MuaNinhHoa - hinh: DuongBinh, US

home

Chuyện đó đây...

 

Dương Tấn Sơn

Người Ninh Ḥa, một tài năng được biết nhiều trong giới văn nghệ Thành Phố

  • Tùy bút 1: Phạm Duy và bài "Kỷ Niệm".

 

Người từ trăm năm về..

Tôi là một đứa em đồng hương của các anh chị mà chắc nhiều người chưa biết mặt, nhiều người chưa quen tên. Có lẽ điều may mắn nhất mà tôi có được trong chuỗi ngày tháng đi qua là gặp gỡ và tṛ chuyện với những thần tượng của nhiều thế hệ một cách thật ngẫu nhiên, thật lạ lùng. Và chỉ có vậy tôi cảm nhận những nỗi vui t́nh cờ, những niềm an ủi trong cuộc đời nhiều bộn bề và trăi nghiệm những điều mà trước đây chưa bao giờ tôi nghĩ tới. Theo sự động viên của anh Tấn Long, tôi xin phép được góp nhặt một vài khoảnh khắc ấy để mong chia sẻ với các anh chị những điều mà ngỡ đă ngh́n trùng xa cách

Dương Tấn Sơn


Tùy bút 1: Phạm Duy và bài "Kỷ Niệm".


Dương Tấn Sơn và Phạm Duy


Buổi sáng 05/8/2003, trời Sài g̣n có vẽ dịu hơn mấy hôm trước nhưng vẫn c̣n rất nóng. Sau khi thăm một vài đối tác tôi ghé tiệm CD Thanh Nhân đường Nguyễn Huệ để lấy một vài đĩa Jazz. Lúc ấy anh Phong Quang chủ tiệm đang đứng tại quầy. Tôi tiến tới chào anh và hỏi thăm về bác Phạm Duy, không ngờ anh rất vui vẻ tiết lộ rằng bác Phạm Duy đang có mặt tại Sài G̣n, sau đó anh cho tôi một vài thông tin để liên hệ. Trên đường về tôi mông lung với những kư ức ít ỏi về người nhạc sĩ xuất chúng này, nhưng thú thực tôi không có ư định gặp bác, mà nghĩ là sẽ báo lại cho vài người thân ở Hội quán hội ngộ biết - thế thôi. Về công ty, tôi chợt tự hỏi "cứ gọi bác xem sao?" Thế là tôi gọi số 8241137- khách sạn Chương Hoàng Yến. Tôi hồi hộp chờ. Từ đầu dây bên kia tôi nghe một giọng nói rất mạnh mẽ: - vâng tôi nghe đây, một chút bỡ ngỡ tôi hỏi lại: "có phải bác Phạm Duy không ạ?" (v́ không nghĩ là bác c̣n khỏe như vậy) "Vâng tôi đây" - Bác trả lời, rồi hỏi lại: "Có phải anh Dũng không?" Có lẽ bác nhầm tôi với ai đó. Tôi trấn tĩnh và trả lời rằng - tôi chỉ là một người hâm mộ bác và muốn gặp để cho bác xem một cuốn sách cũ mà tôi sưu tầm được. Bác vui vẽ nói rằng "c̣n ǵ bằng" - một cách nói quen thuộc của bác trong các chương tŕnh Thúy Nga và bác hẹn tôi chiều đến khách sạn. Vừa xong việc, tôi về nhà mời bà xă cùng đi, suốt đoạn đường tôi chỉ lo rằng bác sẽ đi đâu đó v́ người hâm mộ bác th́ nhiều vô số kể.

Khách sạn Chương Hoàng Yến toạ lạc trên đường Thái Văn Lung sau công ty điện lực Thành Phố. Một toà nhà tư nhân khá cao, mang kiến trúc hơi cổ. Tôi bước vội đến một cô tiếp tân và cô cho hay bác ấy đang chờ anh ở pḥng 202, tôi mừng thầm và càng thêm hồi hộp. Chiếc thang máy chậm răi mở cửa, vừa đến pḥng 202 tôi đă thấy cửa mở sẵn, chưa kịp gơ cửa th́ một giọng nói như thúc giục "vào đi". Trước mắt tôi một cụ già trong bộ bà ba màu lam, tóc bạc phơ, tươi cười chào hỏi "mời anh chị vào, xin lỗi tưởng chỉ có anh nên pḥng hơi bề bộn, tôi mới đi về". Tôi nín lặng không biết nói ǵ, chỉ trộm nh́n bác và ngồi xuống ghế.Tuy có chút hao gầy nhưng trông bác vẫn c̣n khỏe mạnh và minh mẫn lắm. Sau ít phút xă giao và giới thiệu cho bác an tâm, tôi hỏi bác đi về cùng ai. Bác cho hay là về cùng 2 người con là anh Duy Quang và một người con khác đang ở pḥng 203 (anh Duy Quang đang xin giấy phép hát ở VN trong thời gian tới). Không khí có vẻ gần gũi hơn, tôi mạnh dạn bày tỏ rằng - bác là thần tượng của tôi, sau lần gặp đầu tiên ngắn ngủi tại hội quán hội ngộ, nơi tưởng niệm nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong đêm t́nh ca, v́ đông quá nên không kịp chuyện tṛ ǵ với bác. Một thời gian sau nghe tin bác bệnh nặng, tôi nghĩ chắc không bao giờ được gặp bác nữa. Bác thấp giọng kể rằng: "Lúc ấy bác bệnh nặng lắm, xuống khoảng 40 pound (khoảng muời mấy kỷ).Gia đ́nh, người thân tưởng rằng bác sẽ không qua khỏi. Bạn bè và giới nghệ sĩ hải ngoại vội vàng tổ chức lễ vinh danh cho bác, chương tŕnh tổ chức trong 6 đêm, trong đó bác đă cố gắng hát cùng Thái Thanh vài bài mà theo bác th́ bác hát không c̣n hay như xưa nữa, nhưng cũng cố gắng.Thế rồi, không lâu sau đó bác đă khỏe lại và bác đă có mặt ở Việt nam. Như đă hứa, tôi cho bác xem cuốn sách "luận về dân ca Việt nam" do chính bác là tác giả. Bác xúc động lắm, trông cuốn sách đă cũ lắm rồi, thời điểm mà bác chấp bút cho nó th́ tôi chưa sinh ra - đó là những năm đầu của thập niên 60, thời kỳ của binh biến triền miên, c̣n bác th́ rong ruổi đó đây để có tư liệu viết. Rồi tôi hỏi thăm về chuyện gia đ́nh, thoáng chút buồn bác tâm sự "bác gái mất cách đây 4 năm, hôm nay chính là ngày giỗ. Bác có 8 người con 5 trai và 3 gái, chỉ có chị Thái Hiền là chưa có chồng, sống hơi cô độc, bác thấy tội nghiệp cho nó nhưng thôi vậy cũng tốt. Duy cường là người rất gần bác, cùng với bác thực hiện nhiều chương tŕnh như rong ca, thiền ca, minh hoạ Kiều... Anh Duy Quang năm nay đă 53 tuổi, con lớn của anh đă 30 tuổi, anh dự định về Việt Nam hoạt động văn nghệ". Điều mà bác tâm đắc nhất là đă t́m ra gia phả. Bác là đời thứ 16 của ḍng họ Phạm Duy. Bác là Phạm Duy Cẩn, anh ruột là Phạm Duy Khiêm - nguyên Đại sứ Việt Nam tại Pháp, con của Ông Phạm Duy Tốn. Chuyến đi này bác có thăm Lào Cai - nơi bác đă cho ra đời bài "Bên cầu biên giới" bất hủ. Bác có đi chùa Hương và thấy tội nghiệp cho cô lái đ̣ vất vả cả buổi trời mà chỉ được có 2 đô la. C̣n nữa, chủ nhật này bác sẽ đi miền tây và xuống Cà Mau, có lẽ bác muốn nh́n lại "con đường cái quan" từ mũi Cà Mau cho tới điạ đầu Móng Cái, lần cuối.

Câu chuyện cứ miên man từ chuyện này sang chuyện khác. Bà xă tôi ngồi bên cạnh say sưa lắng nghe, thỉnh thoảng khẽ gật đầu tâm đắc. Có lẽ nàng cũng hâm mộ bác Phạm Duy như tôi v́ cũng phần nào yêu tôi qua bài " Ngậm ngùi" của Phạm Duy - Thơ Huy Cận. Chơt nghĩ về điều này tôi hỏi bác chuyến này về có gặp bác Huy Cận không. Bác trả lời "có chứ, gặp khoảng 3 lần, ông ấy bây giờ c̣n máu lắm, không những đă "lửa thiêng" mà c̣n cả lữa thiêu nữa" bác cười x̣a đắc ư với cách ví von như vậy. Ngừng một chốc bác trầm tư "Việt Nam bây giờ đô thị hoá nhiều quá, con người không c̣n tịnh để nghe và thưởng thức nhạc thực sự, và Sài g̣n không có những nơi như bên tây gọi là "chổ thưởng thức nhạc", những người yêu nhạc đến đó chỉ để thưởng thức nhạc. Bác nói đúng, cuộc sống bây giớ nhanh quá, người ta đến pḥng trà v́ nhiều lư do chứ không phải v́ nhạc. Từ của sổ pḥng bác, tôi thấy khách sạn Caravelle, Ocean Place rất gần, bên dưới ḍng người , xe cộ nườm nượp. Tôi có cảm tưởng là con đường đang chạy, chứ không phải người đi. Tôi chạnh ḷng hỏi bác rằng Việt Nam lúc này có giống lúc bác sáng tác bài Kỷ Niệm không. H́nh như bác chưa hiểu ư tôi, tôi giải thích rằng trong chương tŕnh Thuư nga trước đây bác có nói " chán chường trước sức mạnh của đồng đô la đă tha hoá mọi người, bác muốn rơi vào những kỷ niệm tuổi thơ, muốn sống lại một cuộc đời dung dị, mộc mạc nhưng rất đẹp và đầy bản ngă." Chợt như nhớ ra điều tôi nói, bác cười rất tươi như thông cảm và bảo rằng " h́nh như tôi có nói như vậy, nhưng thú thực ư nghĩa sâu xa của bài hát này những người nghệ sĩ chân chính cuối cùng rồi cũng sẽ t́m về với những giá trị đích thực của chân - thiện - mỹ như tác giả của câu chuyện Hoàng tử bé của Pháp đă từng viết.Với riêng tôi bài Kỷ niệm và Nha Trang ngày về là hai bài tôi yêu mến nhất trong tài sản đồ sộ nhạc Phạm Duy, có lẽ v́ từ đó mà tôi biết Phạm Duy. Tôi có tâm sự với bác rằng dường như bác viết Kỹ niệm là cho Con cua Son va chu bo nghe. Hinh: DuongTanLong, VNquê cháu, cái quê Ninh Hoà nhỏ bé nhưng thật đẹp, thật êm đềm, nữa quê nữa tỉnh, cũng đồng luá, cũng phố thị, cũng sân ga, cũng luỹ tre làng và c̣n nưă là những đứa con tha hương nhớ quê. Ta thử lắng nghe "...cho tôi lại một chiều, tôi đi giữa đường quê, hai bên là hương lúa, xa xa là ngọn tre, thấp thoáng vài con nghé, tôi mê trời mây tía, không nghe mẹ gọi về..." Nghe tôi hát khẻ bác rất chăm chú v́ h́nh như tôi đă chạm vào một phần rất nhỏ của cơi tâm linh ngút ngàn của bác. Đúng vậy, lần này về bác đă về lại chốn cũ từ những Gio Linh đến U Minh, từ nương chiều xa xăm đến con đường Duy Tân cây dài bóng mát. Phải chăng đây là lần cuối, bác muốn đi trong kỹ niệm tại quê nhà với ước mơ "cho tôi đi lại từ đầu, chưa đi vội về sau, xin đi từ thơ ấu..."

Mắt bác nh́n xa xăm ra ngoài cửa sổ, chiều đă xuống lúc nào không hay, gió từ sông sài g̣n thổi mạnh, vờn trên những chiếc là vàng thoi thóp trong nắng chiều rực rỡ. Người từ trăm năm về qua sông rộng, ta ngoắc ṃn tay, ta ngoắc ṃn tay.