trang nhà www.ninh-hoa.com   |  thơ & truyện Nguyễn văn Thành


Nguyễn Văn Thành

cựu học sinh trung học Trần Bình Trọng, niên khóa 1960-1964. Hiện cư ngụ tại Minnesota.
 


Truyện / Biên  Khảo


Ấy
Ngõ
Ninh Hòa, Mùa Mưa
Giây Phút Mất Mẹ
Về Ninh Hòa Ăn Tết
Hé, Hẻ, Hè, Hửng

Xóm Rượu - Quê Tôi

 Phần (1)   Phần (2)


Mức Thu Nhập Của
    Một Người Mỹ Gốc
    Việt Tại Hoa Kỳ
  

 

Phương Ngữ
     Ninh Hòa


 Phần (1)     Phần (2)

 Phần (3)     Phần (4)

 Phần (5)     Phần (6)

 Phần (7)
    Phần (8)

 Phần (9)     Phần (10)

 Phần (11)   Phần (12)

 Phần (13)   Phần (14)

 Phần (15)   Phần (16)


 Phần (17)   Phần (18)

 Phần (19)   Phần (20)

 Phần (21) 
 Phần (22)

 Phần (23)   Phần (24)

 Phần (25)   Phần (26)
                   Kết Luận
                          
                          
Nguồn Gốc Văn Tự
        Việt Nam
  
                       
Tìm Hiểu Các
    Dòng Họ Chính
    Của Việt Nam

 Phần (1)   Phần (2)

 Phần (3)   Phần (4)

 Phần (5)   Phần (6)

 Phần (7)   Phần (8)

 Phần (9) 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thơ

Bẽ Bàng
Bỡ ngỡ
Đêm
Tôi Giã Biệt Ninh Hòa
Nhớ Em
Ninh Hòa
Xóm Rượu Có Nhớ Chăng?
Tuổi 16
Tạm Biệt Xóm Rượu


 

  

    P H Ư Ơ N G   N G Ữ   N I N H   H Ò A

Nguyễn Văn Thành

Phần 13:
 


T
ôi không bao giờ quên được những mẩu chuyện của tuổi thơ trong những năm học tại trường Ðức Trí cũ.

Học sinh từng nhóm trong lớp nhì (Cours moyen) thường được thầy cho phép trao đổi và tự do bàn luận trong giờ Công Dân Giáo Dục (Instruction civique) miễn sao lớp giữ trật tự và không làm ồn là được. Cũng N., anh chàng ngồi kế cận tôi, lơn ngơn và ổn chảng nhất lớp, gây thêm chuyện làm cho S., một học sinh hiền như cục bột xuýt nữa bị khẽ tay oan mạng. Riêng đối với tôi, mỗi lần nhìn vào cây thước bảng nằm chình ình trên bàn giấy của thầy là tôi cầu mong mình không bị ăn đòn như lần trước hoặc bị đuổi học vô cớ.

Người ta nói: Nhất quỷ nhì ma thứ ba học trò, quả không sai chút nào! Một hôm, thầy chấm bài rồi đột nhiên bận chuyện gì đó, và thầy bước ra khỏi phòng. Chàng N. chụp ngay cơ hội như đã dự mưu trước, nghịch ngợm xé giấy học viết vài câu vào trang giấy rồi chuyền tay lên bàn của mấy nàng ngồi bàn trên. Một chị lơn ngơn không vừa gì, chụp nhanh tờ giấy đọc lớn cho mọi người cùng nghe trong khi các chị khác ngồi "thắc cừ" khúc khích.

                    "Má ơi ! Con buồn quá
                     Má cho con lấy chồng
                     Lấy ai con không lấy
                     Lấy Tây con lấy liền."

Nhưng người cười nhiều nhất chính là chàng N., thủ phạm công khai. Một chị khác trong tốp nữ cũng thuộc loại "cà tửng" viết vài câu đáp lễ làm một số bạn bè nghe mắc cỡ, thẹn đỏ mặt.

                    “ Ngồi dưới đất
                      Kiến cắn
                      Sưng hòn d...
                      Qua nhà thương
                      Xin thuốc
                      An-côn-đờ-măng.”

                      (Alcool de menthe)

Rồi cũng chính chàng N. này cất giọng hát bài "Ò e" làm cả lớp ngứa miệng hát theo:

                         " Ò e cây me đánh đu
                           Tarzan nhảy dù
                           Zorro bắn súng
                           Chết cha
                           Con ma dìa kia
                           Thằng Tây mất hồn
                           Thằn lằn cụt đuôi
"

Trò S. có tiếng hiền và ĩm nhĩm trong lớp nhưng chịu hết nổi, nổi "sô" (chaud) đứng dậy:

- Tao chử (chửi) thí chử đại, chử ùn dô mặt đứa nào ăn nói sảng sảng, “bá láp” (palabre) ...

S. chửi chưa hết câu, thầy cũng vừa bước vào lớp. Thấy trò S. đứng “sớ rớ” tại chỗ, thầy điểm tên của S. trả bài. Dù là giờ Công Dân Giáo Dục nhưng thầy vẫn hỏi những môn khác:

- Những từ trong tiếng Việt có nguyên từ (étymologie française) tiếng Pháp ?

S. chịu khó học bài và có trí nhớ tốt nên trả lời:

- “Tua” (tour) như tua du lịch, “cú” (coup) như cú đầu, “sơ mi” (chemise) như áo sơ mi, “tắc xi” (taxi) như xe taxi, sô-cô-la như kẹo chocolat, “tem” (timbre) như con tem gửi thư, “xi-ra” (cirage) như xi-ra đánh giày, "lam" (lame) như dao lam etc....

Thầy khen:

- "Très bien! Giỏi lắm!"

S. đã không bị khẽ tay.

Cả lớp im lặng nghe thầy kể một câu chuyện dành cho giờ Công Dân Giáo Dục:

Trong thế chiến thứ nhất 1914-1918, Pháp tuyển lựa một số lính từ Việt Nam sang Pháp làm lính thợ (công binh). Trong những giờ rảnh rỗi, anh em Việt Nam ca hát giải buồn, hát theo điệu 6 câu vọng cổ bằng tiếng Việt. Lính Tây nghe hay quá với điệu dân ca đặc biệt của miền Nam nên lính Tây lân la vào đội ngũ Việt Nam nhờ dịch bài ca sang tiếng Pháp. Có một người lính thợ Việt Nam biết tiếng Pháp chút đỉnh tạm dịch bài vọng cổ thành tiếng Pháp như sau:

Chers enfantes,

Vous êtes jeunne genre
Travaillez vous et rappelez que
Le train qui passe
Le bus qui roule
Marquent le temps s’écoule s’écoule

tạm dịch:

Hỡi các thanh niên trẻ

Các bạn đang ở tuổi thanh xuân
Hãy cố gắng làm việc và nhớ rằng
Xe lửa chạy
Xe buýt lăn
Ðánh dấu thời gian trôi nhanh

Cố học lấy nghề để khi về Việt Nam mà làm ăn sinh sống, không nên lãng phí thời gian.

Ðó là những mẩu chuyện mà tôi nhớ về thầy, bạn bè và trường Ðức Trí cũ.

Bên dưới, tôi bổ túc thêm một số những từ phổ thông Việt Nam thường được xử dụng tại Ninh Hòa hoặc những phương ngữ riêng của người Ninh Hòa biến âm từ tiếng Pháp

 

Ghi chú:             (m): masculin - giống đực
                        (f):  féminin - giống cái
                               trong tiếng Pháp.
 

 

R

Ra – Drap (m): Tấm vải trải giường

Ra dô – Radio (f): Máy thu thanh, vô tuyến

Ram bông – Jambon (m): Thịt ram bông

Rầy – Rail (m): Ðường rầy xe lửa

Rờ nu – Genou (m): Ðầu gối

Rờ mọt – Remorque (f): Cái rời mọt, sự kéo

Rô bi nê – Robinet (m): Vòi nước

Rô đa – Rodage (m): Xe còn trong thời kỳ chạy rà

Rô ti – Rôti (m): Thịt quay

Rốp – Robe (f): Áo dài hay áo của luật sư, giáo sư, thẩm
                       phán...,dạ hội
 

S

Sa lông – Salon (m): Phòng khách, phòng tiếp

Sà rông – Sarong (m): Khăn quấn, sà rông

Sạc bình – Charger: Nạp điện vào bình

Săn đan – Sandale (f): Dép, dày săn đan

Sên – Chaîne (f): Dây sên, dây xích

Si vin – Civil (m.): Thường dân

Sì căn đan – Scandale (m): Bên xấu, tai tiếng, làm nhục

Sọt – Short (m): Quần sọt

Sọt ti – Sortie (f): Sự đi ra ngoài

Sơ – Soeur (f): Bà sơ, bà phước

Sơ cua – Secours (m): Ðồ hay vật dụng phòng bị

Sơ mi – Chemise (f): Áo sơ mi

Sô – Chaud (m): Nóng, sự nóng, nổi sô, nổi nóng

Sô cô la – Chocolat (m): Sô cô la

Sốp phơ – Chauffer (m): Người lái xe, tài xế

Sốt – Chaud (m): Sốt, nóng
 

T

Tách – Tasse (f): Tách, chén

Táp Lô – Tableau (m): Bảng, danh sách

Táp đờ nuy – Table de nuit (f): Tủ nhỏ đầu giường

Tắc xi – Taxi (m): Xe tắc xi

Tăng - Temps (m): Một lúc, một hạn kỳ

Tăng – Tank (m): Xe tăng

Tem – Timbre (m): Tem

Toa – Toi: Mày, anh, chị,em

Tong đơ – Tondeuse (f): Cái máy hớt tóc

Tô nô – Tonneau (m): Thùng tô nô

Tơ nít – Tennis (m): Quần vợt

Tô mát – Tomate (f): Cà chua

Tôn – Tôle (f): Tôn

Tôn – Tonne (f): Tấn (đo lường)

Tốp – Stop (m): Ngừng lại, dừng lại

Tray di – Trèllis (m): Bộ đồ trận

Tua – Tour (m): Tua, vòng, lượt

Tuột vít – Tournevis (m): Cái vặn vít

 

V

Va li – Valise (f): Cái va li

Vang – Vin (m): Rượu vang

Ve – Verre (m): Ve chai bằng thủy tinh

Vẹc ni – Vernis (m): Ðánh vẹc ni

Vét – Veste (f): Áo vét, áo ngắn

Vi la – Villa (f): Biệt thự

Vít – Vis (f): Vít, đinh ốc

Vô lăng – Volant (m): tay lái

 

X

Xà lách – Salade (f): Xà lách, rau sống

Xà bông – Savon (m): Xà bông, xà phòng

Xách – Sac (m): Túi, bao, bị

Xăng – Essence (f): Dầu, xăng

Xâm banh – Champagne (m): Rượu xăm banh

Xéc – Chèque (m): Tấm chi phiếu, tấm xéc

Xẹt via – Servir : Phục dịch

Xếp – Chef (m): Người đứng đầu, chỉ huy

Xi – Cirer: Ðánh xi, đánh bóng

Xi măng – Ciment (m): Xi măng

Xi nê – Cinéma, ciné (m): Xem xi nê, xem chiếu bóng

Xi nhan – Signal (m): Hiệu, dấu hiệu, tín hiệu

Xi ra – Cirage (m): Ðánh xi ra

Xi rô – Sirop (m): Nước xi rô

Xì líp – Slip (m): Quần xì líp

Xích lô – Cyclo: Xe xít lô

Xiệc – Cirque (m): Hát xiệc, xiếc

Xú chen – Soutien-gorge (m): Cái nịt vú, xú chen

Xúc xích – Saucisse (f): Xúc xích

Xúp – Soupe (f): Cháo, súp

Xúp de – Chaudière (f): Nồi xúp de, nồi hơi

Xúp lê – Siffler: Huýt

 

 

Nguyễn Văn Thành
Cuối tháng 8/2004
(còn tiếp)