NGUỒN  GỐc  VĂn  TỰ  ViỆt Nam

Nguyễn Văn Thành

Từ thời Thượng Cổ, chúng ta chưa có văn tự. Sau gần 1000 năm lệ thuộc vào nước Tàu, ảnh hưởng của chữ Hán vào nước ta càng ngày càng quan trọng trong việc cai trị, thông tin và văn chương.

Các nhà trí thức của ta lúc đó mới đầu mượn chữ Hán tức là chữ xuất phát từ đời nhà Hán để ghi lại những sự kiện trong nước ta, sau đó dùng trong văn chương thơ phú. Trước thời nhà Hán cũng có văn tự nhưng chưa được hệ thống hóa và chỉ từ đời nhà Hán, chữ Hán mới thành một văn tự với những quy luật rõ ràng.

Chữ Hán này không phải độc quyền của nước Tàu mà chính cả Nhật Bổn, Đại Hàn cũng xử dụng rồi phát triển thêm nhu cầu của họ. Gốc gác của chữ Hán mới đầu chỉ có khuynh hướng mô tả một sự kiện thí dụ như vẽ giống như trái "núi" gọi là chữ “sơn” , vẽ giống như “mặt trăng” gọi là "nguyệt" , vẽ giống cái "miệng" ta gọi là chữ "khẩu" , số một thì một gạch, số hai thì hai gạch ,…hội ý thí dụ một bên chữ nữ một bên chữ tử gọi là chữ hảo nghĩa là mẹ tròn con vuông tức là mẹ sinh con yên lành là một việc tốt, hay là dưới chữ tử (con) trên chữ phụ (cha) nghĩa là con cõng cha lúc cha già đau yếu là chữ hiếu , cái cây vẽ có lá có thân có gốc gọi là chữ "mộc" , rồi thì suy ra trong rừng có nhiều cây thì vẽ hai cây gần gần nhau, thì gọi là chữ "lâm" .

Vậy chữ Hán gốc là tượng hình, hài thanh và chuyển ý. Xem như vậy chữ Hán không phải độc quyền của Trung Quốc, vì chính bản thân Trung Quốc đã từng bị nước ngoài xâm chiếm như quân Mông Cổ lập nên nhà Nguyên, quân Mãn Châu lập nên nhà Thanh nhưng tất cả các sắc dân này khi nắm chính quyền cũng đều dùng Hán tự để phổ biến chính sách xây dựng triều đình, phát triển văn chương và thi phú.

Tuy nhiên, vì các nhà trí thức của ta lúc đó mà ta thường gọi là Nho sĩ đã có sáng kiến mượn chữ nhưng không dùng ngôn ngữ của người Trung Hoa mà đọc theo tiếng Việt tức là mượn văn tự nhưng không mượn ngôn ngữ tránh cho ta bị đồng hóa với người Trung Hoa. Đó là công của các nhà trí thức của chúng ta thời đó. Những việc làm của các nhà Nho đó chẳng những chỉ dừng lại là dùng nguyên chữ Hán mà lại còn phát triển và bổ túc để có thể trình bày các tư tưởng, văn hóa gốc của người Việt của chúng ta trở thành chữ Nôm, và sau cùng tiếng Việt ta được Latin (La-tinh) hóa tức là mượn các gốc La-tinh vần mẫu tự (Alphabet) để trở thành chữ Quốc Ngữ. Như vậy, ta có thể chuyển nền văn hóa chữ Nôm sang chữ Quốc Ngữ ngày nay và mở đường cho văn học hiện đại. Ngày nay, khi chúng ta đọc truyện Kiều bằng chữ Quốc Ngữ thì nhiều người tường chừng như cụ Nguyễn Du đã viết truyện Kiều bằng chữ Quốc Ngữ chứ không bằng chữ Nôm.

Việc mượn tiếng La-tinh để thành tiếng Quốc Ngữ không phải chỉ riêng ở Việt Nam mà nay vì nhu cầu toàn cầu hóa, nhất là để cho các du khách khi sang du lịch có thể nhớ và đọc được các tên đường phố … thì tại Nhật Bổn và Trung Quốc cũng bắt đầu dùng tiếng La-tinh.

Như vậy, ta cũng nhắc lại rằng một số các giáo sĩ người Âu Châu vì nhu cầu giảng đạo thiên chúa cho dân nước ta đã dùng ngôn ngữ học quốc tế để biến tiếng nói của nước ta thành chữ Quốc Ngữ.

Xem như vậy, mặc dầu mục đích đầu tiên của các giáo sĩ Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý và Việt Nam chế tạo chữ Quốc Ngữ để phục vụ tôn giáo nhưng về lâu về dài, công trình này do những vị giáo sĩ cực kỳ tài giỏi về ngôn ngữ học đã thực sự phục vụ cho nền văn chương chữ Quốc Ngữ bây giờ vậy.

Nước ta có câu: "Uống nước nhớ lấy nguồn" vậy chúng ta cũng nên ghi công của các vị giáo sĩ này trong việc phát minh ra chữ Quốc Ngữ tồn tại đến ngày nay:

"Chữ Quốc Ngữ, chữ nước ta"
 "Tiếng ta còn, nước ta còn"  !

 

 

Nguyễn Văn Thành
Cuối tháng 12/2004