Nhà văn Ái Khanh mất lúc 4 giờ chiều ngày thứ Tư 15/10/2008 tại tư gia, mặc dù phu quân là anh Đỗ Xuân Hùng đợi đến ngày Thứ Sáu mới phổ biến bản Cáo Phó:

 “…Linh cữu được quàn tại Baldwin Fairchild Funeral Home…”

nhưng ngay trong đêm đầu tiên, hung tin chị Ái Khanh từ trần đã được loan truyền nhanh chóng trên các hệ thống Email Groups, lan xa đến các tiểu bang Hawaii, CA, MA, MN, LA, TX, WA… và cả Canada, Úc châu (làm nhiều người bàng hoàng, sững sốt không tin đó là sự thật) chứng tỏ nhà văn Ái Khanh đã có rất nhiều độc giả và bạn bè ở khắp mọi nơi vô cùng mến mộ chị.

 

            Nhà quàn Baldwin Fairchild nằm sát bờ hồ Ivanhoe, bên trái là đường I-4 nối liền đông tây của tiểu bang Florida, bên kia hồ là trung tâm thành phố Orlando ẩn hiện sau màn sương của một chiều chớm Thu ảm đạm, có vài chiếc lá vàng lìa cành và gió Thu se lạnh.

 

            Tang lễ được cử hành từ 5 giờ chiều đến 8 giờ tối Thứ Bảy. Khi tôi đến nơi thì nhà quàn đã chật ních người, những người đến dự tang lễ phải đứng tràn ra phòng khách ở phía trước, cả dãy hành lang ở phía bên phải và bên ngoài tận chỗ đậu xe. Có trên 37 vòng hoa đề tên các hội đoàn và cá nhân thuộc trung tâm FL, kể cả những nơi xa như Hội thơ Tài Tử VN ở TX, Trang web www.ninh-hoa.com ở MN, Tạp chí Rạng Đông ở GA, Dân biểu Trần Thái Văn ở CA và nhiều văn thi hữu… Trong phòng, bài trí thật trang nghiêm, ấm áp: Linh cữu đặt ở chính giữa, trên Bàn thờ Ái Khanh có đặt một khuông hình của chị, cùng hoa quả nhang đèn. Trên Bàn thờ Phật an vị một pho tượng Phật A Di Đà đứng. Bên phải treo tấm hình Ái Khanh phóng lớn, bên trái treo tấm liễn của họa sĩ Vũ Hối với những hàng chữ thư họa:

 

 “Ái Khanh

 Nghe vút tình nhân ái

 Em một vì sao

 Không đổi ngôi.

 

 Thư họa Vũ Hối, 2003

 Thân tặng Ái Khanh”

 

            Nhân viên nhà quàn đã tỏ lộ ngạc nhiên cho biết chưa bao giờ thấy một tang lễ đông người như vậy tại đây. Chị Xuân Lê, người định cư ở Orlando suốt 30 năm qua nói rằng đây là một trong những đám tang đông nhất tại thành phố này mà chị đã tham dự. Tôi ước đoán con số có thể lên tới bốn năm trăm người.

            Bắt đầu chương trình tang lễ, anh Lê Văn Phước (Giáo sư đại học trước 1975) đến từ CA, anh họ của chị Ái Khanh, phụ trách hướng dẫn chương trình, đã dành những lời đầu tiên đầy ắp tình cảm cho cô em gái vắn số. Anh cho biết anh đã chuẩn bị hai lần tổ chức Ra Mắt Sách thật long trọng tại San Jose cho em, nhưng đến giờ chót cả hai lần đều bị hủy bỏ, một lần do anh Hùng bị bệnh vô nhà thương, và lần này, Ái Khanh bị bệnh ra đi vĩnh viễn, coi như Ái Khanh không còn cơ hội nào để đặt chân đến San Jose nữa, nhưng anh Phước vẫn hứa trước linh cữu Ái Khanh rằng, anh sẽ tổ chức tại CA một ngày gần đây dù không có mặt Ái Khanh, anh cầu mong hương linh Ái Khanh hãy an tâm thanh thản mà đi về cõi Phật.

            Kế tiếp, anh Đỗ Xuân Sơn, anh chồng của Ái Khanh trong lời phát biểu đã vinh danh một người em dâu hiếm có đã thay thế mình săn sóc, an ủi mẹ chồng suốt 29 năm qua tại xứ người, đã làm anh xúc động đến rơi lệ.

            Sau đó đại diện các hội đoàn lên phát biểu cảm tưởng:

-          Ô. Lưu Tươi, Chủ tịch Cộng Đồng VN/TTFL.

-          Bs Đỗ Văn Hội, Cựu Chủ tịch Cộng Đồng VN/TTFL.

-          Nhà thơ Phan Long, Chi hội trưởng Chi hội Thơ Tài Tử VN/FL.

-          Nhà thơ Nguyễn Đăng Tuấn, Chủ tịch Trung tâm Văn bút ĐNHK.

-          Ô. Phạm Bá Phú, Trưởng Nhóm Thân Hữu Pine Hills

-          Nhà văn Nguyễn Thế Hoàng, Phó Chủ tịch Chi hội VAALA/FL đọc văn tế.

-          Nhà thơ Tuyết Nga, Thủ quỹ BCH Chi hội VAALA/FL đọc bài thơ “Vĩnh biệt chị Ái Khanh” của tác giả Vinh Hồ.

-          Bà Ðồng Thanh, Chủ Tịch CÐVN Florida.

-          Anh Lê Văn Thiện, anh ruột của Ái Khanh, đại diện cho anh chị Thương/Phạm Ngọc Thanh ở Hoa Kỳ, anh chị Thái ở Sài Gòn và gia đình… lên chia sẻ vài kỷ niệm với người em gái út mà anh thương mến và có thời gian gần gũi lâu dài nhất… Anh kể khi lên 11 tuổi, nhà nghèo nhưng Ái Khanh lại đi lượm ở đâu mang về một con chó con ghẻ lở ốm yếu, hằng ngày cô bé phải nhường phần ăn sáng của mình để nuôi nó, một cô bé Ái Khanh đã có lòng từ tâm từ lúc còn nhỏ xíu.

          

            Sau cùng, anh Đỗ Xuân Hùng, phu quân của Ái Khanh, đại diện tang quyến lên cảm tạ quan khách, thân bằng quyến thuộc và nhắc lại một vài kỷ niệm của mình với Ái Khanh ở TP Ban Mê Thuột, nơi có nhiều kỷ niệm êm đềm của đôi vợ chồng son và cũng là nơi đau thương ập đến đã làm cho gia đình anh ly tán mãi đến năm 1979, khi Ái Khanh bồng bế hai con thơ vượt biển tìm chồng, tìm cha, gia đình anh mới đoàn tụ trở lại tại Hoa Kỳ và sống hạnh phúc cho đến ngày nay. Anh cũng cho biết cả hai chưa một lần đặt chân về VN kể từ lúc tị nạn ở Hoa Kỳ.

 

            Dù mỗi người lên máy vi âm diễn tả mỗi cách, nhưng đều giống nhau ở những điểm Nhà văn Ái Khanh:

- Là một thuyền nhân can đảm dám vượt biển đi tìm tự do, và khi đến Mỹ đã làm việc cật lực để lo cho hạnh phúc gia đình.

- Là một tấm gương sáng về đạo làm con, làm dâu, làm vợ, làm mẹ, làm em… trong gia đình.

- Là một phụ nữ dấn thân, tích cực tham gia các sinh hoạt cộng đồng từ lớn đến nhỏ, đã nhận lãnh nhiều chức vụ như Chủ tịch hội VAALA Florida, Thủ Quỹ BCH/CÐVN/TT Florida nhiệm kỳ 1996-1998,...

- Là một nhà văn nổi tiếng với ba tập truyện, văn chương giản dị, trong sáng, chan chứa tình người.

- Là một nhà báo, chủ bút nhiều tạp chí, đặc san, như Rạng Đông (GA)… cộng tác thường xuyên với nhiều tờ báo ở hải ngoại, như Phụ Nữ Diễn Đàn, Kỷ Nguyên Mới, Nguồn,…

- Là một nhà thơ với những vần thơ nhẹ nhàng, sâu lắng. Trước 1975, chị có làm một tập thơ, nhưng bản thảo đã bị thất lạc chưa tìm lại được.

- Là một con người dũng cảm, đầy lòng nhân ái, hiền hòa, vui vẻ, nhiệt tình với tất cả mọi người.

 Sau khi kết thúc phần thăm viếng, Thượng tọa Thích Nhật Trí chùa Pháp Vũ (Orlando) đã cử hành nghi thức tôn giáo và hoàn tất tang lễ lúc 8 giờ tối.

 

 Lễ Hỏa táng ngày Chúa Nhật 19/10/2008:

 

            Tôi đến sớm, nhưng Huy Bạch lại đến sớm hơn, anh chở ba, mẹ và vợ đến từ lúc 9:30 AM. Chúng tôi dành chút thì giờ ra ngồi bên bờ hồ Ivanhoe. Huy Bạch kể cho tôi nghe nhiều kỷ niệm quý báu về chị Ái Khanh. Huy Bạch là người trẻ tuổi có cơ duyên được chị Ái Khanh thương mến nhận làm đứa em tinh thần luôn khuyến khích, giúp đỡ, nhờ đó Huy Bạch mạnh dạn cầm bút làm nhiều thơ đăng báo… Trong thời gian nằm bệnh, hầu như chị gọi điện thoại Huy Bạch mỗi ngày, lần nào cũng không quên nhắc nhở, chỉ vẻ, dạy dỗ đứa em. Một ngày trước khi mất, chị có gọi Huy Bạch, đó là lần cuối cùng Huy Bạch nghe chị nói, giọng chị tuy yếu ớt nhưng nghiêm khắc khác hẳn mọi lần, chị cho biết bệnh tình của chị, nhà thương đã quyết định trả chị về nhà, chị biết chị sẽ không còn sống được bao lâu nữa, nhưng sau khi ra đi, điều chị mong muốn là được nhìn thấy Huy Bạch, một đứa em gương mẫu biết thương yêu vợ con gia đình, cố gắng làm lụng để nuôi hai đứa con nhỏ ăn học thành tài. Huy Bạch kể cho tôi nghe mà nước mắt lưng tròng. Tôi không khỏi bồi hồi xúc cảm trước hình ảnh một người đang đối diện với tử thần mà vẫn để tâm nghĩ đến và lo cho hạnh phúc của người khác. Thật cảm động biết bao! Kể từ khi nghe tin chị mất, dù không phải là ruột thịt, nhưng chúng tôi ba người, anh Hồ Tấn Phước, Huy Bạch và tôi, đã bàng hoàng bủn rủn, từ sở ra không về nhà, mà ghé vào một bóng cây bên đường ngồi bên nhau… suy tưởng… chia sẻ với nhau về… những nỗi đau buồn mất mát đang tràn ngập trong lòng. Và đêm hôm qua nhìn tang lễ chị diễn ra trong sự trang nghiêm, đầy đủ, và trọn vẹn, lòng chúng tôi bỗng thấy ấm áp vô cùng.

            Khi chúng tôi trở lại nhà quàn thì cũng bắt đầu giờ thăm viếng từ 10:00AM đến 12:00AM

           Anh Đỗ Xuân Hùng đứng trước máy vi âm kể những mẫu chuyện hết sức cảm động về người vợ hiền yêu quý của mình trong nghẹn ngào xúc động.

12:00 đến 1:30PM: nghỉ, dùng cơm trưa 1:30 PM  đến 3:00 PM: Lễ động quan, nghi thức tụng niệm của Thầy Thích Nhật Trí và các Thầy cùng một số thiện nam tín nữ chùa Pháp Vũ.

            Trước khi tiễn đưa linh cữu đến nhà thiêu, anh Lưu Tươi và anh Phạm Ngọc Cửu lên nói vài lời vĩnh biệt chị Ái Khanh. Thầy Nhật Trí có lời an ủi anh Hùng cùng hai cháu: Đỗ Lê Thành Nhân, Đỗ Xuân Hào, cùng tang quyến.

 

            Tất cả mọi người đứng dậy đi theo sau tiễn đưa linh cữu từ nhà quàn đến nhà thiêu chỉ cách một khoảng sân hẹp, những vòng hoa đã được đặt hai hàng trước cửa nhà thiêu, khi linh cữu được đưa vào bên trong cũng là lúc những dòng lệ lăn trên gò má tiếc thương cho một người phụ nữ hiền hòa thân ái, chỉ còn ít phút phù du nữa là sẽ trở về với tro bụi, để rồi ngày hôm sau, người bạn đời của chị sẽ đến nhận Chiếc Bình Tro trong nỗi niềm tiếc thương vô hạn đúng như Lời Phật dạy: Đời là bể khổ vô thường. Và Lời Chúa dạy: Người là cát bụi sẽ trở về với cát bụi.

 

            Tôi là bạn thân của chị suốt 13 năm qua… Khi chị lâm trọng bệnh, tôi có đến thăm mấy lần, nắm bàn tay gầy guộc xanh xao của chị, tôi lo lắng nghẹn ngào nói với chị rằng, tôi mong chị sớm qua khỏi để trở về sinh hoạt với anh em. Nhưng rồi phép lạ mà tôi cầu xin đã không đến. Khi chị nằm xuống, suốt bốn ngày sau đó, dù buồn đau tột độ, nhưng những người thân trong gia đình vẫn cố nén đau thương ngồi xuống bàn bạc và tổ chức tang lễ chị thật vô cùng trang nghiêm, chu đáo, đầy đủ ý nghĩa và đậm nét văn hóa cổ truyền dân tộc, làm ấm áp người thân và bạn bè của chị, chắc rằng từ bên kia thế giới chị sẽ mỉm cười mãn nguyện!

 

            Để kết thúc bài tường thuật, tôi xin trích bốn câu cuối trong bài “Vĩnh biệt chị Ái Khanh” đã được chị Tuyết Nga đọc trong tang lễ:

 

 Xin vĩnh biệt chị Ái Khanh, một trái tim nhân ái

 Một tâm hồn dũng cảm, sắt son

 Chị đã đi rồi trên cõi phúc trường tồn

 Nhưng lòng vẫn ở lại với chúng tôi, mãi mãi.

 

            Xin chia buồn cùng anh Đỗ Xuân Hùng và tang quyến. Nguyện cầu hương linh nhà văn Ái Khanh sớm về cõi Niết Bàn.

 

 

VINH HỒ

Orlando

22/10/2008

 

 

 

18/11/2007