Mục Lục

   Trang Bìa
       Ban Biên Tập
  Lá Thư Xuân
       Lê Thị Lộc
  Sớ Táo Quân
       Nguyễn Thị Thanh Trí
  Câu Đối Tết 
       Vinh Hồ

Xuân
Quê Nhà

  Phóng Sự Du Xuân Kỷ Sửu 
       Quách Tấn Cang
  Phóng Sự Du Xuân Kỷ Sửu
       - Kỳ 2 
       Quách Tấn Cang
   Hương Xưa...    
       Lê Thị Đào
   Hồi Ức Tết Quê Nhà
       Lý Hổ
   Những Ngày Xuân Thuở Ấy  
       Nguyễn Thị Thục
   Thư Đầu Năm  
       Trương Huyền Trường
   Tết... Học Trò  
       Nguyễn Văn Xê

Xuân
Đất Khách

   Đón Tết Đầu Tiên Trên
     Đất Mỹ 
      Lê Tâm Anh
   Ninh Hòa Và Tôi    
       Trần Thiên Bảo
   Không Đề    
       Phó Đức Lâm
  Tuổi Con TRÂU 
       Phùng Thị Phượng
   Hai Cái Tết Đầu Tiên Nơi
       Đất Khách 
       Phù Vĩnh Sơn
 

Hình Ảnh

  Hoa Xuân 
       Sử Xương Hải
  Trâu Bò Tại Ninh Hòa 
       Sử Xương Hải - Lê Thị Lộc
  Hình Ảnh Đón Xuân Tại Cali
       Lê Lai

Hội Quán
Quảng Đông

  Chúc Tết
      Quách Tấn Cang
  Tết Đi Lễ Chùa
      Quách Tấn Cang

Ca Hát/Nhạc

     Tiếng Hát:

   Trần Thị Minh Nguyệt
    Hà Thị Thu Thủy

     Slide Shows:

   Lê Lai

    Trích Đoạn Vở Tuồng Cải
  Lương: "Tiếng Trồng Mê Linh"

   Ngô Trưởng Tiến

Tiếng Đàn

      Tiếng Đàn PIANO:
    Trần Lộc 

Kịch Vui
 

  Niềm Vui Nhân Đôi
       Lương Lệ Huyền Chiêu

Chuyện Vui
 

  Chuyện Vui Cười
       Nguyễn Văn Xê

Tử Vi

   Tử Vi Năm Kỷ Sửu - 2009 
      ABC Sưu Tầm (NXV)
   Người Tuổi Sửu - TRÂU
       ABC Sưu Tầm (NXV)

Năm Kỷ Sửu Nói Chuyện Về Trâu Bò

    Bạn Trâu ! 
        Lê Tâm Anh
  Tản Mạn Năm Sửu Về
       Chuyện Trâu 
       Việt Hải - Los Angeles
   Trâu Ơi Ta Bảo Trâu Này
       Nguyễn Phan Lê 
  Tản Mạn Về Tết Kỷ Sửu
       2009
       Nguyễn Văn Thành
   Giữ Trâu 
       NhàQuê -  Trần Bình Trọng
   Cà Kê Dê Ngỗng Chuyện
      Con Trâu
       Vinh Hồ
   Năm Sửu Viết Về Trâu  
       Nguyễn Văn Xê

Tranh Vẽ
Nghệ Thuật

   Hoàng Tiên- Phi Ròm

Kinh Nghiệm Sống

  Đạo Và Đời - Tham Sân Si
      Tâm Đoan
  Đi Tìm Hạnh Phúc
      Tâm Đoan
  Bụi THIỀN
      Mục Đồng-Trần Thanh Thiên
 

Chuyện Phiếm/
Tạp Ghi
 

  Câu Chuyện Văn Nghệ Văn
       Gừng Cóc Nhái Miệt Dưới
      Người Xứ Vạn
   Trâu Già Thích Gặm
       Cỏ Non  
       Nguyễn Thị Thanh Trí
  Ngõ Tối
      Trương Huyền Trường
  Tản Mạn Về Người Nhà Quê
      Trần Khổ
  Thương Quá Sông Ơi !
      Trương Huyền Trường

Văn Hóa
Ẩm Thực

   Bánh Vá Gò Công
      Bánh Tằm Ngang Dừa
       Hoàng Tiểu Ca
   Chuyện Dưa Hấu Xưa&Nay
       Hoàng Nam (VHLA)
   Bánh Xèo
      Canh Chua Bạc Hà
       Hoàng Nam
   Mắm, Món Ăn Khó Quên 
       Hoàng Tiểu Ca
  Bánh Căn Trên Phố
       Sài Gòn
       Lê Ký Thương
  Khẩu Vị Ninh Hòa
       Nguyễn Tính

Sức Khỏe

    Bệnh Tiểu Đường Loại 2
       BS Nguyễn Vĩ  Liệt

Chuyện
Đó Đây
 

   Nhạc Xưa Nhạc Nay 
       Nguyễn Phan Lê
   Mùa Xuân Nói Chuyện Cùng
       Nhà Văn Đỗ Hồng Ngọc 
       Lương Lệ Huyền Chiêu
   Tản Mạn Về Võ Thuật
        Và Kienando
       Việt Hải - Hoàng Nam

Trò Chơi
Dân Gian NH
 

   Trò Chơi Dích Hình 
       Nguyễn Thục
   Trò Chơi Cối Xay
   Trò Chơi Ống Thụt
       Nguyễn Thục

Viết về
Ninh Hòa
 

    Dấu Chân Trâu Trên Xứ
        Trầm Hương
       Trần Thị Phong Hương
   Có Một Thời Ninh-Hòa
      Nhạc Trẻ 
       Lương Lệ Minh Trí  
   Khóc Một Dòng Sông 
       Trương Tiếp Trương

Viết về
ninh-hoa.com

   Ăn Tết Với Ninh-Hoa.com 
       Phạm Thanh Khâm &
      Phù Linh Trân
   Tôi Đi Thăm Ninh-Hoa.com 
       Lê Lai
  Viết Tiếp Hành Trình Đến
       Với Ninh-Hoa.com Của MẸ
       Lâm Thanh Nhàn
   Đi Xa Và Trở Về 
       Phan Nho
   Trở Về 
       Phan Kiều Oanh
    Một Vài Cảm Nghĩ Về
        Trang Web
       Phạm Thanh Phong


 

Biên Khảo
Kinh Tế
 

    Kinh Tế Việt Nam Năm 2008
       Nguyễn Văn Thành
   Quá Trình Phát Triển  Kinh
       Tế Của Nhật Bản Từ Minh
       Trị Thiên Hoàng Cho Đến
        Ngày Nay
       Nguyễn Văn Thành
    Suy Thoái Và Khủng Hoảng
        Kinh Tế Tại Hoa Kỳ
       Nguyễn Văn Thành


 

Viết Về Những Ngôi Trường
 

    Những Nốt Nhạc Đầu Tiên
       Lương Lệ Huyền Chiêu
   Trường Xưa Của Tôi
       Lý Hổ
    Ký Ức Về Trường Gò
        Muồng, Ninh Hòa
       Phạm Thanh Phong
    Ký Ức Về Trường Trung
       Học Đức Linh
       Phù Du
    Trích Đoạn Hồi Ký Của
        Đốc Học TRẦN CẢNH
       Phan Kiều Oanh
   Đỉa Ninh Hòa
       Phạm  Văn Thịnh


 

Du Lịch
 

    Đường Về Miền Tây
        Nam  Bộ
       Lương Lệ Bích San
   Góc Việt Ở Fitur Madrid 2009
       Lâm Thanh Nhàn

Đặc San NH
Kỷ Niệm 5 Năm
 

    Tản Mạn ĐẶC SAN 5 Năm
       Nguyễn Văn Sanh- NXV

Văn Học
Nghệ Thuật

    Cảm Nhận Thơ Nam Kha
       Lê  Anh Dũng
   Tình Yêu Đôi Lứa Trong Ca
       Dao Tục Ngữ Nói Về Trâu
       Vinh Hồ 
    Tiếng Đàn Tỳ Bà Và
      Vũ Điệu Bharatanatyam
        Của  Kim Loan
       Lê Văn Ngô
    Sân Khấu Phía Sau
       Dương Công Thi - Anh Thy
 

Thơ Vui
 

   Đời Trâu
       Tú Trinh
   Mừng Sửu Lên Ngôi
       Tú Trinh
 

Thơ
 

   Một Thời
       Lê Tâm Anh
  Chút Sương
        Nguyễn Thị Bảy-Hương Đài
  Xuân Kỷ Sửu
        Nguyễn Thị Bảy
   Thân Trâu...    
        Huy Bạch
  Xuân Xa Xứ...
        Huy Bạch
   Nồng Nàn Hương Xuân
       Nguyễn Thị Thanh Bình
  Thơ XUÂN Phỏng Dịch      
       Nguyên Bông
    Chẳng Dấu Gí Anh
       Phù Du-Phạm Thanh Phong
   Từ Dạo Ấy
       Nhạn Đà
   Nuối Tiếc
       Hương Đài
   Mừng Xuân
       Lê Thị Đào
  Làm Bài Thơ Thật Là Nhanh
      Trần Minh Hiền
  Nha Trang Nắng Lụa Mây
       Đào
      Tường Hoài
   Xuân Tha Hương    
       Đinh Bá Hồ
  Dạo Phố Mùa Xuân    
       Vinh Hồ
   Còn Đó Mùa Xuân
       Nam Kha
   Giao Thoa Ánh Sáng
       Nam Kha
  Nhớ Xuân Đoản Khúc 4 
       Lê Lai
   Hẹn Với Mùa Xuân
       Nguyễn Phan Lê 
   Nỗi Lòng
       Phương Lệ
  Xuân Lòng Còn Mãi Đâu Đây         Hải Lộc
   Xuân Hỷ Lạc    
       Thanh Mai
   Xuân Khai    
       Thanh Mai
  Xuân Xưa    
       Thanh Mai
   Chiều Quê    
       Diệp Thế Mỹ
   Cô Tiên Trong Lòng Anh
       Thụy Nguyên
  Cứ Là Tình Nhân Mới
      Trần Thị Minh Nguyệt
  Hương Biển Mặn Mà Xuân
      Quách Giao
   Biển Trầm Luân
       Lê Văn Quốc
   Chúc Xuân
       Phi Ròm
    Gởi Cánh Chim Xa
       Dương Anh Sơn
   Vui Xuân Xứ Lạnh    
       Mai Thái Vân Thanh
   Đá Vàng
       Kim Thành
   Trở Trời - Slide Show
       Kim Thành
   Tháng Giêng Khúc
       Nguyễn Văn Thành
   Đón Xuân Xứ Người
       Thi Thi
  Ớt Cay
       Thi Thi
   Xuân Viễn Xứ
       Thi Thi
   Xuân Tái Ngộ
       Trần Đình Thọ
   Xuân Chiều    
       Nguyễn Thị Thu -Hoài Thu
   Tuổi Con Trâu
       Anh Thy (Dương Công Thi)
  Sắc Xuân
       Nguyễn Tính
   Mừng Đáo Tuế
       Nguyễn Thị Thanh Trí
  Dáng Xuân
        Nguyễn Thanh Trúc
   Xuân Tình Tháng Giêng    
       Tiểu Vũ Vi
   Đêm Xuân    
       Tiểu Vũ Vi
  Thơ Xuân    
       Anh Vũ - Thiện Tín
   Ca Khúc Mùa Xuân   
       Lê Trung - Lê Duy Vũ
   Vịnh Con Trâu    
       Nguyễn Văn Xanh
 

Văn

  Về Quê Xưa
       Lê Ánh
  Những Lần Đầu Tiên
      Trần Thiên Bảo
  Trâu Trắng Trâu Đen
       Nguyên Bông
  Ánh Xuân Hồng      
       Nguyên Bông
  Giấc Mơ Hòn Hèo  
       Lương Lệ Huyền Chiêu
  Những Cái Tết Tuổi Thơ 
       Lữ Thanh Cư
   Bạn Cũ   
       Phan Phụng Dung
  Đón Xuân Này... Nhớ Xuân
        Xưa
        Lê Thị Đào
   Ve Chai
       Mỹ Hiệp
    Cành Mai Nở Sớm
       Huỳnh Trịnh Tuyết Hoa
   Cánh Vạc Phương Trời   
       Nguyễn Tường Hoài
  Con Trâu Cộ Của Cha Tôi 
       Vinh Hồ
  Tết Trong Dĩ Vãng
       Võ Thị Như Hường
  Một Đời Người Một Số Phận
       Trần Khổ
  Mừng Sinh Nhật
       Diệp Thế Mỹ
   Hải Ngoại Xuân Và Tôi...   
       Trần Thị Nết
   Yard Sale
       Đặng Thị Ngọc Nữ
    Mùa Xuân Của Mẹ   
       Thu Phương
    Thành Phố Nha Trang Và
       Đêm Noel
       Lương Lệ Bích San
    Dấu Chân Thời Gian
       Dương Anh Sơn
  Người Việt Ở Melbourne
      Úc Châu Ăn Tết
       Phù Vĩnh Sơn
  Hai Ba Ông Táo Về Trời  
       Nguyễn Hữu Tài
  Thang Thuốc Nam
       Nguyễn Văn Thành
   Dấu Chân Xưa    
       Nguyễn Thị Thu (Cầu Gỗ)
    Xuân Nay Vắng Mẹ
       Hà Thị Thu Thủy
  Tết Mậu Thân 1968 
       Lê Phú Thọ
   Thằng Cựng Chăn Trâu
       Phan Đông Thức
   Tâm Tình Ngày Cuối  Năm
       Hoàng Tiên - Phi Ròm
   Chờ Mùa Xuân Tới 
       Tiểu Thu
  Tháng Giêng Lạ
       Nguyễn Đôn Huế Trang
  Chiếc Áo Màu Rêu Xanh
       Phan Thái Yên

Thư từ, bài vở, hình ảnh hoặc
ý kiến xây dựng, xin liên lạc:

 diem27thuy@yahoo.com

Adelphia Cable Internet

 

Người Viết :  Phạm Văn Thịnh là tên thật của tôi. Những nhân vật mà tôi đề cập đến, trong bài viết dưới đây, đều là tên thật. Nếu có mạo phạm đến quí tôn danh nào, xin chân thành tạ lỗi. Ngoài ra, nếu quí vị nào là cựu học sinh Phạm Ngũ Lão có nhận ra tôi, và nếu muốn, xin liên lac : pttrong@yahoo.com

 

 

           Không hiểu thời xưa, trẻ con được cho đi học trễ hay vì hoàn cảnh chiến tranh phải chạy loạn, mà mãi cho đến năm 14 tuổi anh tôi mới bắt đầu học lớp Đệ Lục, còn tôi 8 tuổi mới đang học lớp Năm, tức là lớp 1 bây giờ. Tôi còn nhớ năm ấy là 1954, sau Hiệp Định Genève, gia đình tôi đi  tàu há mồm đến Nha Trang, và chỉ 3 ngày sau đó, bố tôi đã gởi anh tôi học nội trú Trường Kim Yến ở đường Lê Lai. Còn tôi, thì theo gia đình đi Ninh Hòa cách NhaTrang khoảng 30km. Dù ở đó không đầy 6 tháng, tới nay hơn nửa thế kỷ đã qua, trong lòng vẫn thấy đậm đà với Ninh Hòa. Có lẽ tại Ninh Hòa đã cho tôi nhiều cái “biết lần đầu” ở cái tuổi chưa biết mấy, nhưng dấu ấn sâu đậm nhất, Ninh Hòa đã đặt vào cuộc đời tôi hình ảnh cuộc đời của một con người, một con người tầm thường hơn tất cả mọi thứ tầm thường trên đời, nhưng nỗi đau đớn của nó lại văng ra từ sự giẫy dụa triền miên của cả một dân tộc.

 

           Gia đình tôi đến Ninh Hòa vào một buổi chiều dịu nắng. Xe dừng trước một căn nhà “Tây” ở mặt tiền, trong khuôn viên Bệnh Viện Ninh Hòa, đằng trước có hàng cây mà sau này mới biết tên gọi là Cây Bông Gòn. Rồi một người đàn bà trẻ đẹp có vẻ mừng rỡ ra chào đón, bố mẹ bảo chị em tôi khoanh tay chào “cô đỡ”, và từ đấy chúng tôi gọi người đàn bà đẹp ấy là Cô Đỡ như một cái tên.

 

           Cô Đỡ là người Hà Nội, tốt nghiêp Trường Hộ Sinh Quốc Gia, được bổ nhiệm về Ninh Hòa từ mấy năm trước, làm Trưởng Nhà Hộ Sinh trực thuộc bệnh viện quận, có ông Giám Đốc tên là Hà. Hóa ra, bố tôi và Cô đã quen nhau từ đời thuở nào rồi, và trước khi di cư bỏ miền Bắc, bố tôi vẫn liên lạc với Cô, nên mới mau chóng về Ninh Hòa là như vậy. Cô Đỡ sống độc thân, nhưng có 2 con, đứa trai 4 tuổi tên Cầu và đứa gái 2 tuổi tên Duyên, với một “chị ở” theo Cô từ Hà Nội vào. Cô nhường nửa căn nhà của cô cho gia đình tôi ở tạm, rồi tính sau. Sau khi tìm chỗ học cho tôi và sắp xêp được chỗ ăn ở tạm cho gia đình xong, bố tôi làm một cuộc hành trình hết Trung tới Nam suốt nhiều tháng để tìm đất sống.    

        

           Mới chân ướt chân ráo tới Ninh Hòa được vài ngày, bố tôi đã nhờ Chị Quỳnh, lôi cổ tôi tới trường Phạm Ngũ Lão nộp cho Thầy Thưởng (?). Chị Quỳnh chính là “chị ở” nhà Cô Đỡ, chắc khoảng 20 ngoài. Nghe đâu, hồi năm đói Ất Dậu, thấy chị sắp chết đói nằm co quắp gần Sở Cẩm Sơn Tây, bố mẹ Cô Đỡ đem về nuôi, sau này Cô Đỡ đi đâu Chị Quỳnh theo đó để hầu hạ. Thân phận của chị cũng giông giống với anh Bình tôi. Anh là con nuôi của bố mẹ tôi, nhưng trên khai sinh, tôi với anh cùng cha cùng mẹ. Có một độ, tôi thấy anh lúc nào cũng thở ngắn thở dài, mặt lúc nào cũng thừ ra, có khi thấy anh ngồi một mình, miệng há hốc nước dãi chảy cả ra mép, trông như một con gà rù. Mẹ tôi bảo anh Bình ốm tương tư chị Quỳnh…Trở lại chuyện đi học, chị Quỳnh dẫn tôi đi khai học trường Phạm Ngũ Lão  vào một buổi sáng, ngay giờ ra chơi. Sau khi thử sức, Thầy xếp tôi vào học lớp bét, tức là lớp Năm, mà bây giờ gọi là Lớp 1. Có lẽ nhờ được xếp vào lớp bét nên tôi thuộc loại học giỏi trong lớp, chẳng qua là trước đó tôi đã học xong lớp Năm, nhưng bị đứt đoạn mới phải học lại, nên chỉ hơn tháng sau tôi được Thầy cho lên Lớp Tư, chứ chắc không phải tại tôi “thông minh vốn sẵn tính trời”. Được lên lớp, nhưng không phải chuyển phòng học, mà chỉ phải chuyển bàn, có lẽ phòng học gồm nhiều học sinh có trình độ khác nhau.

 

           Một chút kỷ niệm về thầy Thưởng. Thầy khoảng 40 tuổi, tôi đoán như vậy. Trông Thầy cao cao, dáng người to khỏe nhưng không mập, khuôn mặt rắn rỏi, và hình như nước da hơi ngăm ngăm đen, Thầy có người con trai lúc ấy đã học lớp Đệ Tứ, thỉnh thoảng anh vẫn đứng lớp, mỗi khi Thầy bận công chuyện. Tôi chưa bao giờ thấy Thầy cười với học trò trong lớp, kể cả lúc Thầy khen tôi học giỏi mà mặt vẫn nghiêm như một ông quan tòa. Thỉnh thoảng dẫn học trò đi chơi xa, kiểu học trò Mỹ đi “field trip”, mới thấy nét mặt Thầy “nhẹ nhõm dễ thương” một chút. Có lần thầy dẫn chúng tôi đi xa lắm, tôi nghĩ cả chục cây số, đi bộ từ sáng đến trưa, ăn uống xong nghỉ ngơi rồi tắm suối, đến tắt nắng cũng chưa về tới nhà. Tuy mệt, nhưng cũng thích thú lắm, khoái nhất là dọc đường vớ được mấy cây sim có trái chín tim tím ngọt ngọt, còn kẹt lắm thì cũng nhai  đỡ mấy trái “sắn thuyền” chát chát chua chua. Lúc ấy, tôi không thấy đồi sim “tím cả chiều hoang biền biệt” như sau này đọc thơ Hữu Loan, vì chỉ đi qua những vùng sim lác đác, nhưng thấy “môi tím cả chiều hoang” thì có, vì ăn sim với sắn thuyền xong môi đứa nào đứa nấy tím ngắt mầu sim. Sau ngày đi chơi, Thầy lại tiếp tục dành cho chúng tôi “con đường gian khổ”, tiếp tục “dữ đòn” với kẻ “cần đòn”. Học trò “dốt” hay làm biếng Thầy trị một kiểu, “ở dơ” trị theo kiểu ơ dơ. Bị quỳ, bị bắt nằm xuống đánh roi, bị ở lại trưa chép phạt, hay bị khẻ tay…tùy theo “tội trạng” mà xử. Đối với tôi, Thứ Sáu nào cũng là Thứ Sáu Đen, tôi như “cá nằm trên thớt”, vì mỗi Thứ Sáu là khám “vệ sinh thân thể”, tay bị dây mực hay móng tay dính đất là chỉ có nước ăn thước kẻ nát tay, và tôi không lần nào thoát cả, cố giữ thế nào bàn tay vẫn vấy mực, móng tay vẫn dính đất. Mà công nhận thầy đánh đau thật, tôi vừa sợ vừa “ghét” thầy vô cùng, lúc ấy tôi cứ ngỡ thầy không ưa “Bắc Kỳ Di Cư” nên đánh tôi đau hơn. Cho tới khi có chuyện lớn xẩy ra, tôi mới vỡ lẽ, mình bị khẻ tay không phải tại thầy ghét Bắc Kỳ. Chuyện từ vụ một trò khác không phải là Bắc Kỳ bị ăn đòn đau, và cũng nhờ chuyện lớn này mà Thầy đã phá lệ cho tôi một “tí cười”, chỉ một tí thôi, nhưng cũng đủ làm thằng bé tôi lúc đó cảm động đến tê người.

 

      Giờ tan học buổi chiều hôm ấy, khi đã ra tới gần giữa sân mà tay tôi vẫn từ sau bám vai người trước, miệng nghêu ngao hát nhái giọng Ninh Hòa, chọc ghẹo anh bạn có khuôn mặt đầy loang ben, “Tang” học rồi là “tang” học rồi… Cũng nói thêm ở đây, thời đó học trò phải đi học ngày 2 buổi, mỗi ngày chúng tôi phải hát mấy bài hát khác nhau, tùy theo sáng trưa chiều, giờ tan học thì hát “Tan học rồi là tan học rồi, giơ tay đứng lên chia tay ra về. Đi đi đi  trên đường ta đi ta hát…Đẹp thay thời ấu thơ…”. Trước khi ra về, mọi học sinh phải ngồi ngay ngắn, thầy cất tiếng hát, trò hát theo, khi nào thầy gõ một cái thì bàn thứ nhất giơ tay đứng lên, người sau vịn vai người trước, vừa đi vừa hát “tan học rồi…” cho tới khi ra khỏi lớp, một tiếng gõ tiếp theo thì bàn kế tiếp mới đứng lên, cứ vậy cho tới bàn cuối cùng. Lúc ấy đã ra tới gần giữa sân, tôi vẫn còn bám vai chọc ghẹo anh bạn loang ben với chữ “Tan” nhái giọng hát thành “Tang”. Bất chợt chúng tôi thấy có một ông Hiến Binh đội két đỏ săm săm đi tới. Anh bạn tò mò đi theo người HB, còn tôi chạy vụt ra cổng, vì mùi chuối chiên từ phía đó bốc lên thơm lừng, vừa chạy tôi vừa lằn túi xem có còn đồng bạc chị Quỳnh cho hồi trưa. Tôi biết và khoái món chuối chiên cũng tại chị Hòa “thảo ăn”, học cùng lớp. Người Bắc gọi người “thảo ăn” có nghĩa là người thường cho hoặc mời người khác chia phần đồ ăn của mình, chị Hòa cho ăn thử một đôi lần, tôi “bắt nghiền’ luôn. Miếng chuôi chiên vừa nóng vừa to, tôi đứng tại chỗ chén chưa hết phân nửa, thì nghe có tiếng ồn ào phía sân trường : một đám đông học trò đang đứng trước cửa lớp nhìn vào.

 

      Tay xách cặp, tay cầm miếng chuối chiên cuộn vội trong tờ lá chuối heo héo, tôi chạy về phía cửa lớp. Chuyện gì vậy? Thầy bị oắn một cái. Ai oắn ? Ông Hiến Binh ba trò…Sao oắn ? Ai biết. Tôi hỏi lung tung, cuối cùng cũng biết người HB, có đứa con trai bị đánh đòn bữa trước, nên mới tới gây gỗ và hành hung thầy tôi. Khi nghe thầy bị đánh, tự nhiên tôi cảm thấy mặt nóng bừng bừng, và cảm thấy cần phải làm một cái gì để bênh vực thầy, nhưng tôi chỉ là thằng bé con, biết làm gì bấy giờ. Sau khi người HB hầm hầm bỏ đi, thầy tập trung chúng tôi tại sân rồi dặn, “Về nói với ba má, sớm mai các trò đi biều tình, trò nào ba má không cho đi thì ở nhà, khỏi đi học. Bây giờ các trò về đi.”…Lần đầu tiên nghe chữ “biểu tình”, tôi chẳng hiểu gì cả, nhưng cũng đoán là làm cái gì đó chống lại ông Hiến Binh.

 

      Đã ra khỏi cổng trường, nghĩ sao tôi quay trở lại, thầy vẫn ngồi tư lự trên bàn của thầy trong lớp học. Tôi ngập ngừng trước cửa, tính quay ra. Bất chợt, thầy nói vọng ra, “sao chưa về”. Có lẽ thấy tôi ấp a ấp úng, thầy đứng lên tiến về phía tôi, “có chuyện gì không ?”, một lúc tôi mới lắp bắp lí nhí trong cổ, “Thầy..có đau không?”. Tôi thấy Thầy khẽ nhếch mép cười, không thành tiếng, tay đặt nhẹ lên đầu tôi. Từ bàn tay Thầy, tôi cảm thấy như có một luồng điện đang truyền vào mặt tôi, điện qua gáy lan xuống sống lưng, cả người tôi cứ tê tê lên vì cảm động. Có bao giờ tôi được Thầy gần gũi thân thiện như vậy đâu. Tôi nói, “ngày mai con biểu tình”, dù chưa biết biểu tình là làm gì.Thầy bảo, “Ừ, về đi.”. Sau tiếng “dạ”, tôi quay người chạy, vấp phải cái gì đó chút síu thì té, miếng chuối chiên trơn trợt tuột khỏi tờ lá chuối văng xuống đất. Sau lưng có tiếng Thầy gọi với theo, “dơ rồi, bỏ đi, coi chừng té.”.

 

      Từ đấy, tôi cảm thấy tự tin hơn khi đứng trước mặt thầy, và cũng không còn thấy “ghét” thầy nữa, dù bàn tay tôi vẫn “tan nát” vào mỗi ngày Thứ Sáu, cây thước kẻ của thầy vẫn nặng kí chắc nịch như hồi nào. Còn Ông Hiến Binh, không biết có bị bắt tội gì không, nhưng tôi có thấy đến trường gặp thầy mấy lần, trông ỉu xìu. Lần đến sau cùng, ông HB đi cùng với một người nữa, đứng trước lớp học, phải xin lỗi thầy, và xin lỗi cả đám học trò oắt con là chúng tôi nữa. Sau đó, lớp học vắng bớt một người, hay là gia đình người HB đã di chuyển khỏi Ninh Hòa ?

 

      Trong số những bạn học Phạm Ngũ Lão, bây giờ tôi chỉ còn nhớ tên được 3 người. Chị Hòa “thảo ăn”, người cho tôi lần đầu biết món chuối chiên. Người thứ hai là anh Đắc to bục bịch, giọng e é như con gái, mà mấy đứa thuộc loại “thứ 3 học trò” thường chọc ghẹo “ghép đôi” anh với chị Hòa. Anh Đắc cũng gốc Bắc Kỳ, nhưng là giòng dõi “ Bắc Kỳ Cựu”. Người Bắc 54 gọi những người Bắc vô Nam trước, theo những đợt tuyển phu cạo mụ cho Tây đồn điền cao-xu từ Thập Niên 30,40 là Bắc Kỳ “Kịu”. Miền Trung không có đồn điền cao xu, nhưng có lẽ theo dòng đời, gia đình Đắc đã trôi dạt đến Ninh Hòa? Sau này, thời còn đi học ở Sài Gòn, trong một lần làm “cái đuôi” lén lút “theo em đi lễ đầu năm”, tôi vô tình gặp anh Đắc là thầy tu trong một ngôi chùa áo Nâu ở ngoại ô Sài Gòn. Tại đây, tôi biết anh bị “gay”, vì anh có vẻ muốn “tán tỉnh” tôi. Nhưng không hiểu sao đến đầu thang 5/1975, vô tình thấy anh tại khu Ngã Tư Bảy Hiền gần Phi Trường Tân Sơn Nhất, tôi lại thấy anh mặc áo Vàng. Nhìn anh từ “Nâu” đổi sang “Vàng”, tự nhiên tôi thấy người gai gai, ngại ngần không dám đến  bắt tay, vì dầu sao lúc ấy tôi là kẻ đang trên đường đến trường Nguyễn Thượng Hiền gần đó, để trình diện lần đầu, theo lệnh của Ủy Ban Quân Quản Sài Gòn. Vả lại, trong đời, tôi sợ nhất là con rắn, nhưng gớm ghét nhất là con tắc kè.

 

        Cho tới bây giờ, đã giữa Thu tuổi đời, có ai nhắc tới Ninh Hòa, là tôi nghĩ ngay tới Khánh và chị Quỳnh; hay ngược lại, gặp ai có tên Quỳnh hay Khánh, tôi lại nhớ tới Ninh Hòa, cũng như khi nhìn thấy miếng chuối chiên lại nhớ chị Hòa. Khánh là người Hoa, cũng trạc tuổi tôi, con nhà giầu nhưng tánh tình rất bình dị, dễ hòa đồng, nhà ngay mặt tiền khu phố chợ Ninh Hòa. Tôi hay trêu gọi anh là “ Khánh Còm” hoặc “Khánh khè”, vì anh trông thật gầy gò, và đôi khi hơi thở của anh nghe như có tiếng khò khè từ trong cổ. Ngày nào Khánh cũng chờ tôi ghé qua nhà gọi đi học, mà lần nào khi ra khỏi nhà, anh chàng cũng mang theo một món đồ ăn, lúc thì gói chà là, khi cái bánh tráng nướng, hay mấy cục ô mai cam thảo, và dĩ nhiên, lần nào tôi cũng được chia phần, có lần Khánh chia cho tôi nửa con khô mực nướng, to kềnh như cái quạt mà trong đời tôi mới thấy lần đầu. Và cứ vậy, ngày 2 buổi, gần như ngày đi học nào cũng 4 lần đi về chung với Khánh. Tôi thích chơi với Khánh, không biết tại Khánh dễ thương hiền lành giống…tôi, hay vì Khánh hay cho tôi đồ ăn, có lẽ tại cả hai. Nếu gia đình tôi vẫn ở lại Ninh Hòa tới khi tôi khôn lớn, có lẽ chúng tôi đã trở thành bạn rất thân. Không hiểu Dương Công Khánh, tức nhà văn Nam Kha bây giờ, có phải là thằng “Khánh Khè” của tôi ngày xưa không ? Tại trường, tôi chỉ chơi với Khánh, còn ở nhà, tôi chơi với chị Quỳnh. Gia đình tôi không có một liên hệ gì với chị Quỳnh, chỉ ở chung nhà, nhưng sao chị thương và chiều chuộng tôi còn hơn là chị ruột. Với Khánh, tôi còn được chung lớp chung trường 5, 6 tháng; với chị Quỳnh, tôi chỉ có không đầy 3 tháng chung nhà, nhưng mấy tháng ngắn ngủi này đã theo tuổi lớn dần của tôi, càng ngày càng hằn sâu trong ky ức từ cái tuổi thơ xa xưa ấy, để rồi tôi nghiệm ra rằng, cuộc đời đầy bi thương của chị Quỳnh là sự ngắt véo từ cái bi thương trăm năm lịch sử đất nước.

 

       Mang thân phận tôi đòi, nhưng chị Quỳnh có dáng dấp của một cô gái con nhà giầu. Mẹ tôi thường khen chị da trắng như bông bưởi, thắt đáy lưng ong, tướng mắn con chiều chồng. Tôi thì chỉ khoái nhìn đôi mắt to đen lay láy của chị, nhất là cái tròng trắng xanh lơ lơ. Có lần tôi bảo có mây bay trong mắt chị, chị nạt tôi “thằng nhãi con có im đi không”, chắc chị sợ người khác nghe chứ lúc ấy tôi 8 tuổi, đã biết gì đâu, chỉ thấy sao nói vậy. Dáng chị cao cao, trông khỏe mạnh, đi chung với chị ngoài đường, tôi thấy nhiều anh nhìn chị muốn văng cả tròng ra ngoài. Chị thương và chiều chuộng tôi vô cùng. Buổi trưa, đi học về trễ, tôi thường ăn cơm một mình. Chị vẫn lấy đồ ăn bên Cô Đỡ bỏ vô chén tôi, lúc miếng thịt, khi khúc cá nạc, thỉnh thoảng chị cho tôi nguyên cả một trái táo Tây. Cái bánh sèo đầu đời của tôi là ở Ninh Hòa, chị  Quỳnh mua cho. Một bữa, chị hỏi tôi có ăn bánh sèo không, nói tới “ăn” là tôi “có” liền, nhưng cũng hỏi lại bánh sèo là gì, chị bảo cũng như món bánh khoái của người Bắc, mà ngon hơn nhiều, rồi chị cầm dĩa đi mua về chứ không dắt tôi đi ăn tại chỗ, chị bảo con trai không được ngồi ăn ngoài đường, chả là chỗ bán bánh sèo nằm ngay lề đường phía bên kia nhà. Chiếc bánh sèo trắng trợt, bên trong chỉ có vài cọng giá, nhưng là chiếc bánh ngon nhất đời, nhất là lần đầu được ăn nước mắm pha chua chua ngọt ngọt, tôi húp sạch không còn một giọt, ăn xong miệng còn chép chép thèm thèm. Lần duy nhất trong đời tôi đi coi hát bội, cũng là chị Quỳnh cho. Từ nhà, chị dẫn tôi đi bộ qua cầu, tới ngã ba sát Chợ Ninh Hòa quẹo phải, đi riết một hồi lâu, hình như phải quẹo vào một con đường đất nữa, đi thêm một đoạn mới tới ngôi đình có đêm hát bội. Tôi coi chả hiểu gì, chỉ thấy đào kép rên ư ử, chủ yếu là ngồi nhấm nháp mấy món đồ ăn chị Quỳnh mua đem theo. Mẹ tôi “phát lương” cho tôi 1 đồng vào buổi sáng, còn chị Quỳnh thường cho tôi 1 đồng trước khi đi học buổi trưa.

 

         Thường là chiều nào cũng vậy, nấu nướng xong, chị dọn cơm sẵn cho Cô Đỡ, nghề của cô giờ giấc bất thường, về lúc nào ăn lúc đó, và sau khi cho 2 đứa bé ăn, chị thường gởi mẹ tôi trông chừng, rồi mang đồ dẫn tôi ra sông tắm giặt, chị xách một túi lớn đựng đồ dơ, còn tôi mang túi đồ sạch, khi về tôi phụ chị xách một túi nhỏ, còn chị thì 2 tay 2 giỏ nặng trĩu đồ ướt. Mỗi lần đi tắm, chị đều không quên mang theo một ít vôi. Chị thường dẫn tôi đến một khúc sông vắng, có bãi cát thoai thoải thật sạch, nước trong veo, không đục ngầu và bùn lầy như bờ sông ngoài Bắc quê tôi. Ở đó, hai chị em tắm giặt và đùa giỡn với nhau.  Có lần tôi bị 2 con đỉa bám ngay bắp vế, chị lấy vôi bôi vào, một lúc sau thì đỉa rơi xuống. Thì ra, chị mang vôi theo để trị đỉa, người ta bảo “giẫy đành đạch như đỉa phải vôi” là như vậy. Giặt giũ xong chị mới tắm, khi tắm chị để cả quần áo, chị kì cọ cho tôi thật kỹ, tôi sợ nhất lúc chị thoa xà bông cho tôi, cục xà bông đá như chiếc xe chồm lên chồm xuống trên con đường đầy ổ gà,  là cái thân thể gầy gò lấp ló những cọng sườn non yếu của tôi. Tắm xong, chị thay đồ trong một tấm áo mưa bằng nhựa có cái lỗ ở giữa để ló đầu ra ngoài, tuy vậy, chị vẫn cấm tôi không được nhìn chị, và phải quay ra ngoài trông chừng người ta nữa, cho chị thay đồ. Có lần hai chị em đang tắm, thì một đám 5,6 người vác máy ảnh đi tới, trong đó có cả mấy cô mặc đồ tắm vai choàng khăn. Họ yêu cầu chị bước lên bãi để chụp hình chị đang mặc đồ ướt, chị chối đay đảy và vội dìm người xuống nước. Chị không đẹp, sức mấy người ta đòi chụp hình.   

        Một hôm, nhà nhận được điện tín của bố tôi từ Sài Gòn. Vài ngày sau, mẹ đi gặp bố, có cả chị tôi đi theo để phụ bế em, tôi ở nhà một mình, và dĩ nhiên, tôi đã được gởi gắm cho Cô Đỡ. Bữa cơm chiều, hôm trước ngày mẹ tôi đi Sài Gòn, cả nhà Cô Đỡ và nhà tôi ăn cơm chung. Tối hôm đó, ở sân chợ Ninh Hòa lại có chớp bóng chiếu phim Tarzan, tôi đòi ăn trước, rồi vội vàng tếch đi coi phim. Khi trở về, tôi thấy 3 người đàn bà đang chuyện trò rù rì, chị Quỳnh mắt đỏ hoe, mẹ tôi và Cô Đỡ cũng sụt sùi. Tôi chả biết chuyện gì, chỉ nghe loáng thoáng tiếng Cô Đỡ  “Quỳnh ở lại đi, chúng nó nhớ chị lắm.”, mẹ tôi thì nói, “sao chị dại vậy”. Lúc ấy, tôi đâu biết được, bữa cơm hồi chiều là mẹ tôi đãi, để tiễn chị Quỳnh đi tập kết về Bắc. Sáng hôm sau, chị Quỳnh đi Nha Trang cùng với mẹ tôi, chị xách theo một cái va-li to tướng. Buổi chiều đi học về, tôi lại thấy chị ỏ nhà.

 

         Hôm sau, chị cho tôi đi chơi Nha Trang. Trên đường ra ga xe lửa, chị dẫn tôi ghé trường xin phép nghỉ học 1 ngày. Chị đưa tôi đến trường Kim Yến gặp anh tôi. Chị dẫn anh em tôi đi chơi cả ngày, ăn uống, xi-nê, đi cả Sở Cá nữa. Ngồi ở quán nước, chị khóc sướt mướt, chị bảo anh tôi, “ Mai chị về Bắc, cậu ra bến tàu tiễn chị nhá.”, anh tôi hỏi sao chị không ở lại, chị nói chị phải về để “tìm anh ấy”, chị còn hẹn “2 năm nữa sẽ quay lại, chị em lại gặp nhau”, chị bảo chị mồ côi, chỉ có anh em tôi “là em trai” yêu quí nhất của chị. “Tìm anh ấy”, “anh ấy” là người yêu của chị. Sau này, nghe anh tôi kể lại, anh ấy là một phu kéo xe ở Hà Nội. Những trưa hè vắng khách, anh thường leo lên xe tựa càng bên gốc cây hoa phượng trước nhà ông bà chủ của chị, nằm lim dim chờ khách, chị đi ra đi vô, hai người quen nhau, yêu nhau, rồi ước hẹn chuyện vợ chồng. Bỗng một hôm, tự nhiên anh đi đâu biệt vô âm tín, chị chỉ biết thở ngắn thở dài. Mãi sau mới có tin nhắn, anh bỏ chị chạy lấy người, vì hoạt động bí mật bị lộ, được điều đi chiến khu. Thì ra thế, chị đã bắt anh Bình tôi làm con gà rù, để trở lại chốn xưa, đi tìm người về từ chiến khu. Nếu cuộc chiến có hậu,  mối tình của chị và “anh ấy” đẹp biết bao !   

 

          Trả anh tôi lại trường, chị Quỳnh dẫn tôi về lại Ninh Hòa. Buổi tối, Cô Đỡ bận việc trong nhà Bảo Sanh, trong nhà đã có người giúp việc mới, chị vẫn quấn quít với 2 đứa trẻ cho tới khi chúng ngủ say. Tới khuya chị bảo tôi đi ngủ, lần đầu tiên chị ngủ cùng giường với tôi, chị rấm rức khóc, chị lấy tay tôi quyệt nước mắt chị. Tôi thương chị vô cùng, nhưng tệ thật, sao tôi không khóc với chị, không những thế, tiếng khóc rấm rức của chị như lời ru đưa tôi thiếp vào giấc ngủ. Sáng thức dậy, chị Quỳnh của tôi đã đi rồi….Tôi không khóc được với chị đêm chia tay, chị đi rồi tôi mới thấy hụt hững. Những ngày nối tiếp thật buồn tẻ. Cả tháng, tôi không thiết gì ăn uống. Buồn nhất là mỗi sáng thức dậy, hình ảnh chị òa đến đầu tiên, chị Quỳnh không còn bên tôi nữa. Buổi chiều càng buồn da diết, không có chị Quỳnh đưa đi tắm. Đi học, qua cầu, 4 lần nhìn nước sông Dinh, bóng dáng chị lại chập chờn. Mấy tháng qua đi, mẹ tôi dọn nhà vô Sài Gòn, sau khi gởi tôi vào trường Kim Yến với anh tôi, tới hết niên học. Tôi chia tay Ninh Hòa từ dạo ấy…

 

       Trong nỗi nhớ Ninh Hòa, có cả con đỉa bị chị Quỳnh bôi vôi, chỉ có vôi mới đuổi được đỉa. Tôi gọi những kỷ niệm Ninh Hòa của tôi cũng là một lũ đỉa, loại đỉa không hút máu mà chỉ bám chặt lấy tôi mãi mãi, không cách chi gỡ được. Tôi không thích là vôi, bạc bẽo lắm. Không phải là vôi, không bạc như vôi, làm sao tôi giết được cái lũ đỉa kia, lũ đỉa tôi gọi Đỉa Ninh Hòa. Nói như thế, đủ biết tôi đã sâu đậm với Ninh Hòa như thế nào. Thế mà mới đây có dịp về Việt Nam, tôi đã không thể nhín được dù chỉ 1 ngày cho Ninh Hòa, cứ tiếc mãi. Nhưng bù lại, tôi đã về thăm quê tôi tận miền Bắc.

 

      Thế này, hồi tháng 11-2008, tôi có chút việc cần về Việt Nam, 12 ngày. Tôi dự trù dành 4 ngày ra Bắc thăm quê cũ, và 2 ngày đi Ninh Hòa, nhưng vì tiêu xài không chừng mực nên hết tiền đi Ninh Hòa, đành hẹn Ninh Hòa lần khác, không biết đến bao giờ.

 

“Làng tôi có cây đa cao ngất từng xanh, có sông sâu lơ lững vườn quanh, êm suôi về Nam. Làng tôi bao mái tranh san sát kề nhau, bóng tre ru êm mấy hàng cau, đồng quê mơ màng. Nhưng than ôi…”. (Chung Quân)

 

       Làng xưa của tôi y chang như như vậy đó, cũng cây đa cao ngất, cũng dòng sông lượn lờ quanh những đồng lúa vườn dâu, những mái tranh nghèo, hàng cau, lũy tre xanh ... Bên đây sông, ngày 4 lần nhà thờ “kính coong” đổ hồi, réo gọi đàn chiên. Chiều tới, thật xa từ bên kia, tiếng chuông chùa ngân nga vang vọng lúc đàn trâu mệt mỏi về chuồng, buồn buồn, mà êm êm.

 

      Ai được trở lại thăm vùng đất xưa mà lòng không xúc động bùi ngùi, nhất là đối với tôi, ngày xa quê khi răng cái mọc cái chưa, nay trở lại thì răng còn răng mất. Vâng, xúc động lắm. Không thể tả được, chỉ biết nói thế. Khi xe chờ phà qua con sông Đáy trên đất Nam Định, bờ bên kia là đất Ninh Bình có quê tôi, tôi mường tượng đủ điều. Qua phà vài cây số, có con sông đào đang chờ, dẫn tôi về làng. Và đúng thế, con sông vẫn kiên nhẫn chờ tôi hơn nửa thế kỷ. Đường về quê vẫn như hồi nào trong trí tưởng. Từ trên xe, nhìn những cánh đồng 2 bên bờ sông nhỏ,  dân quê tôi vẫn sống kiếp mặt cắm đất mông chổng trời, vẫn cái cầy có con trâu đi trước. Tôi hít thở thật mạnh hơi hướng quê xưa. Qua cánh đồng trống, làng tôi mờ mờ phía trước như thuở nào, trông im lìm hiu quạnh. Câu thơ Tiền Chiến của ai đó lướt qua :

 

Làng tôi đấy hon tiêu điều quạnh quẽ

Trông im lìm như một nấm mồ ma…

 

        Về tới làng, loay hoay một hồi, tôi cũng hỏi thăm gặp được một người đàn bà tên Lài, có họ xa và ít hơn tôi vài tuổi, một người khác là một ông cụ tên Phiết, đã 84 tuổi nhưng còn nhanh nhẹn. Ông Phiết biết hết mọi người họ hàng nhà tôi. Hai người này đã hướng dẫn tôi đến những nơi tôi muốn tới. Trong làng, cảnh vật trái ngược hẳn với tưởng tượng, những cái mà tôi nghĩ vẫn còn thì không còn nữa, trong khi những gì lẽ ra phải biến mất thì lại còn nguyên si.

 

       Cây đa trăm năm bến cũ đã đi đâu mất rồi, hỏi ra, nó bị chặt hết chân tay, bị banh da xẻ thịt. Chết. Theo lời kể, qua nhiều mùa Đông giá lạnh, rễ bị chặt, vỏ bị lột dần để làm củi và sưởi ấm, cuối cùng thì người ta đã hạ xuống xẻ gỗ. Còn cái đình làng, có từ thời cụ Nguyễn Công Trứ làm Dinh Điền Sứ, những tưởng ngàn năm sau vẫn được giữ gìn, cũng đã bị phá ra lấy gạch và gỗ quí dùng cho việc công ích ! Trong khi đó, dấu vết chiếc cầu Đá, bị du kích giật sập từ thời Tây, vẫn bừa bộn nguyên vẹn. Tôi còn nhớ, khi bỏ làng ra đi, một chiếc cầu ván thay thế cầu đá, cây cột cầu bằng đá được kéo lên bờ, bây giờ vẫn ở vị trí đó, những mảng vụn vỡ ra từ cầu vẫn nằm chỗ cũ. Đi sâu vào trong, khỏi bờ sông khoảng vài trăm mét, là ngôi nhà thờ nhỏ trúng đạn Tây, đã được dỡ bỏ hồi nảo hồi nao, nhưng vẫn để lại cái nền ngổn ngang gạch vữa. Tôi còn đang ngẩn ngơ với những hình ảnh cũ mới, chợt có tiếng cụ Phiết, “Gạch vụn có gì mà xem, còn đi chỗ khác nữa, tối đến nơi rồi.”.

 

       Ra khỏi nền gạch vụn chưa bao xa, thấy một “cái miếu”, tôi hỏi miếu thờ ai mà lớn thế, cụ Phiết bảo, “miếu đâu mà miếu, nhà bà Hải đấy.”. Nhà gì mà kỳ cục vậy, tôi đứng thẳng, mái nhà chỉ ngang cằm, cúi hẳn người xuống mới ló được cái đầu nhìn vào trong “nhà”. Bên trong, rộng mỗi bề khoảng 2m, đủ kê một chiếc chõng tre làm giường, còn trống một khoảng là nơi chứa đựng gia tài của chủ nhà, gồm vài cái nồi niêu bên góc trái cửa ra vào, bên phải là chiếc kệ nhỏ để mấy cái chai lọ, dưới gầm chõng có một cái rương nhỏ bằng tôn sơn đỏ và mấy cái bị cói. Bên ngoài, sát cạnh cửa, là cái lu sành đựng nước. Sát hông trái “căn nhà”, một mái hiên lợp rạ kéo từ trên chếch sát xuống đất, làm nơi nấu nướng, khi bếp có lửa, một cơn gió có thể thiêu rụi căn nhà.

 

       Bà Lài chỉ cho tôi thấy bà cụ Hải, đang lê một sô nước nhỏ từ giếng, cách khoảng mươi mét, để đổ vào cái lu sành trước cửa. Cái sô nhỏ bằng nhựa, cỡ vài lít, không biết bao lâu nước mới đầy lu, vì nước trong sô cứ vơi dần theo từng bước lê của cụ. Thấy tội nghiệp, tôi giúp cụ múc đổ đầy lu nước. Tay chân bà Hải run lẩy bẩy, mặt mũi nhăn nhúm, lưng còng gần song song mặt đất, lúc đầu tôi đoán khoảng 90, sau mới biết chỉ có 75 tuổi. Bà sống cu ky một mình, không con không cháu, mỗi gia đình trong thôn cho bà mỗi tháng 1 lon gạo, cũng đủ cơm ăn; làng xã cũng quan tâm cho cụ tiền già 60 ngàn một tháng, xây cho căn nhà tuy bé như cái miếu, nhưng cũng đủ ở. Tôi mò túi lấy ra 2 tờ 50 ngàn biếu, bà cụ run rẩy chắp 2 tay vái lia lịa, tôi vội vàng vái lại rồi rảo bước đi khỏi. Cảm thấy bà Lài là người thật thà tốt bụng, tôi đưa cho bà Lài 100 đô nhờ hôm sau mua mùng mền áo ấm cho bà cụ Hải, số tiền còn lại thì mướn người làm cho cụ một cái bếp bằng gạch để tránh hỏa hoạn. Ngoài ra, tôi đưa thêm 200 đô và nhờ bà Lài nuôi cơm cụ Hải 1 năm, bà cụ ăn không bao nhiêu, mỗi bữa nhín cho bà một chút, tôi hứa năm sau nếu có tiền tôi sẽ gởi nữa. Buổi tối cụ Phiết mời ăn cơm, mãi quá nửa đêm mới về tới khách sạn Thúy Anh ở thị trấn Ninh Bình, anh tài xế vẫn vui vẻ, không cằn nhằn một tiếng.

 

       Theo cụ Phiết, bà Hải người ở “mãi đẩu mãi đâu”, thời Mỹ đánh bom bà sơ tán về làng này, gặp anh Hải thương binh một chân mắt chột, 2 người lấy nhau, bà Hải ở lại quê chồng luôn. Khi chưa có vợ, ông Hải ở với bà mẹ, nhà chỉ có 2 mẹ con. Lấy vợ rồi, mẹ con ông Hải tươi tỉnh hẳn lên, bà Hải đảm đang quán xuyến mọi việc trong nhà. Ở với nhau được mấy năm, một sớm thức dậy, bà Hải ra ao lấy nước xóc gạo rửa rau, thấy chồng thắt cổ chết lủng lẳng trên cành Gáo sát bờ ao. Chồng chết, bà Hải vẫn lo cho mẹ chồng thêm cả chục năm, tới khi bà mẹ chồng chết. Mười mấy năm trước, bà Hải bị ốm thập tử nhất sinh, phải cầm cố căn nhà mẹ chồng để lại, lấy tiền đi chữa bệnh trên thành phố. Sau cùng, bà phải bán nhà lấy tiền trả nợ. Tiền bán nhà được 8 chỉ vàng, trả nợ 2 chỉ, còn 6 chỉ gởi người cho bà ở nhờ, được hơn năm, người cho ở nhờ bán nhà đi Nam, quịt luôn 6 chỉ của bà. Thế là bà mất trắng, bà phải ở nhờ nay nhà này mai nha khác, mãi mấy năm sau mới được làng xã xây cho căn nhà tình nghĩa, rồi sau đó nhiều năm mới được 60 ngàn tiền già neo đơn. Biết được chuyện đời bà Hải, tôi thấy trong lòng thật nhẹ nhàng, thật hạnh phúc, khi phải bấm bụng hy sinh mấy trăm đô-la lo cho bà, vì tôi cũng đâu có dư tiền lắm của gì cho cam. Chỉ có điều đáng tiếc cho bà,  ông Hải chết đi chẳng để lại cho bà lấy một mụn con mà nương tựa tuổi già.

 

      Tôi về lại Mỹ dịp Lễ Tạ Ơn, 2008. Mãi tới chiều ngày cuối cùng của tháng 12, anh tôi mới tới thăm, để nghe kể kỹ về chuyến thăm làng xưa. Hai anh em vừa lai rai ly rượu đỏ, vừa nhớ lại thơ ấu. Tôi nhắc lại chuyện giúp bà Hải. Anh tôi vẫn bảo, túi tôi lúc nào cũng rỗng vì tánh “thương người bốc đồng”, có khi anh bảo tôi tánh hay tin người dễ bị lừa, nhưng lần này lại nói, “Chuyện bà Hải, lần tới chú để tôi.”. Tôi cũng kể với anh, ngoài bà Hải, tôi cũng gặp mấy trường hợp khác, nên không còn tiền để đi Ninh Hòa, anh nói Ninh Hòa có gì mà đi. Anh tôi học ở Nha Trang, chỉ ở Ninh Hòa ngày cuối tuần, không có gì với NH là đúng rồi, còn tôi thì khác chứ. Nhắc tới Ninh Hòa, chúng tôi lại nhắc đến chị Quỳnh. Anh tôi kể những kỷ niêm của anh với chị Quỳnh. Chúng tôi đều thương chị. Giá mà lúc ây, chị chịu lấy anh Bình, thì bây giờ hạnh phúc quá; mất chị, tôi mất luôn cả anh Bình, vì sau đó vài năm anh Bình đòi lấy một cô gái giang hồ làm vợ, bố mẹ tôi quyết liệt phản đối, anh Bình trốn khỏi nhà, đi biệt tăm với người đó từ dạo ấy.

      Hai anh em nói hoài về chị Quỳnh mà không chán. Cũng như những lần trước, mỗi khi nói về chị Quỳnh, anh tỏ ra rất ân hận, là đã không có mặt kịp để tiễn chị Quỳnh tại bến tàu hôm ấy, vì khi anh tôi tới nơi thì đã trễ, xuống tàu rồi.Tôi hỏi, anh có bao giờ nghe chị Quỳnh kể về “anh ấy” không, anh hỏi anh ấy là ai, tôi bảo là người yêu của Quỳnh, người mà chị đã về lại Bắc để đi tìm chứ còn ai nữa. Anh tôi À một cái, kể sơ sơ. Anh kể lại chút đỉnh, vô tình anh nói tên “người ấy” của chị Quỳnh là Hải, tôi bỗng liên tưởng đến bà Hải già neo đơn, lại chợt nhớ ông Phiết có nói, ông Hải trước khi đi kháng chiến làm nghề kéo xe ở Hà Nội. Chả lẽ “người ấy” là “ ông thương binh chân cụt một mắt”. Chả lẽ chị Quỳnh “đẹp như con gái nhà giầu” của tôi, lại là bà già neo đơn, lưng còng, mặt nhăn nhúm như người 90, đó sao ? Người tôi lặng đi, nét mặt tôi chắc thay đổi nhiều, anh tôi hoảng hốt, “Chú sao vậy, có sao không.”…

 

 

Phạm Văn Thịnh
(Chandler, AZ, tuần đầu năm 2009).
 

 

       

 

Trang XUÂN 2009- Văn Học Nghệ Thuật Và Quê Hương