Tìm HiỂu Các Dòng HỌ Chính cỦa ViỆt Nam
Ở HẢI  NGOẠI

Phần 5:

DÒNG HỌ TRẦN Ở HẢI NGOẠI:
Nguyễn Văn Thành

  

Cuối đời họ Lý, thời Lý Cao Tông có loạn lạc tại Kinh Thành cho nên vua Lý Cao Tông phải chạy lên mạn bắc Phú Thọ, trong khi đó Thái tử Lý Sam chạy về làng Tức Mặc thuộc phủ Xuân Trường, Nam Định, và tá túc tại nhà Trần Lý. Vì Trần Lý là một nhà phú hào ở vùng này nên nhiều kẻ giúp việc của ông đã che dấu Thái tử có chỗ ẩn núp. Trần Lý có một người con gái xinh đẹp tên là Trần Thị được Thái tử xin cưới làm vợ. Lợi dụng chức cha vợ, Trần Lý lấy danh nghĩa của Thái tử tuyển mộ quân đội rồi phò Thái tử về Kinh Đô.

Khi vua Lý Cao Tông mất, Thái tử lên ngôi lấy tên là Lý Huệ Tông. Lúc này, Thái tử cho quân rước Trần Thị về triều đình làm Hoàng hậu và đã hạ sinh được hai người con gái. Anh của Hoàng hậu là Trần Thừa và Trần Khánh đều được phong chức lớn trong triều làm cho các địa vị của họ Trần càng ngày càng gia tăng. Sau đó, anh họ của Trần Thị là Trần Thủ Độ được vời vào cung giúp việc. Trần Thủ Độ tuy ít học nhưng là kẻ gian hùng và có tài tổ chức, càng ngày y càng lộng quyền đã bắt ép vua Lý Huệ Tông nhường ngôi cho con gái của vua lên làm vua tức là Lý Chiêu Hoàng và ngài phải đi tu.

Trần Thủ Độ muốn giết vua Lý Huệ Tông nhưng sợ mang tiếng ác, nên lên trên chùa thấy Lý Huệ Tông đang nhổ cỏ thì Trần Thủ Độ có nói rằng:

-"Nhổ cỏ thì phải nhổ cho tận rễ"

Lý Huệ Tông trả lời:

-“Ta đây đã hiểu ý của ngươi rồi".

Khi Trần Thủ Độ ra về, Lý Huệ Tông bèn treo cổ tự vẫn.

Muốn chiếm ngôi nhà Lý một cách ôn hòa, Trần Thủ Độ bắt ép Lý Chiêu Hoàng (mới có 7 tuổi) phải lấy cháu của Trần Thủ Độ tức là con của Trần Thừa, tên là Trần Cảnh. Không lâu sau đó, Lý Chiêu Hoàng bị ép nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh.

Trần Cảnh lên ngôi năm 1225 lúc có 8 tuổi, lấy hiệu là Trần Thái Tông.

Lúc này, Trần Thủ Độ nắm toàn bộ binh quyền và tìm cách tiêu diệt cho hết dòng họ Lý bằng cách khuyến cáo tất cả những dòng họ Lý đi tế lễ tổ tiên nhà Lý trên một cái sàn rồi giật sập cái sàn này chôn sống toàn bộ những người họ Lý để dòng họ Lý không còn cách nào chống lại nhà Trần. Giết xong chưa đủ, Trần Thủ Độ còn giả dạng sắc vua bắt toàn thể những người họ Lý còn sống sót phải đổi sang họ Nguyễn vì lý do ông nội của vua Trần Thái Tông là Trần Lý. Và như vậy nhà Lý đã thực sự chấm dứt.

Đối với nhà Lý, Trần Thủ Độ là một đại gian thần nhưng là một đại công thần đối với nhà Trần vì nhờ Trần Thủ Độ sửa sang việc binh, nhất là sửa sang thủy quân đủ lực lượng chống với quân Mông Cổ sau này.

Lúc ấy, quân Mông Cổ ở phía Bắc Hắc Long giang tấn công đánh chiếm nước Tàu. Vua Mông Cổ là Thành Cát Tư Hãn, một mặt chiếm nước Tàu, mặt khác phái quân sang đánh Việt Nam làm vua tôi nhà Trần phải bỏ Kinh Đô chạy về phía Nam nhưng vì không hợp với thủy thổ nên một ít quân số bị chết . Các tướng nhà Trần đứng đầu là Trần Quốc Tuấn (tức Hưng Đạo Vương) đứng dậy đánh đuổi quân Mông Cổ về nước.

Quân Mông Cổ đánh tan được quân nhà Tống, rồi lên ngôi bá chủ Trung Nguyên, xong đổi tên là nhà Nguyên. Sau khi, Thành Cát Tư Hãn chết, Hốt Tất Liệt lên ngôi vua thay thế và xua quân đánh chiếm một phần Âu Châu, chiếm tận xứ Trung Đông và Ba Tư (Iran). Nhưng vì thua Việt Nam ta lần thứ nhất nên Hốt Tất Liệt muốn trả thù và xâm chiếm nước ta lần thứ hai vào năm 1284. Lần này, Tướng Toa Đô bị chết trận còn Thoát Hoan bị thua phải chui vào ống đồng chạy về Tàu.

Hốt Tất Liệt phẫn uất, dấy binh xâm chiếm Việt Nam lần thứ ba năm 1288. Tướng quân vẫn là Thoát Hoan làm Tổng chỉ huy cùng Đại tướng Ô Mã Nhi đem một lực lượng hùng hậu gồm 500 chiến thuyền và 30 vạn quân tiến chiếm. Vua ta lúc này dưới đời Trần Nhân Tông phải rút quân bỏ Kinh Đô về Thanh Hóa lập mưu chờ đến khi quân địch đem một đoàn chiến thuyền tải lương thực để tiếp tế cho quân Mông Cổ được Đại tướng Trần Khánh Dư chận đường tiêu diệt, cướp sạch quân lương và khí giới tại trận Hàm Tử.

Đại tướng Trần Quốc Tuấn, Trần Quốc Toản, Phạm Ngũ Lão và nhiều tướng lãnh khác đã mở cuộc tổng phản công tại trận Bạch Đằng tiêu diệt toàn bộ quân Tàu gồm có 400 chiền thuyền, bắt sống Ô Mã Nhi cùng nhiều tướng khác và vài chục ngàn quân Mông Cổ. Thoát Hoan phải tháo chạy về Tàu bằng đường bộ. Lúc xâm chiếm nước ta, quân Mông Cổ có 30 vạn quân nhưng chỉ còn độ 3 nghìn quân sống sót về lại Tàu trong cánh quân của Thoát Hoan. Một số lớn bị bắt trên biển, đại đa số chết ở trên mặt trận hoặc chết ở dưới biển nhất là sau trận Bạch Đằng, thuyền bè bị vỡ tan vì đụng phải cọc nhọn đã đóng tại đáy biển.

Sau trận này, vua Trần Nhân Tông muốn hòa để cho dân đỡ khổ nên cử sứ giả sang Tàu yêu cầu hai bên hòa giải. Vua ta trả lại mấy chục ngàn tù binh nhưng vì Ô Mã Nhi giết quá nhiều người Việt Nam nên Ô Mã Nhi được trả về bằng đường thủy rồi bị đánh đắm chìm tàu ở biển để vua Tàu không phản kháng được.

Vua Nguyên, Hốt Tất Liệt căm phẫn nên chuẩn bị đánh lần thứ tư nhưng chẳng bao lâu Hốt Tất Liệt chết và nhà Nguyên đã bỏ mộng tấn công Việt Nam lần chót.

Nhà Trần Lý vốn dòng dõi thuyền chài nên quen đi trên thuyền và vì vậy khi tổ chức hải quân Việt Nam có nhiều kinh nghiệm đánh thắng quân Mông Cổ. Ngoài ra Đại tướng Trần Quốc Tuấn chẳng những rất giỏi văn chương làm ra hịch để khuyến khích tướng sĩ dốc lòng đánh giặc, mà lại còn đọc sử, thời trước học tập kinh nghiệm của Ngô Quyền đánh thắng quân Tàu để áp dụng chiến thuật và mưu lược tại sông Bạch Đằng.

Những cọc này còn nguyên ở dòng sông Bạch Đằng, các du khách ngày nay vẫn có thể quan sát được để nhớ lại chiến công hiển hách của nhân dân ta chống lại giặc Mông cổ.

Xem như vậy, nhà Trần cũng có công rất lớn giữ vững nền độc lập của Việt Nam ta chống được kẻ cường địch thời bấy giờ là quân Mông Cổ.

Ngoài chiến công hiển hách của nhà Trần lần đầu tiên trong lịch sử nước ta, nhà Trần đã đặt ra cuộc thi Tiến Sĩ đầu tiên, vì rằng trong nhà Lý chỉ đặt ra thi chữ Hán để tuyển lựa nhân tài giúp việc cho vua mà không đặt ra học vị Tiến Sĩ.

Hiện nay, dòng họ Trần cũng có nhiều ở trong cộng đồng Việt Nam, trong nước cũng như ở hải ngoại. Ta nhớ lại, năm 1945, có một Thủ tướng họ Trần tên là Trần Trọng Kim, ông cũng là một sử gia danh tiếng của Việt Nam. Cuốn Việt Nam Sử Lược của ông hiện nay vẫn là cuốn Sử tốt nhất mà tất cả người Việt Nam trên toàn thế giới đều dùng để biết lịch sử của Việt Nam ta.

 

 

Tham khảo:

 "Việt Nam Sử Lược" của Trần Trọng Kim

 

Nguyễn Văn Thành
Gần cuối tháng giêng, 2005
(còn tiếp)