P
H Ư Ơ N G
N
G Ữ N
I N H H
̉ A
Nguyễn Văn Thành
Phần 24:
Trong câu chuyện dưới đây, ta thấy tiềng Hán ảnh hưởng rất nhiều
trong tiếng Việt, nhất
là trong phần Lễ cưới:
BÊN MƯƠNG CẦU TRẠM
...Ninh
Ḥa bước vào chiều cuối năm. Cầu
Dinh thưa người qua lại,
đường sá bắt đầu vắng vẻ v́ hầu hết mọi người tụ tập ở nhà lo việc cúng
kiếng tổ tiên và chuẩn bị đón mừng năm mới (tân niên).
Tôi đang lui cui quét dọn trước sân, chợt có tiếng ai
gọi nghe quen thuộc ngoài đầu ngơ:
- Lệ Dân, anh Lu (Lưu) đây, anh dô nhà thăm Dân
(Vân), được hông dị ?
Lệ
Vân là tên của tôi mà ai đó đă gọi làm tôi bở ngỡ quay người, đưa mắt nh́n
sửng vào người đàn ông đang đứng khép nép ngoài ngơ. Th́ ra đó là anh Lưu,
Nguyễn Hữu Lưu, một anh bạn, học hơn Vân một lớp tại hai trường Đức Trí và
Trần B́nh Trọng.
- Quạ, anh Lu, anh d́a hầu nào dị ? Nghe má em nói anh
ở tuốt Ś G̣n, tưởng anh ở trỏng luôn hổng d́a thăm cái quê nghèo này nữa
? Ba em cũng nhắc đến anh quài anh hè!
- Chẳng dị...hửng! Bác trai có nhắc anh?
Ánh
mắt của Lưu nh́n tôi khác thường, lần này đậm nét màu sắc hương yêu làm
tôi rung động. Buông cái chổi một bên, mắt tôi chớp chớp hai hàng mi, đỏ
mặt bẻn lẽn, tôi hỏi anh tới tấp:
- Anh d́a một ḿnh hửng, hổng dẫn cô nào ở trỏng cùng
d́a dứ anh ?
Tôi
không hiểu tại sao tôi phát ngôn như thế, không khéo Lưu lại giận tôi mất.
Thú thật, đây là lần đầu tiên trong đời tôi nói nhiều,
nói dẻo đeo nhưng có lẽ đó là cách giúp cho tôi mạnh dạn hơn, trước ánh mắt
khác lạ của Lưu. Tự nhận điều này và nghĩ biết thân phận của ḿnh là gái,
nên tôi ngưng ngang không hỏi Lưu ǵ nữa mặc dù Lưu là chỗ thân thiết với
gia đ́nh tôi và cả hai chúng tôi đă có những dịp đi chơi chung với các bạn
khác. Trong mọi hoàn cảnh, Lưu lúc nào cũng coi tôi như là một đứa em gái
thật thân thiện.
Thấy tôi trầm ngâm nghĩ ngợi, Lưu mở miệng:
- Anh định dô ùn, tính làm em ngạc nhiên đó. Sao em dà
gia đ́nh phẻ hông, c̣n hai bác mạnh giỏi, phải hông em?
Lưu chưa kịp dứt câu th́ tôi đă réo mấy đứa em của tôi
đi mua nước xá xị và báo cho ba má tôi biết ngay:
- Má quơi, có anh Lu ở trong Ś G̣n d́a ghé thăm nhà
ḿnh hè !
Tôi mời Lưu vào
nhà trên và rồi đưa Lưu xuống căn nhà dưới chào má tôi như lời anh yêu cầu.
Anh lễ phép hỏi han:
- Dạ cháu chào bác! Bác và bác trai phẻ hông? Cháu có
chút ít quà đem xuống để hai bác ăn, uống nước trà cho dui trong 3 ngày Tết.
Má tôi thật bất ngờ gặp lại Lưu, bà chửi đùa:
- Tổ nợi mày, đi học biệt tăm dị, bi giờ con có dợ chưa
?
Vô
t́nh đề cập đến chuyện vợ con của Lưu, má tôi đánh trúng phóc tâm lư của
tôi nên tôi cố lắng tai nghe Lưu trả lời nhưng anh đă phớt tỉnh ăng-lê.
Tôi vội mừng thầm: "chắc ảnh chưa có".
Má tôi nh́n Lưu, hít ha hít hà không ngớt:
- Chu ! con mua quà chi dữ dằn dị ? Đến thăm bác là bác
dui rời (vui rồi), ba má con cũng phẻ hửng ?
- Dạ phẻ, cám ơn bác.
Câu
chuyện hỏi thăm chưa xong, anh đă vụt miệng xin phép má tôi cho tôi được
đi chơi với anh trong ba ngày Tết. Má tôi có vẻ ngần ngừ trong vài giây
rồi gật đầu đồng ư và c̣n căn dặn Lưu kỹ lưỡng coi sóc tôi. Tôi đă không
ngờ, Lưu lại bạo như vậy, chàng ta đă xin phép má tôi mà không hỏi ư tôi
trước, và tôi cũng ngạc nhiên vô cùng khi nghe má tôi thốt lên lời nhắn
gửi tôi cho ảnh. Dù sao, tôi rất cám ơn cả hai người và đặc biệt là má tôi
đă thần giao cách cảm sao đó đă khiến má hỏi Lưu dùm tôi về chuyện vợ con,
đó là điều mà tôi thật sự muốn biết ở Lưu, vả lại c̣n nhắn lời gửi gắm tôi
cho Lưu nữa. Tôi nửa run nửa mừng, e thẹn thoáng nh́n Lưu để xem phản ứng.
Anh hân hoan nở nụ cười và cám ơn má tôi rối rít.
Nguyễn Hữu Lưu,
trai xóm Rượu, c̣n tôi là Trần Thị Lệ Vân, gái xóm đồng trong, cả hai
chúng tôi quen biết nhau khá lâu từ lúc tóc tôi c̣n để chỏm và anh c̣n
chơi đánh trơng nhiều lần bị trơng trúng lỗ đầu mà tôi từng mục kích. Nhà
tôi ở trong đồng tuốt dưới G̣ Lăng và cách nhà của Lưu bằng con mương ăn
thông với chân cầu Trạm, có nước đọng hầu như quanh năm trừ tháng 10 âm
lịch lụt lội. Cũng nhờ sự thân thiết của gia đ́nh hai bên, nên chúng tôi
có dịp gần gũi nhau trong suốt thời tuổi thơ cho đến khi anh rời trường
Trung học Trần B́nh Trọng và đi biền biệt sau đó.
Tuy không diễn tả hết bằng lời nói trong những lúc
chúng tôi đi chơi chung với nhau nhưng anh đă bâng quơ hứa hẹn với tôi cả
rừng trời kỷ niệm. V́ gia đ́nh anh em đông nên sau khi tôi đậu xong bằng
Trung Học Đệ Nhất Cấp, tôi đă không thể tiếp tục việc học tại Nha Trang và
phải ở nhà lo việc đồng áng hầu phụ giúp cha mẹ lo cho các em c̣n nhỏ.
Cái
khoảng cách giữa hai chúng tôi vẫn cố định theo biến số thời gian trôi.
Trong thâm tâm của tôi, anh sẽ là một người anh trai, không hơn không kém.
Lưu lúc nào cũng coi tôi như người em gái và luôn luôn gọi tôi là em "mây
mưa" rắc rối v́ tên tôi là "Lệ Vân" như đám mây phủ ḥn Hèo kéo về đây gây
mưa táp băo bùng. Nhiều lần tôi đùa với Lưu: "em hiền như "ma soeur", như
cục bột mà anh lại biểu em là kẻ gây mưa gió, là chằng lửa, là...lung tung
beng, em hổng chịu dị đâu nha! C̣n anh hiền mà khôn với em lắm đó, anh c̣n
nhớ không, có hà bá dưới con mương có con nước chảy xuống từ cầu Trạm, làm
chứng đó nghe."
Lưu khôn thật như anh đă cố t́nh nắm chặt tay tôi chiều
ngày mồng 3 Tết, bên con mương cầu Trạm. Trong phút chốc, anh đă kéo tôi
vào ḷng anh hôn nhẹ trên mái tóc tôi lần đầu. Một lần cũng đă là điều
kiện ắt có và đủ của t́nh yêu chớm nở để tôi và Lưu tiến sâu đậm hơn. Một
lần cũng đủ làm cho tôi với bao suy nghĩ là em đă yêu anh và ngược lại,
anh cũng yêu em.
Kể từ lúc ấy, thế
là khoảng cách vô h́nh giữa hai người mà cả tôi lẫn Lưu tự cho là "em gái
và anh trai" đă không c̣n nguyên vẹn nữa. Giờ tôi mới thấy, bà De
Blessington đă nói đúng: "không thể có t́nh bạn giữa một người nam và một
người nữ. Nếu chàng hơn một người bạn, nàng sẽ trở nên kém một người bạn".
Và ba tôi nói, lại càng đúng hơn: “Lửa gần rơm tất phải cháy” hay “đi đêm
quài ắt có ngày gặp ma", không chối căi được.
Tôi
yếu đuối đẩy Lưu ra, xin Lưu “đừng..đừng..đừng
anh....” nhưng vô hiệu. Trong phút
chốc, Lưu đă kéo tôi sát vào người và trong hơi thở nóng bỏng, chàng th́
thầm bên tai tôi:
-"Lu yêu Dân, yêu lắm lựng!"
Tôi
gật đầu đáp lại: “Anh khôn lắm....” rồi im thin thít rồi tôi như một cái
xác không hồn “trao thân gửi phận” đồng lơa với Lưu đón nhận những giây
phút thần tiên ấy. Cả hai đứa quyện lấy nhau và trao cho nhau những nụ hôn
nồng cháy đầu đời. Lưu âu yếm ôm chặt lấy tôi, niềm hạnh phúc tuyệt đỉnh
và thiêng liêng đến với tôi trong nước mắt:
- Anh đừng bỏ em một ḿnh quài này, anh ở trỏng em nhớ
anh lắm!
Lưu nh́n thẳng vào mắt tôi, nghiêm nghị nói:
- Anh hứa anh sẽ phanh (khoanh) tay xin ba má anh cứ (cưới)
em cho anh.
Tôi vui mừng lẫn xúc động:
- Dị hè ! Em yêu anh.
Lưu siết chặt tay tôi hơn và hôn tôi tŕu mến. Tôi
không nói nên một lời nào khác, hơn là khóc trước niềm hạnh phúc được kết
tụ trong bao năm qua...
Chiều
mùng 3 Tết qua nhanh, trời tối dần, những ngọn đèn dầu cháy leo lét xuyên
qua những lùm tre già lung lay trước gió. Tiếng hô bài cḥi ngoài đầu làng
văng vẳng lẫn tiếng pháo đốt quanh đây nổ thật vui tai như mừng lễ hội
chung vui với t́nh yêu của tôi và Lưu. Tôi thầm cám ơn Trời Phật đă ban
cho tôi anh Lưu, một món quà đầu năm vô vàn quư giá.


Đúng như lời hứa,
năm sau Lưu xin cha mẹ để làm lễ thành hôn với tôi. Tuy không xứng môn
đăng hộ đối nhưng cha mẹ đôi bên bằng ḷng cho phép tôi và Lưu ra giêng
thành vợ thành chồng. Chúng tôi đưa nhau ra cùng điểm hẹn ngày này năm
ngoái, mùng 3 Tết, tâm t́nh ôn cho nhau nghe những kỷ niệm vui buồn thời
học tṛ.
Ngồi trên bờ đê, trong lúc bốn chân ngâm nước mương,
chúng tôi muồi mẫn bàn tính chuyện đám cưới sắp tới. Lưu bàn với tôi:
- Sau khi cứ (cưới) xong, em tạm ở nhà anh một thời
gian chờ anh d́a. Ba má anh thích có con dâu trong nhà cho dui.
Tôi gật đầu xổ một tràng chữ Nho như bản tính của tôi
đùa với Lưu lâu nay:
- Xứt (Xuất) gia ṭng phụ, xứt (xuất) giá ṭng phu mà.
Tôi choàng tay qua cổ Lưu, nũng nịu hỏi Lưu:
- Anh muốn đặt tên con ḿnh là ǵ ?
Anh nghĩ ngợi một đỗi:
- Nếu là con trai, anh muốn em đặt tên con ḿnh là Ly,
Nguyễn Hữu Ly, c̣n con gái th́ đặt tên Luyến, Nguyễn Trần Lệ Luyến.
- Nghe sặc mùi cải lương ghê dị đó !
Anh bịt miệng tôi, x́ x̣a:
- Bí mật, anh sẽ giải thích cho em nghe
Tôi thấy anh buồn buồn hứa sẽ giải thích sau. Tôi hỏi:
- Sao hông bi (bây) giờ ?
Anh thản nhiên trả lời:
- "Thiên cơ bất khả lậu". Th́ anh muốn làm ngạc nhiên
em sau này mà.!
Tôi véo bắp vế non giục anh:
- Nói, nói, niếu hông th́ em déo !
- “Dục tốc bất đạt”, Dân hè.
Với
tôi, Lưu đúng là một mẫu người lư tưởng, anh học giỏi, anh luôn luôn giữ
đúng lới hứa nên tôi tin anh và thôi không gạn hỏi anh nữa.


Ngày
vui trọng đại của tôi và Lưu đến.
Để chuẩn bị cho
ngày Lễ Thành Hôn linh đ́nh, hai bên gia đ́nh dựng hai cánh
cổng bằng bẹ dừa và lá đủng đỉnh ghép bông giấy thật đẹp để đón chào hai
họ. Bên nhà trai trên cánh cổng được ghi Lễ Tân Hôn, bên phía nhà gái cánh
cổng ghi Lễ Vu Quy, và trong ngày cưới không quên hai chữ Song Hỷ giữa
khán đài để chúc mừng đôi Tân Lang và Tân Giai Nhân trăm năm Hạnh Phúc,
Bền Duyên Giai Ngẫu, Long Phụng Kỳ Duyên, Sắc Cầm Hảo Hiệp... Sau
khi nhà trai mang sánh lễ gồm sáu mâm hoa quả, bánh rượu trà, trầu
cau qua nhà gái để xin làm lễ rước dâu. Một vị đại diện bên nhà trai mở
lời thưa với quan viên hai họ để gởi lại những sánh lễ và xin được rước
dâu. Sau những lời trao đổi nhắn nhủ của hai bên sui gia, buổi lễ
Gia Tiên được bắt đầu. Bàn thờ đă được bày biện thật trang trọng. Hai bên
sui gia đại diện châm lửa thắp sáng hai ngọn đèn bạch lạp có in
h́nh hai con rồng thật đẹp chỉ dành riêng cho đám cưới. Cha mẹ cô dâu thắp
những nén nhang lên bàn thờ Tổ Tiên khấn vái và gọi cô dâu ra tŕnh
diện để làm lễ. Cô dâu chú rể lạy bàn thờ, tông đường và rót rượu trà dâng
mời ông bà, cha mẹ, chú bác, d́ cô và anh chị...
Kế tiếp là phần trao nhẫn cưới của cô dâu và chú rể
dưới sự chứng kiến của họ hàng.. Mẹ của cô dâu đeo đôi bông tai cho con
gái, chiếc ṿng xuyến được đeo vào cổ, tạo cho nét duyên dáng của cô dâu
thêm hương sắc đậm đà và rực rỡ trong ngày cưới, bên cạnh chú rể
thật xứng đôi vừa lứa. Ba của cô dâu phát biểu những lời khuyên răn dạy
bảo để nhắc nhở đôi vợ chồng trẻ giữ trọn vẹn sự thủy chung, cùng chia xẻ
nhau trong đời sống dù phải vượt qua bao gian nan khổ cực đều một ḷng một
dạ nên nghĩa tào khê, và bổn phận dâu con bên gia đ́nh chồng qua
giọng nói nghẹn ngào gởi gắm đứa con gái trong ngày lên xe hoa. Những món
quà bên họ hàng đàng gái được trao cho đôi vợ chồng mới cưới cùng những
lời chúc tụng Bách Niên Giai Lăo. Bữa ăn trưa nhẹ được mang ra
khoản đăi tất cả cùng dùng bữa, mọi người được dịp gần gũi chuyện tṛ tạo
được sự thân mật cho hai bên sui gia.
Sau những giây
phút khởi đầu cho việc rước dâu đă hoàn thành mỹ măn, nhà trai xin
phép được rước dâu về làm lễ hôn phối và chuẩn bị cho buổi tiệc tối tại
nhà đă được thông báo buổi tiệc lễ Thành Hôn qua thiệp mời bạn bè đến
chung vui chúc tụng trong ngày cưới.


Đám
cưới tiến hành tốt đẹp, nhưng tôi và Lưu đă không có nhiều thời gian sống
chung với nhau v́ Lưu phải trở lại Sài G̣n. Chúng tôi chỉ đủ thời gian đi
thăm bà con cḥm xóm, sẵn dịp ghé lại con mương đầy kỷ niệm v́ nơi đó là
nơi khởi nguồn cho t́nh yêu dẫn đến hôn nhân của chúng tôi.
Tôi
đưa Lưu ra bến xe, chiếc xe đ̣ hiệu Phi Long Tiến Lực đă đưa chàng theo
Quốc lộ 1 về hướng Bataillon, chạy xa hun hút. Tôi điếng người nh́n chiếc
xe, buồn và bật khóc giữa chốn người.


Tôi về nhà ba má
Lưu làm dâu, công việc nhà cửa, bếp núc và nuôi thêm heo gà phụ giúp kinh
tế gia đ́nh đều do tôi quán xuyến. Ba má của Lưu hết sức thương tôi và an
ủi tôi những lúc tôi buồn trống vắng, đó là điều may mắn cho tôi. Nhất là
khi biết tôi đang cấn thai, ói mữa và cũng cùng thời gian Lưu ghi tên thi
hành bổn phận người trai, tôi được cả gia đ́nh Lưu săn sóc chu đáo không
cho tôi làm việc nặng nhọc.
Ngày sanh đẻ, tôi
khóc hết nước mắt v́ anh Lưu chẳng tăm hơi cũng chẳng một lời thăm hỏi, mẹ
có tṛn con có vuông.
Một nơi xa nào đó
anh biết không ? Em sanh được đứa con trai
kháu khỉnh giống anh như đúc, em đặt tên
con của chúng ḿnh là Nguyễn Hữu Ly, như lời anh dặn.
Thấm thoát đă hai năm trôi qua, con ḿnh sắp tṛn hai
tuổi nhưng anh vẫn biền biệt, bóng chim tăm cá.
Em chạnh ḷng lo sợ khi
nghĩ đến hạnh phúc của ḿnh, Lưu ạ:
Đàn ông đi biển có đôi
Đàn bà đi biển mồ côi một ḿnh
Lệ
Vân ngày nào của anh mà anh đă từng chọc em làm "mưa gió" thuở nào, giờ
muốn làm mưa gió thiệt Lưu ạ. Em muốn mưa gió băo bùng đến kéo em đi với
anh, đi măi măi với anh nhưng chỉ em thôi v́ con c̣n non dại quá !
Tết đă qua và Tết này, em dẫn con trở lại con mương cầu
Trạm để t́m kỷ niệm, để nói cho con nghe là chính nơi này, ba má đă biến "anh
em kết nghĩa" thành t́nh yêu, mà kết quả là con sanh ra đời. Ba con luôn
luôn giữ lời hứa với má nhưng lần này th́ không. Lưu à ! Anh thất hứa với
em thật rồi đó v́ anh đă không giải thích ư nghĩa tên của con do chính anh
đặt bên con mương hai năm trước: "Hữu Ly" hay Lệ Luyến, tên nào nghe cũng
thật là rơn cả, cũng cải lương cả. Anh bịt miệng em khi em đùa với anh hai
từ này. Hay đó là điềm báo trước mà anh không tiện giải thích cho em hiểu.
Em thử diễn dịch theo chữ Hán "Hữu Ly" nghĩa là "có chia ly", đúng vậy
phải không anh ?
Gió lạnh thổi về
làm mẹ con em lạnh. Em đang ôm con chặt vào ḷng đây cho con đủ hơi ấm
nhưng nhớ đến anh nhiều lắm như những lần anh gh́ em chặt vào người và anh
hôn em đắm đuối. Dưới con mương, nơi bờ đê chúng ta từng ngồi, từng thọc
chân dưới nước có vài lần bị đỉa đeo, nay đám lục b́nh nổi chằng chịt, Lưu
ạ!
Bao
kỷ niệm như chôn vùi dưới đó, dưới đám lục b́nh của con mương cầu Trạm,
măi măi và măi măi....
Nguyễn Văn Thành
Giữa tháng 12/2004
(c̣n tiếp)