P H Ư Ơ N G   N G Ữ   N I N H   H Ò A

Nguyễn Văn Thành

Phần 23:
 

Bảo Tồn Sự trong sáng của Tiếng Việt:

Mông Cổ ** lập nên nhà Nguyên cai trị Trung Nguyên tức là Trung Quốc ngày nay nhưng rồi lại bị dân người gốc Hán đồng hóa trở lại.

Dân Mãn Châu chiếm Trung Quốc lập nên nhà Thanh nhưng nay cũng bị đồng hóa và sáp nhập vào Trung Quốc.

Năm 1950, Trung Cộng đánh chiếm Tây Tạng khiến đức Đạt Lai Đạt Ma phải lưu vong tới Ấn Độ và sau đó tiếng Tây Tạng cũng dần dần bị thay thế bằng tiếng Quan Thoại tức là tiếng Phổ Thông.

Ngày nay, toàn thể nhân dân Trung Quốc nói tiếng này kể cả Đài Loan (chỉ trừ Quảng Đông và Hồng Kông, cả hai nói tiếng Quảng), tuy nhiên chữ viết hoàn toàn giống nhau.

Ấn Độ, Phi Luật Tân và Pakistan vì quá trọng dụng tiếng Anh cho nên các thổ ngữ của họ cũng bị mai một.

Tiếng Anh đã độc chiếm trong các địa hạt hành chánh, kỹ thuật, thương mại và giáo dục của tất cả các nước đó; kết quả làm cho các tiếng của người bản xứ không phát triển được và như vậy ngôn ngữ riêng của họ dần dần bị tiêu diệt hoàn toàn.

Vậy ta hãy nhìn gương các nước kể trên mà cố gắng bảo tồn sự trong sáng của tiếng Việt. Hãy dùng tiếng Việt thay thế các tiếng nước ngoài (Hán tự, Anh ngữ, Pháp ngữ v.v.) trong bất cứ trường hợp nào để cho toàn thể đồng bào chúng ta dù chưa bao giờ học tiếng ngoại quốc cũng có thể hiểu được. Chúng ta nhớ rằng tiếng Việt là tiếng nói chung cho toàn cả nước chứ không dành cho những kẻ nhiều tiền lắm bạc có cơ hội học được tiếng ngoại quốc mới có thể hiểu được. Ấy là chưa kể đến sự dùng tiếng nuớc ngoài một cách bừa bãi chẳng những làm cho đại đa số nhân dân lao động và dân quê không hiểu được mà còn làm cho tiếng Việt càng ngày càng trở nên lai căng.

Dùng những tiếng nước ngoài xen lẫn tiếng Việt làm cho người khác khó chịu về sự cố tình khoe chữ của người nói cũng như các cụ đồ Nho của ta ngày xưa viết văn thư, thường dùng nhiều điển cố Trung Quốc làm cho các học sinh, khi học những bài văn của chính người Việt viết ra cũng không hiểu nên phải cần sự diễn giảng của người khác như các thầy cô có học về điển cố giải thích cho học sinh biết.

Thí dụ:

Một bản văn chữ Nôm được phiên âm ra chữ Quốc Ngữ, phong phú và hay bậc nhất của nước ta như Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du mà đến thời chúng ta đây rất là khó hiểu (vì cụ dùng quá nhiều tiếng Hán và các điển cố trong văn chương Trung Quốc) cho nên con cháu về sau không thể hiểu được một cách trực tiếp vì rằng chúng ta không đọc được tiếng Tàu, cũng không học văn chương Tàu để bìết các điển cố mà cụ đã dùng trong văn chương của cụ.

Như một vài thí dụ kể sau đây, khi đọc lên ta nghe rất hay nhưng đại đa số quần chúng không hiểu được.

Thí dụ:

Trong truyện Kiều có câu:

Lạ gì bỉ sắc tư phong -
(bỉ sắc: có sắc đẹp, tư phong: chết non), nghĩa là có tài mà lại chết non.

hay là:

Cảo thơm lần giở trước đèn -
(cảo thơm: pho sách thơm lấy điển tích từ Liêu Trai Chí Dị).

hoặc là :

Phong tình cổ lục còn truyền sử xanh -
(sử xanh: dịch từ chữ "thanh sử" tiếng Hán vì ngày xưa người Tàu chép sử của họ vào mảnh tre xanh).

Đặc biệt trong:

Làn thu thủy nét xuân sơn -
(trích trong truyện Tàu Tây Sương:
            Tha vọng xuyên liễu doanh doanh thu thủy
            Túc tổn liễu dạm dạm xuân sơn)

và:

Xuân xanh sấp xỉ tới tuần cập kê -
(kê: cái trâm cài đầu, cập: đạt đến), do tiếng Hán, ý chỉ con gái đến tuổi cài trâm tức là tuổi lấy chồng.
 

Nói tóm lại:

(1) Tiếng Việt đã mượn rất nhiều tiếng Trung Hoa vì ta dùng Hán tự nhưng nhờ các tổ tiên ta phát âm theo tiếng Việt nhất định không theo tiếng Tàu cho nên ngôn ngữ của ta còn tồn tại cho đến ngày nay.

(2) Tiếng Pháp thì ta dịch thành tiếng Việt.

(3) Tiếng Anh ngày nay nhiều khi lại dùng nguyên chữ không còn dịch ra tiếng Việt. (Xem Phần 22 – Phương Ngữ Ninh Hòa).

Cũng như nhiều nước trên thế giới dùng chung chữ trong phạm vi Khoa Học và Kỹ Thuật như computer, e-mail, monitor,... thì ta có thể chấp nhận nhưng ta chớ nên dùng một cách bừa bãi và không cần thiết như một thí dụ điển hình:

Báo chí ở Việt Nam đã ghi trong báo một dự án của chính phủ thiết lập "Rail cao tốc". Một câu thật ngắn ngủi nhưng tiếng Anh "Rail" lẫn cả tiếng Hán "cao tốc" đều được dùng, thay vì "Xe lửa chạy nhanh", mà mọi người bình dân ai ai cũng đều có thể hiểu.

Vậy lúc nào, ta có thể dùng được tiếng Việt thuần túy thì ta nên cố gắng dùng và tránh dùng tiếng nước ngoài. Vì tiếng nói của dân tộc ta cốt sao cho tất cả các người dân từ những người có học thức cao ở trong thành phố cho đến những bác nông dân không có điều kiện theo học cũng có thể am tường và hiểu thấu.

Những thí dụ khác nhằm một số từ ngữ dùng "nguyên chữ" đang có khuynh hướng trở thành thông dụng trên diễn đàn, thông tin, báo chí, quảng cáo hay mạng lưới điện toán. Phần lớn các từ tiếng Mỹ này phát xuất từ các giao lưu của người Việt nhất là lớp trẻ, trong lúc trao đổi thăm hỏi, sinh hoạt trên mạng.

Festival (Festival Huế) Lễ hội (lễ hội Huế)
Ti Vi (Télévision) Máy thu hình
Miss Áo dài Hoa hậu áo dài
Đi show Đi trình diễn
Resort Điểm du lịch
Game Trò chơi
Mail Thư
Forum Diễn Đàn
E-mail Thư điện tử
Đăng ký Ghi tên
Hộ khẩu Sổ gia đình
Visa Chiếu khán
GameTrò chơi
Virus Bọ (vi khuẩn) điện toán
OnlineTrên mạng
Top ten10 hạng đầu tiên
Monitor Màn hình
Cell phoneĐiện thoại cầm tay
Connection Nối mạng. đường truyền
Chat room Phòng tán gẫu, nói chuyện phiếm,
                             trò chuyện.

v.v......................................................................

Tránh dùng "đăng ký” (tiếng Hán) mà dùng là "ghi tên", tiền "bo" (Pourboire - tiếng Pháp) nên đổi là "tiền thưởng". Ta nhớ lại ngày xưa trong thời kinh tế khó khăn ta thường ăn bo bo chứ không ai nghĩ rằng chữ “bo” này có gốc từ chữ "Boire" của Pháp (Pourboire: Tiền thưởng).

Thí dụ:

Một công nhân cắt tóc cho ta đẹp thì ta thưởng công cho họ, tương tự tiền công nhân phục vụ mang thức ăn cho ta một cách chu đáo thì ta cũng thưởng công cho họ chút đỉnh tiền để hoan nghênh hành động và khuyến khích họ trong cung cách phục vụ khách hàng. Tuy nhiên, nhiều nơi lại còn gọi là tiền "bồi dưỡng" nhưng ý này chứng tỏ họ (người nhận) nghèo đói đến nổi tiền thưởng được dùng vào việc ăn cho đỡ đói, chứ nếu ta gọi là "tiền thưởng" thì người nhận muốn dùng tiền này tùy thích không nhất thiết là phải ăn uống vì xã hội ta đã xa thời kỳ ăn độn với bắp (ngô), khoai, và sắn với cơm xảy ra suốt trong thời kỳ chưa đổi mới.

Mọi người dân Việt Nam phải cùng nhau bảo tồn sự trong sáng của tiếng Việt và cố gắng dùng tiếng gốc Việt Nam càng nhiều càng tốt tránh dùng những chữ có gốc ngoại lai. Mất đi một phuơng ngữ nào như Ninh Hòa chẳng hạn là mất đi nguồn tài liệu đắt giá cho ngôn ngữ Việt Nam ta vậy. Nếu tất cả mọi người chúng ta trong sự giao dịch với nhau đều có thể dùng tiếng mẹ đẻ mà hiểu được hết ý của nhau, chứng tỏ ngôn ngữ của chúng ta rất phong phú không kém gì ngôn ngữ của nước ngoài và con cháu Việt Nam hãnh diện về điểu này.

Sau cùng, chớ nên tưởng nhầm rằng vừa nói tiếng Việt vừa xen tiếng nước ngoài là chứng tỏ ta đây giỏi ngoại ngữ.
 

 

Ghi chú:

** Mông Cổ chia làm hai phần: Nội Mông và Ngoại Mông.

Nội Mông thuộc Trung Hoa hoàn toàn bị nước này đồng hóa, trong khi Ngoại Mông trước kia thuộc quyền cai trị của Nga Sô nhưng sau khi đảng Cộng Sản tan rã, Ngoại Mông thành nước độc lập.

 

Nguyễn Văn Thành
Đầu tháng 12/2004
(còn tiếp)