Anh trở về thành phố quê hương
Con sông đó hoàng hôn rơi ngơ ngẩn
Ngôi trường đó một thời diễm mộng
Trong cơn mê có thấy lòng buồn?
Trần
hoan Trinh
Con tàu đổi cấp chầm chậm chạy ra phía cửa biển. Không gian mờ đục trong
làn hơi nước che khuất chân trời. Gió bán đảo vần xoay, phần phật tiếng cờ.
Trên đỉnh chiến hạm, ngọn radar uể oải từng vòng quay tiếc rẻ mấy ngày
nghỉ bến rộn rã bóng sắc thành phố. Tiếng còi tan nhiệm sở vận chuyển vang
lên từ lâu mà hắn vẫn đứng lơ đãng trên bong tàu nhìn quanh bờ vịnh. Làng
Cùi dưới chân đèo Hải Vân dập vùi sau bờ cát xa, mong manh con sóng xô bờ
mặn xát hồn người. Phật Đài cao gần Ngã-Ba-Đi-Huế ẩn hiện sau hàng cây
chắn gió đan thành vệt xanh thẫm trong bóng
hoàng hôn. Phật ngồi quay lưng về biển có lẽ không thấy được những
bóng đời u uất bên kia bờ vịnh im lìm. Bãi dương cuối thành phố ngăn tầm
mắt nhìn lối về Thương Cảng. Con đường dọc bờ sông xanh dáng phượng, rạng
rỡ màu mây bàng bạc thu phân. Cũng hàng cây soi bóng nước đã trổ hoa rực
đỏ tháng bãi trường rộn ràng ước hẹn. Bến nước Hà Thân trong xanh, bẽn lẽn
chuyến đò ngang có bầy con gái học trò chúm chím môi hồng. Tiệm sách bên
đường, quán cà phê góc phố. Say đắm mắt
ai nhìn, cuống quít tà áo cuối tuần bước chân thiếu nữ. Thành phố tuổi nhỏ
quần quây kỷ niệm. Nơi hắn đã lớn lên, bỏ đi, quay về, vô tình con sóng.
Từ lâu hắn như đứa bé ham hố nhặt nhạnh từng viên sỏi màu lăn lóc trên
đường, lòng rộn ràng vui. Thằng bé nhìn chiếc lọ thủy tinh vơi dần từng
hòn bi kỷ niệm sặc sỡ mà lòng thờ ơ chẳng biết. Chiều nay hắn chợt thấy
tiếc rẻ như vừa đánh mất một điều gì thật quý
báu. Viên cuội trắng thoáng màu rêu vừa lăn qua trí nhớ, lãng đãng
tiếng buồn sóng vỗ.
Cô bạn cũ thời trung học lập gia đình hôm nay. Giờ này có lẽ thành phố đã
lên đèn. Hắn nghĩ đến tiệc cưới đang bừng lên trong xiêm y dạ vũ. Có tiếng
sóng thở dài bọt bèo bờ đá cũ. Ánh trăng tan tành trên mặt nước. Mái chèo
quấy động con đò đêm lặng lẽ qua sông. Cánh chim biển đơn côi bay chao
ngang mũi tàu.
Buổi trưa, trước khi về lại chiến hạm, hắn nhờ người bạn lính mang quà
cưới đến nhà. Đốt thuốc chờ bạn trong quán vắng bên sông, hắn bâng khuâng
nghĩ về thời mới lớn đầy hoang vọng. Thời vừa biết yêu, huyền hoặc niềm
vui dại khờ tưởng mình được yêu. Lòng không buồn lắm, hắn ngồi đó, già nua
bãi hồn vương vãi nắng chiều. Chuyến phà qua sông chợt lênh đênh nỗi hoang
mang về một mối tình đầu. Nghi vấn choàng đến phiền hà. Nỗi hạnh phúc được
yêu, choáng ngợp hóa thân khiến hắn không có thì giờ hỏi han lòng mình.
Chiếc áo len màu rêu gối đầu đêm cuối năm làm báo, váng vất tiếng hát du
ca, thơm hương rất lạ. Hạnh phúc được mời rao chia đều cho lũ bạn năm bảy
đứa trong gian phòng bê bết giấy mực. Bầy văn thi sĩ (mới) lớn ồn ào về
mỗi nàng thơ của mình để rồi mê mệt ngủ vùi chẳng cần chi chút mơ mộng dỗ
dành. Còn lại hắn chới với trong thảng thốt hạnh phúc. Chiếc áo len nồng
ấm vòng tay ôm, rạo rực giấc mơ lạ lùng cơn xúc động. Trong giấc mơ loáng
thoáng buổi chiều tan học, ngập ngừng chuyến phà qua sông, và hàng phượng
xanh rũ bóng sân trường. Chân sáo diễm, môi hồng. Mắt đẹp thùy dương, trâm
anh huệ trắng giáo đường. Má lúm đồng tiền ngát mùi cam quít. Tóc ngắn
thanh xuân. Giọt lệ của đá. Mái tóc thề dài suông như mây, thẳng tắp hàng
cây rợp mát đường Thống Nhất. Chân dung tình yêu mơ hồ trừu tượng với
nhiều mắt môi dáng tóc và mộng mị là nền đã làm hắn tru trơ thui chột giữa
những mối tình đầu.
Gần đây trong dịp chiến hạm vào nghĩ bến Nha Trang, hắn tình cờ gặp lại cô
giáo dạy Pháp văn mấy năm đầu trung học. Trong lúc người dì họ xa đang
lúng túng tìm lời giới thiệu với cô giáo đồng nghiệp về người đàn ông lạ
mặt đường đột đến trường tìm thăm, thì hắn đã thân mật lên tiếng chào hỏi.
Cô Kim chăm chú nhìn hắn hồi lâu rồi bật gọi tên hắn mừng rỡ.
-
Cái nón hải quân vàng chói quá làm cô cứ ngờ ngợ.
Hắn cười.
-
Gần mười năm rồi, thưa cô. Vậy mà cô vẫn đẹp như xưa.
Đôi mắt cô đẹp trong sáng. Vết sẹo nhỏ cuối chân mày như một nét duyên. Cô
Kim tinh quái nhìn hai người, lắc đầu.
-
Cô Ty coi chừng miệng mồm mấy ông lính này. Nhất là ông cháu của cô đó.
Ai đời, mới mười ba mười bốn tuổi chớ mấy mà sáng nào cũng ôm cặp ngồi bên
đường chờ cô rồi lẽo đẽo đi theo tới trường.
Dì Ty liếc nhìn hắn, đuôi mắt dài kín đáo nét điểm trang.
-
Chắc là mối tình đầu của cháu phải không?
-
Tình đầu là để nhớ về, để ray rứt... mà cháu thì ray rứt triền miên nên
chẳng biết đâu mà nói. Tình cuối mới đáng kể phải không dì?
Rồi hắn nửa đùa nửa thật phân bua với cô giáo cũ.
-
Em đang đi tìm tình cuối đó cô! Phải chi bà dì trẻ đẹp này có liên hệ bà
con... xa thêm chút nữa là em nhào vô yêu liền.
Còn về mối tình đầu thì... dạo đó hơn một nửa trường, hễ
ai là đàn ông con trai thì cũng yêu cô ráo trọi. Mỗi sáng em ngồi
trước nhà là để chờ thằng Chạy, cháu họ của cô ở dưới quê lên trọ học,
cùng đi tới trường. Cũng nhờ cô tưởng... bở nên hai đứa mới được cô dẫn đi
Kim Châu coi ciné.
Cô Kim điểm mặt hắn.
-
Thôi bớt xạo đi cho cô nhờ. Cô Ty nhớ đề phòng ông cháu này cho kỷ nghe!
Năm hắn học đệ tứ, cô Kim lập gia đình rồi theo chồng đổi vào Nha Trang.
Bầy học trò con trai thất tình, cúp cua giờ Việt Văn thầy Đồng kéo nhau đi
ăn thịt bò khô cạnh rạp Lido. Hắn và thằng Chạy luôn luôn có chuyện thâm
cung bí sử về cô Kim để được mời. Cả bọn nóng ruột ngồi chờ thằng Chạy
nhẩn nha húp chén nước mắm cay, uống cạn chai xá
xị, rồi mới hắng giọng kể câu chuyện ly kỳ bí mật. Hắn ngồi gật gù
xác nhận, thỉnh thoảng nêm chút mắm muối cho câu chuyện thêm đậm đà, đáng
đồng tiền bát thịt bò khô.
Phải mất hết mấy buổi sáng thằng Chạy mới thuyết phục được hắn. Thế mà
buổi tối sau khi Me hắn cho phép đến ở lại học bài với thằng Chạy, hắn lại
ngại ngần không muốn mạo hiểm làm chuyện tày trời. Nhất là lúc thằng Chạy
thú thật với hắn những chuyện kể nhìn lén cô đều là chuyện phịa. Thằng
Chạy phải năn nỉ mãi hắn mới xiu lòng. Hai đứa nín thở, mắt mở căng chờ
đợi. Tiếng nước dội róc rách lẫn trong tiếng cô hát từng quãng ngắn bài La
Plus Belle Pour Aller Danser mà hắn thường nghe Sylvie Vartan trong chương
trình nhạc ngoại quốc yêu cầu không át được tiếng trống ngực đánh thình
thịch. Khe cửa hở bị che khuất một phần lớn vì tấm khăn tắm treo lơ lửng.
Hai đứa xì xào tranh cãi. Thằng Chạy một
mực miếng trắng hiếm hoi mờ mờ lay động đó là khoảng da thịt địa đàng chứ
không phải màu trắng chiếc khăn. Hắn cũng muốn tin như vậy và cảm thấy như
bị nghẹt thở. Cô Kim, tóc ước sủng trong chiếc áo ngủ lụa ngắn, đôi chân
trắng hồng thuôn dài bước qua nhà ngang sáng rực ánh đèn. Hai thằng bé
mười bốn tuổi ngồi nín thở nhìn theo.
Thất tình tập thể mãi cũng chán. Chán như thầy Ưng Đồng vẽ cả thái dương
hệ lên bảng để giải thích câu văn của Xuân Diệu. Chiều lên dần dần, tôi
càng đi trời càng tối... Biển sóng Tiên Sa, Mỹ
Khê lại trào dâng nỗi vui hồn nhiên mới lớn. Chà là Phước
Tường không kịp chín, xanh chát mà vui. Đứng đó trên đỉnh ngọn núi thấp,
nhìn biển Đông sóng trào lòng xôn xao giấc mộng viễn du. Vòng quay xe đạp
không hề thấm mệt đã đưa hắn và bạn bè qua đồi bãi xa Ngũ Hành, Cửa Đại
hoặc sâu trong vùng nước lặng Cự Đề, Thủy Tú. Không hiểu vì sao, ngồi bên
dòng sông lặng lờ hắn chợt cảm thấy buồn.
Hắn nghĩ về tiếng cười của những người đàn bà son phấn và đám lính viễn
chinh ngồi đứng bên đường lúc cả bọn đạp xe qua Liên Chiểu, Nam Ô. Du ca.
Nhạc Trịnh. Làm báo. Mùa hè về nhà ở Huế. Bầy chị em tôn nữ trước trường
Phan thanh Giản. Những mối tình mở ngỏ, chia xẻ
với bạn bè cơn mưa đêm, cánh cửa khép mở lầu cao, nỗi nhớ. Thêm
thắt vài chuyến thất tình có bạn bè ồn ào cưu mang giùm hờn oán. Có một
mối tình để riêng. Vời vợi con dốc nghiêng lối về, giàn bông giấy đong đưa
lửa hạ. Hắn lớn lên…
Cô giáo, học trò say sưa thăm hỏi chuyện bạn cũ trường xưa quên cả thời
gian. Cô Kim chào từ giã lúc tiếng chuông báo giờ tan chơi réo vang.
-
Thôi để cô vào lớp kẻo học trò lại mừng hụt. Có dịp ghé lại thăm cô.
Hắn xúc động nhìn theo dáng cô giáo khuất sau lớp học cuối dãy hành lang.
Bóng khoảng đời mười năm vụt quay trong trí tưởng về một thơ ấu đã qua.
Những mất mát tìm thấy, lớn lên già nua, lựa chọn bức bách, bên này bên
kia... cho dù se lòng vẫn hoài hoài ở đó thiết tha kỷ niệm.
Hắn ngỏ lời hẹn đón dì Ty sau giờ tan trường. Cô giáo trẻ e lệ, cắn môi,
nhìn hắn gật nhẹ đầu. Dì Ty trau chuốt trong chiếc áo dài lụa thêu, dịu
dàng bước chân đi về lớp học. Hắn mừng rỡ bắt gặp lại niềm thân thiết cũ.
Ngôi nhà cổ kính trong Thành Nội, gần cửa Đông Ba, sau Tết Mậu Thân. Cô
sinh viên nhỏ nhắn thùy mị, tóc ngang vai đơn sơ, lặng lẽ dọn dẹp khoảng
sân gạch có hòn non bộ trước sân nhà.
-
Đứa mô vô nhà rứa Ty? Tiếng người cha già mù lòa, ho sù
sụ, vẳng ra từ nhà trên.
-
Dạ, cháu ngoại bác Thông Tằm theo đoàn thanh niên sinh viên ra Huế làm
công tác xã hội tới thăm.
-
Giỏi hè! Con Thu mạ mi có thường không? Ba Mạ mi hay thiệt, dọn vô lại Đà
Nẵng chưa được một năm thì ngoài ni bị tụi hắn vô phá tuơ hết. Người mà
chôn sống người thì không còn chi mà nói nữa.
Hắn bước vào gian nhà trên kính cẩn chào người bà con trưởng thượng rồi
lặng lẽ ra đứng hút thuốc ở đầu hiên nhà. Ngần ngại nhìn khuôn mặt xanh
xao và đôi mắt quầng sâu của người dì họ trẻ chỉ lớn hơn vài tuổi, hắn
muốn trò chuyện thân mật như những lần gặp trước nhưng sao lòng quá ngại
ngần. Cả thành phố đổ vỡ tang thương, chết chóc
nghẹn ngào. Chỉ mới hai ngày giúp đỡ dọn dẹp ở khu Tây Lộc mà cảnh
chết chóc đổ nát kinh hoàng đã làm hắn buồn muốn khóc. Đường Mai thúc Loan
hoang vắng xác xơ. Chợ Xép bên nhà tàn tạ vắng cảnh bán mua. Trong nắng
chiều, cửa thành Đông Ba quỵ xuống thiểu não như một thân xác tật nguyền.
Đã hơn bốn năm, khuôn mặt gầy xanh của dì Ty và câu nói buồn như tiếng thở
dài vẫn đeo đuổi trong trí nhớ hắn. Người Huế ở đây đày đọa nhau đến chỗ
cùng mạt. Dì muốn được đi thiệt xa, đi ra khỏi bóng cổ thành âm u
đang đè nặng lên đời sống với lề thói khắt khe.
Buổi tối hôm đó, trong ánh sáng mờ ảo của quán café bên bờ biển, dì Ty đẹp
thẹn thùng như cô gái mới lớn. Họ ngồi nhắc lại buổi chiều mấy năm trước.
Dì Ty gầy xanh khóc đến quầng thâm vì Huế-của-dì tang
thương lặng lẽ nhìn từng sợi khói thuốc vấn vương mà nghe lòng mình cơ hồ
tơ động. Nhìn theo bóng người thanh niên đang bước ra khỏi cửa
thành, nàng đã ước ao chấp cánh bay cao.
Hắn dìu cô gái bước theo chân sóng. Đêm huyền hoặc. Không gian thinh lặng.
Bóng cổ thành xa xôi, hoang phế chìm sâu.

Phan
Thái
Yên


Trang XUÂN 2009- Văn Học Nghệ Thuật
Và Quê Hương