoang lập ấp của người Việt ở vùng đất này vào thế kỷ
XVII.
Vậy làm bánh vá ra sao? Nguyên liệu để làm bánh bao gồm thịt heo nạc, tôm
đất, giá, nấm rơm, nấm mèo, cải Bắc thảo, bột gạo, bột đậu nành, óc heo,
dầu thực vật hoặc mỡ heo. Để bánh được ngon, gịn, xốp; người ta trộn
chung bột gạo với bột đậu nành theo tỷ lệ 1:1 và óc heo, rồi đem ủ khoảng
2 – 3 giờ, sau đó mới đem chiên. Khi làm bánh, người ta cho dầu thực vật
hoặc mỡ nước vào chăo, đun lên cho thật sôi. Kế tiếp, cho các nguyên liệu
đă chuẩn bị sẵn vào vá; và nhúng vá ấy vào chăo; đến khi chiếc bánh có màu
vàng sậm là vừa chín tới, mang ra ăn nóng kèm với rau thơm, nước mắm tỏi
ớt và bún.
Theo bài viết "Bánh vá: món ngon G̣ Công" của Giáo sư Trần Văn Chi th́
nguồn gốc tên bánh thường bị hiểu làm do cách phát âm của người miền Nam.
Vậy th́ bánh vá hay lá bánh giá? Ông viết:
"Nói bánh vá là v́ bánh dùng cái VÁ để chiên; c̣n nói là bánh giá là v́
bánh có dùng GIÁ trộn chung trong nhưn bánh. Trong cuốn Đại Tự Điển tiếng
Việt của Bộ Giáo Dục Hà Nội cũng như cuốn Việt Nam Tân Tự Điển của Thanh
Nghị do Khai Trí xuất bản không thấy có chữ bánh vá hay bánh giá.
Bánh vá là món ăn đặc biệt chỉ có ở G̣ Công, miền Nam, các nhà văn, nhà
báo trong nước nhứt là sau năm 1975, đa số gốc miền Bắc, nghe người ở đây
phát âm giọng Nam “bánh DÁ” (người miền Nam không phận biệt âm V với GI,
D) tưởng là giá, rồi cho là “bánh GIÁ.”
Trong Nam người ta thường lấy h́nh tượng bên ngoài, để đặt tên bánh như:
Bánh đúc, bánh ḅ, bánh bèo (nhỏ và trẹt như bèo), bánh bông lan, da lợn,
bánh khuôn, bánh rế (h́nh cái rế dùng lót xoong nồi đất ngày xưa), bánh
dừa (gói bằng lá dừa), bánh ṿng, bánh ít, ít trần (ếch), bánh phồng,...
kể cả trường hợp bánh VÁ (khuôn bánh là cái VÁ).
Như vậy để trả lời cho các bạn G̣ Công, và cho những ai từng ăn hoặc nghe
đến tên loại bánh này, là bánh VÁ (không phN